Dat de Stad van Morgen goed gebruik zou kunnen maken van de G1000 technische middelen hebben we al eens eerder geopperd. Uiteindelijk zijn de dynamische cluster technieken van beide initiatieven sterk te vergelijken. In Eindhoven waardeerden we het G1000 proces maar haakten af door het verlies van diepgang aan het einde de rit wegens afhankelijkheid van gebruik van bepaalde technologische middelen en een afgeroomde werkwijze. In Gemert-Bakel laten ze zien dat het ook anders kan. Bekijk de twee korte werkgroep presentaties….
Sociaal ondernemen is volgens het manifest burgerparticipatie van de Stad van Morgen slechts gebrekkig erkend terwijl het de motor is voor de ontwikkeling van banen, maatschappelijke bezuinigingen en het debureaucratiseren van onze gemeenschap. Volgens een artikel vandaag in het Eindhovens Dagblad heeft het onderzoekbureau McKinsey aangetoond dat deze banenmotor in Nederland alleen al goed is geweest voor 25.000 nieuwe banen in de laatste 5 jaren met ruim 2000 sociale onderneming die zijn gestart in die periode.
De tendens is alleen maar groeiende. Stad van Morgen focust zich al jaren integraal op deze manier van ondernemen als structurele oplossing voor de lokale en wereldproblemen die veroorzaakt worden door de waardevernietiging van puur geld-gedreven belangen. In 2008 publiceerden we een analyse van 300 bedrijven op basis van de 4 x winst index (ofwel het piramide paradigma) die we hadden ontwikkeld. Daarin keken we naar het ondernemerslandschap in Nederland en kwamen tot een gemene deler van een “C”. Dat wilde zeggen dat in Nederland net zoveel waarde wordt toegevoegd als onttrokken aan de economie. Kortom we stonden stil. En stilstand is achteruitgang. Nederland scoort slecht in waardecreatie.
Ondanks de positieve tendens die vandaag werd gepubliceerd in de krant is de erkenning van deze sector nog minimaal. Dat heeft twee belangrijke redenen:
De geld-gedreven sector wordt in de politiek-economische hiërarchie geliefd omdat het meetbaar resultaten oplevert die te vertalen zijn naar statistieken maar ook belastingsystemen en macht. Geld heeft geen kleur of geur en verlangt weinig visie maar vertegenwoordigt grote belangen. Ethiek en moraal spelen amper een rol in die wereld die zich via “groei” manifesteert als maatschappelijk belangrijk maar in essentie onze leefomgeving, onderlinge relaties en toekomstperspectieven totaal kapot heeft gemaakt. Sociaal ondernemen wordt in deze sferen van beleid vaak gezien als zweverig, vrijwilligerswerk en onrealistisch. Dat komt omdat het fenomeen op geheel andere succesfactors wordt beoordeeld dan de geldnorm die de andere sector erop nahoudt.
Sociaal ondernemen mist nog een concreet meetinstrument om de impact ervan inzichtelijk te maken. Dat is ook moeilijk want hoe meet je zaken als gezondheid, harmonie, geluk, liefde of gezond eten en gezonde lucht? Het ontbreken van zo’n instrument is een handicap waardoor deze vorm van ondernemen ook geen erkenning geniet bij het UWV of andere instanties die mensen zoveel mogelijk willen onderbrengen in de geld-gedreven wereld die men erkent en herkent en zo min mogelijk in dat sociale gebeuren waar men geen grip op heeft. Echter zijn de tekenen zodanig dat men er rekening mee moet gaan houden. We doen er goed aan wat meetinstrumenten toe te voegen aan sociaal ondernemen, als is het maar in het taalgebruik van de geld-gedreven overheersers:
Sociaal ondernemen creëert banen door maatschappelijke empathie en betrokkenheid
Geld-gedreven ondernemen vernietigt banen door automatisering van processen, verhuizen naar lageloonlanden en waardevernietiging in de productieketen.
Sociaal ondernemen werkt lastenverlichtend omdat het maatschappelijke lasten ombuigt naar kansen voor investering in waardecreatie door allerlei vormen van toegepaste innovatie.
Geld-gedreven ondernemen verlegt de kosten van de consequenties op maatschappij en milieu naar de bevolking die het via belastingen en regelgeving maar ook via hun gezondheid moet bekopen.
Sociaal ondernemen werkt debureaucratiserend waardoor niet alleen de kosten van de maatschappij omlaag gaan maar ook de vele blokkerende factoren die vooruitgang in de weg staan.
Geld-gedreven ondernemen heeft zowel belang bij het creëren van de problemen als bij het oplossen ervan omdat de financiering geput wordt uit de bevolking. Grote delen van semi-overheid instanties en gesubsidieerde bedrijven hebben hele machtige hiërarchieën geschapen die met deze dualiteit omgaan met alle vormen van bureaucratie en regelgeving erbij.
Sociaal ondernemen wordt door conservatief geld-gedreven belangen als bedreigend ervaren omdat het vernieuwingen introduceert die ten kosten kunnen gaan van groei patronen die men vast wenst te houden.
Geld-gedreven ondernemen wordt door de vooruitstrevende sociale belangen gezien als de uitvergrotende factor van de waarden als deze eenmaal zijn gecreëerd en zichtbaar gemaakt. Sociaal ondernemen wordt daarom gezien als de koplopers van vooruitgang.
Volgens de Stad van Morgen worden onze gemeenschapsgelden nog steeds bestuurlijk verkwanseld aan het behouden en tegen faillissement beschermen van geld-gedreven belangen. Een maatschappelijk beleid gericht op het aanvaarden van kernwaarden gedreven evolutie en vooruitgang door het stimuleren van sociaal en ecologisch gedreven veranderingen levert veel meer op dan het huidige beleid. Stad van Morgen maakt dat waar in Sustainocratische samenwerkingsvormen zoals AiREAS dat goed is voor een omgeving van 100den sociale ondernemingen met enorm veel arbeid en marktontwikkeling.
“Visie is als een olifant die het uitzicht belemmert.” (Mark Rutte, president BV-NL).
Veel politiek belang wordt onterecht gehecht aan onbelemmerde economische groei. Dat heeft een bepaalde logica als we bedenken dat politieke belangen draaien om het maken van aanspraak op het beheren van de maatschappelijke overheid waaraan men macht koppelt. Deze overheid wordt in stand gehouden door belastingen via geld en regels te onttrekken aan de bevolking. Meer geld levert meer overheid en meer machtsinstrumenten voor de politieke stromingen die er aanspraak op trachten te maken. Een groei-economie is het enige antwoord dat men kan verzinnen hetgeen leidt tot verwrongen, ondoordachte en ronduit maatschappelijk tegenwerkende maatregelen. Een maatschappij werkt namelijk niet op basis van groei maar vanuit een evolutie met constante veranderingen.
“Economisch groeibeleid is als een olifant die het inzicht belemmert.” (Sustainocratie)
De woorden “als je altijd doet wat je gedaan hebt dan krijg je altijd wat je gekregen hebt” zijn niet waar en zeker niet als dit de basis is van een politiek-economische opvatting “als ik wat meer doe, krijg ik evenredig meer terug”. Als je altijd blijft doen wat je gedaan hebt dan verlies je contact met de veranderende omgeving en mis je het aanpassingsvermogen om het voortbestaan van jezelf te garanderen. Dat geldt ook voor een overheid die veranderingen dient te faciliteren in plaats van te blokkeren uit “meer van het oude” geloof, of partijpolitici die “meer van het oude” als oplossing verkopen voor maatschappelijke steun naar macht.
“Allerlei veranderingen hebben geleid tot groei maar groei nooit tot veranderingen, wel verstoringen.”
Innovaties hebben gezorgd voor vooruitgang waaraan allerlei groei fenomenen werden verbonden. Denk aan globalisering, vergroting van ons welzijn maar ook de groei van vervuiling, klimaatverstoring, stromen van vluchtelingen, dood van levende soorten op Aarde. Groei is dus relatief en verandering schept ruimte voor groei.
“Elektriciteit is niet uitgevonden door constante verbetering van kaarsen” (Oren Haran)
Als de economische groei leidt tot verstoring van maatschappelijke processen en kernwaarden zoals gezondheid en veiligheid dan zijn de lasten van die groei niet betaalbaar uit de economische winst. Macht misschien wel maar die werkt als de olifant die vooruitgang in de weg staat. De rekening komt dan niet alleen via de belastingen terecht bij de bevolking maar ook via verstoring van welzijn, duurzame vooruitgang en verminderde (overlevings)kansen.
“Met geld koop je zorg maar geen gezondheid, politie maar geen veiligheid, vis maar leer je niet vissen, kennis maar geen bewustzijn, enz. ” (Stad van Morgen)
Groei is derhalve geen maatschappelijke maatstaf maar verandering is moeilijk politiek te “verkopen” aan een bevolking die alleen maar meer van hetzelfde wil.
“Had ik naar de markt had geluisterd, dan hadden ze mij gevraagd een sneller paard te bouwen.” (autofabrikant Henry Ford).
Bovenstaande inzichten geven aan dat de macht, verbonden aan partijpolitieke en economische groeigerelateerde beloftes, uit de tijd is en zelfs blokkerend werkt. Een nieuwe maatschappelijke context is nodig, een waarin het eigenbelang ondergeschikt is gemaakt aan het grotere en veranderende geheel, en faciliterend beleid gerelateerd is aan een constante stroom van duurzaam vooruitstrevende veranderingen binnen de context van een maatschappelijke samenhang en continuïteit van menselijke en natuurlijke kernwaarden. Sustainocratie daagt permanent uit tot verandering door deelnemers vastigheid te geven aan het nastreven van menselijke kernwaarden.
“Als we de huidige, vooral stedelijke samenleving moeten waarderen op de schaal van kernwaarden volgens Sustainocratie dan scoort het een grote onvoldoende.” (Stad van Morgen)
In deze twee plaatjes laten we de werkwijze van FRE2SH zien. Elk van de gebieden in de kolommen wordt ingevuld door allerlei sociaal en ecologisch gedreven ondernemer’s initiatieven of ondernemingen. Door zich in de FRE2SH coöperatie te verbinden aan het gemeenschappelijke hogere doel van samenredzaamheid en kwaliteit van leven ontstaat er een levende kruisbestuiving dat elkaar enorm versterkt zonder dat daar buitensporige moeite of kosten tegen over staat.
De netwerk coöperatie rondom de invulling van basisbehoeftes van de mens
Functioneel werkt FRE2SH als volgt. Elke partner heeft een stukje van de puzzel dat men zelf beheert vanuit eigen inzichten, visie, passie, ondernemerschap en vakman(vrouw)schap. Men heeft ook elkaar nodig in een soort keten van overdraagbare of verenigbare waarden of belangen. Door deze waardeprocessen te integreren ontstaat een samenhang dat uitwisselbaar is binnen de groep en verkoopbaar erbuiten.
Integratie is gebaseerd op betrokkenheid, inzet, talent en tijd waar waarden tegenover staan die samen worden gecreëerd.
Burgerbetrokkenheid en mede-verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van regionale kernwaarden zoals gezondheid
Tijdens DDW2016 werden ruim 1000 bezoekers ontvangen op de 1e verdieping van het gemeentehuis tijdens de expositie over sustainocratisch samenwerken aan gemeenschappelijke kernwaarden zoals onze gezondheid en luchtkwaliteit. Het afsluitende debat in de raadzaal leverde dit manifest van aandachtspunten op om burgers beter te betrekken én erkennen bij de ontwikkeling van onze eigen kernwaarden. Tevens wordt een bestuurlijke oproep gedaan om zich veel ambitieuzer op te stellen in de aanpak voor de verbetering van gezondheid in de binnenstad. Aan het einde van het manifest kunt u eventueel en desgewenst uw steun betuigen. Download hier manifestburgerparticipatie-2 het hele document.
1. Ruimte en waardering voor sociaal ondernemerschap:
Onze gangbare politiek-economische werkelijkheid concentreert zich met name op de speculatieve economie van industrieel materialisme, of dit nu tot uiting komt in productcreatie en handels processen of maatschappelijke dienstverlening. Deze maatschappijvorm werkt problemen in de hand die niet via dezelfde economische drijfveren, regelgeving of bestuur opgelost kunnen worden. Sociaal ondernemerschap doet dat juist wél en zorgt voor vreedzame transitieprocessen die de continuïteit van maatschappelijke en economische stabiliteit waarborgen. Uit sociaal ondernemerschap ontstaat een enorme maatschappelijke kostenbesparing, oplossingsgerichte creativiteit, vermindering van bureaucratie en de basis voor ontwikkeling van nieuwe vormen van arbeid en economie. Sociaal ondernemerschap is de kiem van maatschappelijke, sociale en economische innovaties die voldoen aan de nieuwe eisen van een voortschrijdende evolutie.
Sociaal ondernemen is niet geld maar waarde-gedreven hetgeen een geheel ander verdiensten patroon met zich meebrengt dan de geldafhankelijkheid of sturing van de (stedelijke) omgeving. Als nieuwe waarden zich manifesteren uit sociaal ondernemen worden ze op termijn overgenomen door geld-gedreven ondernemerschap in nieuwe marktontwikkelingen van sociale uitvergroting. In de huidige tijd is sociaal ondernemen zodanig geprofessionaliseerd en onderdeel geworden van een nieuwe maatschappelijke structuur dat het evenredige erkenning behoeft, niet beperkend vanuit een geldelijke beloning maar vanuit waardering en de toebedeling van emotionele rust en ruimte in de geldafhankelijke wereld die de verstedelijking kenmerkt.
Huidige sociaal ondernemers worden, vaak met nodige vormen van onbegrip, gesteund door partners, een uitkering of pensioen, of familie. Of ze leven op het randje van armoede. Deze onterechte status vertegenwoordigt een gebrek aan erkenning en structuur van deze vorm van maatschappelijke professionaliteit. De stelling van “1% maatschappelijke waardering van sociaal ondernemen vormt de basis van 100% stabiliteit en 200% duurzame regionale evolutie en vooruitgang” kan via sustainocratische processen worden onderbouwd. Geen erkenning maakt elke gemeenschap kwetsbaar voor speculatie, (macht)misbruik en bijbehorende crisissen en depressies.
Actie: STIR (Stad van Morgen) gaat zich namens de debatgroep in sustainocratisch verband de tafel creëren voor het formaliseren van een maatschappelijke erkenning, organisatie en waardering van sociale innovatie en ondernemen.
2. Het indexeren en meetbaar maken van sociaal ondernemen:
De bekende “voetafdruk” heeft bijgedragen aan het bewustzijn van de impact van onze consumptiepatronen en levensstijl op het draagvlak van de Aarde. Een soortgelijke indexering kan helpen door het sociale ondernemen van meetbare instrumenten te voorzien waardoor het onderdeel wordt van de vermogensontwikkeling van een gebied en gemeenschap.
Actie: Stad van Morgen gaat op zoek naar instrumenten voor de indexering van sociaal ondernemen.
3. Op wijkniveau burger betrokkenheid creëren:
“Wie ben je, wat ben je, wat doe je en wat wil je?” zijn vragen die uit zijn op het maatschappelijk betrekken van mensen op basis van hun talent en motivatie. Veel in de wijken krijgt men voor elkaar door met elkaar creatief naar oplossingen te zoeken zonder tussenkomst noch financiering vanuit de overheid. Sociaal ondernemen is een geheel nieuwe dynamiek van verbinden en benutten van wijkgerelateerde vermogensinstrumenten die voorhanden zijn. Wijkgerichte sociale ondernemers die dit voor elkaar krijgen doen dit niet altijd in deeltijd maar zijn fulltime structureel maatschappelijk betrokken en actief. Zij vormen een brug tussen de bestuurlijke ruggengraat van gebiedsontwikkeling en de dynamiek van burgerparticipatie in sociale innovaties. Wederkerigheid is niet alleen genoegdoening maar ook de toegang tot voorzieningen in de vorm van basisbehoeften (wonen, voeding, kleding) zonder dat er op een andere manier dwang bij komt kijken. Betrokkenheid creëren door de sustainocratische kernwaarden te gebruiken als verbindend middel blijkt goed te werken. Wijkgerichte sociale innovatie stuit echter regelmatig op de politiek economische sturing die ver weg staat van de kernwaarden en bijbehorende sociale betrokkenheid. Met de introductie van de Brabantse Health Deal is er aanleiding om overkoepelende stads en wijkgerichte sociale belangen te verenigen. Op sustainocratische manier de wijkgerichte evolutie vormgeven zorgt voor lokale vrije initiatieven die uit de bevolking zelf ontstaan en toch aansluiting vinden op het gebieds-DNA van de gehele regio.
Voorbeeld van sociaal ondernemen
Actie: STIR gaat samen met het regionale en stadsbestuur, en wijkgerichte initiatieven deze visie verder onderbouwen, uitvoeren, zichtbaar maken en borgen. De algehele opvatting is dat goede voorbeelden die zichtbaar worden gemaakt veel grotere en blijvende impact hebben doordat anderen het overnemen en gaan volgen. “Nu we zien dat het kan en bestaat, willen wij het ook” is een opmerking die veelbelovend de evolutie kenmerkt.
4. Durf als gebied en gemeente ambitieus te zijn:
Deze verrassende uitspraak kwam naar aanleiding van de ervaringen gedurende de DDW2016. Met de vergroening van de Vestdijk als voorbeeld wordt de constatering geuit dat maatschappelijk draagvlak voor, vanuit kernwaarden beargumenteerde, ingrijpende veranderingen vele malen groter is dan men via o.a. inspraaksessies op bestuurlijk niveau verneemt. Dat komt doordat de mensen die voor verandering zijn geen natuurlijke behoefte hebben zich hierover uit te spreken omdat de voorstellen er toch al liggen. Een veel grotere groep mensen “die het niets uitmaakt” spreekt zich ook niet uit. Alleen degenen die belang hebben bij het uiten van verzet of weerstand laten van zich horen. Dat geeft een vertekend beeld van de werkelijkheid en is geen solide basis voor het maken van bestuurlijke keuzes.
Het zichtbaar maken van de beoogde vernieuwing aan een breed en open gezelschap, zoals de 3D presentatie Vestdijk en vrije ontwerp maquette tijdens de DDW2016, bereikt een veel groter en genuanceerder publiek, zeker als de kernwaarden structureel worden onderbouwd door de voorgestelde aanpassingen. In het geval van de Vestdijk was de algehele publiek bijdrage veel ambitieuzer dan het bestuur. “Als je het doet doe het dan meteen goed en vergroen de gehele binnenstad door het autovrij te maken”, was de veelgehoorde opvatting over de Vestdijk plannen in de binnenstad ook van de bewoners zelf “we zitten in de stank en geluidoverlast van mensen die hier niets te maken hebben.” De verschillende generaties gingen spelenderwijs aan de slag met de uitnodiging tot het bedenken van innovatieve oplossingen. Argumenten werden geopperd die een ieder aan het denken zette.
De Vestdijkvisie van een 9 jarige “en de tunnel is alleen voor bussen of trams”
Ouderen reageren met verhalen over hun eigen beleving van geluid en vervuiling overlast en de ontmoediging door het gebrek aan medewerking die ze ervaren vanuit de overheid (politie en wijkambtenaren “we kunnen niets doen”). Ze reageren blij met de aandacht en met de opvatting “dit had allang eerder gedaan moeten worden”. Vooral de jeugd en jonge ouders laten zich verleiden tot meedenken en benaderen de uitdaging met een autoloze visie, veel groen en een veel grotere aanpak dan het stukje van de Vestdijk. De hele binnenstad autoloos, goed openbaar vervoer, veel levend groen en bereikbaarheid met fiets en te voet. Ondergrondse opties voor verkeer en logistiek werden alom gewaardeerd als bovengronds de vergroening de overhand krijgt.
Zo vroegen ouders zich openlijk af waarom men uitlaatgassen van auto’s en scooters moet tolereren op neus en mond hoogte van hun fietsende kinderen terwijl men als ouder waakt over de gezondheid van zichzelf en hun kroost? Fietspaden liggen tegen het autoverkeer aan hetgeen automatisch zorgt voor verzet van de een tegen de ander. Als die twee vormen van mobiliteit dan toch elk een maatschappelijk belang dienen zorg dan dat ze elkaar niet negatief beïnvloeden en leg, zolang auto’s vervuilen, de infrastructuren ver uit elkaar.
Bezwaar fietsende ouders: “De kwetsbaarste wordt het meest blootgesteld”
Actie: STIR gaat zich via AiREAS verder bekommeren om het structureel verhogen van de bestuurlijke ambities door deze te verbinden met de brede publieke opvattingen, ook vanuit die groepen die niet gemakkelijk zich uiten. Sustainocratisch samenwerken helpt daarbij, zowel het bestuur als de kracht van waarde-gedreven veranderprocessen.
5. Betrek jongeren bij de maatschappelijke uitdagingen
In de groep was men het eens dat het huidige onderwijs veel te vastgebonden blijft aan cognitieve overdracht routines die aanspraak maken op tijdelijke geheugenprocessen van de jongeren maar op geen enkele wijze hun zelfleiderschap noch hun maatschappelijke betrokkenheid stimuleert. Nieuwe vormen van kennisontwikkeling, overdracht en borging, zoals het participerend leren dat de laatste jaren door de Stad van Morgen in de STIR leer coöperatie (waar mogelijk) is toegepast, levert enorm positieve resultaten op zowel in de cognitie en borging van kennis als het stimuleren van betrokkenheid en creatief zelfleiderschap. Deze nieuwe vorm vergt echter veel van de schoolbesturen die hun programma’s en ondersteuningsmechanismen dienen te herzien en structureel aanpassen met geheel nieuwe leermiddelen. Bestuurders gaan die uitdaging veelal niet aan omdat ze zich niet gesteund voelen door de Haagse sturing. De Brabantse Health Deal biedt weliswaar de argumentatie en de Stad van Morgen de werkwijze maar de omslag in en met de scholen vergt veel meer op alle fronten. Dit moeten we gezamenlijk als kans zien en niet geblokkeerd door (school)bestuurders in een hiërarchie van afhankelijkheden. Er is geen enkel denkbaar belang dat de waarde-gedreven evolutie van onze nieuwe generaties in de weg zou mogen staan.
Actie: STIR gaat verder met het opbouwen van het nieuwe scholingssysteem van betrokkenheid en stimulans tot zelfleiderschap. De vrije denkprocessen van de jeugd en de onbevangen creativiteit is een maatschappelijk vermogen dat juist in deze tijden van onschatbare waarde is en gedolven niet bedolven dient te worden.
6. Internationale communicatie en uitwisseling:
De aanwezigheid van internationale deelnemers aan het debat uit Spanje, Afghanistan, en Turkije, gaf een extra dimensie aan de gesprekken die met tolk vertaling en open interactie werden gevoerd. De algehele opvatting werd gedeeld dat de sustainocratisch geformuleerde kernwaarden universeel zijn en derhalve verbindend werken tussen alle gemeenschappen en culturen. Overal in de wereld ontstaat het sociale ondernemen en innovaties, gemotiveerd door inzichten en bewustwording “dat het anders moet” en met hun resultaten de wereld, vaak tegen alle oude opvattingen in, vooruit helpen. Het onderling uitwisselen van ervaringen, lokaal en internationaal is essentieel om met elkaar de lat steeds verder te verhogen. De sustainocratische manier van werken die via de DDW2016 tentoonstelling werd getoond, het burgerparticipatie debat en de ervaringen tijdens de Erasmus+ uitwisseling, hadden de basis gelegd voor deze spontane internationale aanwezigheid in de raadzaal. “Nu het bestaat, willen wij het ook”, komt uit deze groep. Mensen uit andere landen, zoals Zuid Korea, Mexico, China, Peru, Japan, enz hadden zich ook al op deze manier geuit.
Verschillende partijen zijn, net als de Stad van Morgen met de STIR HUBs en leer coöperatie, bezig met een horizontaal kennis en innovatie uitwisselingsprogramma en platforms in Europa. De initiatieven van STIR via AiREAS en Sustainocratie, Pakhuis de Zwijger met Citymakers, de Stadsambassades en de intenties van het WTC zijn hiervan voorbeelden.
Actie: STIR als onderzoeksstichting en initiatiefnemer van Stad van Morgen bewegingen zoals AiREAS, FRE2SH en STIR leer coöperatie zal de samenwerking tussen deze netwerk initiatieven verder trachten op te bouwen zodat er een snelweg van uitwisseling van kennis, goede voorbeelden en innovaties ontstaat en groeit.
Tijdens het stadsdebat afgelopen zaterdag in de raadzaal van Eindhoven, over burgerparticipatie en het samen dragen van maatschappelijke verantwoordelijkheden volgens geformuleerde kernwaarden zoals gezondheid en luchtkwaliteit, kwamen zes aandachtspunten unaniem naar voren. Het debat was georganiseerd door Stichting STIR (Stad van Morgen) en AiREAS naar aanleiding van de expositie tijdens Dutch Design Week 2016 over gezondheid gedreven gebiedsontwikkeling volgens het sustainocratische maatschappijmodel. In dit model wordt gesteld dat menselijke kernwaarden (zoals gezondheid) alleen waargemaakt kunnen worden in strikte samenwerking tussen de verschillende onderdelen van een samenleving: burgers, overheid, wetenschap en innovatief ondernemerschap. Omdat functies in onze traditionele en verouderde manier van samenleven gescheiden zijn werd de aandacht voor de kernwaarden nooit gemeenschappelijk noch in de gefragmenteerde verantwoordelijkheden gedragen. Hierdoor beleven we de huidige situatie van intense wereldwijde vervuiling, misbruik van grondstoffen en politiek economische sturing met veel bureaucratie en regelgeving, reagerend op problemen maar nergens in staat om eenzijdig een proactieve benadering te formuleren voor een duurzaam menselijk voortbestaan. Kritieke situaties stapelen zich op.
Sustainocratie wordt daarom steeds vaker gezien als een noodzakelijke evolutionaire stap in gebieds-en maatschappijontwikkeling maar vergt daarbij een geheel nieuwe omgang en samenhang tussen alle belangenpartijen. Die samenhang wordt ook wel het nieuwe niveau (niveau 4) van gebiedsontwikkeling genoemd, een niveau waarin de onderliggende functionele niveaus samenkomen en zich verbinden aan het nastreven van de geformuleerde menselijke en natuurlijke kernwaarden.
De vele internationale bezoekers tijdens Dutch Design Week reageerden aangenaam verrast over het ontstaan van Sustainocratie in Eindhoven, de gemeenschappelijke expositie hierover in het gemeentehuis en de praktische uitvoering via (onder andere) AiREAS. Velen namen ervan kennis, noteerden de publicaties hierover, om het ook in te gaan voeren in hun thuisgebied ergens in de wereld.
In Eindhoven gaan we echter weer stappen verder. De fase van het activeren van proactief betrokken burgerschap in de Sustainocratische processen is in volle gang, net als het betrekken van de vele instanties die gewend zijn om op een hele andere manier met elkaar en hun institutionele opdracht om te gaan. De recent geformuleerde bestuurlijke Health Deal in Brabant is misschien een mooie kapstok voor besluitvorming en beleid maar dient zich wel te verbinden aan burgerparticipatie, initiatieven en gemeenschappelijk gedragen programma’s. Kernwaarden zoals gezondheid kun je namelijk niet kopen, je maakt ze waar, samen! In een koop en verkoop georiënteerde maatschappij overheerst geld met de “economie” als maatstaf waarin allerlei beloningsstructuren mensen en instanties bezig houden. Maar het nastreven en onderhouden van kernwaarden is geen handelseconomie. Het is een cocreatie met doelgerichte veranderingen vanuit een gemeenschappelijk gedragen bewustwording en dragen van verantwoordelijkheid. Deze doet er veel toe maar niet past in die oude wereld van regulering, geldgedreven beloning of afhankelijkheden. Er zijn nieuwe instrumenten nodig die deze vorm op niveau 4 consolideren.
Het debat begon met presentaties van burgers die pioniers zijn in deze ontwikkeling. Zij tonen hun motivatie, aanpak, successen en doorzettingsvermogen. De vraag in het debat is geënt op het uitvergroten en consolideren van de initiatieven in een nieuw geformaliseerde maatschappelijke context. Nu is de evolutie nog te veel afhankelijk van pioniers en daarom erg persoonsgebonden en kwetsbaar. Het veralgemeniseren van de processen vergt erkenning en positionering dat onderdeel is van een nieuwe werkelijkheid en complexiteit.
De zes grote lijnen zijn daarvan het resultaat:
1. Erkennen en waarderen van sociaal ondernemen.
2. Indexeren en meetbaar maken van sociaal ondernemerschap.
3. Wijkgerichte burger betrokkenheid creëren.
4. Durf bestuurlijke ambities gezonde verstedelijking hoog te leggen.
5. De jongeren betrekken bij de maatschappelijke uitdagingen.
6. Internationale uitwisseling van het goede voorbeeld.
Dit is een van een verrassende aanbevelingen die uit het stadsdebat is gekomen over burgerparticipatie in kernwaarden gedreven gebiedsontwikkeling dat gisteren plaats vond in de Raadzaal van Eindhoven. Bestuurlijke keuzes en initiatieven blijken volgens de deelnemers aan het debat helemaal niet zo democratisch onderbouwd. Dat komt omdat de toetsing van initiatieven vaak gebeurt via de traditie van “inspraak”. De mensen die op inspraaksessies afkomen blijken maar een deel te zijn van de maatschappelijke werkelijkheid. Het zijn veelal mensen die belang hebben bij het uiten van hun mening. Deze is vaak conservatief of negatief. Degenen die positief staan tegenover verandering hebben veel minder behoefte zich erover te uiten en dit te verdedigen terwijl er een veel grotere groep mensen is die “het niet zoveel uitmaakt”. Dat is de stille meerderheid die ongehoord blijft.
Gedurende de Dutch Design Week 2016 heeft een week lang een expositie gedraaid op het stadhuis over multidisciplinair samenwerken aan een gezonde leefomgeving, met AiREAS (luchtkwaliteit) als prikkelend voorbeeld. Er werden allerlei initiatieven getoond die daaruit direct of indirect voort zijn gekomen. Vele 100-den mensen hebben de expositie en de initiatieven kunnen aanschouwen en met de betrokken initiatiefnemers van gedachten kunnen wisselen. Tot de verrassing van de expobemanning was de reactie over het algemeen niet alleen positief en enthousiast maar zelfs veel meer vooruitstrevend dan men ooit tevoren had vernomen. Opmerkingen als “dit had al veel eerder moeten gebeuren” en, “als je de binnenstad gaat vergroenen doe het dan meteen goed!” werden veelvuldig genoteerd. Weerstand was niet alleen in de ruime minderheid, het was zelfs bijna niet aanwezig.
Tijdens de open uitwisseling van gedachten konden de bezoekers, jong en oud, hun creativiteit de vrije loop laten met verrassende resultaten. Kinderen opperden oplossingen en visies die iedereen versteld deden staan. De jonge ouders genoten zichtbaar van het bewustzijn van hun kinderen en konden alleen maar beamen wat ze als volwassen verantwoordelijke personen voor hun kinderen zouden willen. Gezondheid als kernwaarde bleek bij jong en oud een basisvoorwaarde en de vele bronnen van ergernis juist aanleiding tot onbesproken stress, boosheid en een gevoel van onmacht. “Waarom horen wij deze geluiden niet” vroegen raadsleden, ambtenaren en bestuurders zich openlijk af? Dat komt omdat nu pas, vanuit multidisciplinaire samenwerking de integrale democratische basis voor besluitvorming tot zijn recht komt, niet in de hiërarchische oude wereld van belangen. Dit werd tijdens het debat verder bevestigd.
STIR heeft besloten om deze en de andere grote lijnen van unaniem aanvaarde uitgangspunten op te tekenen als manifest. Deze wordt aangeboden aan het stads en regionale bestuur als ook de andere sustainocratische partners zodat we met elkaar de ambities in de regio op het juiste niveau kunnen tillen.
Zowel STIR (Stad van Morgen) als ook AiREAS hebben hard en kritisch meegewerkt aan het opstellen van een manifest waarin betrokkenheid van burgers bij het ontwikkelen van hun eigen kwaliteit van leven in hun eigen leefomgeving gestimuleerd wordt in heel Europa.
Het manifest is nu klaar in definitieve vorm. Ikzelf heb reeds getekend naar volle tevredenheid omdat alle punten van onze kritiek in voorgaande versie zijn meegenomen en uitgewerkt. Ruim 50 andere partijen hebben eraan meegewerkt.
Wij bevelen ten zeerste aan dat ons netwerk dit manifest ook ondertekent zodat we samen de EU zover kunnen krijgen middels toekenning van middelen en aandacht deze vorm van samenwerking verder inhoudelijk uit te gaan werken.
De Groene Dialoog – themasessie van 5 oktober 2016.
Blog: John Schmeitz
Veel mensen in en rond Eindhoven zijn betrokken en begaan met voedsel. Steeds meer staat gezond voedsel onder druk door economische keuzes, onwetendheid en een te grote drempel om aan gezond voedsel te komen. Daarom hebben verschillende initiatieven de krachten gebundeld en De Groene Dialoog gestart. Na de Kick-Off van woensdag 28 september bij S-Plaze in de Schellensfabriek, is er wekelijks een bijeenkomst om iedereen, die geïnteresseerd is te inspireren en te informeren over wat er gaande is en welke mogelijkheden en dromen er zijn om te zorgen dat iedereen laagdrempelige toegang kan krijgen tot gezond voedsel. Elke dialoog wordt gestart met een aantal sprekers, die vertellen over hun droom en waarom ze die willen verwezenlijken. Uit de inbreng worden dan thema’s gekozen voor de dialoogtafels. De aanwezigen kiezen vervolgens het thema waar ze het meest mee hebben en gaan onder leiding van de inbrenger van het thema in dialoog.
Weliswaar is in dialoog gaan vaak heel voedend en inspirerend, maar tot concrete zaken komt het vaak niet. Zoals één van de initiatiefnemers, Rik Konings, zei: “We heffen het glas, doen een plas en het blijft vaak zoals het was.” Een andere initiatiefnemer, STIR- De Stad van Morgen, heeft ervaring met het komen tot cocreatie met AiREAS en FRE2SH. In een kort overleg voor aanvang is er dan ook geopperd om naast dialoogtafels ook projecttafels mogelijk te maken. Projecttafels gaan concreet iets neerzetten en dialoogtafels is voor inspiratie, dromen en informatie te delen met elkaar. Mocht er kennis nodig zijn aan de projecttafels, die aanwezig is bij een dialoogtafels, dan is het lijntje snel gelegd en kunnen er weer nieuwe verbindingen ontstaan.
Afgelopen woensdagavond 5 oktober waren er drie sprekers: Ben Nas vanuit Stad van Morgen en FRE2SH met het “Voedselbos”, Inge van der Hall van Inge’s Eettafel over zeldzame huisdieren en biodiversiteit en Lotje van der Heijden over pure voeding en voedsel bewustwording.
Zonder daar bewust mee bezig te zijn, bleek later dat van de drie dialoogtafels er zomaar twee met een concreet project kwamen en verder gaan uitwerken.
Het groepje van “het Voedselbos” gaat zich verder verdiepen in het creëren van een Voedselbos en een plek hiervoor uitzoeken binnen de “Groen blauwe Ruit”, wat het gebied is tussen Eindhoven, Helmond en het platteland ingesloten daarboven tussen de kanalen.
Het groepje over biodiversiteit gaat tijdens de Dutch Design Week op 26 oktober vanaf 18 uur een diner met sprekers en dialoog organiseren om mensen kennis te laten maken met het Zeldzame voedsel uit Brabant en bewust te maken, waarom biodiversiteit zo belangrijk is. Het idee heeft als titel “Zeldzaam lekker in Brabant” en er zal voor 60 tot 80 personen gefaciliteerd worden door Patrick van der Voort bij S-Plaze in de Schellensfabriek. Mogelijk dat er ook voorbeelden uit een voedselbos geplaatst gaan worden, zodat dit de twee projectteams ook nog verbindt.
Mooi om te zien, dat hoewel nog niet op zo’n korte termijn verwacht, het zomaar tot concrete projecten kan komen. Dus als je je wil laten inspireren, informeren en dromen delen over voedsel dan was je al bij de Groene Dialoog aan het juiste adres. Wil je ook concreet iets neerzetten, dan ben je ook welkom. En het ontstaan van een project mag, maar hoeft niet. Het kan spontaan ontstaan, zoals afgelopen woensdag ook bleek. Komende weken zullen er naast dialoogtafels ook projectafels bezig zijn om het zaadje van afgelopen woensdagavond verder tot wasdom te laten komen. Heb je iets toe te voegen aan het project, al is het maar voor even, dan ben je altijd welkom. Ook voor woensdagmiddag 26 oktober zoeken we nog vrijwilligers om alles klaar te zetten bij S-Plaza en te helpen bij het diner. Heb je interesse, kom dan volgende week woensdag 12 oktober naar S-Plaza in de Schellensfabriek op de Bleekweg 1F in Eindhoven. Inloop vanaf 19 uur en aanvang 19:30 uur.
Stad van Morgen 