Een paar enthousiaste initiatiefnemers hebben een begin gemaakt van een kaart in Nederland van regeneratieve en natuur inclusieve voedsel praktijken. Vanuit FRE2SH zien we dit als een erg positieve benadering want het goede voorbeeld doet volgen. Ook zijn er altijd mensen op zoek naar duurzame, gezonde alternatieven voor de manier waarop supermarkten veelal omgaan met ons voedsel. De kaart is natuurlijk niet compleet. Zelf zou ik het graag aanvullen met alle bekende contacten in de regio Eindhoven, de Peel, de Kempen, enz.
Als Stad van Morgen introduceren wij een nieuwe maatschappij visie waarin we zelf en samen verantwoordelijkheid nemen voor de essenties van ons bestaan. We besteden de veranderingen niet uit aan politieke en financiële belangenpartijen maar zetten er onze eigen schouders onder (overheid, burgers, bedrijven, onderwijs en kennisinstellingen samen). Zo lossen we aantoonbaar veel van de problemen in de wereld op, ook voor onszelf. Maar het verlangt een fundamentele verandering van ons gedrag, en dat blijkt enorm moeilijk, niet alleen systemisch maar voor ook mentaal. Wetenschappelijk inzicht legt mogelijke redenen uit. Maar toch gaan we door….want veranderingen gebeuren, of we willen of niet.
Wij mensen zijn onbewust verknocht aan onze bestaande gewoontes, zeker als die gebaseerd zijn op luxe en gemak. Dat komt niet omdat we geen veranderingen willen maar vooral omdat onze hersenen nu eenmaal zo lijken te werken. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat ons gedrag wordt bepaald door positieve en negatieve ervaringen uit het verleden. De positieve ervaringen herhalen we, de negatieve trachten we te vermijden. De positieve ervaringen zijn echter subjectief en gebaseerd op eigenbelang. In een luxe maatschappij ontstaat dan vanzelf een conservatieve mentaliteit waar veranderingen erg moeilijk van de grond komen. Een overkoepelend gevoel van verantwoordelijkheid voor de Aarde of voor allerlei onbekende en vreemde mensen, hoort daar maar in heel beperkte zin bij. Ook worden we gestuurd door de verwachtingen en het functioneren van onze culturele omgeving, zeker als deze zich richt op “economische groei” en niet een breder perspectief van “Aardse” verantwoordelijkheden. In een “luxe” samenleving geven we daarom al snel vorm aan het dagelijkse leven middels een persoonlijke interpretatie van een som van allerlei elementen uit het verleden en heden die we steeds weer herhalen. Experimenteren met vernieuwing in deze maatschappijvorm wordt gevoeld als een risico, niet als een kans, en zeker niet als iets fundamenteels. Iets om te vermijden, niet om te omarmen.
Daarom is veranderen zo moeilijk. Tenzij bepaalde elementen uit ons verleden, door omstandigheden, ineens een boventoon gaan voeren terwijl ze voorheen op de achtergrond verbleven. Zulke unieke situaties kunnen gedragsaanpassingen veroorzaken, zelfs grote veranderingen, maar ze zijn erg zeldzaam. Het is wel de basis waardoor o.a. de Stad van Morgen is ontstaan. Zo werkt evolutie, op basis van de meest onverwachte doorbraken die een leven gaan leiden.
Een andere oorzaak om tot verandering te komen is wanneer ineens ons standaard gedrag niet meer de gewenste of verwachte positieve resultaten oplevert, of zelfs ineens negatieve gevolgen heeft. Dat kan gebeuren door een plotselinge crisis, een veranderde situatie in ons leven, een gebeurtenis. Of dat onze omgeving zelf een grote verandering doormaakt. We hebben dan geen houvast meer en moeten op zoek naar nieuwe positieve belevingen door keuzes te gaan maken. We ervaren dit als chaos en stress, vaak omdat we de problemen niet hebben (willen) zien aankomen.
Een andere mogelijkheid om ons gedrag aan te passen, in positieve of negatieve zin, is als er nieuwe verwachtingen op ons af komen. Denk aan bepaalde verlangens, zoals een nieuwe liefde, de komst van een baby, een aankomende reis of de aanschaf van een hond. Dan gedragen we ons op basis van de denkbeeldige werkelijkheid die ons verlangen ingeeft. Die is niet gebaseerd op het verleden maar op onze inbeelding rond de nieuwe situatie. We noemen het ook wel de “roze wolk” die soms ver weg staat van de gangbare werkelijkheid. Dit is meer een tijdelijk fenomeen want uiteindelijk neemt de geroutineerde werkelijkheid het weer over. In een aangepaste vorm weliswaar omdat de roze wolk ons weer heeft verrijkt met een extra setje positieve en negatieve ervaringen die ons dagelijks leven beïnvloeden.
Zo zien we dat, ondanks onze drang naar houvast via onze gewoontes, we in de loop van de tijd wel degelijk veranderingen doormaken, ook al is dat niet altijd even bewust. Kijk zelf maar naar hoe het eigen leven er nu uit ziet vergeleken met vijf, tien of vijftien jaar geleden? Mensen die veel veranderingen hebben doorgemaakt, hebben vaak meer vertrouwen om ook nieuwe veranderingen aan te wakkeren of te omarmen. Een te statisch leven, of maatschappij, is gedoemd tot negatieve verrassingen.
Zo zijn er ook gebeurtenissen of verhalen die angst inboezemen, al hebben we de problemen zelf nooit ervaren. Denk aan negatieve gebeurtenissen die door de media worden uitvergroot, of politieke belangen partijen die angst zaaien en polariserende boodschappen uiten. Zo kan het zijn dat wij de vermeende werkelijkheid heel eenzijdig gaan interpreteren, met oogkleppen op, zonder het te beseffen. Het is een vorm van mentale beveiliging om niet over geprikkeld te raken, maar tevens een valkuil om niet een breder of genuanceerder perspectief te hanteren. Het blind aanvaarden van beeldvorming die ons voorgeschoteld wordt door belangenpartijen is een fenomeen van deze tijd. In een conservatieve situatie blijkt het erg gemakkelijk om beïnvloed te worden, te oordelen met vooroordelen, te veroordelen of te verlangen, zonder zelf op onderzoek uit te gaan. Ons gedrag wordt dan bepaald door gemanipuleerde omstandigheden, niet door de werkelijkheid. En dat is erg gevaarlijk omdat het onze objectiviteit, aanpassingsvermogen, nieuwsgierigheid en openheid zodanig kan aantasten dat we ons voor veel dingen gaan afsluiten. Elke vorm van verandering wordt dan gezien als een bedreiging voor onze comforts, nooit als een kans. De wereld van commercie en politiek maakt daar veel gebruik van en vinden een goede voedingsbodem in een statische samenleving die wars is om zich aan te passen aan nieuwe omstandigheden.
In de tekening hieronder laat ik de plek zien van onze dagelijkse comfort, onze blinde gewoonte. Het is plek waar we ons veilig voelen door de voorspelbaarheid ervan. Vaak omringen we die plek met allerlei obstakels om vooral die veilige plek niet te hoeven verlaten. Dat doen we niet alleen zelf maar zo werkt ook de systeem werkelijkheid (de maatschappelijke context) waarin we leven met allerlei regels. Zo leven we gemakkelijk in een bubbel die maar een klein deel van de werkelijkheid laat zien doordat we ons hebben ingekapseld in onze cocoon. Alles wat afwijkt van die bubbel (bijvoorbeeld de komst van vreemdelingen) wordt met argusogen beschouwd, met angst als raadsheer, niet openheid of nieuwsgierigheid. Als de belangenpolitiek dat oppakt dan lopen we het gevaar dat onze comfortzone verandert in een oorlogsgebied.
En dan komt de Stad van Morgen met een nieuwe maatschappij visie en aanpak. Een aanpak die alle problemen van de mensen wereld oplost maar dan wel die ingrijpende gedragsverandering van ons verlangt, het doorbreken van die gedragscocoons. Hoe krijgen we dat voor elkaar gezien alle bovenstaande redenen om het niet te doen? Bewustwording “dat het anders moet” blijkt onvoldoende om de stappen te ondernemen. Want tussen onze comfort en “anders” zit zowel angst als chaos. Om dat te overbruggen moet of de nood hoog zijn of de belofte, het verlangen, groot. De moraal van een “gezonde planeet” wordt dan snel afgewimpeld met “alsof dat alleen aan mij ligt?”, verwijzend naar de problemen die we allemaal samen, wereldwijd, veroorzaken.
Daarom past de Stad van Morgen een andere methode toe. Het laat die maatschappij ontstaan. Dat wil zeggen dat de aanpak neergezet wordt met behulp van de mensen en instanties die er klaar voor zijn. Zo vormt de Stad van Morgen een blijvende en groeiende uitnodiging om de stap te nemen wanneer men er klaar voor is. Naar mate het groeit wordt het ook steeds meer zichtbaar zodat de keuze sneller gemaakt kan worden. Het loslaten van de oude gewoontes wordt dan snel opgevangen door de nieuwe zonder al te veel chaos of angst. Daarom wordt de Stad van Morgen, of Sustainocratie, ook wel evolutie genoemd en niet een revolutie. Belangrijk is dat de stad van morgen, al haar initiatieven, een blijvende verankering en uitnodiging is op het hoogste zijn’s niveau, zoals in het plaatje te zien is. Daar ontmoeten we elkaar in de processen wanneer de aanvaarding voor verandering zich manifesteert bij deze en gene, als burger maar ook de instanties.
Ideaal zou zijn als we als maatschappij permanent ons zouden positioneren in de natuurlijke ruimte van “leven”, zodat verandering een onderdeel wordt van ons dagelijkse bestaan, waar we vol vertrouwen mee omgaan. In plaats van ons permanent te plaatsen in “overleven” met angst als drijfveer om ons vast te houden aan belangen, tegen beter weten in. Het leven is zoveel dynamischer, levendig, leuker en veiliger als we ons open blijven stellen aan duurzaam gerichte vernieuwing, niet alleen groei.
Op dit moment in tijd is veiligheid ver te zoeken in Nederland en de wereld. In feite is de negatieve ontwikkeling al enige decennia gaande na een kortstondige opbouw periode na de tweede wereldoorlog. In principe is de mensheid al onveilig sinds het ging oorlog voeren uit diverse vormen van eigenbelang. Politiek en financiële belangen drijven mensen uit elkaar in concurrerende, polariserende, negatieve energievelden. Die uitersten bouwen zich op in spanningsvelden tot ze tot ontploffingen komen. Dat kan anders maar dan moeten we die politieke en financiële belangenstrijd loslaten.
In Sustainocratie is veiligheid een van de vijf essentiële voorwaarden voor ons bestaan als natuurlijke mens en daarom een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Die verantwoordelijkheid begint met respect voor elkaar en voor onze natuurlijke omgeving. Hiermee bedoelen we twee essentiële hoofdzaken:
Acceptatie van elkaars verschillen: uiterlijk, kleding, geloof, cultuur, stemgeluid, taal, enz. Wij mensen zijn allemaal gelijk maar niemand is hetzelfde. Door elkaar te accepteren in onze diversiteit kunnen we ook nieuwsgierig zijn naar elkaar, de dialoog aangaan, luisteren naar elkaar en met elkaar samen ons ontwikkelen, zonder angst, oordeel of vooroordeel. Als we elkaar leren respecteren dan kunnen we ook onze natuurlijke omgeving bij het respect betrekken.
Een gemeenschappelijk aanvaard hoger doel nastreven: in Sustainocratie gaat het om de vijf essentiële waarden van ons bestaan. Het eigenbelang wordt zo gekoppeld aan het gemeenschappelijke belang waar de natuur om ons heen en onderdeel van is. Samen creëren, verzorgen en onderling verdelen is de norm. Dat kan doorweven worden met rituelen, viering van de samenhang en liefdevolle uitingen onderling.
De COS3i sociale inclusie aanpak is hierop gebaseerd als prioriteit in ons menselijke bestaan, in onderlinge samenhang met elkaar en met onze natuurlijke omgeving. In Sustainocratie hebben we zo allerlei uitingen gecreëerd om ons daarbij te helpen. Het begrip `samen` bijvoorbeeld via het Engelse woord UNITED:
U – Understand ….het begrijpen van het belang van die samenhang en onze persoonlijke inzet ervoor
N – Need ….de behoefte om ergens bij te horen, het samen zijn en functioneren als groep
I – Involved ….onze directe betrokkenheid bij het groepsproces vanuit onze eigen authenticiteit
T – Targeted … doelgerichtheid vanuit het gemeenschappelijke hogere doel van algemeen welzijn
E – Entrepreneurial ….ondernemend, doen vanuit het zijn, creërend en aanpassend
D – Devoted …..met het hart, verbindend onderling, met zin en motivatie.
Deze aanpak wordt intergenerationeel uitgevoerd zodat onze jongeren volwassen rolmodellen zien waar ze zich in hun ontwikkeling aan kunnen spiegelen. Rolmodellen waar rust en bezieling van uitstraalt, niet dwang, controle of onrust. COS3i clusters van samen redzame communities kunnen onderling netwerk en relaties opbouwen op eenzelfde vreedzame manier. Op die manier kunnen steden en regio’s zich ontwikkelen zonder politieke en financiële concurrentie maar op basis van constructieve, positieve samenwerking, uitwisselingen en co-existentie. Ook de grote uitdagingen kunnen zo op en aangepakt worden door clusters met elkaar samen te laten werken waarbij sommige clusters unieke institutionele eigenschappen kunnen ontwikkelen die als instrument dienen voor het hogere doel (kennis, innovatie, infrastructuur planning). Maar onze instrumenten nemen nooit de verantwoordelijkheid over van ons als mens.
Op verzoek van het wereldwijde tijdschrift “Mental health” schreef ik hier een wetenschappelijk artikel over. Dit is gebaseerd op een ander artikel van mijn hand over het fenomeen mentaal “breaking point” ofwel een omslag in denken en handelen dat gemotiveerd is door morele zingeving. Dat wil zeggen dat iemand zelf zijn of haar eigen gedrag, vaak volgens de opgelegde normen van de maatschappij of oude persoonlijke denkwijzen (tradities, trauma), ter discussie stelt en besluit het roer volledig om te gooien. Een bijzondere bijkomstigheid is dan dat de mentale gezondheid een sterke impuls krijgt via zingeving en een krachtig commitment met de morele waarden waar men de besluitvorming op heeft gebaseerd. In mijn geval werd dit de basis voor het ontstaan van Sustainocratie als evolutionaire propositie voor de menselijke maatschappijvormen. In de loop van de tijd ben ik zo in aanraking gekomen met heel veel mensen die gedurende enige tijd met mij meeliepen op dit pad van Sustainocratie. Vaak droegen zij een mentale rugzak mee van oude traumas, negatief zelfbeeld, angsten, onzekerheden, enz die allemaal op de een of de andere manier voortkwamen uit de huidige geldgedreven en sterk hiërarchische maatschappijvorm. Door gebrek aan een alternatief bleven die mentale ongezondheid problemen hangen bij deze mensen. Toen men in aanraking kwam met Sustainocratie en de bijbehorende menselijke waarden ontstond van een nieuw perspectief, een vorm van zingeving dat voor allerlei mensen ging bijdragen aan een vorm van healing. Dit werd vaak nog belemmerd door de druk van de systeem instanties en bijbehorende verwachtingen maar de relativering had de zaadjes geplant.
De huidige geld gestuurde maatschappij is structureel ongezond en levert mentale ongezondheid op zoals te zien is in de angstcultuur die ook door de polarisering van politieke partijen wordt aangewakkerd. De hele financiële politieke structuur bevindt zich in het ongezonde, immorele quadrant van de tekening. Dit komt tot uiting in de vele problemen in de wereld die vaak door die concurrerende controle politiek worden veroorzaakt. Wij zijn daar allemaal onderdeel van, mede door de geforceerde afhankelijkheid die wordt opgelegd door het systeem. Mijn eigen persoonlijke omslagpunt bracht mij op het punt van commitment voor de menselijke waarden. Ik had op dat moment nog geen enkel idee van de impact ervan op de mentale gezondheid voor mij en voor mijn omgeving in zijn algemeenheid. Dat komt omdat ik vormen van ongezonde controle en angsten eerst nog moest loslaten. Dat kon ik vol vertrouwen doen door de zingeving die mij had doordrongen. In alle activiteiten die ik daarna ontplooide ontstonden gezonde, warme intermenselijke banden, ook met mensen in hiërarchische functies van allerlei bedrijven en instanties, waaronder overheden. Het gemeenschappelijke commitment aan bijvoorbeeld “de gezonde stad” aanpak in Eindhoven en omgeving leverde een gezonde mentale dosis van zingeving, creativiteit, onderlinge verbindingen en doelgerichte motivatie op. Dat zijn allemaal bouwstenen voor mentale gezondheid, in tegenstelling tot angst, onzekerheid, concurrentie, haat, oordeel, jaloezie, enz die door onze eenzijdige maatschappelijke sturing op basis van geld, afhankelijkheid, prestatie, politieke belangen, concurrentie, ongelijkheden, controle, enz worden veroorzaakt. Vaak zijn we onbewust van de mentale ongezondheid die deze vorm van maatschappij veroorzaakt omdat we totaal mentaal opgenomen zijn in de activiteiten (werk, consumptie, entertainment) die van ons worden verwacht of onderdeel zijn geworden van onze comforts. Wel voelen we vaak de symptomen van mentale verstoring en onrust maar leggen geen bewuste verbanden door de cultuur waarin we leven. We merken pas het echte verschil als we dit loslaten, zelf het omslagpunt meemaken en de zingeving haar werk laten doen. Met Sustainocratie heeft iedereen een keuze. Maar de keuze heeft een prijs. Die prijs wordt niet uitgedrukt in geld maar in het loslaten van controle en angst, en het omarmen van menselijke waarden en samenwerking. Mentale gezondheid is een gevolg.
De prijs van de zorg gaat weer omhoog. Dat kan en moet anders. Helaas zit de politiek vast in verkokering waardoor er geen aanpassingen komen, alleen maar prijsverhogingen voor ons en besparingen in de zorg. Een slechte combinatie.
De zorg goedkoper maken, bijvoorbeeld tot 40€ per maand, kan. Maar dat verlangt dat we anders omgaan met onszelf en de maatschappij. De zorg kan namelijk niet de verantwoordelijkheid voor onze gezondheid op zich nemen. Ze kan alleen bijstaan om die te behouden of terug te winnen bij problemen. Maar de basis verantwoordelijkheid voor onze gezondheid ligt bij onszelf. Als we de zorg willen vergoedkoperen dan zullen we daar vooral aandacht aan moeten gaan besteden. Het gaat dan niet alleen om lichamelijke gezondheid maar ook mentale, emotionele en spirituele gezondheid. Zelfbewustzijn en lifestyle helpen ons al een heel eind op weg. Maar we kunnen het niet alleen.
Onze maatschappij is structureel ongezond. Luchtvervuiling, financiële druk, gemanipuleerd voefsel, pesticiden, negatieve stress, egocentrisme rond eigenbelang, enz zorgen voor veel gezondheid klachten. Als we massaal ons gedrag veranderen dan veradert de maatschappij vanzelf. Dat kost enige tijd maar de commerciële wereld kan niet anders dan zich aanpassen aan gezondheid gerichte keuzes. Als we gezamenlijk een commitment maken voor gezondheid dan hebben we de politiek niet nodig om het zorgsysteem in te richten. Dat doen we cooperatief zelf. Onze zorg wordt dan ondersteunend aan gezondheid in plaats van ziektes onderdrukken of zien te repareren die we vaak zelf veroorzaken.
Samen met een aantal gelijkgestemden in de zorg is de Stad van Morgen hiermee bezig. Het moeilijkste is natuurlijk de omslag in denken en handelen. Daarom zal onze aanpak langzaam groeien, eerst als alternatief daarna als nieuwe werkelijkheid.
Na ons avontuur vorig jaar met Rara Radio is programmamaker Koen zelfstandig verder gegaan met Voorbij de Horizon. Zijn programma is een samenwerking met de stad van morgen maar hij vult de programma´s volledig zelfstandig in. Uitgangspunt is steeds dat punt voorbij de horizon waar we, vanuit het duurzame voortbestaan van de mens in onze natuurlijke omgeving, optimaal vorm aan willen geven.
Er zijn natuurlijk allerlei gezondheid problemen waar we als mens mee geconfronteerd kunnen worden. Zo zijn er de mechanische problemen, zoals een gebroken been, een versleten heup of gaatjes in onze tanden. Onze gezondheidzorg heeft daar uitstekende protocollen voor. Veel lastiger wordt het als het gaat om ingewikkelde klachten zoals een verstoord immuunsysteem, darmirritaties of psychische aandoeningen. Dan grijpt de gezondheidzorg al snel naar de medische protocollen van de farmaceutische industrie. Deze bestrijden de symptomen, maar gaan niet op zoek naar de oorzaak. Als je dan vraagt naar de oorzaak wordt gemakshalve gezegd: “We weten het niet.” Dat is klinkklare onzin. Men weet het wél, maar de oplossing is A. geen verdienmodel en B. het stelt zo’n beetje onze hele maatschappij ter discussie, inclusief artikel 22 van onze grondwet waarin “de overheid zich verplicht om de gezondheid van de bevolking te bevorderen”. Zo’n bevordering begint natuurlijk met het beschermen ervan. En daar is helaas geen sprake van zolang financiële doelstellingen prioritair zijn. Aan het woord Frank Jonkers vanuit zijn praktijk voor integrale geneeskunde in Emmen. Hij gaat wél op zoek naar de oorzaak, lost het probleem op tegen een fractie van de kosten van de reguliere zorg. Alleen zijn juist die kosten vaak niet gedekt door de verzekering. Geen wonder dat de gezondheidzorg onbetaalbaar is geworden! En de juiste zorg nagenoeg ontoegankelijk is voor vele mensen. Tijd voor “de grote omslag”, ofwel een “Sustainocratie” waarin onze essentiële menselijke waarden (zoals integrale gezondheid) centraal staan, niet geld.
De stad Helmond zou de lawaaierigste van Nederland zijn nu Delft en Amsterdam maatregelen hebben getroffen om hun binnensteden autoluw te maken. Burgerinitiatieven in Helmond zijn druk aan het uitoefenen op het gemeente bestuur om samen tot maatregelen te komen. Koen van de Weijer, radioman en burger betrokken zelf in Helmond, interviewt Wim van de Linden, kartrekker in Helmond met zijn stichting, en Peter van Heerebeek, deskundige uit Best op gebied van meettechnieken. Luister naar een interessant pleidooi voor een gezond Helmond.
In dit geanimeerde plaatje wordt op een beeldende manier stedelijke ontwikkeling gesuggereerd. Natuurlijk ziet het er voor allerlei mensen aansprekend uit, behalve misschien de traditionele auto fanaten die hun parkeer en rij ruimten zien verdwijnen. (bron: LinkedIn: Frank Landman).
Veel steden zijn bezig met vergroening en het minderen van autoverkeer. Het is vooral een cosmetische transitie die wel degelijk impact heeft op een aantal belangrijke stedelijke knelpunten, zoals de leefbaarheid. Ook heeft het een positieve invloed op het gedrag van de bevolking. Maar er meer nodig om tot een echt duurzaam voortbestaan te komen, voor de stad en de lokale mens. Want zelfs met de vergroening en zonder autos blijft de stedelijke bevolking enorm kwetsbaar.
In dit vergelijkende lijstje zien we de traditionele insteek en die we volgen als Stad van Morgen:
dynamische samenlevingsclusters, gebaseerd op existentiële menselijke waarden (gezondheid, veiligheid, samenredzaamheid, bewustwording, basisbehoeften) en gerelateerde impact gedreven processen
100% afhankelijke van materiele goederen van buiten de stad
focus op lokale, circulaire zelfvoorziening in nauwe samenwerking met de lokale natuurlijke omgeving, daar waar nodig met toepassing van technologie en wetenschap
essentiële menselijke waarden worden gereguleerd in een concurrerende omgeving
Als het hebben over “de gezonde en veilige stad” dan gaat het niet alleen over luchtkwaliteit. Het gaat over de stad als verzameling van mensen die allemaal samen zorgen voor hun welzijn en invulling van hun basisbehoeften. De stad transformeert dan van een soort bodemloze put in een actieve mieren… eh mensen hoop. In plaats van onze betrokkenheid bij consumptie zijn we betrokken bij de invulling van ons algehele welzijn. Dat maakt dat “de gezonde stad” een totale omslag is in denken en handelen, een contextuele aanpassing van het begrip “stad” of “gebied” en de manier waarom wij als mensen, de natuur en betrokken instelleningen, met elkaar omgaan. In dit filmpje tracht ik het uit te leggen.
Stad van Morgen 