Stichting STIR werkt onder de populaire vlag van de Stad van Morgen aan een maatschappijmodel dat de kernwaarden van het leven en de mens erkent, respecteert en handhaaft door innovaties te prikkelen die in onze veranderende werkelijkheid steeds de kernwaarden moeten herstellen. Zo werkt de natuur zelf ook en in essentie zijn wij als mens onderdeel van de natuur. Echter sinds wij het vuur hebben leren beheersen hebben wij ons oppermachtig leren voelen ten opzichte van onze omgeving. Die oerdrift van controle en overheersing heeft geleid tot waar we nu staan, een wereld van schijnbare overvloed dat ten kosten gaat van onze leefomgeving en de armoede van velen, ver weg van ons. We leven ongezond en het ongezonde sterft uit in een natuurlijke kringloop die gebaseerd is op gezond, niet ongezond leven. De mensheid zit in een fase van haar bestaan dat wij bewust worden van gezondheid als drijvende kracht maar geblokkeerd worden in onze vooruitgang door de diepgewortelde ongezonde cultuur. 7 Miljard mensen op Aarde binnen een overheersende politiek economisch systeem dat waarde hecht aan het probleem én het dweilen met de kraan open staan wij op een historisch punt van potentiële natuurlijke zelfvernietiging.

Neem nu houtstook als oerissue waar vele duizenden jaren de mens zich mee heeft kunnen ontwikkelen. We hebben ons kunnen warmen, het donker verlichten, ons eten bereiden, onze angsten bestrijden en oorlog voeren met vuur. Maar houtverbranding is nu vooral een luxe, een gezelligheidsfactor in de huizen naast kaarsjes en wierookstokjes. Onze warmtevoorziening komt veelal uit heel andere bronnen, uitzonderingen daargelaten die ook in Nederland helaas nog voorkomen. De open haard, de vuurkorf, de barbecue zijn overblijfselen uit onze oertijd maar hebben geen reële basisfunctie anders dan recreatie. Het neveneffect van deze recreatievorm is de rookvorming van de brandhaarden.

Met de huidige wetenschappelijke kennis is duidelijk dat houtstook een van de grootste vervuilers is van onze leefomgeving. Vaak merkt de veroorzaker dit niet omdat de rook uit de schoorsteen vooral de buren bereikt. Steeds meer buren komen in opstand wegens deze ongewenste en onaangename inbreuk in hun gezondheid en privacy. Maar als men de kernwaarde van gezondheid hard maakt door de buren te vragen op te houden met de vergiftiging van de leefomgeving dan lijkt de ongezonde wereld nog steeds te prevaleren. De overheid hecht waarde aan het economische belang van de verkoop van hout en kachels, of het politieke belang van het tevreden houden van meerderheden die houtstook en gezelligheid als oerrecht blijven zien.

AiREAS

Stad van Morgen heeft de kernwaarde van gezondheid in een gezonde leefomgeving ondergebracht in het sustainocratische samenwerkingsverband AiREAS. De stad Eindhoven was de eerste die het aandurfde om luchtvervuiling zichtbaar te maken daar waar de burgers en bezoekers aan vervuiling worden blootgesteld. De vele vervuilingspatronen zijn nu bekend. Hierbij zien we dat alles te maken heeft met een levensstijl en maatschappelijke organisatie die historisch is gegroeid rondom de verkeerde beginselen. Als we luchtvervuiling op willen lossen ten behoeve van gezondheid dan dienen we integraal onze levensstijl en politiek economische structuur ter discussie durven stellen. Daar lossen we niet veel mee op want velen blijven belang hechten aan de oude levensstijl en hebben een hiërarchische structuur om vanuit macht die levensstijl af te blijven dwingen. Daarom heeft de Stad van Morgen de Sustainocratie gedefinieerd als maatschappelijk alternatief en nodigt iedereen, burgers en bestuurders, ondernemers en wetenschappers uit om simpelweg over te stappen naar Sustainocratie als hoger liggende maatschappelijke organisatie. Het focussen op kernwaarden is leven scheppend, dat geldt ook voor de economie van steden en gemeenschappen die nu noodlijdend zijn terwijl dat helemaal niet nodig is. Voorwaarde voor Sustainocratie is dat we samen verantwoordelijkheid nemen voor de constante innovatie naar onze kernwaarden, dus niet alleen bestuurlijk. In Sustainocratie is het bestuur faciliterend, niet sturend, en is er kernwaarden gedreven interactie tussen alle pilaren van de maatschappij. Sustainocratie begint bij de mens zelf die verantwoordelijkheid neemt. Het is daarom niet vreemd dat de oorsprong van sustainocratische processen in gemeenschappen, bijvoorbeeld door het opzetten van een lokale AiREAS beweging, begint bij zelfbewust burgerschap en daarna pas bestuurlijk gevolgd wordt in plaats van andersom. Gezondheid is namelijk geen politieke keuze, economie wel. Maar op een kernwaarde als gezondheid kan geen enkele politieke partij tegen kan zijn zonder op termijn politieke zelfmoord te plegen. Als men het niet kan tegenhouden dan blijkt meedoen een explosie van innovatie teweeg te brengen dat de lokale economie mede harmoniseert. De eerste politieke organisatie die meegaat heeft profijt van een groeiend maatschappelijk draagvlak. Sustainocratie is dus geen politiek noch economie maar er wordt wel politiek en economie aan ontleend.

Eindhoven is een precedent. Breda volgde als stad omdat AiREAS via een hoge school beroep deed op het gebruik van de infrastructuur van de stad en daarbij de overheid uitnodigde om mee te doen en zo mede zeggenschap te krijgen over de data en met elkaar het maken van keuzes. Eindhoven heeft “gezonde stad” nu in haar coalitie akkoord opgenomen, provincie Noord Brabant ook. De benadering van het bestuur is veelal nog sterk via de grote lijnen van infrastructuur aanpassingen en productinnovaties in plaats van investeringen in de mens, gedragsverandering en sociale innovatie zoals AiREAS dat betaamt. Daarom is samenwerking essentieel daar beiden – omgeving en mens – hand in hand gaan. De stappen zijn gezet in een van de meest complexe transities ooit in het bestaan van de mensheid.

Er zijn volgens AiREAS drie manieren om luchtvervuiling aan te pakken:

1. Vervuiling proactief voorkomen. Dit roept spanningen op wegens oude cultuur patronen die ter discussie komen te staan. Politieke en economische overwegingen krijgen dan vaak de voorkeur boven de kernwaarden van gezondheid. Dit is echter tijdelijk omdat WHO luchtvervuiling als doodsoorzaak nummer 1 in de openbare ruimte heeft aangewezen waardoor er ook een juridische casus ontstaat vergelijkbaar met roken. Het probleem ontkennen heeft daarom geen zin daar men op termijn aansprakelijk gesteld kan worden voor het in de weg staan van oplossingen. We zitten dus in een complexe transitiefase waarin gezond verstand en samenwerking een betere optie blijkt dan verzet, stoïcijnse doof-blindheid of opstand.

2. Vervuiling ontwijken. Dit kan door fiets en verkeersroutes om te leiden, mensen met gepersonaliseerde informatie te helpen keuzes te maken die voorkomen dat men teveel wordt blootgesteld aan luchtvervuiling. Men heeft dan wel een relatief goedkoop lucht-meetsysteem nodig dat de luchtkwaliteit in de gaten houdt en iedereen betrekt bij de problematiek. Veel burgers en buurtverenigingen in Nederland vragen aan AiREAS of ze zelf, al is het zonder de overheid, een meetsysteem kunnen aanvragen en zich aansluiten bij de AiREAS beweging. AiREAS onderzoekt de mogelijkheid om hier invulling aan te geven als eerste stap naar een proactieve lokale samenwerking, inclusief het gemeente bestuur. Maar als de eerste stap van verantwoordelijkheid-name vanuit burgerschap komt dan krijgt dat aandacht puur omdat het om de kernwaarde gezondheid gaat.

https://www.youtube.com/embed/_Hr8uVyRCXY

Voorbeeld van een oplossing van een van onze partners die in Nederland door bijvoorbeeld Eco-solutions NL wordt vertegenwoordigd.