In het drieluik met Chris den Daas sluiten we af met het thema “GELUK”. Wat is eigenlijk geluk? Koen gaat in gesprek met Chris. Jean-Paul redeneert op de achtergrond mee vanuit het Stad van Morgen perspectief en ervaringsopbouw over de verschillende gelaagdheden van dit wonderlijke fenomeen dat we “geluk” noemen. Luister je mee? Reflecteren can altijd in de comments.
Toen de Stad van Morgen besloot om te starten met de COS3i community in 2016 met het doel om de sociale verbinding te zoeken tussen mensen ten bate van onze algehele en positieve gezondheid, kwamen we plotseling in aanraking met allerlei trauma´s die mensen met zich meedroegen en die hun leven bepaalden. Veel van die trauma´s waren overgedragen via gedrag van de ouders die op hun beurt hun gedrag afstemden op verwachtingspatronen, gebeurtenissen uit het verleden, innerlijk verzet, eigen trauma´s enz. Onbewust en onwillekeurig beïnvloedde dit de fundamenten van het bestaan van hun nageslacht dat op emotioneel drijfzand kwam te staan in plaats van een solide basis. In 2022 is getracht de opgebouwde ervaringen gedurende de jaren te beschrijven, mede in het licht van de oprichter van de Stad van Morgen, die in dit traject ook allerlei onverwerkte emoties van zichzelf tegen kwam. Het document is in het Engels en tracht tevens een omslagpunt te identificeren waarin de betreffende persoon bekend raakt met de situatie, de oorsprong van zijn of haar beschadigingen, en de innerlijke kracht van liefde, erkenning, verwerking, aanvaarding en positiviteit weet te vinden. Dat is vaak een levensveranderende ervaring, een stap die in de filosofie van de Stad van Morgen ook wel niveau 4 van onze ontwikkeling wordt genoemd. Namelijk het proces van loslaten van het oordeel en het leren leven in harmonie met zichzelf, de omgeving en de geschiedenis. Een transformatie voltrekt zich waarin een duidelijk besef ontstaat over de situatie vóór het omslagpunt en daarna.
Chris de Daas kiest echter in het interview voor een andere insteek. Die is niet minder boeiend en geeft een extra dimensie aan het thema dat ons ook weer tot nadenken brengt. En hopelijk ook tot inzicht dat aandacht voor elkaar zo ongelooflijk belangrijk is, niet in een geïnstitutionaliseerde vorm maar juist op een natuurlijke wijze van onderlinge verbinding. Luister mee en laat eventueel uw eigen inzichten of constructieve bijdrage achter in de comments.
In opdracht van de Provincie Noord Brabant werd dit filmpje gemaakt op het High Tech Campus te Eindhoven in de labs van TNO.
Met dank aan Koen, normaliter onze technische ondersteuning bij het opnemen van onze podcast bij Rararadio, voor het overnemen van het gesprek met Chris de Daas wegens de tijdelijke spraak problemen van Jean-Paul. Het is een mooi gesprek geworden met veel inhoudelijk commentaar over zingeving, de betekenis van spiritualiteit voor ons als mens en maatschappij. Het verlangt een omslag in denken en handelen die veel mensen doormaken.
In navolging op de recente podcast met Hein Kuiper over “onuitgesproken emoties” deel ik hier de impactvolle en sprekende, korte video die hij liet maken uit fragmenten van opnames uit zijn filmcarrière. De video spreekt voor zich, met name voor al die mensen die om wat voor reden de pijn overgedragen hebben gekregen van verschillende generaties en de verwerking van al die onverwerkte emoties voor hun kiezen krijgen.
De Sustainocratische essentie van de toegepaste samenwerking heeft de volgende kenmerken:
* gelijkwaardigheid tussen alle partners
* veiligheid en respect, door een ieder onderling te waarderen voor de authentieke inbreng als persoon en instantie
* het gaat over iets concreets en menselijks dat ons verbindt als mens en organisatie (algemeen nut)
* de samenwerking gaat uit van positiviteit, doel en resultaatgerichtheid
* door de multidisciplinaire samenstelling van de samenwerking voelen we ons één geheel
* de successen groot en klein zijn van en voor ons allemaal.
Als we dit koppelen aan een langdurig onderzoek (85 jaar!) van de Amerikaanse Universiteit van Harvard over essentiële voorwaarden voor een gezond en gelukkig leven, dan zien we een aantal belangrijke overeenkomsten.
Ik heb hier samenvattend over geblogd met enkele verwijzingen naar de Stad van Morgen, AiREAS, COS3i en Sustainocratie.
Dit schept tevens een kader voor de veranderingsdynamiek die we voor ogen hebben in de hele maatschappij:
* samen verantwoordelijk. Sommige kernzaken van ons bestaan kunnen we niet delegeren of inkopen. Het zijn verantwoordelijkheden die we samen dienen te dragen. Gezondheid en een gezonde leefomgeving is daar een voorbeeld van.
* actiegedreven samenwerking vanuit positiviteit, zoals beschreven in de blog. Focussen op de uitnodiging tot deelnemen aan gezondheid werkt veel sterker dan het bekritiseren van ongezond, vervuilend gedrag, regelgevend beleid of vervuilend ondernemerschap
* erkenning en visualisatie van het goede voorbeeld en de participatie. Pionieren is al uitdagend genoeg. Als dit dan gehonoreerd wordt met zichtbaarheid, dan geeft dit een goed gevoel en een impuls tot meer. Dat geldt voor ons als groep, subgroep, maar ook als organisatie, persoon of groepje personen.
* het goede voorbeeld doet volgen, het verbindt ook, zeker als voorbeelden elkaar aanvullen en versterken in een groter geheel.
* open staan voor de ander en daarmee de verbinding zoeken, ook vanuit een ieders creatieve eigenheid. Dat geldt ook voor al die partijen die we trachten te beïnvloeden met ons gezondheid gedreven verhaal. Zo wordt 1 + 1 veel meer dan 2.
We leven in een prestatiegerichte maatschappij binnen een gemaakte wereld van belangen. Tegenwoordig zijn er veel mensen die niet meer willen werken, ook al voelen ze zich vaak verplicht, in zogenaamde “bullshit” jobs. Dat is werk dat geen enkele reële toegevoegde waarde heeft voor mens, maatschappij of milieu. Ook wordt langzaamaan werken taboe in organisaties die bijdragen aan sociale of milieuproblemen (of allebei). Alleen maar werken voor het geld zonder moreel besef is steeds meer uit de tijd, zeker onder de jongeren. Maar dat is niet altijd zo geweest. De “norm” in vorige generaties werd veel dwingender gesteld door allerlei overtuigingen van ouders, overheid, leerinstellingen en religieuze opvattingen. De “kop dicht, zit stil en doe wat je gezegd wordt” cultuur zat diep geworteld. Deze maatschappelijk “do’s and don’t” werden opvoedkundige doctrines. Dat dit gebeurde in een tijd waarin tevens allerlei dramatische oorlogse gebeurtenissen verwerkt dienden te worden, maakte het niet echt gemakkelijker. “Niet zeuren, blijven poetsen” werd voor velen een lapmiddel om emoties te onderdrukken. Op allerlei fronten zien we dit soort gedrag nog steeds. “Ik doe gewoon mijn werk” is de dooddoener om gebrek aan morele toetsing van het werk te verdoezelen en zich niet schuldig te gaan voelen. Uiteindelijk ligt “de verantwoordelijkheid” altijd bij iemand anders en wassen we ons in onschuld rond een toeslagen affaire, milieu vervuiling, ontbossing, dumpen van afval in verre landen, enz.
Gelukkig hebben tegenwoordig mensen steeds meer de keuze om hun toegevoegde waarde voor zichzelf en hun omgeving te toetsen aan eigen opvattingen en gevoelswaarden. Authenticiteit noemen we dat, een sterk “ik ben” besef. Die vorm verbindt zich op een veel natuurlijker manier met anderen waardoor energie positief stroomt. Velen ervaren die warme band als betekenisvol, liefdevol en spiritueel. Men maakt dit ook bespreekbaar, net als Hein de moed heeft gehad om zijn eigen proces en ervaringen bespreekbaar te maken. Luister mee, niet alleen naar Hein maar vooral de mensgerichte boodschap.
Hans Verhoeven sloot recent zijn werkzame leven af als projectleider milieu van de Gemeente Eindhoven en 12 jaar partner namens de overheid in het burgerinitiatief AiREAS voor luchtkwaliteit en gezondheid. We kijken terug op een leven ten diensten van een gezonde leefomgeving.
Recent werd een uniek gezondheid onderzoek van de Universiteit van Harvard gepubliceerd. Nog nooit had een wetenschappelijk onderzoek mensen zo lang gevolgd, vanaf hun kindertijd tot hun sterven op bejaarde leeftijd. 85 jaar lang! Uitgangspunt van het onderzoek was het identificeren van gezondheid bepalende factoren die het leven positief beïnvloeden. Het sociale contact bleek hierin doorslaggevend. Het gaat dan niet om de hoeveelheid mensen die iemand kent maar de diepgang van de omgangsvorm. Ook de Stad van Morgen heeft erover gepubliceerd vanuit onze ervaringen. Hier kunt u verschillende TED toespraken beluisteren over het geheim van een “goed leven”.
De Stad van Morgen is in 2009 ontstaan uit de cultuurschok die de oprichter had ervaren bij terugkeer naar Nederland na lange afwezigheid. De waargenomen vereenzaming, negatieve kritische houding, “angst voor de ander” in een multiculturele samenleving, het “ieder voor zich” individualisme, de cultuur van wantrouwen en financiële sturing bij de overheid, werden als buitenstaander ervaren als structureel ongezond. In 2016 werd intuïtief begonnen met COS3i, de community voor sociale inclusie, integratie en innovatie. Het beeld in AiREAS (ook Stad van Morgen) was ontstaan dat onze blootstelling aan luchtvervuiling voor minstens 50% door onszelf wordt veroorzaakt. Als we wilden werken aan onze gezondheid en een gezonde leefomgeving dan moest dat niet zijn van de kritische houding (vervuilende gedrag) maar de positieve uitnodiging (doe mee aan gezond gedrag). Dit gedachtengoed wordt nu verder gefundeerd door de wetenschap. We hebben ons destijds ook verdiept in begrippen zoals “Blue Zones“, ofwel gebieden in de wereld waar mensen gemiddeld zo’n 10 jaar op een gezonde manier ouder worden dan de rest van de wereld. In die onderzoeken kwam wederom naar voren dat het “sociale contact” één van de essentiële pilaren van een gezond leven vormde.
Harvard voegt daar de vraag aan toe “maar hoe werkt dat mechanisme dan?”. Hoe kan het dat mensen met een gezonde sociale binding met hun omgeving beduidend minder last hebben van welvaart ziektes? Enkele aanwijzingen zijn:
Het oude gezegde “gedeelde smart is halve smart” is uiterst relevant voor mensen met goede sociale contacten. Community vorming is de basis voor een veilig gevoel. Men kan persoonlijk leed (en plezier) delen met anderen, een knuffel ontvangen of via een goed gesprek emoties verwerken. Men kan de helpende hand geven of ontvangen, beide met genoegdoening tot gevolg. Die positieve emotionele “injecties” blijken bij te dragen aan onze gezondheid. Mensen die in eenzaamheid of isolement verkeren hebben die uitlaatklep niet. De negatieve stress hoopt zich in hen op met allerlei gevolgen van dien. Deze uiten zich via gedragsstoornissen zoals alcohol of drugsgebruik, eetstoornissen, aanvallen van agressie, maar ook allerlei lichamelijke problemen.
We zijn vaak erg kritisch en zien gemakkelijk de slechte dingen in een ander. Positiviteit, ook in relatie tot de uitingen van gedrag van een ander, blijkt onze eigen gezondheid aanzienlijk te bevorderen. Het kost wat moeite en oefening om de wereld om ons heen te interpreteren vanuit positiviteit. Het geven van een compliment, de openlijke erkenning van “iets goeds” in de ander, toont empathie, dankbaarheid en een gezonde resonantie met positieve energie. Deze gedragsvorm schoont onszelf op een bepaalde manier van binnen op en beïnvloedt tevens onze eigen sociale bindingen.
Het gevaar van langdurige relaties is dat we denken alles te weten van de andere persoon. De nieuwsgierigheid vermindert en beïnvloedt de communicatie en verzwakt de verbinding. Radicale nieuwsgierigheid betekent dat we actief openstaan voor de ander, ook als we al tientallen jaren samen zijn. Elke persoon is een wereld op zich en ondergaat verandering. Dat samen beleven, bespreken en waarderen geeft een verbinding die veel verder gaat dan het samenzijn. Het vergt echter actieve aandacht, nieuwsgierigheid en waarnemingsvermogen. “He, je hebt je roze oorbellen weer tevoorschijn gehaald. Die heb ik al lang niet meer gezien….” en dan open luisteren naar het verhaal dat erbij hoort.
Het verschil tussen communiceren vanuit jezelf en vanuit “de ander” is dat de vorm boven je eigen verlangens en vooringenomenheid uit getild wordt. Niet iedereen is even communicatief. De een praat graag en veel, de ander is meer van het luisteren of het non-verbaal communiceren. Dit erkennen en waarderen in elkaar vergt begripvol elkaar leren kennen, open vragen stellen en de kleine details waarnemen waar men mee kan omgaan. De kracht ontstaat pas echt als beiden dit toepassen en elkaar respecteren vanuit elkaars authenticiteit en eigenheid. Dit hoeven we natuurlijk niet met iedereen te doen ook al leidt het tot een algemene gedragsvorm die veelal sympathiek gevonden wordt. Het gaat vooral om diegenen waar we een fijn gevoel bij hebben tussen onze vrienden, kennissen, familieleden en vooral onze partner en kinderen.
Uit dit onderzoek blijkt dat het creëren van een open community sfeer, gebaseerd op positiviteit, nieuwsgierigheid, wederzijdse erkenning, het respecteren van elkaars gedragsvormen en vooral de aandacht voor elkaar die hieruit voortkomt, leidt tot minder kans op Diabetes type 2, hart en vaat ziektes, enz. Tot slot werden nog wat opmerkingen gedeeld over “spijt”. Op latere leeftijd keken 80 jarigen terug op hun leven en verklaarden dat er twee dingen waren die ze “anders” zouden doen:
Daarbij werd tevens gesteld dat het “nooit te laat is” om dit te leren en ontwikkelen. In de Stad van Morgen gaan we zelfs zover dat we in elk mens vier ontwikkelfasen erkennen. De door Harvard geanalyseerde vorm hoort bij fase 4: “bewust leven”. Maar dat vergt wel het loslaten van fase 3 “bewust overleven”. Onze huidige prestatiegerichte maatschappijvorm is sterk afgestemd op fase 3, ook institutioneel. Nagenoeg alle relaties in deze samenlevingsvorm zijn gericht op politiek of financieel eigenbelang met veel concurrentiedrang, wantrouwen naar “de ander”, agressie en focus op prestatie en groei, in plaats van aandacht en samenhang. Fase 3 is daarbij ook de vorm waarin onderwijs is gegoten, alsof het hele leven gericht is op prestatie zonder nuancering. Dat deze samenlevingsvorm leidt tot veel onderliggende ziektes mag nu duidelijk zijn. Beginnen bij een onderwijsvorm waarin jongeren leren omgaan met fase 3 om uiteindelijk vanuit positieve zelfkennis, een positief zelfbeeld en authenticiteit hun eigen fase 4 vorm te gaan geven, zal ook zijn weerslag hebben op de gezondheidzorg, de integrale kwaliteit van leven en een positieve kijk op het heden en de toekomst. Sustainocratie van de Stad van Morgen nodigt uit tot fase 4. Samenwerkingsvormen als COS3i, FRE2SH, AiREAS en de School of Talents zijn er voorbeelden van.
Stad van Morgen 