Life forms in nature are healthy by definition. Unhealthy ones disappear to make room for a new cycle of healthy life. If human organizations, societies, governance and economies accept unhealthy pollution we destroy ourselves. A new governance appears based on awareness of core human values to sustain our species and living surroundings. It a new democracy called Sustainocracy. Old structures collaps as new, better ones grows. Sustainocracy exists through new age ventures like AiREAS, FRE2SH, COS3I and STIR learning cooperation.
Onder bezielde verantwoordelijkheid van Nicolette Meeder (STIR Academy) is de eerste experimentele FRE2SH boerderij in 2013 van start gegaan (toen nog VE2RS). De bedoeling van het FRE2SH project is dat wijkbewoners van Eindhoven samen de boerderij voor vruchtgebruik exploiteren en daarbij niet alleen een stukje zelfvoorziening organiseren maar tevens zelfbewust innovatief bezig zijn met voedsel, energie, recreatie, gezondheid, enz. geinspireerd door wetenschappelijke kennis, visie en praktische voorbeelden uit de hele wereld. De samenwerking in FRE2SH farms wordt ook projectmatig in de wijken zelf voortgezet. Zo was de boerderij van Nicolette het coordinatie centrum voor het planten van 100 fruitbomen in de stad in Januari.
Op 27 september organiseert FRE2SH Breugel er een open dag.
Een impressie van de rijke overvloed van het eerste jaar:
Het doel is om in de loop van 2015 een 5-tal boerderijen in de regio te exploiteren en zo stad-platteland te verbinden. Meer informatie over FRE2SH treft u hier.
Contacten:
Nicolette Meeder – 0654282812
Ben Nas – Gestel
Wilma Slomp – Stratum
Jean-Paul Close – Tongelre
Hieronder treft u de open STIR avondcollegedata voor September – December 2014:
Dinsdag 2 september
Woensdag 17 september
Dinsdag 7 oktober
Woensdag 22 oktober
Dinsdag 4 november
Woensdag 19 november
Dinsdag 2 december
Woensdag 17 december
Deze nieuwe serie STIR colleges is aangepast om de regionale Stad van Morgen activiteiten via AiREAS (gezonde stad) en FRE2SH (zelfredzaam gebied) te stimuleren met kennis en inspiratie uit de hele wereld.
Locatie: Fontys Hogeschool, Rachelmolen 1, gebouw R1.
Lokaal: 1.67 (let op, nieuw lokaal, 1e verdieping!)
Kosten: 1 AiREAS munt (zie lidmaatschap FRE2SH) of 10€ (partners) of 20€ (niet partners)
Gastvrouw en contactpersoon: Nicolette Meeder
Hoofddocent en coordinatie gastdocenten: Jean-Paul Close
Dit is de 4e blog uit de serie van 20 van Jean-Paul Close over de grote omslag, een unieke fase in het bestaan van de mensheid die wij allemaal nu meemaken en waar we zelf aan bijdragen.
Blog 4: Verantwoordelijkheid
Een van de meest spiegelende gewetensvragen die je jezelf of een ander kunt stellen in deze roerige tijden voor de mensheid is: “waar neem je verantwoordelijkheid voor?”
In de gelaagdheid van de maatschappij waarin we steeds verschillende rollen spelen zal de vraag anders beantwoord worden. Hoe stel ik mij op als individu, mens, vader of moeder, burger, werknemer, ondernemer, onderwijzer, professional, bestuurder, enz? In sommige gevallen zijn we dit allemaal tegelijk. Is er dan een herkenbare rode draad waar wij voor staan en onze keuzes op baseren of laten we het per situatie afhangen van de omstandigheden en dat wat er van ons verwacht wordt?
Bewustzijn
Binnen de door mij ontwikkelde en gepubliceerde logica over de menselijke complexiteit zien we vier gemoedstoestanden (groei, chaos, aanpassing, harmonie) en vier overgangsemoties (angst, bewustwording (moed), vertrouwen en gemakzucht). Deze worden veroorzaakt door de interactie tussen wat we doen (actie, organisatie), wat we zijn (geweten, ethiek, verantwoordelijkheid) en hoe we ze interpreteren (bewustzijn).
In die interactie zit een genuanceerd leerproces dat ons vanaf onze geboorte een leven lang bezig houdt. Elke actie veroorzaakt gebeurtenissen waarvan de resultaten bijdragen aan onze eigen identiteitsontwikkeling en welzijn. De genetische codering bij de bevruchting, waaruit wij als individu ontstaan, geeft ons al een complexe structuur mee waarmee we onbewust acties afstemmen op allerlei zintuiglijke prikkels. Zodra ons zelfbewustzijn zich ermee gaat bemoeien baseren wij onze keuzes op een mix van angst, geweten, moed, vertrouwen, kennis cultuur en gemak. Het zwaartepunt in de mix is afhankelijk van het moment en de bijbehorende omstandigheden. Wanneer we dan de vraag stellen “waar neem ik verantwoordelijkheid voor?” dan raakt dat ons zelfbewustzijn door het antwoord te moeten onderbouwen voor de vraagsteller.
De grote omslag
Als je mij deze vraag in de jaren 80 had gesteld dan was het antwoord geweest: carrière maken, geld verdienen, de wereld ontdekken, een gezin stichten. Gebeurtenissen in mijn leven hebben mij gaandeweg tot geheel andere inzichten en keuzes gebracht. De grote omslag vond eerst bij mijzelf plaats in de loop van de jaren 90. Daardoor begon ik patronen te zien die voorheen voor mij verborgen waren gebleven. Sinds 2004 is mijn antwoord: zorg dragen voor het creëren van een gezonde, veilige, zelfredzame, zelfbewuste en duurzaam menselijke, vooruitstrevende leefomgeving voor mij en mijn kinderen (en per consequentie ook voor de rest van de wereld).
Deze omslag kwam voort uit het besef dat ik daar verantwoordelijkheid voor diende te nemen omdat was gebleken dat niemand anders het deed voor mij. Net als ik voorheen was de wereld bezig met de verantwoordelijkheid “geld verdienen om kosten te betalen en status te verwerven” en hadden wij ons hele maatschappelijke systeem en cultuur daarop gebaseerd. De pure menselijke waarden van veiligheid en gezondheid waren daar ondergeschikt aan gemaakt. Doordat ik in een situatie was aangeland dat ik fundamentele gewetenkeuzes moest maken over de gezondheid en veiligheid van mijzelf en mijn kinderen openbaarde bij mij het besef dat ik dit niet met geld kon oplossen terwijl de maatschappij dat wel van mij verwachte. Ik kon het alleen oplossen door zelf verantwoordelijkheid te nemen hetgeen betekende dat ik het oude maatschappijbeeld moest laten varen. Dat werd de basis van mijn definitie van duurzame menselijkheid en vooruitgang en uiteindelijk de toevoeging van Sustainocratie aan de maatschappij.
Sustainocratie
Ik kan toevoegen aan de maatschappij wat ik wil maar het slaat pas aan als ook andere mensen de grote omslag zelf meemaken en hun verantwoordelijkheidsgevoel evenredig verleggen. Nog interessanter wordt het als ook bestuurders de moed opbrengen om zich aan te sluiten en de verantwoordelijkheid nemen om de grote omslag ook onder te brengen in de instellingen waar men bestuurlijke verantwoordelijkheden draagt. Dat is gebeurd in bijvoorbeeld AiREAS in Eindhoven waar men is ingegaan op mijn uitnodiging in 2009 om samen “gezondheid” centraal te stellen met omgevingskwaliteit als ijkpunt. Voor elk van de deelnemende partijen is het een grote omslag waar de een wat gemakkelijker mee omgaat dan de ander. En altijd staat de vraag centraal: “waar neem je verantwoordelijkheid voor?” als mens, professional en instelling. Het is dan boeiend om te zien dat al na gelang het antwoord de grote omslag plaats vindt of (nog) niet. Ook zie ik met veel genoegen dat steeds de keuze positief beïnvloed wordt omdat omgevingsfactoren en maatschappelijk bewustzijn daartoe de aanzet geven. Het is dan fijn om een kader (Sustainocratie) aan te kunnen bieden, of ertoe uit te nodigen, dat zich al heeft bewezen en waarin de grote omslag per instelling een logische plek heeft om zich positief te manifesteren. Dat geeft de mensen die de moed op hebben gebracht eraan te beginnen het vertrouwen dat ze de juiste keuze hebben gemaakt en daarin gesteund worden. Daarna ontstaat een nieuw leerproces maar we zijn gaandeweg al genoeg ervaringsdeskundig geworden om daarbij te helpen.
10 minuten filmpje
In de zomer van 2012 vroeg Nicolette Meeder mij om de uitleg via dit informele filmpje op te nemen. We deden dat aan het water bij de Colse Watermolen op de grens van Nuenen. Het maakt het proces duidelijk dat toen in de pioniersschoenen stond en nu groeiende belangstelling en verbinding geniet in Nederland, Europa en de rest van de wereld.
Blog 3 uit de serie van 20 van Jean-Paul Close over “de grote omslag”. Deze derde blog gaat over de noodzakelijke maar moeilijke introductie van een nieuw maatschappelijk systeem.
Blog 3: Nieuw systeem
De mens is een gemeenschapswezen dat kaders nodig heeft om optimaal en vreedzaam te kunnen leven. Binnen regionale (vaak nationalistische) belangen zijn de kaders ingegeven door lokale wetten en regels met een hiërarchisch systeem voor het managen van de algemene belangen. Er wordt macht uitgeoefend om de kaders te handhaven. Historisch gezien is deze macht in handen van een beperkte groep mensen of instanties die zich verheven voelt boven de massa door de controle over de 5G’s (Grond, Geloof, Gebouwen, Grondstoffen of Goederen en Geld). Zij hebben het voor het zeggen omdat de bevolking afhankelijk is gemaakt. Zolang deze welzijn beleeft binnen die kaders dan wordt de macht in wederkerigheid getolereerd en gesteund. De macht is georganiseerd en het volk versnipperd.
Machtstress
Onderling tussen de gefragmenteerde machtsgebieden bestaan spanningsvelden die zich door de exponentiële vergroting van de wereldbevolking, de som van de lokale welzijn en machtsbelangen, het vervagen van landsgrenzen en de eigen geldafhankelijkheid, doet uitvergroten tot conflicten. Het systeem heeft zich gaandeweg gestandaardiseerd rondom geld dat als onzijdige en gevoelloze factor de gefragmenteerde belangen verbindt. Hierdoor is geld dominant geworden in de onderlinge relaties en een overheersende machtspositie op zichzelf.
Eigenbelang overheerst
Het probleem van dit, uit evolutie ontstane systeem van belangenverstrengelingen en tegenstellingen is dat het eigenbelang van elk macht-eiland steeds regeert. Dat geldt niet alleen voor gefragmenteerde machtsverdeling maar ook voor de welzijn genietende lokale bevolking. Een democratie lijkt een eerlijke keuze mogelijk te maken voor het gemeenschapsbelang maar is vooral een hiërarchie opgebouwd uit consumerend conservatief eigenbelang. Alleen daarin is er eensgezindheid bij de massa én de machtsverdeling. In het model van de menselijke complexiteit positioneert zich dit systeem structureel in het gebied van ongenuanceerde groei en hebzucht op het laagste maatschappelijke niveau van moreel bewustzijn (groei en concurrentie). Geschiedenis en kennis leert ons dat dit altijd crisis en verval tot gevolg heeft.
De wereldproblemen zijn ondergeschikt
Nog nooit heeft de mensheid zo’n grote populatiesprong in aantallen gemaakt. Van 2 miljard naar 7 miljard in amper 80 jaar! Het huidige geëconomiseerde individualisme zorgt daarbij voor een groot, op groei en hebzucht gebaseerde “marktkans” als men het gecommercialiseerde welzijn weet te globaliseren. Elke mens een huis, auto, voeding, kleding, luxe artikelen, communicatiemiddelen, onderwijs, zorg, verzekeringen, diensten, leningen, energieverbruik, enz is een materialistisch eldorado waarin de 5-G machtsbolwerken zich uit kunnen leven door economische groei als maatstaf te gebruiken voor elk van de partijen. Maar die droom heeft beperkingen en is vooralsnog voor maar een beperkt deel van de wereld ingevuld en veroorzaakt nu al veel problemen. En daar waar het welzijn niet lokaal haalbaar is ontstaan gigantische migraties naar plekken waar het wel kan.
Consumenten economie
Dit met geld en macht gemanipuleerde welzijnsstreven via bijvoorbeeld de consumenten economie is met haar consequenties contextueel juist desastreus. De stress tussen de 5-G’s loopt op en de confrontaties worden steeds serieuzer. Grondstoffen worden schaarser, ongelijkheid ontstaat in voorzieningen van basisgoederen (voedsel, water) die noodzakelijk zijn voor welzijn en luxe is een vermeend lokaal maatschappelijk recht in plaats van lokaal productiviteit resultaat. Speculatie rond tekorten wordt economisch lucratiever dan waardecreatie van overvloed waardoor morele verantwoording ondergeschikt raakt aan geldbelang.
De Aarde
Ondertussen is het leefklimaat op Aarde zodanig beïnvloed dat we steeds meer gebieden te kampen krijgen met rampen (droogte, watertekort, aardbevingen, hoosbuien, tsunami’s, enz) die de basisvoorzieningen van alle mensen treffen, degenen met de minste welzijnsvoorzieningen eerst. De vervuiling neemt ook toe waardoor onze leefomgeving meetbaar geschaad wordt voor ons welzijnsperspectief voor de toekomst. Het eigenbelang van de gefragmenteerde machthebbers staat oplossingen in de weg omdat geen van hen het totaal overheerst en alleen het eigen fragment in stand tracht te houden. Men kan geen verantwoordelijkheid nemen voor iets dat buiten hun eigen macht of autoriteit valt. Verantwoordelijkheden worden gezien als kostenposten die men in een machtsstrijd niet wenst te dragen en via belastingen en regels alleen kan verleggen naar de bevolking en de andere macht-eilanden. Men wil het liefst geen ander beroep doen op het volk dan de geldende verplichtingen en bureaucratie omdat men anders aan macht moet inboeten. De druk op de bevolking wordt groter waardoor gaandeweg het welzijnsgevoel wegvloeit en het volk anders naar zichzelf en de macht gaat kijken. Dat geldt voor alle 5-G’s, niet alleen het territoriaal belang. De macht raakt steeds meer in stress.
Dreiging, ethiek en verantwoordelijkheid als nieuwe drijfveer
Ondertussen is het mensbeeld in het volk aan het veranderen (blog 1), ontwikkelt de kennis verder over wat we echt zijn (blog 2) en de consequenties van het huidige systeem op ons als mens met onze planeet als thuisbasis in een, vooralsnog onbereikbaar groot heelal. De dreiging van chaos, die vaak al als werkelijkheid wordt ervaren in de bestuurlijke taken, zorgt voor openheid voor oplossingen uit angst voor eigen verval. De ethiek en verantwoordelijkheden die de geëconomiseerde, onderling strijdende 5-G’s niet zelf kunnen dragen voor het grote geheel door macht-versnippering kan de mens individueel wél dragen vanuit integraal duurzaam menselijkheid belang en holistisch evolutionaire bewustwording. Elke mens is de mensheid en als zodanig op natuurlijke wijze autoritair ten opzichte van de werkelijke natuurlijke waarden van het bestaan. Daarin bestaat geen macht-hiërarchie, ook het schuldsysteem niet noch ondergeschiktheid, alleen de duurzame menselijke vooruitgang binnen onze natuurlijke context. Maar één mens is geen maatschappij noch systeem. Het kan er wel voor zorgen.
De oude kaders die zorgden voor decennia lange vrede en welzijn staan ter discussie door grote wereldwijde systeem consequenties maar ook door corruptie, graaicultuur, machtsmisbruik en schandalen in de machtscultuur. De zelfbewuste mens ziet de machthebbers niet meer als “verheven” personen maar potentiële despoten die misbruik maken van het systeem voor eigen belang over de rug van de bevolking. Steeds meer komt de roep om leiderschap met autoriteit in plaats van macht en management.
Het overheersende systeem (management structuur van macht) valt niet te bevechten omdat het eigen lokale regels hanteert voor het handhaven van de macht. Ethiek en verantwoordelijkheid levert ondertussen nieuwe inzichten die in de moderne wereld bekend zijn geworden als People, Planet en Profit. Helaas wordt Profit nog steeds vaak geïnterpreteerd als geldelijke winst in plaats van “meerwaarde creatie” waardoor PPP projecten toch altijd weer over geld en kosten gaan. Daarom hanteren wij (Stad van Morgen) niet Profit maar “Productivity”, met een genuanceerd beeld erover binnen de door ons gestelde kaders van ethiek en verantwoordelijkheid:
Duurzame menselijke vooruitgang (Productivity, People, Planet): ”
samen blijven werken aan een gezonde, vitale, veilige, zelfredzame en zelfbewuste lokale menselijke maatschappij binnen de altijd veranderende natuurlijke omgeving waarin we leven”.
Automatisch komen we dan buiten de wereld van handel en economie en binnen de wereld van oplossingsgerichte projecten en verantwoordelijkheden. Men kan het oude systeem niet dwingen te veranderen maar wel een nieuw systeem introduceren of toevoegen dat voldoet aan de ethische en verantwoordelijkheid eisen van deze en de komende tijd, en de dreiging structureel aanpakt.
Dat nieuwe systeem verenigt, faciliteert en inspireert de versnipperde bevolking en nodigt de instellingen van de oude wereld uit om in de nieuwe samenstelling en systeemregels te komen functioneren, al was het maar experimenteel. Als de systeeminnovatie betere zekerheden en perspectieven biedt, ook voor die delen van de macht die zelfbewust zijn, dan stapt men over en komt het oude systeem in verval, verdwijnt of schoont zich op.
De grote omslag
De grote omslag vindt dan plaats omdat er systeemkeuzes zijn en men niet gebonden meer is aan een enkele eenzijdige versnipperde machts-hiërarchie. Zo ontwikkelt zich een maatschappelijke selectie en bijbehorende autoriteit rond de keuzes. Dat gaat eerst langzaam maar uiteindelijk, naar mate het oude vervalt en het nieuwe zich bewijst, steeds sneller. Het klinkt allemaal eenvoudig op papier en in essentie is het slechts een keuze, als die er eenmaal is. In de praktijk is het echter een gigantische uitdaging die in de geschiedenis geen precedenten kent door de schaalgrootte van zowel de problematiek, de transitie, de machtsverdeling en de oplossing. Daarom kiest de Stad van Morgen ervoor om het eerst te bewijzen op het kleinste maatschappelijk niveau waar de complexiteit zich integraal voordoet: de stad. Eenmaal tastbaar en zichtbaar gemaakt zal het zich kunnen uitvergroten vanuit kansen in plaats van bedreiging.
Sustainocratische samenwerkingsvormen
Zo positioneert de Stad van Morgen alle spelers van de huidige maatschappij allereerst in de context van harmonieuze cocreatie en dan pas in individuele groei. Dat is een omgekeerde wereld voor het huidige gefragmenteerde machtsysteem.
Gebruik makend van de stress in de huidige versnipperde macht-eilanden nodigt de Stad van Morgen uit om multidisciplinair samen te werken vanuit een missie die zich toetst aan de definitie van duurzame menselijke vooruitgang en voldoet aan de stress van “global issues”, bijvoorbeeld AiREAS, voor gezondheid, luchtkwaliteit en gebiedsdynamiek. In plaats van met elkaar te wedijveren vraagt de sustainocratische samenwerking om elkaars talent en autoriteit (niet macht) te bundelen in een opdracht tot cocreatie van maatschappelijke harmonie met onszelf en onze natuurlijke omgeving. De projecten zijn niet geld maar waardengedreven. De waarden die uit elk proces ontstaan zijn wel weer elementen die via de traditionele handels en bestuurseconomie kunnen worden uitvergroot in groei-scenario’s.
Een sustainocratische samenwerking verbindt de macht-eilanden middels een onafhankelijke middleman (sustainocraat) die het menselijk evolutionaire belang behartigt. Zo oefent is elke macht gelijkwaardig ten opzichte van elkaar en kan zichzelf zijn zonder macht uit te oefenen op de anderen maar vanuit autoriteit bij te dragen aan de complexe lokale waardecreatie. Na het waardecreatie proces vervalt elke macht weer in haar normale rol maar neemt veranderingen mee die ook de eigen organisatie (maar niet de autoriteit) transformeren. Zo ontwikkelt zich een ontstressende situatie door toegepaste kennis in bestuurlijke systeem innovatie met toepassing van technologische en sociale innovatie.
Door de toevoeging van Sustainocratie positioneert de lokale maatschappij zich in haar eigen PPP harmonisering in het hoogst mogelijke deel van morel verantwoording en samenhang. Groei, verval en bewustwording tot cocreatie en integrale innovatie plaatst zich dan in de context van de wereldse uitdagingen van harmonieus welzijn met betrokkenheid (productiviteit) van de hele bevolking. Door de waardecreatie op welzijn en stabiliteit te focussen ontstaat een totaal nieuw maatschappijbeeld met integrale wereldwijde innovatie tot gevolg. Daarin zit zowel de transformatie als groei economie van morgen verborgen en het uiteindelijke bereik èn betrokkenheid van de hele wereldbevolking voor wereldwijd welzijn en stabiliteit.
Blog 2 van 20 uit de serie “de grote omslag” van Jean-Paul Close, initiatiefnemer Stad van Morgen.
2. Een grote unieke hoop tot leven gebrachte moleculen.
Dat wij bestaan uit een grote hoop tot leven gekomen moleculen hoorde nooit tot onze dagelijkse sores. We kijken in de spiegel om ons te scheren, op te maken, te kammen of een wondje te bestuderen. Nooit om het wonder te aanschouwen dat al dat vlees, haren, zintuigen en tanden zomaar tot een uniek levend geheel vormt dat verkiest om aan elkaar gelijmd te blijven zitten zolang we leven. We beleefden het spiegelbeeld altijd als “ik”, de perceptie van een uiterlijk of we het beeld nu leuk vonden of niet. Ik ben meer dan mijn spiegelbeeld
Nu zijn er steeds meer mensen zich bewust dat wij niet alleen bestaan uit een unieke combinatie van dezelfde moleculen als de planten, grond, water en lucht om ons heen maar dat wij zelfs elk individueel een klein universum zijn van miljarden levende wezens. Al die samenwerkende bacterieën en virussen zijn nodig om ons in leven te houden. Ze helpen bij onze verteringsprocessen en onze verdediging tegen ziektes. Het is een onwerkelijke gedachten dat wij voor deze wezens een soort heelal op zich zijn. Het is nog onwezenlijker dat als wij de balans verstoren van deze innerlijke wereld wij allerlei lichamelijke ongemakken krijgen. Deze uiten zich in ziektes, kanker en zelfs de dood.
De huidige generaties zijn gelukkig al op zoek gegaan naar een betere balans met de natuur omdat we beseffen dat binnen en buiten hetzelfde is. We letten op onze voeding, energie en proberen vervuiling tegen te gaan. We kijken kritisch naar onze leveranciers en doen veel meer zelf. We zien dat onze oude afhankelijkheden ons uitbuiten met grote gevolgen en dat we meer gebaat zijn met samenwerking voor onze basisbehoeften en zelfs onze luxen. De mentale ommekeer is enorm en zorgt dat we nieuwe eisen stellen aan onszelf, onze keuzes, onze professionaliteit, onze verantwoordelijkheden en onze omgeving.
N.B. In Stad van Morgen is FRE2SH (ook VE2RS) is een wijkgerichte cooperatieve samenwerking vanuit dit bewustzijn en richt zich op het cocreëren en delen van voeding, energie, educatie, recreatie, samenwerking en gezondheid. U kunt er lid van worden door inzet van kennis, arbeid of geld en krijgt de genoemde waarden terug.
Er veranderen enorm veel dingen in korte tijd in onze samenleving. In de Stad van Morgen noemen wij dit “de grote omslag”. Voor veel mensen wordt die omslag eerst als een persoonlijke crisis ervaren omdat er plotseling zekerheden wegvallen waar men erg lang van heeft genoten. Toch hebben we dit al vele jaren aan zien komen en veel mensen zien het ook als kans om dingen “anders” te gaan doen. In een serie van zo’n 20 blogs zal ik (Jean-Paul CLose, initiatiefnemer van de Stad van Morgen in 2009) de grote lijnen van de grote omslag trachten aan te geven en in te kleuren. Stad van Morgen verbindt er zelfs een eigen nieuw maatschappijmodel aan, Sustainocratie genaamd, dat het al 5 jaar lang vorm geeft, zelfs samen met de belangrijkste spelers van de oude maatschappij. Maar voordat we dit verder kunnen toelichten moeten we eerst kijken hoe zoiets kan ontstaan.
1. Ander mensbeeld
De moderne mens anno 2014 ziet zichzelf niet meer als systeemslaaf van de overheid, de bank of het bedrijfsleven. De vele schandalen en problemen die zich de laatste jaren opstapelden hebben het wantrouwen geraakt van een groeiende bevolkingsgroep. Er zijn veel thema’s waar men de “leiders” van de oude tijd verantwoordelijk voor acht maar veelal voor zichzelf geen raad weet om er wat aan te doen. Men voelt zich vastgepind (hypotheek, maandelijkse verplichtingen, enz) in de oude verhoudingen maar doet dit niet meer van harte. Velen zoeken “bevrijding” van de oude belangenwereld en gaan op zoek naar iets nieuws.
Problemen stapelen zich op:
Lang werd “de maatschappij” als een soort heilige vorm van statusverschillen en kasten gezien waar men zelf een aanvaardde rol in speelde vanuit rechten en plichten. Directeuren, rechters, ondernemingen, politici, priesters waren respectabele burgers die door intelligentie, carrière, bezieling, erfenis of kunde tot een status waren doorgedrongen die hen aanzien verschafte. De rest van ons waren arbeiders, ondergeschikten, gelovigen en afhankelijken.
Door de kredietcrisis en opeenstapeling van nieuws rond vermogensdelicten, zwendel, graaikunst, bonussen, exorbitante salarissen, misleidingen, eigenbelang, belastingontduiking, kindermisbruik, machtsmisbruik, enz worden de vroegere statushouders nu al snel gezien als despoten en maatschappelijke misdadigers. Het systeem faalt. De normale medemens draait altijd voor de rekening op. Via de belastingverhogingen en dwangpraktijken worden ook de misstanden in stand gehouden. Via de eigen gezondheid moeten we onze vervuiling verwerken met kanker, diabetes, longziekten, hart en vaatproblemen, overgewicht, gedragsproblemen, enz en via de distributiekanalen van voedsel en kleding weten we niet meer welke kwaliteit we eten, of we wel kinderen en armen vermoorden in onzalige fabrieken en of we onze consumptie niet moeten bekopen met zelfvernietiging? Op werk hoeven we niet meer te wachten, de uitkering wordt stelselmatig beknot, de rijken worden rijken, de armen armer en er de zorg kunnen we wel vergeten. Ondertussen stijgen de kosten en gaan de schandalen gewoon door alsof er hele mensgroepen zijn die blind zijn voor hun verantwoordelijkheden in de ellende die ontstaat.
Wie kan ik nog vertrouwen?
We kijken ineens naar onszelf als enige betrouwbare mensrelatie die is overgebleven. Zichzelf vertrouwen schept verantwoordelijkheden. Hoe gaan we om met onze eigenwaarde? Hoe kijken we naar onszelf? We kunnen ons gaan beroepen op allerlei rechten die we menen te hebben maar ook eens kijken naar wat we zelf kunnen en willen. We lezen ineens andere artikelen, luisteren naar verhalen van mensen die pionieren met nieuwe ideeën en vormen zelf een nieuwe, geheel eigen mening over de dingen die gebeuren. Verontwaardiging maakt ons alert waardoor we open gaan staan voor nieuwtjes en soms zelfs deze nieuwtjes veroorzaken. De omgeving is bepalend voor de eerste vorming van de "IK"
Nieuw eigenbeeld, nieuw maatschappijbeeld
Als we onze eigen rol in de samenleving opnieuw bekijken dan ontstaat er ook een nieuw beeld over de manier waarop we de maatschappij zich verhoudt tot ons. Voor de een betekent dit dat men de eigen normen en waarden bijstelt naar het “voorbeeld van de vele fraudeurs van niveau” en met een nieuwe flair of innerlijke agressie of boosheid omgaat met de wereld. Voor de ander ontstaat een lijdensweg dat uitmondt in overspannenheid, ziekte en soms zelfs moord en zelfmoord.
Toch zijn er ook veel mensen die de chaos overstijgen en ineens een innerlijke drijfveer ontdekken om “wat eraan te gaan doen”. Ook dat kan veel verschillende uitingen hebben. De een begint een stichting om de gedupeerden van een bankfraude of misleiding aan te pakken, de ander maakt zich hard voor armen via de Voedselbank of hulpverlening, en weer anderen beginnen een bedrijf dat iets radicaal anders aanpakt dan we gewend zijn. Sommigen stellen de oude tijd verantwoordelijk, terwijl anderen een geheel nieuwe tijd creëren. Al die initiatieven oogsten bewondering van veel mensen die zich gedupeerd voelen van wanbeleid en de gevolgen voor zichzelf. Zij raken geïnspireerd om mee te doen of zelf eens wat anders te gaan proberen. “Verander de wereld en begin bij jezelf” wordt zo een gezegde dat zich bewijst.
Conclusie 1:
Als je anders tegen de wereld aan gaat kijken ontstaat een geheel nieuw zelfbeeld en beeld van de maatschappij. Bewust en onbewust gaat men dan de dagelijkse keuzes voor zichzelf aanpassen. Zo ontstaat er gaandeweg een nieuwe maatschappij. Als je ineens anders denkt, zelfbewuster bent, vraagtekens zet bij de omgeving, dan ontmoet je andere relaties en put je nieuwe bronnen van energie aan. Ineens lijkt de wereld weer wat meer eensgezind ook al ligt dat aan de omslag die men zelf heeft gemaakt. De omslag van de wereld wordt dus gemaakt door mensen zoals u en ik die van zelfbeeld veranderen en zo anders naar de wereld gaan kijken. De spiegel verschuift en "IK" kijk veel breder dan ooit te voren
Geschokt, onder de induk en boos
We zijn allemaal geschokt door het tragisch lot van vlucht MH17, ik ook. Het gaat mij dan niet alleen om de onschuldige, niets vermoedende mensen aan boord van het toestel die plotsklaps uit het leven zijn gerukt. Er is dat knagend gevoel dat het onszelf had kunnen overkomen. Iedereen reist wel eens en het Verre Oosten is een populaire bestemming. De vraag komt op of dit drama tot noodlot behoort of tot structurele onverantwoordelijkheid?
Veel ceremonieel
Als ik de televisiebeelden bekijk van terugkerende lichamen die met veel respect en ceremonieel worden ontvangen en voor identificatie worden getransporteerd, dan ben ik onder de indruk van de organisatiekracht van Nederland. Vooral minister Timmermans oogst bewondering door in record tijd een resolutie bij de VN erdoor te krijgen én Nederland de leiding formeel toe te bedelen over een onderzoek dat een vliegtuig aangaat uit Maleisie, neergehaald boven en in oorlogsgebied in Oekraine, met vinger wijzend naar een internationale machtstrijd tussen Oost en West. Het is misschien juist die organisatiekracht, naast de vele Nederlandse slachtoffers, die deze centrale en complexe rol voor Nederland rechtvaardigt. De hele week blinkt handelspartner KLM uit in afwezigheid. Alle aandacht gaat naar het regionale conflict, het politieke touwtrekken en het dramatische lot van de slachtoffers. KLM en Malaysian Airlines lijken “business as usual” toe te passen met de dooddoener “we waren niet geinformeerd over rakketten”.
Veiligheid
En dan word ik boos. Als er gesproken wordt over sancties tegen Rusland en de bijbehorende economische consequenties voor Europese landen dan merkt dezelfde Frans Timmermans geirriteerd op “dat het nu niet om handel en economie gaat maar veiligheid”. Mijn boosheid komt voort uit het vermoeden dat juist handel en economie de onderliggende oorzaak is van de onveiligheid die MH17 heeft getroffen. Waarom vloog het toestel als een van de weinigen over oorlogsgebied? Om tijd te winnen? Brandstof te besparen? Zijn dat niet de argumenten van deze luchtvaart maatschappijen om dit soort gevaarlijke routes toch te nemen? Zelfs nu, na het fatale misdrijf boven Oekraine, krijgen we bericht dat men heeft gekozen om boven oorlogsgebied Syrië te vliegen. Hoe zit dat dan met veiligheid voorop boven handel en economie? Waarom accepteert handelspartner KLM dit? Waar blijft de veiligheidraad van de VN als het gaat om veiligheid in de lucht? En de luchtvaartautoriteiten? Waar blijft het verantwoordelijkheidbesef van deze dienstverleners over hun kerntaken zoals vliegveiligheid? "Ik was niet geinformeerd" Camiel Eurlings, CEO KLM. De rest kennelijk wel gezien de vluchtroutes van de andere airlines.
Is het hele Oost/West conflict niet een grote machtstrijd rond handel en economie dat ten kosten gaat van de hele wereldwijde veiligheid? Is handel en economie niet de basis van de alsmaar groeiende hoeveelheid conflicten in de hele wereld? Om maar niet te spreken over vervuiling, klimaatverandering, armoedeontwikkeling, grondstofoorlogen, volksverhuizingen waardoor de veiligheid steeds weer in geding komt door stijgend zeewater, droogtes, ziekten, rampen en catastrofes. Staat handel en economie in onze maatschappelijke structuur en cultuur niet ALTIJD en structureel boven veiligheid? Behalve als het te laat is en we de slachtoffers moeten betreuren van bijvoorbeeld MH17.
“Vergeef ons slachtoffers, dat wij handel, economie en machtspelletjes zo belangrijk vinden dat uw veiligheid het moest bekopen”.
Stad van Morgen en het kernissue “veiligheid”
In onze definitie van duurzame menselijke vooruitgang is veiligheid een van de 5 kernverantwoordelijkheden. Vaak al heeft de Stad van Morgen aangedrongen op en uitgenodigd tot het creëren van een innovatieve sustainocratische samenwerking ala AiREAS (gezondheid) of VE2RS (zelfredzaamheid) waarin veiligheid en innovatie de basis is. Reden hiervoor zijn de ongelukken in de Moerdijk, de vele gevaarlijke transporten met gevaarlijke grondstoffen die ons dichtbevolkte gebied doorkruisen, de opslag van het spul, het chemisch en onafbreekbaar afval uit ons dagelijks leven en onze ongewenste afhankelijkheid van gevaarlijke grondstoffen. In tegenstelling tot AiREAS of VE2RS krijgen wij SAFE (nog) niet van de grond omdat de economische handelsafhankelijkheid van overheid en bedrijven van deze stoffen te groot is om op onze uitnodiging in te gaan. Veiligheid is een reactieve prioriteit (pas als het kalf verdronken is) met bombarie en spijtbetuiging, geen proactieve verantwoordelijkheid (zoals Sustainocratie van de Stad van Morgen bepaalt) met gezond verstand en moreel bewustzijn.
Hoeveel dramatische gebeurtenissen zoals MH17 moeten er nog gebeuren voordat men eindelijk aanvaardt dat “veiligheid” de basis moet zijn van elke vooruitstrevende maatschappijvorm? Wanneer zien we eindelijk in dat het niet meer om gefragmenteerde territoriale en economische macht gaat maar de duurzame menselijkheid en vooruitgang van één wereldbevolking. Wanneer aanvaarden we de verantwoordelijkheid dat rijkdom niet uit te drukken is in geld maar de veilige terugkeer van onze gezinnen en geliefden.
Als diezelfde daadkracht van Nederland nu eens gebruikt zou worden om die woorden van Timmermans over veiligheid proactief inhoud te geven dan kijk ik met andere ogen naar het ceremonieel van terugkerende slachtoffers. In plaats van groots vertoon om ons immorele gebrek aan proactief veiligheidbeleid te verdoezelen is het een heldenverering die het bewustzijn blijvend heeft geraakt. De slachtoffers van MH17 zijn dan ongewild en ongevraagd het middelpunt geworden van een nationale, Europese en wereldwijde maatschappelijke transformatie. Hun onwaarachtige dood zal dan blijvend worden herdacht omdat het een omslag heeft veroorzaakt in de maatschappelijke wereldstructuur waarna veiligheid boven handel en economie kwam te staan en daarmee het leven heeft gered van miljoenen mensen, nu en in de toekomst.
Alle nabestaanden verdienen niets minders nu ze hun dierbaren voor altijd moeten missen.
Het avondcollege van 1 juli 2014 stond in het teken van de 5 kernprincipes van succesvol ondernemerschap in relatie tot de uitdagingen van deze tijd.
Docent Jean-Paul Close, auteur van “Handboek voor de (toekomstige) Marktleider” en bedenker van de 5K aanpak, ging aan de slag met deze complexe materie door een verband te leggen met de belevingswereld van de aanwezigen. Allen zijn betrokken bij de Stad van Morgen vanuit VE2RS en STIR maar ook AiREAS. Dat zijn drie voorbeelden van waardengedreven ondernemerschap vanuit een (markt) leiderschap mentaliteit.
Menselijke complexiteit
Aan de hand van de cyclus van menselijke complexiteit (ook gepubliceerd door Close in “Geheimen van echte Welvaart”) positioneert Close de verschillende fasen van ondernemerschap (pioniersfase, groei, concurrentie, verandering, leiderschap en management) en de vele keuzes die men daarin kan maken. Marktleiderschap gaat echter uit van een creatieve en visionaire droom om iets neer te zetten dat nog niet bestaat. Dat vergt iets anders dan een idee kopiëren van een ander om er ook mee aan de slag te gaan.
Tegenstellingen zijn een ondernemerskans
Marktleiderschap doet men vanuit een duidelijke maatschappelijke (markt) context en bewustwordingsproces. Het komt voort uit een vorm van chaos en de wens om iets “op een geheel andere manier” te doen.
De 5Ks helpen daarbij
Als je eenmaal weet wat je wilt bereiken dan moeten er keuzes gemaakt worden.
De 5Ks als werkdocument
K1: Marktdefinitie
Dit verdeelt zich over twee hoofdgebieden:
wie is de begunstigde (markt) en
waar bevindt deze zich (territorium)
Als voorbeeld werd AiREAS aangehaald. Het concept wil “gezonde steden” vanuit luchtkwaliteit en volksgezondheid. Wie is de begunstigde? Dat is een lastige vraag omdat veel begunstigden tegelijk zich voordoen. Daarom heeft ondernemer Close ze allemaal tegelijk aan tafel gezet. Zo ontstond het sustainocratische samenwerkingsmodel. Als territorium was een wereldwijde droom opgesteld maar men moet zich ergens bewijzen. Via een proof of concept samen met provincie Noord Brabant kwamen we uiteindelijk toch uit in Eindhoven om te experimenteren.
K2: Positionering
Waar zet ik mijn onderneming neer in relatie tot de menselijke complexiteit? Als ik marktleiderschap ambities koester dan plaats ik mij in het kader van “verandering” en tracht tot iets geheel nieuws te komen. Me1 (Me first) noemen we dat. Er zijn echter ook veel volgers die een goed concept van een nieuwe marktleider over nemen en meteen een slag proberen te slaan in het kader van groei door efficiënter, goedkoper of “beter” aan te bieden. Me2 (Me too) noemen we dat.
Er is een gefundeerde filosofie dat wanneer er een Me1 en meer dan 4 Me2’s zijn er een omslag plaats vindt die leidt tot algehele waardeonttrekking met uiteindelijk chaos, crisis en omvallen van bedrijven (of onderlinge overnames en fusies). Dat is de kans voor nieuw marktleiderschap om de sector op de schop te nemen middels verandering. De wet van tegenstellingen is dan een krachtig instrument. In AiREAS is dat van “ongezonde naar gezonde steden”, in VE2RS van “afhankelijkheid naar zelfredzaamheid”
K3: Marktperceptie
Belangrijk in het maken van keuzes is de manier waarop de markt zelf in het proces staat. In ons oude industriële tijdperk van de 18e en 19e eeuw kon men nog producten bedenken zonder marktconsultatie omdat het hele marktgebied groeiende was. In de 20e eeuw werd de concurrentie zo groot dat men meer op de emotie van de klant ging inspelen middels marketing argumenten. De wet van de tegenstellingen werd uitontwikkeld tot een manier voor onderscheidend vermogen. Als voorbeeld werd CocaCola en Pepsi aangehaald, twee nagenoeg identieke drankjes maar in marketing termen volledig tegenovergesteld van elkaar. Zo konden beide een marktleider positie bereiken door op emotie te differentiëren.
De 18, 19 en 20e eeuw kenmerken zich door de verbinding van bedrijfskundige processen aan geldbelangen winst en de bijbehorende duale economie wegens het bekostigen van de gevolgen van de groei van het consumeren.
De 21e eeuw is echter anders. Deze periode kenmerkt zich door de grote probleemgebieden die de mens voor zichzelf heeft gecreëerd. Klimaatverandering, vervuiling, zorgkosten, migraties, uitdroging van de Aarde door eenzijdige landbouw, vernietiging van biodiversiteit door landbouwgiffen, overmatige concentratie en manipulatie van voedselproductiviteit, werkloosheid door automatisering, enz.
In de jaren 70 van de 20e eeuw werd geld-gedrevenheid de norm om vooral via de belastbare groei-economie de kosten van gevolgen en vergrijzing te kunnen dekken. Het exponentiële gevolg ondergaat nu de chaos zoals we al hebben ervaren met de kredietcrisis. Er komt nog veel meer.
Met een nieuwe stip op de horizon binnen het kader van “symbiose”, ofwel maatschappelijke stabiliteit, ontstaat het “nieuwe waardengedreven ondernemen”. In plaats van eenzijdige winst-gedrevenheid zoekt men 4 x winst:
klantmeerwaarde,
maatschappelijke meerwaarde
milieu meerwaarde
economische meerwaarde
De tijd is rijp volgens K3 voor nieuw leiderschap met het nieuwe ondernemen. We zien dit overal ontstaan, met veel pioniers die verandering introduceren en experimenteren met nieuwe werkelijkheden.
Het nieuwe ondernemen levert 4 x winst
K4 Communicatie strategie
Met een duidelijke visie en bewijs vanuit K3 kan redelijk gemakkelijk gecommuniceerd worden met de begunstigde doelgroep. Deze zal de behoefte van verandering veelal koesteren en zich gaandeweg gaan inleven in de verandering die de nieuwe marktleider introduceert. Belangrijk is dan ook de keuze voor een duidelijk territorium zodat communicatie plaats vindt daar waar het ook uitgevoerd wordt.
K5 Management capaciteit
Een niet onbelangrijk aspect in de keuzes die men maakt is het zicht op de beschikbare middelen die men heeft om de droom waarheid te maken. Veel beginnende ondernemers denken dan vaak aan de behoefte aan een hoeveelheid geld. Geld is maar een klein deel en in het begin van weinig belang. K5 verdeelt zich over twee bronnen van middelen:
* Tastbare middelen: geld in kas, aantal contacten, kantoorpand, fiets, telefoon, internet, auto,
* Ontastbare middelen: visie, imago, moed, overtuigingskracht, doorzettingsvermogen, netwerkrelaties, vrienden, enz
Het goed en effectief inzetten van ALLE middelen is essentieel en leert men door “zonder geld” te werken. Betalen is gemakkelijk maar samen een commitment aangaan is veel moeilijker.
Conclusie
Het lijkt allemaal erg complex maar uiteindelijk wordt het een tweede natuur van de ondernemer. Belangrijk is het besef dat de omstandigheden van de onderneming steeds veranderen door het proces dat het doormaakt. Dan is het gebruik van modellen zoals de menselijke complexiteit en 5Ks alleen maar handig om de eigen gedachten wat te ordenen als men voor belangrijke besluiten staat. Zeker grote bedrijven die een tendens hebben om zich te bureaucratiseren (management focus) hebben er veel baat bij. Maar ook starters en groeiers.
De deelnemers die onbewust dit hebben toegepast binnen hun eigen initiatieven in de Stad van Morgen hebben een mooie bijkomstigheid opgemerkt. In het proces groeit men zelf en krijgt een zelfverzekerde uitstraling naar de omgeving. Men ontvangt positieve feedback hetgeen aanmoedigt door te gaan.
Marktleiderschap positioneert zich na bewustwording
Nicolette Meeder organiseert in Son en Breugel VE2RS op 27 September 2014. Dat gebeurt rondom de VE2RS boerderij aan de van den Elsenlaan. Zij roept op:
“Heeft u iets leuks, creatiefs, duurzaams en/of waardenvol dat u wilt laten zien op gebied van zelfredzaamheid? Op zaterdag 27 september 2014 worden er in Son en Breugel allerlei (burger)initiatieven zichtbaar gemaakt vanuit de VE2RS gedachte. VE2RS is een coöperatieve samenwerking gericht op duurzame lokale zelfredzaamheid.”
VE2RS staat voor zelf werken aan Voedsel, Energie, Educatie, Recreatie en Samenwerking.
Dit jaar zijn er al in diverse wijken in Eindhoven dergelijke bijeenkomsten georganiseerd, waarin honderden initiatieven zichtbaar werden gemaakt door websites, wandel en fietsroutes en VE2RS ontmoetingen. Kijk zelf:
Nu gaan we dat voor Son en Breugel doen en zetten deze initiatieven letterlijk op de kaart. Een voorbeeld zou kunnen zijn zoals in Stratum en Gestel is ontstaan. http://ve2rscooperatie.wix.com/home. Heeft u een ander idee en wilt u zich bij het proces betrekken? U bent uiteraard van harte welkom. We leggen de lat ook wat hoger omdat we vanuit Son en Breugel het belang van de relatie Stad en Platteland zichtbaar kunnen maken.
Wat is er allemaal te doen in Son en Breugel op het gebied van duurzame initiatieven vanuit de VE2RS gedachte? Wilt u op de kaart worden gezet?
Wij nodigen u uit mee te doen. Wij zetten u op de kaart, en is het fijn als u het VE2RS logo uitdraagt. Voor deze dag, zaterdag 27 September, tevens nationale burendag, maken we een gezellige wandel en/of fietsroute die ons gelegenheid biedt langs de initiatieven te gaan.
De wandel en/of fietsroutes starten bij de VE2RS kraam op de boerderij aan Van den Elsenstraat 47 te Breugel. Op deze locatie staan die dag ook diverse kramen met initiatieven vanuit de VE2RS gedachte.
Ter info:
VE2RS is een coöperatie van de Stichting STIR, bekend als “Stad van Morgen”. Stichting STIR houdt zich bezig met het oprichten en bewaken van multidisciplinaire coöperaties, waarin de mens en haar duurzame vooruitgang centraal staat. Bij deze multidisciplinaire coöperaties zijn zowel Overheid, Onderwijs, Ondernemers en Burgers betrokken. Enkele coöperaties zijn AiREAS, VE2RS, GroZ en STIR Academy.
Vragen:
Heeft u vragen en/of belangstelling om mee te doen, neem dan gerust contact met ons op.
Stad van Morgen 