Voedsel als menselijke kernwaarde

Vandaag (23 juni 2022) begin ik met FRE2SH en onze wereldwijde partner Food Design Nation een 10 maanden durend programma (klik hier voor meer informatie en eventuele deelname) waarin we voedsel als menselijke kernwaarde positioneren en derhalve als een gemeenschappelijk te dragen verantwoordelijkheid. Dus niet als speculatieve commodity maar als samenwerkingsinitiatief met de natuur voor regionale voedselbetrokkenheid en samenredzaamheid tegen voedselschaarste, armoede en honger.

Waarom ons huidige voedselsysteem moet veranderen?

Ons huidige voedselsysteem is gebaseerd op geïndustrialiseerde processen binnen een geld gestuurde maatschappij structuur. Via geld hebben wij als mens toegang tot het voedsel dat zo wordt geproduceerd. Voedsel is zo onderhevig aan financiële belangen die allerlei manieren deze vorm van productiviteit beïnvloeden. De consequenties van deze beïnvloeding zijn zichtbaar in de natuur en bij de mens. Ze worden opgevangen door een steeds kostbaarder wordende bureaucratie, regelgeving, maatregelenpakket en zorgsysteem. De druk op de boeren wordt ook steeds groter terwijl deze uitgemolken worden door de groothandel en gedwongen worden te werken via industriële optimalisatie processen en kostbare toegepaste innovaties.

Voedsel en gezondheid als menselijke kernwaarden

Door voedsel en gezondheid te aanvaarden als menselijke kernwaarden verandert alles. Als iets een bestaansrechtelijke kernwaarde is dan halen we het uit het financiële systeem en behandelen het als een gemeenschappelijk gedragen verantwoordelijkheid. Dat betekent voor onszelf als burgers dat we ons veel meer betrekken bij ons voedsel rechtstreeks bij de boeren of zelf communities opzetten om met ons voedsel om te gaan. Boeren ondernemers laten de eenzijdige en destructieve massaproductie los en beginnen samen te werken met de natuur om zo diversiteit en volume te leveren zonder de natuur negatief aan te tasten. Een nieuwe voedselcultuur ontstaat waarbij wij ons als gemeenschap gaan verdiepen in andere, gezonde en zelfs geneeskrachtige voedingspatronen. De expertise van de boeren wordt optimaal benut. Hun inkomsten gaan omhoog door het participatiemodel en kosten dalen.

Er zijn initiatieven op dit vlak in ontwikkeling overal in de wereld. Denk in Nederland aan Heerenboeren, voedselbossen, wijkgerichte voedselinitiatieven, enz. FRE2SH tracht deze initiatieven zichtbaar te maken en als wereldwijd netwerk met elkaar te verbinden voor inspiratie, kennisuitwisseling en het versneld laten groeien van deze werkelijkheid zodat ook instanties zoals overheden en wetenschappelijk instellingen mee gaan werken. FRE2SH is dan de sociaal maatschappelijke verbinder voor een optimale samenwerking.

Zeker in stedelijk domein is de samenwerking essentieel omdat de ruimtelijke organisatie van een huidige stad (vroeger wel, nu niet meer) nooit voor voedsel is bedacht. Stedelingen zijn het meest kwetsbaar voor voedselschaarste, inflatie, gemanipuleerd voedsel, enz. Huidige supermarkten en industrieterreinen kunnen omgebouwd worden tot voedsel en gezondheid innovatie en service gebieden waar de hele bevolking gebruik van maakt. Er ontstaat een lokale voedseleconomie die zich door participatie en toepaste moderne inzichten kan optimaliseren in vele dimensies.

Zorg is onderhevig aan een cultuur verandering

Onze Nederlandse (en veelal ook de Westerse cultuur) is gaandeweg steeds individualistischer geworden. Het beleid is lange tijd eenzijdig gericht geweest op onze financiële afhankelijkheden, met een duale economie tot gevolg: de groei economie en de gevolgen economie. De zogenaamde `zorgstaat` is verworden tot een zichzelf voedend en kostbaar waterhoofd over een apathische ieder voor zich cultuur.

Sinds de introductie van onder andere Sustainocratie en de proactieve regionale focus op gezondheid, gecombineerd met de vele huidige stresspunten in een onhoudbare maatschappijvorm, zien we een cultuurverandering ontstaan. Steeds meer mensen worden bewust van hun eigen verantwoordelijkheid, niet alleen voor zichzelf maar ook de directe omgeving. Ook het beleid past zich aan. Het faciliteert en reguleert op basis van gezondheid, gezonde omgangsvormen en een gezonde leefomgeving maar neemt niet de verantwoordelijkheid meer over van degenen die het zouden moeten nemen. Het woord SAMEN wordt steeds actueler, ook in de dynamiek van het samen vorm geven van ons welzijn. Een professionele zorg is dan een waardevolle ondersteuning voor de uitzondering, niet meer de regel.

Op gebied van verkeersveiligheid voor schoolkinderen op de fiets mag er nog veel verbeteren in onze steden.

Geert Kloppenburg toont via zijn filmpjes het probleem bloot. Kijk naar de situatie die hij in Rotterdam in beeld heeft gebracht. Dit is ook het geval in andere steden.

Dat het anders kan, door de steden autovrij te maken, is nu wetenschappelijk bewezen op allerlei fronten. Op de site van AiREAS (samen werken aan luchtkwaliteit en gezondheid) kun je artikelen vinden.

Vrouwelijk waarden dienen balans terug te brengen bij de mens, in de maatschappij en op Aarde

Vandaag op 8 maart viert de wereld internationale vrouwendag. Het begon ooit, zo’n 110 jaar geleden om de rechten van de vrouw in een uiterst mannelijke maatschappijvorm. Nu, anno 2022, levert die masculiene maatschappijvorm zoveel onrust, vernietiging, ongelijkheid en problemen op dat het veel meer zou mogen gaan over de noodzakelijke “vervrouwelijking” van de maatschappij.

De ethische transitie van onze samenleving gaat met horten en stoten. Het is geen vloeiende evolutie. Het gaat namelijk gepaard met het loslaten van oude principes en gewoontes die algemeen aanvaard werden maar in de loop van de tijd aan verandering toe zijn. Ze zijn echter ingebakken in conservatieve systemen van zelfbehoud die ook nog eens een complex ecosysteem van belangen vormen. Als er dan problemen optreden die door die vorm worden veroorzaakt kunnen we ze niet oplossen vanuit hetzelfde denken als waarin ze zijn veroorzaakt. Omdat we zo moeilijk kunnen loslaten raken we in een recessie of een crisis waarna we wel MOETEN loslaten. Vaak is chaos een tijdelijke situatie waar we doorheen moeten, soms zelfs oorlog.

Het kan ook zonder al die ellende als we ons als samenleving positioneren in een minder masculiene omgeving waarin we vrouwelijke waarden evenredig een plek geven. Deze waarden zijn die van het ethische bewustwordingsproces, ons aanpassingsvermogen, creatieve innovatie en focus op waarden in plaats van belangen. Dat is de aanpak van Sustainocratie. Zo gaan we om met loslaten en opnieuw vastpakken vanuit een gemeenschappelijk verhaal. Dat geeft veel warmte en voldoen, voor de mens maar ook voor de deelnemende instanties (overheid, wetenschap, bedrijfsleven). De instantie weten op deze manier hun authenticiteit en toegevoegde waarde te waarborgen, niet door te concurreren of te manipuleren maar door er te zijn en zich te verbinden. Internationale vrouwendag dit jaar, in het midden van wereldwijde onstabiliteit, dreigingen en ellende, herinneren ons daaraan.

Gemeenteraad verkiezingen 2022

De Stad van Morgen positioneert zich als verbinder op de zogenaamde niveau 4 bewustzijnsgedreven cocreatie van gebiedsontwikkeling. Dat is een moderne manier om SAMEN (mens en instellingen) verantwoordelijkheid te nemen voor een aantal essentiële waarden die we niet kunnen noch mogen delegeren. De gemeenteraad verkiezing 2022 zijn daarom geschikt om te kijken met wie we de komende vier jaar als bevolking gaan optrekken in multidisciplinaire samenwerkingsverbanden ala AiREAS (gezondheid en gezonde leefomgeving), COS3i (sociale inclusie en zorg voor gezondheid voor en met elkaar), of FRE2SH (stadslandbouw en de platteland transitie). Ook de energie uitdaging is groot. We wonen verkeerd. Alleen maar bijbouwen lost de problemen niet op, we moeten anders gaan wonen en beter gebruik maken van de woonoppervlakte die er al is.

Voor de politieke partijen die zich verkiesbaar stellen is dit een uitdaging op zich. Wat gebeurd er als ze de stemmen eenmaal binnen hebben. Hoe toont men het gezicht naar de beoogde samenwerking? Wat onderhandeld men in een coalitieakkoord en zorgt met voor de bestuurlijke ruimte voor cocreatie met de omgeving? Er is veel te doen, en zeker niet gemakkelijk allemaal…..Uiteindelijk is de gemeente slechts één van de vier poten aan de tafel van duurzame menselijke vooruitgang (niveau 4). Al die poten zijn essentieel maar dan moeten ze zich optimaal gedragen als fundament van de cocreatie tafel.

De geboorte van vijf 4 x WIN ideeën, door jongeren, natuurlijk!

Vandaag was ik uitgedaagd door een studente van Fontys om haar eigen klasgenoten en haarzelf ook weer uit te dagen. Zij studeren communicatie technieken met een speciale focus op de culturele sector. De grote vraag was “hoe ontstaan communities?” en natuurlijk ook “hoe houd je ze levendig in stand?”.

Ikzelf mocht hen prikkelen met mijn eigen community drang rondom het samen (instellingen en mensen gelijk) verantwoordelijkheid nemen voor onze menselijke kernwaarden. Dat is natuurlijk leuk en aardig en een bewijs dat communities rondom onze grote maatschappelijke uitdagingen kunnen ontstaan. Maar ik heb ook één grote zwakte: “ik weet niet hoe ik jongeren mee kan krijgen” in al mijn uitdagingen. Logisch dat ik deze groep om hulp vroeg. Daarvoor had ik met name AiREAS genomen als uitdaging.

De aanpak was intensief. Een korte uitleg van mij moest hen prikkelen om aan de slag te gaan met hun creativiteit. Ik vertelde over mijn eigen processen om tot Sustainocratie te komen, de verschillende communities die erin zijn ontstaan, en AiREAS als concrete uitdaging voor vandaag, inclusief mijn hulpvraag.

Daarna kregen deze jonge mannen en vrouwen ongeveer 90 minuten de tijd om een concreet plan te ontwerpen ter presentatie. In die 90 minuten gingen ze door verschillende stadia. Allereerst moesten ze zien te begrijpen wat er bedoeld werd. Het thema luchtkwaliteit wordt niet onderwezen op school. Ook de problematiek van Noord West Europa op gebied van luchtvervuiling was niet echt tot hen doorgedrongen. Ze gingen op zoek naar kennis op internet en probeerden tegelijkertijd een idee te vormen over wat nu de theoretische basis is voor het vormen van een community.

“Een community bestaat uit gelijkgestemden die samen de interesse in een bepaald onderwerp delen” was één van de definities die men wist aan te dragen.

Daarna moest er nog een plan bedacht worden dat zou leiden tot community-vorming, betrokkenheid van jongeren én verbetering van luchtkwaliteit. De groep had zich verdeeld in vijf subgroepjes, elk van 3 personen. De docent en ikzelf deden een rondje om de groepjes eventueel bij te staan bij vragen of tips. De gesprekken die ik voerde waren betrokken, relevant, analytisch, enz. Men wist zich in te leven in hun eigen community gedrag in het dagelijks leven, of het ontbreken ervan door persoonlijke omstandigheden, corona of een beeld van een bepaalde cultuurontwikkeling rond individualisme.

Tot slot moesten ze zich ook nog voorbereiden op een presentatie. Dat wil zeggen, de keuze maken wie wat presenteerde, in welke vorm en met welke ondersteuning? Zelfs daarin bleken deze studenten uit te blinken. Elke presentatie werd verbaal goed gebracht en ondersteund door professioneel beeldmateriaal.

Uiteindelijk werden vijf project ideeën geopperd, onderbouwd en getoetst aan de groep zelf als doelgroep. Het idee “adopteer een plant” ontving meteen veel bijval. De andere ideeën ook maar leverden eerst wat aanvullende discussies op. Opvallend was geweest de groepsdynamiek waarmee men de uitdaging was aangegaan, hoe de groepjes met de stress dip omgingen om tot een gewenste keuze te komen en de professionaliteit rond de uiteindelijke uitvoering van de presentatie. En dat alles in 90 minuten tijd!

Deze groepjes zijn natuurlijk uitgedaagd om hun creativiteit in de praktijk tot uitvoering te brengen, samen met de partners in de AiREAS community. Zonder uitzondering werd dit geaccepteerd. Wij zullen hier met veel genoegen de uitvoering volgen en kijken hoe die uiteindelijk wordt geïmplementeerd en met welke 4 x WIN resultaten.

Het moet en kan anders

Een vingerwijzende regering toont haar incompetentie op gebied van menselijkheid. Alle maatregelen die ze neemt rondom een vermeende pandemie worden bedacht vanuit systeemdenken. Maar zo werkt de natuur niet, ook de natuur van de mens niet. Voor dit soort situaties is een hele andere vorm van regering nodig, niet reactief, niet systemisch (geld en macht) maar proactief, holistisch (mens en natuur).

Nu zijn het de ongevaccineerden die het doelwit zijn van de overheid om zichzelf qua verantwoordelijkheid te ontlasten. Vanaf het begin van de crisis hebben we dit gedrag van afwimpeling van verantwoordelijkheid gezien. In het begin leek dat relevant door een grote onzekerheid (bijv. het komt uit China) die van buitenaf zou komen. Maar naar mate kennis (bijv. de eerste opgeblazen sterfte verwachting van 3.4 I.F.R vergeleken met de, in een later stadium gemeten werkelijkheid van 0,15) zich ontwikkelde kon men meer naar zichzelf én de eigen verantwoordelijkheid gaan kijken. In plaats van het beleid bij te stellen, zoals in 2009 met de Mexicaanse griep, bleef men dit keer doorpakken met dezelfde maatregelen gefocust op blokkades, vaccinatie en nog eens blokkades en vaccinatie. Men sloot zelfs bepaalde informatiekanalen af. Is dit kortzichtigheid, belangenverstrengeling of tunnelvisie?

Een boeiend verslag uit 2010 “terugblik op de influezapandemie” toont vergelijkbare stappen die we nu kennen van de COVID19 aanpak. Een zin valt op:

Een belangrijk aspect is de rol die de farmaceutische industrie zou hebben gespeeld bij het ‘opblazen’ van de pandemie. De adviseurs van de WHO liggen onder vuur vanwege vermeende financiële belangen.

In een geldgedreven wereld worden eigenbelangen vaak verdoezeld door met ethiek gecamoufleerde argumenten. In een tijd dat de gezondheid en samenhang van onze maatschappij in crisis verkeert mogen we openheid, transparantie en samenwerking verwachten en zelfs eisen van onze regering. Als deze er niet is dan is opstand onvermijdelijk.

Herhaalt de geschiedenis zich maar nu geraffineerder?

In 2004 kostte de gezondheid zorg gemiddeld 1000€ per persoon in Nederland. Nu kost ons dat nagenoeg 6000€ per persoon! Deze gigantische stijging zou gemotiveerd zijn door de vergrijzing in het land en onze gestuurde afhankelijkheid van het kostbare zorgsysteem. Sinds de kredietcrisis in 2008 kwam het principe van de groei-economie ter discussie te staan. De verzorgingsstaat is niet alleen een enorme kostenpost. Het slaat tevens de sociale verbindingen plat die de basis vormen van een zorgzame maatschappij, voor en met elkaar. Matthew Lieberman, een Amerikaanse hersen onderzoeker, toonde al aan dat de eerste levensbehoefte van de mens “de sociale verbinding” is. De verzorgingsstaat heeft gaandeweg ons sociale contact uitgehold met ongelooflijk veel consequenties op gebied van agressie, eenzaamheid, depressies, gedragsstoornissen, welvaartziektes, enz. De verzorgingsstaat reageert met allerlei kostbare gefragmenteerde instanties en maatregelen rondom die stoornissen. De verzorgingsstaat stelt zichzelf hierbij niet ter discussie, ze reageert op symptomen. De kostendruk wordt alleen maar hoger.

De Staat moest haar jaarlijkse kostengroei van gemiddeld 6% aan banden gaan leggen. De staatsdiensten zoals de zorg en het onderwijs moesten het ontzien. Verzorgingshuizen werden gesloten, ziekenhuis capaciteiten aan banden gelegd. Allerlei verantwoordelijkheden werden overgeheveld naar de gemeenten. Deze gemeenten zoeken in toenemende mate de cocreatie van het maatschappelijk belang op, samen met haar inwoners. Maar die transitie is in de nationale overheid nog ver te zoeken. Een recent verslag laat zien dat slechts een kwart van de Nederlandse bevolking zonder moeite zich financieel kan bedruipen. Het toont aan dat “het systeem” niet meer voldoet en “het anders moet, maar ook anders kan”. Ondertussen wordt onze maatschappij gekenmerkt als “zeer gestructureerd, ongezond”, hetgeen zich uit in welvaartziektes, een ongezonde leefomgeving, apathie rond verantwoordelijkheden en structurele afhankelijkheid van het geldgedreven en geldafhankelijke systeem. Zelfs onze essentiële “waarden” (gezondheid, veiligheid, basis behoeften) worden gezien als kostenpost in plaats van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.

En dan komt ineens de COVID pandemie. Het sinds 2009 geoefende en geperfectioneerde draaiboek wordt (wereldwijd) uit de kast gehaald en zo ook het (lokale) OMT. Die zou volgens het reeds geciteerde verslag uit 2010 moeten bestaan uit “deskundigen uit de publieke gezondheidszorg, microbiologen, infectiologen en behandelaars” en wat ons betreft ook uit antropologen en sociologen. Deze crisis laat ineens alle tekortkoming van het beleid van de afgelopen jaren zien. Onmenselijkheid is de norm geworden. De regering valt wegens de toeslagenaffaire maar vele andere wanpraktijken zijn ook aan de oppervlakte komen te drijven. Tijdens verkiezingen komen vreemd genoeg dezelfde partijen weer aan de macht. Hierdoor ontstaat de unieke, ongekende situatie van een demissionair ontslagen kabinet die nagenoeg ongelimiteerd haar gang kan gaan met de steun van de herkozen tweede kamer waar ze officieel nog geen regering van is.

Ondertussen gaat alles fout wat maar fout kan gaan. COVID blijkt vergelijkbare proporties aan te nemen, inclusief snel muterende varianten, van een zware griep. Ondanks alle influenza vaccinaties in de afgelopen jaren zijn winterse griepcrisissen niet voorkomen. Een nieuw soort vaccin zou de oplossing moeten bieden. Deze vaccins vallen echter door de mand wegens de beperkte bescherming die ze blijken te bieden. Toch wordt stoïcijns de bevolking voorgeschoteld dat ze met meerdere vaccins (big Pharma) en een bijbehorende QR code (big IT) “veilig” zou zijn. Het tegendeel is gebleken. Toch wordt de schuld van voortdurende problemen gelegd bij het uitgaansleven (redelijk, gezien de beperkte graad van beveiliging van vaccinatie en de schijnveiligheid van de QR code. Onredelijk richting de zwaar gereguleerde horeca vergeleken met voetbalwedstrijden en grote evenementen) en de niet gevaccineerde (onredelijk, daar deze zich altijd moeten voorzien van een recente PCR test).

Sterker nog. Nieuw onderzoek toont aan dat vaccinatie bij oudere mensen misschien effectief zou zijn, niet qua besmettingspotentieel maar wel het gevaar van versneld overlijden. Het vertraagd overlijden dankzij vaccinatie heeft misschien een effect op IC belasting in ziekenhuizen maar niet op het natuurlijke verloop van het einde van het leven zelf. Bij jongere groepen is dat anders. De registratie van vaccinaties en overlijden zou misleidende gegevens bevatten. Bij deze bevolkingsgroepen zijn “onverklaarbare” pieken in overlijden geconstateerd, zoals het verslag aangeeft en uitdaagt tot tegenspraak en verder onderzoek.

Russische roulette

Het is bekend dat een COVID vaccin het immuunsysteem verstoord zodat het reageert om tot de gewenste vermeende bescherming te komen. In die periode van verstoring (volgens het verslag uit Engeland duurt dit ongeveer 28 dagen) kan van alles gebeuren. Men heeft zelfs de regel dat als iemand een infectie heeft opgelopen dat men niet gevaccineerd dient te worden. Ik laat het plaatje hier weer even zien.

Er zijn natuurlijk mensen met een bekende of onbekende onderliggende aandoening, bijvoorbeeld een hartprobleem, sluimerende infectie of een andere lichamelijke onbalans, die door het reguliere immuunsysteem wordt onderdrukt. Zij nemen misschien de vaccinatie om zichzelf of anderen te beschermen maar blijken zich bloot te stellen aan een soort Russische Roulette. Vaak gaat het goed, maar regelmatig ook niet. Mensen die ogenschijnlijk gezond waren kunnen zo zwaar ziek worden en zelfs overlijden. De oorzaak wordt dan onterecht aangewezen als “onderliggende kwaal”, niet als COVID en zeker niet als bijwerking van het vaccin.

We kunnen dit de regering natuurlijk niet zomaar aanrekenen. Wat we de regering wél aan kunnen rekenen is dat ze vasthoudt aan een beperkte tunnelvisie rondom vaccinatie zonder open te staan voor de feedback-lussen die door voortschrijdend inzicht wereldwijd worden aangereikt. Je kunt de bevolking ook niet aanrekenen dat ze gefundeerde twijfels heeft bij een crisisbeleid dat zichzelf niet constant corrigeert. En zeker niet als men gefundeerd angstig is dat men “uit solidariteit” zelf slachtoffer wordt. Dat een overheid dan overgaat tot het verwijten van deze groep is een teken van onmacht, gebrek aan zelfreflectie en kan zelfs als misdadig worden betiteld door de gevaarlijke tweedeling die ontstaat tussen angstige groepen die elkaar hun angst gaan verwijten. Het toont een totaal gebrek aan leiderschap.

Deze groep dwingen tot vaccinatie is onder omstandigheden van de gefundeerde twijfel ronduit verwerpelijk. Ook het vasthouden aan een beleid van opsluiten en beperken is tegenstrijdig aan de menselijke natuur en basisbehoefte. Het geeft alleen maar meer maatschappelijke problemen die door een te gefragmenteerde aanpak onvoldoende aandacht krijgen.

Niet vingerwijzen maar coherent optreden vanuit het geheel

Een crisis, ongeacht de intensiteit, is geen politiek spel. Het is een gemeenschappelijke gedeelde verantwoordelijkheid van bewustwording, loslaten van oude, foute patronen, nieuwe inzichten benutten en samenwerken aan het creëren van een nieuwe vorm van harmonie en gezondheid. Dat geldt niet alleen voor de regering maar ook voor het bedrijfsleven, de bevolking, de wetenschap, enz. Met een extra politiemacht kom je er niet, ook niet met een investering in controle technologie, noch het platspuiten van jong en oud. Het ontbreekt dan totaal aan menselijkheid en kennis van natuurlijke complexiteit processen. Die kennis hoeft een regering niet zelf in huis te hebben. Ze dient er wel voor open te staan, het uit de maatschappij te betrekken, steeds te vernieuwen en transparant te gebruiken in haar moeilijke keuzes, niet selectief maar co-creatief. In plaats van puur op kosten, baten of belangen te manipuleren via verknipte dwang dient de regering zich open te stellen voor inzichten en te faciliteren op basis van gezondheid en samenhang. Ze dient niet tot een Russische roulette te verplichten, met alle weerstand en opstanden van dien, maar juist een middenweg te vinden tussen bescherming (bijv. vaccins voor ouderen), verzorging (IC uitbreiding, stimulans en beleid rondom een gezonde samenleving, niet het repareren van ongezondheid) en een natuurlijke gezondheid stimulans (natuurlijke immuniteit opbouw, gezonde levensstijl).

Positiviteit in coronatijd

Laten we wel wezen. Als het goed is zijn we 99% van de tijd gezond. Af en toe worden we geconfronteerd met de ongemakken van een ziekte (de 1%). Dankzij corona zijn we ons ervan bewust geworden dat die 99% mede afhankelijk is van de manier waarop we met die 1% omgaan. Onze partner uit België, Lieve Willems, heeft een bewustzijnsbeweging op gang gebracht met haar leuke poppetjes.

De beeldvorming van de bolletjes met oogjes, of wasknijpers met een lach, is het netwerk van relaties (vrienden, familie) dat wij altijd bij ons dragen. Ze zijn er niet alleen in onze herinnering maar ook in de fysieke ruimte door wat er achter gelaten is door de knuffel, het samenzijn, de ontmoeting. Deze ontmoetingen “infecteren” ons normaliter met genot, liefde, inspiratie en samenhorigheid. Soms komt er ook een virusje mee die we vaak de baas zijn via ons immuunsysteem.

Door zelfbewust om te gaan met die 1% houden de 99% hoog. Dat gaat preventief middels gezonde voeding, ademhaling, rust, positieve stress (passie en motivatie) en een gezonde sociale interactie. Maar ook door toepassing van social distancing met onbekenden, hygiëne en als we dan toch een keer ziek zijn, door afzondering, isolement en het genieten van de zorg van onze geliefde en zelfzorg door in bed te blijven en uit te zieken. Wat vooral niet moeten doen is de 1% de overhand laten krijgen over de 99% door angst of onzekerheid. Want dan groeit de 1% in plaats van het duurzaam vasthouden van de 99%.

Daarom zien de bolletjes en wasknijpers er vrolijk uit. Ze relativeren, maken bewust, voorzichtig maar ook levendig en verbindend. Uiteindelijk draait ons welzijn vooral om de manier waarop we verantwoordelijkheid nemen, zelf en samen, voor onze gezondheid door de 1% een structurele en positieve plek te geven van aandacht zodat de 99% zich volop kan blijven ontwikkelen voor ons allemaal.