Tag Archives: Stad van Morgen

Bezoekverslag aan de Stad van Morgen van de provincie

25 Aug

Dit is het persoonlijke verslag van Annelies Cuijpers. Zij kwam namens de Provincie Noord Brabant op bezoek in de “Stad van Morgen” en onze genetwerkte vormen van multidisciplinaire samenwerking aan onze menselijke kernwaarden (Sustainocratie). We begonnen de tour met FRE2SH (voedselzekerheden), School of Talents (participerend leren), COS3I (sociale integratie) en eindigden met AiREAS (gezonde stad en luchtkwaliteit). Het is 10 uur in de ochtend in Eindhoven op 15 augustus 2017 (komkommertijd).

De stad van morgen: Eindhoven van onderop

Annelies Cuijpers, Sr. Communicatie Adviseur Provincie Noord Brabant.

Er is regen voorspeld. Ten minste in de morgen. Maar dat maakt mijn afspraak hooguit interessanter door de extra vraag: laat de stad van morgen zich weerhouden door miezerige luchten? Of is er meer nodig om de kiemen van Brabantse Health Deal te ontmoedigen?

Dinsdag 15 augustus wil “De stad van Morgen” in Eindhoven heel graag aan de provincie laten zien wat burgerinitiatieven bijdragen aan de Health Deal voor Brabant. Want in juli 2016 sloten Brabantse bestuurders van de provincie, de vijf grote gemeenten, de Brabantse waterschappen en GGD’s, de kennisinstellingen, RIVM, en de universiteiten van Tilburg en Utrecht een deal. Ze spraken af voortaan gezondheid als item te benoemen bij beleidsbeslissingen. Economische waarden, milieu-uitgangspunten, ruimtelijke kwesties, ze zijn allemaal belangrijk als het gaat om besluitvorming voor nieuwe initiatieven. Maar het blijkt minstens zo belangrijk om daar ook gezondheid bij te betrekken. Met de Health deal voor Brabant wordt dat uitgangspunt onderschreven.

Hoe pakt dat uit? Wat betekent dat? We gingen kijken in Eindhoven.

Perma-cultuur met Stan

cof

Annelies en Stan praten over permacultuur (foto: Jean-Paul)

De regen deert de eerste ontmoeting niet. Naast het station, in de prachtige flat van de studentenhuisvesting, zit Stan op me te wachten. Hij is landbouwkundig ingenieur en woont in Oirschot. Daar heeft hij een boerderij met een lap grond waar hij zijn eigen eco-systeem heeft gecreëerd en in stand houdt. Hij heeft er een heus kenniscentrum over opgezet: het “Perma Culture Research Netherlands”. Gewassen verbouwen met uitgangspunten van perma-cultuur, betekent op een andere manier met landbouw omgaan. “Je bouwt je eigen eco-systeem door op een andere manier gewassen te verbouwen”, vertelt Stan enthousiast. “We hebben een holistische aanpak. We leggen proeftuinen aan om verbinding te leggen tussen de verschillende aspecten van voedsel kweken. Door onze andere manier van aanpak oogsten we voedsel, maar verbeteren tegelijkertijd de kwaliteit van water, lucht en aarde. Als je gefragmenteerd denkt, kan je je eigen probleem misschien wel oplossen, maar loop je groot risico dat ergens anders een probleem ontstaat. Met onze aanpak bekijken we alle aspecten van het verbouwen van voedsel. We onderhouden proeftuinen en vormen een community om onze kennis te bundelen. In Nederland hebben we weinig ruimte, maar veel kennis. In bijvoorbeeld India is dat andersom. Daarom werken we internationaal veel samen. Zo versterken we elkaar.”

Stan is overtuigd van zijn toekomstvisie. Zijn perma-cultuur trekt jonge kenniswerkers aan die vernieuwing nastreven en werken vanuit gedrevenheid en bewustwording. Nu richt zijn Research Center zich nog met name op groenten en hard fruit. Binnen enkele jaren zullen daar andere soorten groenten en fruit bij komen. Het is een onstuitbaar proces “dat is ingegeven door positiviteit”, voorspelt Stan.

Aquaponics in Veemgebouw

We constateren dat we niet van suiker zijn en stappen op de fiets richting het Veemgebouw in Strijp S. Regenwater spat uit de plassen op straat als we richting de oude Philips-gebouwen fietsen. Daar zal Jean-Paul Close van “De stad van morgen” me laten zien wat er in een afgeschreven parkeergarage gebeurt. Geen auto’s meer die geparkeerd moeten worden, maar jonge ondernemers die de verbintenis tussen stad en platteland leggen door voedsel te kweken met behulp van water, kunstmatig LEDlicht en heel veel geduld en liefde voor wat er groeit.

IMG_0176

Aquaponics (foto: Annelies)

Oesterzwammen

De lift brengt ons naar de vijfde verdieping. Ik betreed een immense ruimte die gevuld is met paarsig licht en rijen kleine groene blaadjes zo ver je kunt kijken. Per pakweg tien meter, zijn de blaadjes wat groter en helemaal achteraan staan complete kroppen lollo rosso en krulsla te wachten op hun oogst zodat ze naar een restaurant kunnen worden gebracht om vanavond gegeten te worden. Helemaal rechts staan kleine paprikastruikjes en tomatenplantjes te groeien. Links staan enkele blokken wit plastic van zo’n 50 bij 50 centimeter op een schap te verpieteren, zo lijkt het. Hier en daar zitten wat ondefinieerbare uitstulpingen. “Dat zijn witte oesterzwammen”, vertelt Jean-Paul. “De balen bestaan uit koffiedrab met stro dat geperst is in een omhulsel dat biologisch afbreekbaar is. In twee weken groeit zo’n pak uit tot oesterproducent waar jij niet tegenop kunt eten. Het is een echt Brabants product. Er worden nu oesterzwam-burgers van gemaakt. Er loopt onderzoek welke andere toepassingen voor de oesterzwammen mogelijk zijn.“

IMG_0161

Oesterzwammen teelt (Foto: Annelies)

Terry
Onder de indruk loop ik verder naar een groepje heren dat me alles kan vertellen over de verbinding tussen stad en platteland en hoe zij dat vorm geven. Zo is daar Terry. Hij legt me uit dat het op het platteland “veel gewoner” is om te denken vanuit netwerken. “Op het platteland ben je meer op elkaar aangewezen. Het coöperatieve is de normale gang van zaken. Successen vieren we samen, bijvoorbeeld met onze geluksroute in Gemert. Het was een van de laatste vrijstaatjes van Nederland. Het coöperatief gedachtengoed is er nog steeds heel gewoon. Er zijn relatief veel innovatieve ondernemers.” Bevlogen vertelt Terry over het leegstaande kasteel, klooster, en andere Gemertse gebouwen. Deze zouden van kostenpost naar zelfvoorzienend moeten worden gebracht. “Daarvoor gaan we van een geldgedreven naar een mensgedreven werkelijkheid”, legt Terry uit. “We willen het kasteel niet in eigendom, dat zou onbetaalbaar zijn. Maar we kunnen er wel dusdanig mee omgaan dat het voor veel mensen meerwaarde heeft. Voor de Gemertse gemeenschap, maar ook voor bezoekers en zelfs internationaal als voorbeeldfunctie.” Terry wil er plekken van maken die uitkeringsgerechtigden met passie helpt aan werk dat inspireert en betrokkenheid creëert. Maar daarmee komt hij in een spiraal die omgekeerd is aan de hedendaags ingerichte werkelijkheid. Terry: “Het is een kip-ei-verhaal. Uitkeringsinstanties willen dat we vacatures melden zodat er mensen met een uitkering kunnen komen werken. Wij benaderen het andersom. Wij willen voor deze mensen werk creëren dat uiteindelijk geld opbrengt zodat de uitkering verminderd kan worden. Wajongers, 55plussers, het is een ongekend potentieel aan kennis, kunde en enthousiasme dat je kunt benutten op die manier. We noemen het sustainocratie. Als we dat van de grond krijgen, ligt er een basis waarin alles mogelijk is!”

Ibren en Fernando
Ibren en Fernando zijn twee studenten die de bevlogen uitgangspunten van Terry koppelen aan “de stad van morgen.” Ze studeren milieukunde en onderzochten hoe de stadslandbouw waarde kan creëren om van onderop samen te werken aan voedselveilige ontwikkeling van landbouw in de stad. Ze willen het groenproject zo opzetten dat het transformeert van kostenpost naar economisch haalbaar en bovendien waardevol is voor stadse gezondheid, betrokkenheid, integratie en samenwerking. Nu werken er voornamelijk mensen met een Wajong-uitkering. Straks moet het project zelfvoorzienend worden. “Een nieuwe economie met een nieuwe werkelijkheid op basis van samenwerken en aandacht voor elkaar”, vat Ibren samen. Hij schreef er een gloedvolle afstudeer-scriptie over, waar hij een 9 op zijn diploma mee verdiende.

cof

Ibren overhandigt zijn scriptie aan Annelies. Rechtsonder: Terry (Foto: Jean-Paul)

 

Fernando gaat een stapje verder in de productieketen en legt zich toe op een gedegen distributiesysteem. Want nu gaat het nog vooral over sla en oesterzwammen. In de nabije toekomst zullen Kefir-limonade en meelwormen (basis voor eiwitrijk voedsel) hun weg moeten zien te vinden. Plus de andere initiatieven die er aan zitten te komen. Blockchain is het uitgangspunt voor Fernando. Hij onderzoekt hoe een infrastructuur te ontwikkelen is op basis van betrokken netwerken, via smart-concepts, “zodat iedereen zelf zijn aandeel kan nemen in het distributieproces van hoogwaardig gezond voedsel”, vat hij samen. “We willen alle tussenschakels weg en een rechtstreekse verbinding tussen producent en gebruiker van voedsel. Daarmee verhogen we de voedsel-bewustwording en de onderlinge afstemming. De macht gaat weer naar de producenten in plaats van de instituten die het geld hebben. Zo kan democratie weer een eigen inhoud krijgen.” Na dit betoog proberen ze me allemaal om het hardst duidelijk te maken dat ze niks tegen de supermarktketens of de politiek hebben. Ze willen alleen de verantwoordelijkheid terug voor een eigen, gezonde omgeving, waar gezamenlijke waarde-creatie uitgangspunt is.

Bram
Intussen is Bram binnen komen wandelen. Bram vertegenwoordigt de Wajongers. Sinds enkele jaren woont hij in Strijp-S en “sindsdien doe ik alles op de fiets”, vertelt hij trots. Hij is een kenner van computers en ondersteunt de initiatieven van “de stad van morgen” met het bouwen van websites en andere digitale toepassingen. Dat doet hij voor heel Strijp-S. “Ik wil helpen van een slaapwijk een bruisende wijk te maken”, legt hij uit. “Met co-creatie kan je gemakkelijker uitwisselingen op gang krijgen. Als ik bijvoorbeeld weet dat mijn buurman slotenmaker is, kan ik hem vragen mij te helpen met mijn slot. Dan hoef ik niet naar een winkel met geld, maar zet ik koffie en ontstaat sociale cohesie.” Anderzijds is Bram heel open in de voordelen van app-groepjes die uitwisseling bevorderen. “Toen ik eens heel ziek werd, hoefde ik niet naar het ziekenhuis omdat de mensen in de app-groep me opvingen. Ieder had een beetje hulp voor me en samen was dat genoeg om me uit de interne gezondheidszorg te houden.”

sdr

Bram speelt piano terwijl Annelies en Rustem overleggen over de School of Talents (Foto: Jean-Paul)

Soulkitchen
Bram loopt mee als we naar de School of Talent wandelen. In feite gaan we lunchen in de Soulkitchen: een project waar de sla gegeten wordt die we daarnet nog zagen groeien. En waar ook vanuit de principes van “de stad van morgen” horeca wordt bedreven. De Soulkitchen is niet alleen gebaseerd op gezond eten, maar ook op personeel met begeleiding. Het is regelmatig dé ontmoetingsplek tijdens evenementen voor voedselinnovatie of sociale integratie vanuit de ‘stad van morgen’. “Maak maar iets lekkers voor ons”, vraagt Jean-Paul. En jawel, vóór ik het goed en wel heb begrepen, zit ik achter een bord met frisse sla, mooie stukken verse paprika’s en tomaten, versierd met hier en daar een stuk buitengewoon smakelijke oesterzwam. Het luncht verrukkelijk.

cof

Rustem en Annelies in Soulkitchen (Foto: Jean-Paul)

Rustem
Rustem Demir is aangeschoven. Hij is van oorsprong leraar burgerschapskunde aan het MBO, maar heeft zich de laatste jaren toegelegd op “leren zonder tijd- en plaatsgebondenheid.” Hij ontwikkelde e-learning platforms en haalde het afgelopen schooljaar zo’n 1500 studenten en leraren uit Turkije naar Eindhoven en omgeving. “We willen participatief leren ontwikkelen, met studenten in een pro-actieve positie. Jongeren dienen meer zelf op zoek te gaan naar mogelijkheden voor kennisoverdracht. Als je op die basis de menselijke waarden als uitgangspunt neemt, zie je vanzelf elkaars overeenkomsten in plaats van onderlinge verschillen,” betoogt hij. Als ik heel voorzichtig vraag hoe het politiek zit met deze uitwisseling, vertelt Rustem dat hij geen kleur heeft. “Ik werk met mensen, gewone burgers die open staan voor ontmoetingen. Het is handig om bij de macht te horen, maar als je vanuit de mensen werkt, is dat niet belangrijk.” Rusten legt uit: “Ik werk vanuit educatie. Ik denk dat het belangrijk is dat er meer uitwisseling komt, dat jongeren zelf aan zet komen. Er waren leraren verbaasd over wat de studenten allemaal bleken te kunnen. Dat geeft motivatie! In deze regio werken veel slimmeriken. Zij hebben makers nodig om hun ideeën uit te voeren. Die verbinding verdient versterking en proberen wij structureel te maken.” Rustem noemt het bouwen van een brug als voorbeeld: “Als je een brug wilt slaan tussen culturen of mensen, moet je eerst zorgen dat de brughoofden stabiel zijn. Door het participerend leren te ondersteunen, maken we stevige brughoofden. Het initiatief komt dan van onderop om een mooie brug te bouwen. Dat zijn bruggen die stand zullen houden,” stelt Rustem. Intussen heeft Bram op zijn iPad muziek opgezocht en bespeelt hij de piano die in de Soulkitchen staat. Het lijkt een cadeautje als buiten een waterig zonnetje is gaan schijnen.

sdr

Een demonstratie survivalkit voor Annelies. Links Syl. Bram kijkt toe. (Foto: Jean-Paul)

Boss: Jorrit en Syl
Gevuld met een rugzak vol gedachten en nieuwe indrukken, stappen we op de fiets om vanuit het centrum naar een van de noord-oostelijke punten van Eindhoven te fietsen. Daar zitten zo’n acht jongeren met twee begeleiders luidruchtig aan een tafel de toestand van de wereld door te nemen. Ze blijken grote pret te hebben omdat hen net is verteld dat een ambtenaar op de fiets een praatje zal komen maken. Ambtenaren die fietsen, lijkt hen een onmogelijke combinatie. En eerlijk gezegd ben ik blij dat ik om een glaasje water kan vragen na de droge overtocht. Jorrit en Syl blijken allebei oud-beroepsmilitair te zijn. Zo zien ze er ook uit: stoere laarzen, stevige kleding over strakke spieren en allebei minstens een hoofd groter dan de rest. Na hun militaire loopbaan besloten ze “vergeten jongeren” een plekje te geven. Zo belandde de groep jongvolwassen jongens om heel uiteenlopende redenen bij de ‘Bosven Outdoor Survival Stichting’, of kortweg Boss, zoals Syl en Jorrit hun initiatief noemen. “We hebben de beschikking over pakweg 10 hectare bos tussen Nuenen, Son en Breugel, en Eindhoven. Daar gaan we vier dagen per week naar toe. De jongens die meegaan zijn gemotiveerd om te komen. Ook als ze het moeilijk hebben, betrekken we ze bij de groep. We halen ze desnoods thuis op, praten met hen, ondersteunen hun pogingen om van allerlei rommel af te blijven. We kijken naar wat ieder kan, wat de overeenkomsten zijn. We hangen nergens veroordelingen aan. Je mag vooral jezelf zijn.” “En daarnaast bieden we ze fysieke uitdagingen,” vult Jorrit aan. “Wij hebben de ervaring dat jongeren heus niet te beroerd zijn om te werken. Ze willen heel graag van nut zijn, betekenis geven aan hun leven. Maar vaak lukt het niet. En dan blijkt ook nog regelmatig dat de hulpverlening maar heel moeilijk buiten de vastgestelde hokjes in oplossingen gelooft. Wij gaan uit van een gezondheids-gedreven maatschappij. Mensen willen echt wel aan hun gezondheid werken. Ze moeten alleen in de gelegenheid worden gesteld. We begonnen met drie keer per week een stevige wandeling. Dat sprak aan. Nu onderhouden we een stuk natuur en hebben we een hechte groep.” En dan komen de jongeren naar buiten. Eén voor één vertellen ze hun verhaal. Over leraren die hen niet begrepen, thuissituaties die onhoudbaar waren, vereenzaming en troost in drank en andere rookgewoonten. Hoe ze wel anders wilden, maar niet konden. En hoe de vrijheid van Syl en Jorrit, in combinatie met de noeste arbeid die erbij gevraagd werd, hun leven veranderde. Trots laten ze de spullen zien die Boss aanschafte om ook echt buiten te kunnen werken. De scheppen, laarzen en poncho’s. Die laatsten blijken over een boomtak gedrapeerd te kunnen worden om als heuse slaaptent dienst te doen.

IMG_0182

De poncho die ook als tent kan dienen (Foto: Annelies)

Waterdichte slaapzakken en de kunst om een veilig vuurtje te maken voor het avondeten, doen de rest. De jongens hebben net drie dagen in de vrije natuur gekampeerd. Ze willen nooit meer weg bij de Boss. Dan blijkt in een onderling gesprekje dat één van de jongens eigenlijk sportinstructeur is. Er wordt gevraagd of hij wil helpen om in de stad een obesitas-clubje op te richten dat gericht gaat sporten. Vragend kijkt hij Syl en Jorrit aan. Ze knikken. Genoeg voor de instructeur om te durven zeggen dat hij intussen zeker genoeg is van zichzelf om een dergelijk initiatief mee te kunnen dragen.

IMG-20170815-WA0004

Jorrit (4e van links) en Syl (2e van rechts) (Foto: de buurman)

Jean-Paul
Met een waterig maar zomers zonnetje in de rug, fietsen we terug naar het stadscentrum en het Eindhovense station. Onze laatste halte is er vlakbij, op de Vestdijk. Midden op straat, waar het een onoverzichtelijke wirwar is van onduidelijke fietsstroken en met betonblokken afgesloten rijbanen, stopt Jean-Paul. “Kijk”, wijst hij naar boven langs een lantaarnpaal. “Daar hangen ze!” En dan zie je ze pas: twee kastjes met wat vreemde aanhangsels hier en daar. Ze meten de luchtkwaliteit van Eindhoven en zijn van het project AiREAS. Op meerdere plaatsen in Eindhoven heeft AiREAS het Innovatief Luchtmeetsysteem (ILM) geïnstalleerd. Het zijn meetkastjes die doorlopend en zeer gedetailleerd de kwaliteit van de lucht meten op gebied van verschillende soorten fijnstof, ultrafijnstof en ozon. Deze stoffen kunnen schade toebrengen aan de gezondheid. Jean-Paul is een van de initiatiefnemers van het luchtmeet-systeem. “Het is onvoorstelbaar hoeveel invloed schone lucht heeft op de gezondheid van mensen. Met dit systeem kunnen we precies aangeven waar de lucht gezonder is”, vertelt hij enthousiast. De gemeente kan er zijn voordeel mee doen. Maar burgers, mensen van de stad, kunnen ook zelf de kwaliteit van de lucht in hun straat meten. Soms leent Jean-Paul meetkastjes uit en mogen kinderen, volwassenen of andere groepen met hem op pad om zich te verbazen over de samenstelling van datgene wat ze dag en nacht inademen.

Annelies Cuijpers

15 augustus 2017

Provinciaal bezoek aan de Stad van Morgen

15 Aug

De “Brabantse gezondheid overeenkomst” is een leuk papiertje natuurlijk om mee op de foto te gaan. Maar hoe kun je zo’n kernwaarde gedreven proces nu vorm geven als Provincie of stad? De burger bevolking blijkt al jaren actief hierin, gestuurd door de kernwaarden van de Stad van Morgen en Sustainocratie. Om hier eens van te proeven kwam Annelies Cuijpers, Sr. communicatieadviseur van de Provincie, op bezoek, met de fiets natuurlijk. Zo kreeg zij een indruk van FRE2SH, COS3I, School of Talents and AiREAS.

IMG-20170815-WA0004

Top kerels van Stichting BOS en Annelies natuurlijk

cof

Ibren overhandigt zijn afstudeerverslag aan Annelies

 

 

 

De Groene Dialoog kick-off

3 Okt

Met op de voorgrond de zorgen die we ons maken over onze voedselzekerheden en bijbehorende uitdagingen werd op 28 september De Groene Dialoog geopend. Initiatiefnemers zijn:

  • S-Plaza – een nieuw geopende locatie in de oude Schellensfabriek waar Patrick van der Voort zijn droom verwezenlijkt om een multiculturele ontmoetingsplek toe te voegen aan de stad. Hij biedt de ruimte, achtergrond en catering aan.
  • Studio van Origine – het communicatiebureau van Anna en Laura die hun specialiteit mede inzetten voor die zaken waar hun hart en zorgen liggen.
  • Rik Konings – Sociaal ondernemer en ondernemerscoach die veel van zijn tijd en veelzijdigheid steekt in bewustwording, entertainment en verbinding.
  • Stad van Morgen – Stichting STIR die al sinds 2009 tracht om de kernwaarde van ons voedsel structureel op de sustainocratische samenredzaamheidagenda te plaatsen via initiatieven zoals FRE2SH, STIR en AiREAS.

De Groene Dialoog beoogt wekelijks, elke woensdagavond, thematisch aandacht te besteden aan elementen in de voedseltransitie met de hulp van de vele pioniers die hierin actief zijn in de regio en daarbuiten. Pionierschap is vaak nog erg fragmentarisch, kwetsbaar, klein en op zichzelf gericht. Met De Groene Dialoog trachten we het draagvlak voor de initiatieven te vergroten en onderling in samenhang te verbinden zodat er een maatschappelijke transitie plaatsvindt die uiteindelijk leidt tot voedselbetrokkenheid, innovatie en duurzame zekerheden in de regio en ver daarbuiten.

De kick-off

degroenedialoog-foto01-1

Rik Konings nam de rol van moderator op zich.  (Vlnr: Carlos Faes, Ben Nas, Jean-Paul Close, Rik Konings)

Om een beeld te krijgen van wat er zoal speelt in de voedselwereld van Eindhoven en omstreken was de diversiteit aan initiatieven uitgenodigd om zich voor te stellen en 2 minuten te pitchen. De volgende 11 thema’s kwamen aan de orde:

  • Ben – FRE2SH:  Benadrukt het belang van samenhang tussen onze basisbehoeften en kernwaarden zoals voedsel, educatie, energie, gezondheid en veiligheid met de uitnodiging om er samen verantwoordelijkheid voor te nemen.
  • Carlos – Philips Fruittuin: Vertelt over de ontwikkeling van deze educatieve plantage en horeca gelegenheid aan de Oirschotsedijk.
  • Philippe – SUR+: Introduceert een initiatief dat nu al anderhalf jaar zich bezighoudt met het verbinden van productie of inkoop overschotten van voedsel met gebruikersbestemmingen.
  • Jean-Paul – AiREAS: Vertelt over het enorme vervuilingsaspect van de huidige voedselproductiesystemen en het ziekmakende effect op de bevolking.
  • Twan & Sander – Eetbaar groen: Deze twee Fontys studenten willen graag flex-werkplekken in binnenruimtes vergroenen met een diversiteit aan (eetbare)planten met het oog op gezondheid, arbeidsgenot en productiviteit verbetering.
  • Ton – Stadsambassade en Europa Direct: Maakt het Europese netwerk initiatief bekend waarin allerlei steden met elkaar verbonden worden voor de uitwisseling van kennis en ondernemende initiatieven.
  • Arjan – Plukroute: Hoe is het om te wandelen met je kinderen of kleinkinderen al snoepend van wat de natuur om je heen te bieden heeft? Dat is de essentie van de plukroute.
  • Sanne – Cradle to Cradle: Doet een gepassioneerde oproep om bewust te worden van de verspilling van nutriënten en de noodzaak om onszelf en onze voorzieningen circulair herbruikbaar te maken volgens het C2C principe.
  • Terry – Stad-Platteland: Ziet de gelijkwaardige relatie tussen de stad en het platteland vanuit de toegevoegde waarde die elk te bieden heeft aan de mens.
  • Joyce – Indische eetcultuur: Eten is niet alleen een kernwaarde op zichzelf maar ook een element van menselijke interactie, verbroedering en gastvrijheid waar hele culturen op zijn gebaseerd. De Indische eetcultuur is daar een prachtig voorbeeld van zoals we gedurende de avond hebben mogen proeven.
  • Sander – BONT: Nieuwe kansen voor jong talent en ondernemerschap. Verbindt studenten aan innovatieve en inspirerende projecten.

Na afloop van de pitches werden 5 dialoogtafels bevolkt met de volgende stellingen:

  • Alle plantsoenen eetbaar
  • Sluiten van de menselijke kringloop
  • Samen werken, samen leven, samen eten
  • Als we samen niet voor ons voedsel gaan zorgen dan hebben we straks niets te eten.
  • De eetbare stadstuinen van Eindhoven
degroenedialoog-foto08

Duidelijke uitleg over alle lekkers dat de Indische keuken te bieden heeft

De dialoog tafels draaiende rond een eenvoudige set spelregels om iedereen de gelegenheid te geven een inbreng te geven. Na afloop van de ronde tafelgesprekken konden de conclusies nog even worden samengevat waarna men ruim de gelegenheid kreeg om met elkaar na te praten.

degroenedialoog-foto10-1

Enkele simpele regels voor optimale dialoog

De indruk ontstond binnen dit gezelschap dat we echt in een transitie zitten waarin veel nieuwe invalshoeken toch samen een geheel vormen. De groene dialoog is een goede toegevoegde waarde om kennis te maken met de inzichten en initiatieven waardoor er ook een verbindend potentieel ontstaat.

Het thema van de komende woensdagavond 5 oktober: samen zaaien, oogsten en eten. Vanaf 18:00 gelegenheid tot samen eten uit de keuken van S-Plaza (10€). Dialoog start om 19:30.

 

 

 

 

Op niveau 4 heeft de overheid niet het laatste woord

27 Sep

Wat is “Niveau 4”? Niveau 4 is een begrip dat we op verschillende fronten zijn tegengekomen in wetenschappelijke en intellectuele publicaties, en onze eigen expertise opbouw dat heeft geleid tot het ontstaan van de Stad van Morgen:

Niveau 4 bewustwording
Wanneer we de inzichten van psychiater en filosoof Dabrowski ter harte nemen dan geeft niveau 4 betekenis aan een multi-niveau loslaatproces:

dabrowski-niveau-4

Niveau 4 menselijke complexiteit
In mijn eigen research over de menselijke complexiteit sinds 2007 refereer ik naar niveau 4 als het gebied waarin we opnieuw op zoek gaat naar een nieuwe fase van harmonie door toepassing van authentiek leiderschap (de groene lijn vanuit een nieuwe fase van bewustwording).

geluksinfrastructuur-1b

Niveau 4 leiderschap positioneert zich in een nieuwe maatschappelijke cyclusvorming naar samenhang en harmonie

Niveau 4 gebiedsontwikkeling
De analyse die door Presencing Institute van Otto Schwarmer (U-Theorie) en Peter Senge (beide van Harvard University) wordt geponeerd laat een matrix zien van bewustwordingsniveaus en organisatievormen. De vorm die op beide assen niveau 4 bereikt is het gebied van “bewustzijn gedreven co-creatie”.

social-evolution-1

Wat men echter niet laat zien in deze matrix is het complexe proces om van niveau 1 (Hierarchy) in “global systems” te transformeren naar niveau 4 (Awareness Based Collective Action). De weg ertussen is niet lineair maar vergt een proces van afbrokkeling van de hiërarchische organisatievormen en de wederopbouw vanuit samenhangend bewustzijn.

ego-vs-eco

Niveau 4 ondernemerschap
Deze vorm van ondernemen richt zich op het 4 x winst principe of het Piramide Paradigma van structurele waardecreatie.

Pyramid 3

Het centrum van de piramide verzameld alle positieve waardegedreven energie

Niveau 4 leiderschap
Deze vorm van leiderschap overstijgt het volgerschap, zelfleiderschap en hiërarchisch leiderschap door empathisch verantwoordelijkheid te nemen voor het sturende mechanisme van menselijke of natuurlijke kernwaarden. Aangezien deze vorm vaak combinaties vertoont van autoritair leiderschap en empathisch volgerschap van hogere maatschappelijke doelen is het in staat zich te verenigen met gelijkdenkend leiderschap uit andere sectoren om zo tot een co-creatie te komen.

Sustainocratie
Als we luisteren naar sociologen en psychologen over de techniek van maatschappelijke transities dan zou er een democratisch draagvlak van 30% van de bevolking nodig zijn om een structurele verandering door te kunnen voeren. De praktijk laat echter zien dat dit niet waar is. Veel mensen zullen het wel “anders” willen maar worden geblokkeerd door de politieke economische werkelijkheid die ons omringt en hen aan blijft sturen.

Sustainocratie gaat uit van een geheel andere rekensom: Je hebt voldoende niveau 4 leiderschap nodig uit elk van de gefragmenteerde pilaren van de maatschappij die samen verantwoordelijkheid nemen zowel voor het nastreven van de kernwaarden als de integrale innovatie in hun onderliggende structuren.

sustainocratie-1

Veel huidige niveau 4 leiders hebben het gevoel niet in de juiste “ballenbak” te zitten terwijl ze juist betekenisvol vooruitgang willen boeken.

Op regionaal gebied van miljoenen mensen kan een groepje van 10 a 20 juiste personen het verschil maken, mits ze de juiste leiderschapsmentaliteit, maatschappelijke autoriteit en het doorzettingsvermogen hebben in elke fase van het proces en beïnvloeding van de onderliggende lagen. En daar zit juist de uitdaging.

Op de onderliggende niveau’s van gebiedsontwikkeling heeft de overheid een duale verantwoordelijkheid: het opbouwen en onderhouden van een publieke infrastructuur met bijbehorende regelgeving en controle mechanismen, en het beheer over de ingezamelde publieke middelen via de belastingen.

Wanneer dan het niveau 4 geactiveerd wordt als bewustzijnsgedreven cocreatie omdat mensen met autoriteit en leiderschap hiervoor maatschappijbreed verantwoordelijkheid nemen, dan botsen ze met de regionale dominantie rond beheer van geldelijke middelen van de lokale politieke/economische overheid. Over de infrastructuur kan men over het algemeen vrij beschikken maar niet het gemeenschapsgeld. Als men op niveau 4 aanspraak wenst te maken op een deel van de beschikbare publieke middelen dan is men afhankelijk van de overtuigingskracht van de betrokken niveau 4 leiders die uit deze “ballenbak” voortkomen. Maar ook dan blijft de niveau 4 leiderschapsgroep zich bewegen in een sfeer van afhankelijkheid die degenen met de financiële middelen meer macht geeft om niveau 4 processen te verhinderen of mogelijk te maken dan degenen die de verbindende kracht, waardevolle kennis, technologieën, innovatie kracht of sociale netwerken toevoegen.

De hiërarchische niveau 2-3 overheid kan nooit het laatste woord hebben op niveau 4 omdat men veelal zowel het bewustzijn als het leiderschap mist. Het niveau 4 leiderschap ontstaat nooit als er geen dwingende aanleiding toe is. Het blokkeren ervan leidt tot grote potentiële kwetsbaarheid van de regio en mogelijke kostbare problemen die op termijn de tijdelijke niveau 4 aanpak ruimschoots zullen overstijgen. Tijdig optuigen van niveau 4 verlangt een investering die zelfs op termijn het meervoudige oplevert voor de lokale gemeenschap.

Dit integrale besef vereist een nieuwe indeling van de gemeenschapsgelden waarbij een relatief gering percentage ervan (bijvoorbeeld 10%) als regionaal fonds beschikbaar dient te komen voor niveau 4 ontwikkelingen. Dit fonds wordt ondergebracht in onafhankelijke niveau 4 coöperaties die onder toezicht staan van de eigen leden, niet de overheid. Een goed voorbeeld hiervan is AiREAS (gezonde verstedelijking vanuit luchtkwaliteit) waarin nog geen fondsvorming heeft plaatsgevonden maar wel een investering in geld en andere middelen van de leden die door de groep zijn beheerd en benut in ongekende waardecreatie waarin alle bovenstaande niveau 4 eigenschappen zijn toegepast.

niveau-4

Pas als je meedoet leer je het meest

27 Sep
Programma STIR niveau 4 leercoöperatie – oktober 2016
logo-stir-niveau-4
Niveau 4 is het samenwerkingsgebied dat boven de politiek economische sturing zich verbindt met de natuurlijke en menselijke kernwaarden die de stabiliteit en duurzame vooruitgang van een gemeenschap garanderen. Niveau 4 betrekt alle mensen en instanties bij een gemeenschappelijk gedragen verantwoordelijkheid. Voorbeelden zijn AiREAS, FRE2SH, Rijk van Dommel en Aa en deze leercoöperatie zelf.
Programma oktober 2016
Hier volgt een lijstje van de komende evenementen waar u of uw organisatie desgewenst aan deel kunt nemen. U mag deze mail doorzetten naar anderen die er gebaat bij zouden kunnen zijn:
Inspiratie: veelal gratis – drankjes/eten voor eigen rekening
Woensdagavond 28 sept, vanaf 18.00: Kick-off De Groene Dialoog
S-Plaza in de oude Schellensfabriek aan de Vestdijk
Voedsel is een kernwaarde van ons bestaan. Ondanks volle supermarkten is het niet evident dat we in de toekomst te eten hebben tenzij er drastische maatregelen worden genomen.Gelukkig gebeurt er al veel. De groene dialoog nodigt wekelijks uit ons te verdiepen én verbinden aan het voedselbewustzijn en innovaties die er toe doen.
Dinsdagmiddag 11 Okt vanaf 13:00, Kennisfestival 
Evoluon
STIR heeft ook dit jaar de beschikking over 3 minitheaters waarin 3 verschillende STIR leerprogramma’s worden gepresenteerd: 
  • Brabantse Health Deal – wat betekent dit voor het onderwijs?
  • Niveau 4 leiderschap – wat betekent dit?
  • Participerend leren –  hoe werkt dat in de praktijk?
Woendagavond 12 Okt, vanaf 19.00: Tegenlicht040 “What makes you kick?”
Singularity-U op Strijp-S
Dutch Design Week – 22 – 30 Okt Stadhuis 1e verdieping voor de raadzaal – Expositie en activiteiten rond De Brabantse Health Deal – Samen werken aan een gezonde stad! Inclusief AiREAS en Sustainocratie.
Innovatie: persoonlijk – laagdrempelig
 
Dinsdagochtend 11 Okt, 09:00 – 12:30: Geluk en Ontzorgen
STIR in Sectie-C, Doornakkersweg 2-178
Geluk staat vaak in relatie tot een zorgeloos leven. Maar niemand leeft zonder zorgen. Deze workshop geeft u tips om geluk de boventoon te laten voeren en uw zorgen niet.
Implementatie: professioneel
Donderdag 12 Okt, 10 – 16:00: Presenteren voor het oog van de camera
STIR in Sectie-C, Doornakkersweg 2-178
Het oog van de camera registreert anders dan die van de mens. Als je een uniek publiek moment hebt om op het podium je boodschap te verkondigen dan wil je dat de opnames via YouTube of Vimeo, e.d. ook optimaal zijn. Deze workshop met online TV maker Hein Kuijper geven u tips en inzichten om het meeste te halen uit uw optreden en terugkijk mogelijkheden.
Donderdag 27 Okt, vanaf 12:30: Hoe stel ik mijn organisatie in staat te kiezen tussen wat werkt en wat niet? 
Rotterdam
Voor grote en kleine organisaties is het enorm lastig om keuzes te maken in tijden van intense veranderingen zowel in marktbenaderingen als samenwerkingsvormen. Wat bepaalt succes en wat juist niet? Rotterdam Kantelt, Comdys en Stad van Morgen laten allerlei visies zien die werken maar ook hoe we omgaan met blokkades.
Donderdag 28 Okt, vanaf 12:30: Hoe stel ik mijn organisatie in staat te kiezen tussen wat werkt en wat niet? 
Eindhoven – Sectie-C
Hetzelfde als in Rotterdam maar nu in Eindhoven met DDW2016 op de achtergrond.
Samenwerkingspartners deze maand in de STIR niveau 4 leercoöperatie: 
Comdys, Rotterdam Kantelt, Stichting Duurzaam Brabant, CityTV.nl, gemeente Eindhoven, Tante Netty, Brainport, S-Plaza, Studio van Origine, Rik Konings ondernemerscoach, AiREAS, FRE2SH, enz…….en u!

Zelfsturende teams bestaan niet

27 Sep

Dat is natuurlijk een spannende opmerking van iemand die dagelijks bezig is met hiërarchieloze, zichzelf sturende structuren, zoals natuurlijke en menselijke eco-systemen binnen de maatschappelijke leer-experimenten van Stichting STIR. In de Stad van Morgen mengen we individueel zelfleiderschap net zo gemakkelijk met bestuurders van strakke hiërarchische organisaties, eigengereide wetenschappers en “machteloze” burgers in eenzelfde zichzelf sturend team. Hoe zit dat dan met de opmerking dat dit soort teams niet bestaan?

Als we kijken naar al die cursus aanbiedingen rond zelfsturende teams dan valt op dat men het allereerst heeft over “het scheppen van de voorwaarden” of “de organisatie om de teams heen”. Organisaties die het hebben over zelfsturing willen vooral dat hun personeel meer eigen verantwoordelijkheid draagt en initiatief neemt, alleen of in teamverband. Op zich is daar niets mis mee en vaak zelfs erg noodzakelijk in een sterk veranderende omgeving waarin een “hiërarchische toestemmingscultuur” alleen maar de nodige flexibiliteit en daadkracht weghaalt uit een proces. De oude tijd van een “baas met zijn hulpjes” is getransformeerd naar “met experts omringde zelfstandige operationele samenwerkende krachten”.

hierarchie-238x300

Hierarchy: Top level people look down and only see shit. Lower level people look up and only see assholes. 

Dood of leven 3

Het Stad van Morgen dynamisch cluster proces op basis van gelijkwaardigheid

In het geval van de Stad van Morgen gaan we zelfs een grote stap verder. We hebben niemand op de loonlijst en de teams kunnen variëren tussen enkele personen tot duizenden samenwerkende individuen en een grote diversiteit aan instanties. Als we het geheel tillen naar het niveau van een Sustainocratie dan betrekken we met evenveel “gemak” hele regio’s met miljoenen mensen, bedrijven, overheden en wetenschappelijke instellingen. Dynamisch clusteren noemen wij dit waarbij teams zichzelf vormen en verbinden aan de hand van prikkelende motivatie, doelgerichtheid en eigenbelang.  Maar in hoeverre is er sprake van zelfsturing?

Zelfsturing betekent dat men zelf richting bepaalt en vervolgens daar keuzes en acties op afstemt. We hebben allemaal te maken met deze vorm van zelfsturing als we in het dagelijks leven willen bepalen waar we willen werken, wie onze levenspartner wordt en hoe we ons in onze dagelijkse behoeften voorzien. Maar zelfs dan liggen er in de kern voorgeprogrammeerde prikkels die onze vermeende zelfsturing sturen. Onze genetische drang naar het opbouwen van een of meerdere intieme relaties geeft ons weliswaar de schijnbare vrijheid van het kiezen van wie die uitverkorene zou moeten worden maar binnen die keuzeprocessen liggen allerlei zintuiglijke prikkels die onze keuze bewust of onbewust manipuleren en beïnvloeden. De vrijheid van keuze wil nog niet de vrijheid van sturing weergeven. Er is altijd een sturend belang.

Binnen een organisatie, waar personeel een gesalarieerde functie bekleedt, is ondergeschiktheid en loyaliteit aan de belangen van de organisatie essentieel. Dat is op zich al sturend. Dat men daarbinnen de mogelijkheid krijgt om zelf te kijken hoe dit belang het beste gediend kan worden behoort amper tot zelfsturing. Het zou pas zelfsturing zijn als men ook het belang van de organisatie ter discussie zou mogen stellen en uiteindelijk veranderen. Denk aan zelfsturende teams in een zorginstelling. Zij dienen zorg te verlenen. Mocht die zorginstelling lid worden van een Sustainocratisch proces in de Stad van Morgen, waarin we “zorg voor gezondheid” trachten te organiseren in plaats van “gezondheidszorg”, dan zouden de betrokken personen zelfsturend mee gaan werken aan het ter discussie stellen van hun eigen broodheer. Er is dus altijd een kader en doelgerichtheid waarin men al dan niet met een zekere vrijheid zelf kan handelen zonder dat dit vooraf gebeurt met toestemming van een baas. Hoe scherper de kaders des te “vrijer” het personeel of betrokken deelnemers kunnen handelen, ook in het aangeven en nastreven van haalbare doelstellingen maar altijd binnen de kaders.

In Sustainocratie is het democratische kader duidelijk. De 5 natuurlijke en menselijke kernwaarden zijn sturend voor ons zelfleiderschap en de complexiteit van organisatie, innovatie en gebiedsontwikkeling. Deze kernwaarden zijn historisch, wetenschappelijk en praktisch empirisch onderbouwd. Zodra men deze kernwaarden aanvaardt, ongeacht status of autoriteit, dan ontstaat vanzelf het zelfsturende karakter van het zoeken naar verbindingen met anderen die ook die aanvaarding hebben gedaan. Het doel en de richting is dan voor iedereen duidelijk alleen nog niet hoe men het bereikt. Het dynamische clusteren geschiedt dan door het doen van voorstellen, kiezen van prioriteiten en het nemen van initiatief. Vaak is dat “iemand” die het voortouw neemt en allerlei mensen en instanties om zich heen verzameld die waarde kunnen toevoegen aan de missie. Als de groep eenmaal geformeerd is en met elkaar in staat blijkt om een commitment te geven voor een groepsproces met een beoogd eindresultaat dan stapt de initiatiefnemer weer terug in de groep zodat deze zoveel mogelijk zelfsturend kan worden op basis van onderlinge gelijkwaardigheid en vertrouwen in een ieder’s toegevoegde waarde. Als het project is afgerond dan valt de groep weer uit elkaar en schept ruimte om tot nieuwe verbindingen te komen. Zo zien we veel partners in onze processen die in meerdere dynamische clusters een rol spelen.

Kortom, zelfsturende teams bestaan niet, ze kunnen zich hooguit onder de juiste omstandigheden tijdelijk redelijk zelfsturend gedragen. Maar daar is dan een heel proces aan voorafgegaan, is een band ontstaan van onderlinge erkenning, en houdt men eveneens rekening met de eindigheid van het team na het behalen van de gestelde doelen. Uiteindelijk zijn sturend:

  • het kader,
  • het onafhankelijke verbindende initiatief of motief,
  • het gemeenschappelijke doel,
  • het groepsbelang,
  • de unieke kwaliteiten van elke deelnemer,
  • het individuele eigenbelang (wederkerigheid) om te verbinden,
  • en de basisvoorwaarden voor niveau 4 leiderschap in groepsverband: authenticiteit, respect, veiligheid, gelijkwaardigheid, empathie en vertrouwen.

 

Herpositionering van groot Gemert

28 Jul
VE2RS

Gemert kan een kernrol vervullen in de Brabantse Health Deal

Als we naar de ligging van Gemert kijken dan valt ons op dat het een platteland gemeente is die centraal ligt ten opzichte van veel grotere Brabantse gemeenschappen zoals Eindhoven, Den Bosch, Oss of Helmond. Daarnaast heeft Gemert, sinds het bekend maken van de Brabantse Health Deal (filmpje niet gezien met de wethouders van de 5 grote Brabantse gemeenten? Kijk hier), eigenlijk alles in huis waar de andere gemeentes naar toe zouden willen groeien; meer groen in de stad, betere samenhang water, groen en leefbaarheid, gezonde lucht, rechtstreekse toegang tot lokale voedselsystemen, aantrekkelijk erfgoed, gezellige horeca, de stad als ontmoetingsplek, enz. In het filmpje zien we de Euro-commissaris al een oproep doen aan de wereld om er een voorbeeld aan te nemen. Dat voorbeeld hoeft Gemert en omgeving alleen maar zichtbaar te maken en verder, in samenwerking met de Health Deal partners verder verbinden met de plannen van deze gemeentes.

Als voorbeeld kunnen we de groen-blauwe ruit van Rijk van Dommel en Aa gebruiken waar we als Stad van Morgen samen met bestuurders,ondernemers, burgers en kennisinstellingen tot interessante cocreatietafels zijn gekomen door het doorlopen van het Sustainocratische 3 stappenplan.

Gemert heeft daarbij het voordeel dat ze een enorm gedreven gemeenschap heeft met een groeiende verbinding met de sustainocratische processen door het leerproces van Atelier3P en de gangmaker, Terry van de Vossenberg. Al zoekende kwam men op het pad van de ontwikkelingen in en rondom Eindhoven en zagen de kans om dit ook in de regio van Gemert te positioneren. Dat kost natuurlijk moeite, net  als ook wij in Eindhoven en Noord Brabant de juiste personen moesten treffen om de multidisciplinaire tafels, processen en uiteindelijk de formele coöperatieve waardecreatie te gaan vormen. Deze kennis hebben we al beschikbaar gesteld aan de Gemertse gemeenschap maar we hebben er een ambitielaag boven gesteld. We zien Gemert niet als een eilandje in een Brabantse zee van belangen maar als unieke verbinder van moderne stad-platteland ontwikkeling op basis van kwaliteit van leven en kernbelangen. Zo is Gemert al een parel waar anderen jaloers op kunnen zijn maar de gemeente dient nu niet de fouten te maken die de andere, grotere gemeentes noodgedwongen of door herziend beleid trachten te herstellen.

kasteel-gemert_hoofdbeeld

Kasteel Gemert

Denk aan het prachtige Kasteel Gemert dat door gefragmenteerde geldbelangen in de handen kan komen van projectontwikkelaars die het pand als duur hotel of vastgoed enclave neerzetten. Maar dit kasteel is erfgoed dat in morele zin eigendom is van de gemeenschap, los van wie er formeel de eigendomspapieren heeft. Want uiteindelijk, wat er ook in de economische wereld van speculatie gebeurd, de rekening van elk debacle van milieu en maatschappelijk of zelfs economische schade komt bij de Gemertse gemeenschap terecht terwijl de tijdelijke winst verdwijnt in de zakken van de speculanten. Hetzelfde geldt voor het lokale Nazareth klooster, het regionale landschap dat zo brood nodig is voor de regionale voedsel, energie, recreatie en gezondheid innovatie, en de infrastructuur waar de ruim 1 miljoen verstedelijkte Brabanders hun rust, geluk en welzijn zouden kunnen vinden.

Door het contrast van speculatieve geldafhankelijkheid van de steden en de structurele sturing op regionale waardecreatie van Gemert op te bouwen kan een Yin-Yang ontstaan die beide partijen sterkt in samenhang. Dat op zich is een aanpak waar vele gebieden van Europa een voorbeeld aan kunnen nemen.

De manier van werken is echter totaal anders dan de verzuilde belangen in de meer versteende steden waar men zich concentreert op kostbare bureaucratie, controle en “slimme technologische oplossingen”. In het geval van Gemert zou men structureel, en inclusief de belangen van de omringende steden, tot een Sustainocratisch multidisciplinair overleg structuur kunnen komen. Het is een uitnodigende multidisciplinaire tafelcultuur onder onafhankelijk voorzitterschap van een Sustainocraat (Atelier3P) met rechtstreekse betrokkenheid van de lokale overheid, innovatieve ondernemers, burgers en wetenschap. Deze constructie trekt juist kernwaarden-gedreven autoriteiten aan en schrikt korte termijn speculatie af. Bestuurders uit de steden kunnen vaak beter zaken doen op gebied van waarden in deze kernwaarden-gedreven omgeving dan bij henzelf thuis waar de speculanten veel touwtjes in handen hebben. Zo ontstaat een band tussen geld en waarde waar Gemert en omgeving wel op kan varen en nog beter op kan boeren.

Nazarethklooster en tuin boven

Nog zo’n parel met duurzame mogelijkheden