Een dag groene initiatieven filmen in Eindhoven met Earthbeat bleek niet genoeg

Om 11 uur zou de cameraploeg uit Luxemburg via Maastricht in Eindhoven zijn. Vroeg omdat dit gevraagd was door een van de wethouders die graag de vergroening en autoluwte van de Vestdijk wilde laten zien. Want dat is wat men uiteindelijk voor de hele binnenring in gedachten heeft. Helaas had de wethouder op het laatste moment andere belangrijke dingen te doen. Niet getreurd. De CreatiVelos waren toch al iets vertraagd en werden uiteindelijk met een vrachtwagen naar Eindhoven gebracht. Een andere wethouder, Rik Thijs, had zijn agenda aangepast en wilde graag het Clausplein laten zien. Dat bleek een pareltje van inventieve vergroening in de binnenstad. Het groene plein als alternatief voor de oude verstening heeft vele voordelen. Zo is het een heerlijke sociale plek voor de omwonenden en alle bezoekers. Tevens draagt het groen bij aan het verminderen van de stedelijke, ongezonde hittestress. Wat minder zichtbaar is op het eerste gezicht licht de wethouder toe. Onder de grond is er een parkeergarage, dan een water opvang systeem en daarna de groenvoorziening. Deze multifunctionaliteit is een ingenieus kunstje moderne stadsopbouw. Dit wil men nu op 10 verschillende plekken in de binnenstad uitvoeren. Wow. 5 voetbalvelden groen in de binnenstad van Eindhoven? Wie had dat durven denken?

Wethouder Thijs is op zijn gemak in het Engels en trots op de zichtbare resultaten in de stad. En ambitieus om daarin door te pakken.

Een documentaire is wat anders dan een interview

Daar sta je als wethouder en krijg je ineens pittige vragen op je afgevuurd. Met verschillende camera’s worden de gesprekken, ook de voorbereidingen, opgenomen. Men is niet tevreden met het standaard verhaaltje. Er wordt doorgevraagd. Wie heeft dit bedacht? Hoe lang heeft het geduurd? Wie heeft er allemaal meegeholpen? Hoe kunnen we toegepaste technieken zichtbaar maken? Waarom is dit zo belangrijk? Na ruim 45 minuten vraag en antwoord, onder het oog van de camera’s lieten we de wethouder weer los. Uiteindelijk gaat het niet alleen om de resultaten maar ook “het verhaal” er achter. Dat alles samen is inspirerend voor andere gebieden die misschien met soortgelijke plannen rondlopen. Karakteristiek voor Eindhoven is de openheid waarmee hierover gesproken wordt. De complexiteit wordt niet uit de weg gegaan, ook niet de moeite die het heeft gekost om iets fundamenteel van de grond te krijgen. Het eindresultaat, hoe inspirerend en nuttig ook voor de gezondheid en kwaliteit van de leefomgeving, is een topje van een grote ijsberg van inzet, samenwerking en doorzettingsvermogen. Daar staan om dit te vertegenwoordigen is een hele eer maar het is juist ónze taak om niet alleen het topje zichtbaar te maken, maar het geheel.

Tsja, en dan lopen spontaan Mieke en Joop van Bree voorbij. Beide zijn ze al jaren bestuurlijk actief in Waterschap de Dommel. Het verhaal van de wethouder en het Clausplein is koren op hun molen. Jarenlang hebben zijn “gevochten” (de woorden van Mieke) om het waterbeleid in de gemeente de juiste aandacht te geven, inclusief de vergroening. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon oppervlakte water in de regio. Maar dat is niet eenvoudig als het structureel verspilt en vervuild wordt. Vol enthousiasme nemen ze ons mee naar het Lichtplein, vlakbij. Daar is nog geen vergroening zoals op het Clausplein. Het is nog een en al steen. Maar de plannen liegen er niet om.

Mieke bereidt zich voor met de microfoon op het Clausplein. Maar uiteindelijk wil ze toch naar het Lichtplein

Al met al ben je dan al snel langer bezig dan de gereserveerde twee uur. De volgende afspraak staat te wachten, op ongeveer 1 km afstand. Dus thema’s zoals de autoluwe stad, de historische indrukken in de fietsenstalling, de verdichting, de elektrische bussen, de sociale cohesie initiatieven in de wijken en tussen de enorme culturele diversiteit in Eindhoven, de vergroening van Brainport, de stadspoorten, enz moeten we derhalve laten liggen. We gaan naar het onderwijs.

Onderwijzen en leren is niet hetzelfde

We gaan naar Fontys. Daar worden we opgewacht door coördinator Elke van der Valk samen met één student en enkele docenten. Het eerste wat mij opviel was dat ik Fontys niet meer terug kende. Gedurende enkele jaren had ik daar elke twee weken avondcolleges gegeven. Tot mijn verbazing was het campus vergroend, waren er gebouwen bijgekomen, ook afgebroken en de hele sfeer was ineens anders. Ik heb de nadruk gelegd op de aanwezigheid van één student omdat na de kennismaking en het snappen wat de bedoeling was, er ineens andere studenten mee gingen doen. Ook de docenten waren enthousiast. Studenten deden hun verhaal met veel passie en gedrevenheid. Ze vertelden niet uit een boekje maar uit hun eigen belevingen en leerervaringen. Overduidelijk werd dat het onderwijs aan het transformeren was, net als de stad die we hadden gezien. Docenten waren geen zenders meer maar faciliterende bronnen van inspiratie en support voor studenten die zelf op onderzoek uit gingen. Ik herkende veel van de School of Talents & Wellness terug in de aanpak.

Docent Niels van Maaren is erg blij met de ontwikkeling van Fontys en zijn rol die hij erin als docent kan spelen door de SDGs te integreren in het leersysteem.

Als je ineens én een transitie van het onderwijs, het leersysteem, de leeromgeving, de verhalen van de docenten én die van de vele studenten wilt vastleggen dan ben je wel een tijdje bezig. Het uurtje dat we ervoor uitgetrokken hadden bleek al snel veel te weinig. Arme Maartje Kreike die in het voedselbos op ons zat te wachten.

Vergroening in niet genoeg

In het voedselbos treffen we niet alleen Maartje maar ook Ben Nas. Ben is al jaren bezig om eetbaar groen te introduceren in zijn buurt in Gestel om het sociale contact tussen de mensen te bevorderen. In samenwerking met de gemeente is dat nu gelukt. Maartje heeft het voedselbos overgenomen van vorige pioniers en duidelijk haar stempel gezet in de diversiteit van plantengroei en activiteiten op het terrein. Maartje heeft veel kennis van planten en de geneeskundige krachten ervan. Vol verve neemt ze de gedachten van de deelnemers mee in de wereld van healing in plaats van de pleisterplakkerij van de farmaceutische industrie. Ze werkt samen met het onderwijs en tracht ook kwetsbare groepen te betrekken en inspireren. Haar doel is, net als Ben, om de mens bewust te maken van haar omgeving en het ongekende nut ervan, bijvoorbeeld via voeding. Ze zou graag zien dat de vergroening van de stad gepaard gaat met de voedselvoorziening in de wijken middels kruiden, vruchten, eetbare planten, enz.

Maartje vertelt hoe kruiden helpen bij kwaaltjes

Als er tussen de aanwezigen een grote groep Luxemburgse studenten meekijkt die nog nooit een voedselbos hebben gezien, zelfs er niet van gehoord hebben, dan zijn we niet gauw uitgepraat. Ook hier was er materiaal genoeg om een hele dag te draaien met de camera’s. De entertainment die we voorzien hadden in het voedselbos was komen te vervallen. De deelnemers waren moe van de vele indrukken en wilden inchecken in hun hotel. Gelukkig was het programma van 17:00 in de stad komen te vervallen omdat we dit al in de ochtend hadden gedaan (Clausplein). Dus was er ruimte voor wat relax. Om 19:00 sloten we de dag toch sociaal af met lekker eten in Foodgallery op het Stratumseind. Na alle beperkingen van corona was het een gevoel van thuiskomen bij onze sociale partners in de horeca. De bezoekers uit Luxemburg waren onder de indruk van Eindhoven en besloten weer terug te komen ergens in de toekomst. Het verhaal van Eindhoven is nog niet af. Voldoende wellicht als inspirerende boodschap naar de klimaatconferentie in Glasgow (COP26) maar als je over enkele jaren terugkomt in Eindhoven dan ken je de stad waarschijnlijk niet meer terug.

Jean-Paul Close en Jörg Altekuse hebben de handen in een geslagen op gebied van samenwerking aan een gezonde, samenredzame wereld.

Wat is co-creatie

Net als bij Ondernemerschap 21ste eeuw komt de vraag vaak van mensen over wat co-creatie nu eigenlijk betekent of inhoudt? Deze vraag is eenvoudig te verklaren. Als we vanuit Sustainocratie aan het werk zijn, of ertoe uitnodigen, dan valt het woord enorm vaak. Voor velen is het een onbekend of onontgonnen gebied. Dus heb ik een uitleg opgenomen (in het Engels). Deze duurt 11:30 minuten en dient een aantal doelstellingen:

  • oefenen met media technieken wegens de geformuleerde uitdaging voor Mei in onze (cocreatieve) samenwerking onder World Happiness Bird (het uitnodigen tot cocreatie voor een gelukkige en samenredzame samenleving in de hele wereld),
  • feedback verzamelen om de media technieken te verbeteren
  • tegelijkertijd kijken of de boodschap overkomt bij de mensen die de vraag hebben gesteld of het ook graag willen weten

Kijkje op het platteland in Noord Thailand

Gedurende onze wekelijkse zoomsessie nam Stefan Goddefroy ons aan de hand door het platteland waar zijn vrouw en schoonfamilie land eigenaren zijn en er hun leven ontwikkelen in samenwerking met de natuur. Het filmpje is in twee delen. In de eerste lopen we rond over het platteland zelf met uitleg van Stefan….

In het tweede filmpje zijn we in het dorpje waar zij hun huis bezitten en waar de leefgemeenschap zich ontwikkelt rondom een tempel, een school, de markt, enz.

Videoweergave Vlaams bezoek aan Stad van Morgen Eindhoven

Onze, in sustainocratie gespecialiseerde videoreporter Lenneke was erbij. Ondanks wat problemen met de wind in de microfoon en de moeilijkheid om alles van de Stad van Morgen in een kort filmpje weer te geven, heeft ze weer creatief gepresteerd. Veel plezier met de inzichten, inspiratie en de focus op stadslandbouw samen met onze buren. Wat ons betreft het eerste filmpje van een hele serie.

We hebben geen keus

Vrijdagavond was het een gezellige volle bak in het theater van de Bibliotheek van Eindhoven. Aan de hand van twee concrete voorbeelden lieten we zien dat we voor enorme veranderingen staan, of we willen of niet.

Het eerste voorbeeld was de documentaire “plannen voor plaats” van de populaire Belgische filmmaker Nic Balthazar.  De film gaat over de Vlaamse cultuur van individueel wonen in een villa met een tuin en parkeerplaats. Gedurende decennia heeft dit geleid tot een gigantische olievlek van woningen die allemaal kostbare voorzieningen nodig hebben maar ondertussen het Vlaamse landschap hebben vernietigd. Files groeiden tot onhandelbaar formaat en openbaar vervoer en infrastructuur is onhoudbaar duur en door kostenbesparingen inefficiënt.

De documentaire doet een bod op een nieuwe vorm van ruimtelijke organisatie waarin de natuur weer een belangrijke plek inneemt en het sociale contact tussen mensen onderling wordt gestimuleerd door verdichting van woonruimtes enerzijds en prikkelende ontmoetingsplekken anderzijds. De documentaire maakt vergroening inzichtelijk in een ruimtelijke visie die niet uitgaat van postzegelbelangen maar een integraal verbindend beleid dat het kleinschalig met het grootschalige verbindt. De auto in stedelijk gebied wordt vervangen door langzame mobiliteit (lopen en fietsen) en openbaar vervoer. Binnenstedelijke voedselstructuren vermengen zich met uitnodigende samenredzaamheid en sociale interactie.

De Vlaamse bouwmeester Leo van Broeck vraagt zich openlijk af “Waar zijn we mee bezig geweest?”. Allerlei architecten en deskundigen komen in beeld met een roep van de noodzaak om het “allemaal anders” te doen. Hierbij wordt gevisualiseerd da dit “anders” zeker niet “minder of slechter” hoeft te betekenen, integendeel. Zo’n cultuurverandering levert oneindig veel voordelen op en lost veel van de maatschappelijke problemen op. Het enige probleem is de mens zelf die dagelijks functioneert in de bekende culturele comfort zone en oude, vertrouwde werkelijkheid. Men heeft het over verdichten, het dichter bij elkaar en boven elkaar wonen, de natuur de ruimte geven en groen integreren met de leefomgeving. Het sociale interactie aspect wordt goed aangekaart en vooral ook de manier waarop de ruimtelijke gebiedsontwikkeling die ont-moeting kan faciliteren, prikkelen en motiveren.

Het scheppen van precedenten, het zichtbaar maken van het goede voorbeeld en het betrekken van de bevolking in de vernieuwing waar een duidelijke visie aan te grondslag ligt, werd ook door het aanwezige Nederlandse publiek met applaus ontvangen. De film is nog niet publiekelijke beschikbaar. In besloten gemeenschappen mag de Stad van Morgen deze vertonen met dank aan de maker.

received_10155035350532163806378847.jpeg
Sebastian Perez

 

De tweede inspiratiesessie werd verzorgd door Sebastian Perez, architect van Argentijnse komaf en betrokken bij het gebied Brandevoort 2 te Helmond waar 1500 woningen moeten komen.

Sebastian pleit voor circulair gebruik van materialen. Hij maakt ons scherp bewust van het feit dat archeologen de menselijke geschiedenis nooit in kaart hebben kunnen brengen door afval.  De moderne tijd laat echter een enorme hoop materialen achter die nergens goed voor zijn en nog vele duizenden jaren de natuur blijven aantasten. Het nieuwe wonen dient derhalve respectvol te zijn met de mens en natuur. Hij verwijst naar de korte periode in het menselijke bestaan dat we samen zo een enorm spanningsveld hebben veroorzaakt met de natuur dat het ons eigen voortbestaan bedreigt.

Ook legt hij een vinger op de plek van culturele ontwikkelingen van de afgelopen generaties. Wat wij nu beleven is nog nooit eerder voorgekomen maar vergt wel een bewustwordingsslag over oude opvattingen. Waar men in de babyboom periode nog vooral stuurde op een baan voor het leven is tegenwoordig de basis verlegd naar betrokkenheid in circulaire processen. Onze oude regelgeving, systeemdenken en belangenpolitiek zijn niet mee-geëvolueerd en leggen een gevaarlijke rem op de vooruitgang. In Brandevoort 2 tracht men een verschil te maken, net zoals destijds met Brandevoort 1 is gebeurd en dat nu alweer ter discussie staat in de snelle evolutie der inzichten.

De Belgische boodschap is ook hier relevant. Durf te dromen, maak je wensen en inzichten zichtbaar en ontwikkel zoveel draagvlak dat het opschorten van de oude werkelijkheid onderbouwd wordt en aanvaard. Dat is ook de boodschap van de Stad van Morgen. De vraag of onze bestuurlijke structuren (verkiezingen, Raad, wethouders, ambtenaren, participatie maatschappij, verschillende helix vormen) de complexiteit wel aankunnen wordt als vraag geaccepteerd maar het antwoord kent vele interpretaties. In de zaal zitten mensen met politieke ambities, kritische werklozen, participanten in Sustainocratische processen, enz. Men is het over het algemeen eens dat intense participatie en het werken van een integrale visie van belang is. Hoe dat in zijn werk dient te gaan kan verschillen per inzicht.

Tijdens de afsluitende borrel gingen de verbindende gesprekken door tot in de late uurtjes. Eerst in de bibliotheek zelf (dank voor de fijne gastvrijheid) en daarna onder genot van live muziek in S-Plaza.

 

2018 FRE2SH plannen

FRE2SH is een Sustainocratische aanpak om de stad te voorzien van voedselzekerheden. FRE2SH is in 2010 ontstaan binnen de Sustainocratische kaders van Stad van Morgen vanuit het besef dat wij als stadsbevolking kwetsbaar zijn door onze afhankelijkheid van voedsel van ver buiten de stad. Pas in 2017 kreeg FRE2SH vaste vorm dankzij de samenwerking met Duurzame Kost en Trudo met de toevoeging van allerlei partners in het domein van binnenstedelijke voedselproductie en consumptie. DDW2017 was doorslaggevend als hoogtepunt om de FRE2SH visie en aanpak publiekelijk zichtbaar te maken. Dat is met vereende kracht gelukt. Nu is het zaaks om te groeien en te consolideren in de stedelijke voedselbenadering met de diversiteit aan technieken in onze coöperatie:

  • Aquaponics
  • Oesterzwam
  • Permacultuur
  • Vleesvervangers
  • Kefir
  • Insecten
  • Circulaire economie

2018 staat in het teken van verankering in het stedelijke domein van de FRE2SH aanpak. Dit trachten we te doen door middel van de volgende grote lijnen:

* 4 x winst versterking van elk van de FRE2SH partners.

Elk van de FRE2SH partners is pionier op een specifiek vlak. Dit pionierschap brengt risico’s met zich mee die door middel van samenwerking deels opgevangen kunnen worden. Toch moet elke partner zich bedrijfskundig waarmaken. Dat doen we door interne coaching, steun, delen van gemeenschappelijke belangen en de creatie van meervoudige economische bronnen die verder gaan dan alleen de handel. Het 4xwinst principe helpt daarbij.

* Nieuwe partners

Voor de verdere diepgang van het FRE2SH streven naar stedelijke samenredzaamheid worden nieuwe partners toegevoegd. Dit in het domein van voedselinnovatie naar ook binnen de kaders van voedsel bereiding, verwerking, consumptie en afval beheersing.

* Burgerparticipatie

Het voedselbewustzijn in de stad laat veel te wensen over. Door het COS3I partnerschap wordt getracht de bevolking te betrekken bij voedsel productie, consumptie en bewustwording in de wijken.

Naast vervaardiging van een diversiteit aan voedselproducten richt relatie management zich op workshops binnen scholen, bedrijven en overheden.

* Kennisontwikkeling

Er is nog veel te leren in FRE2SH binnen de vele gespecialiseerde domeinen maar ook in de relatie onderling. Door effectief research te koppelen aan de productiviteit trachten we onze kennis uit te vergroten en deze te delen met de wereld. Tevens is het van belang om bewijs te verzamelen over de resultaten van FRE2SH op gebied van voedselkwaliteit, luchtkwaliteit, verbetering van platteland landschappen, mobiliteit transitie, enz.

* Consultancy, kennisdeling en projecten elders

De FRE2SH integrale aanpak trekt belangstelling vanuit de hele wereld. Lokale demografische en cultuur contexten zijn belangrijk. Deze worden door lokale partners ingevuld. De technieken, toepassingen en technologieën worden echter geleverd door FRE2SH en haar gespecialiseerde partners. Elke toevoeging van een FRE2SH initiatief elders in de wereld vergroot het netwerk van kennisontwikkeling en samenwerking maar ontlast ook de snelle vernietiging van resources door roofbouw en ontbossing. Dat geeft ons de gelegenheid om stapsgewijs weer onze relatie met onze natuurlijke omgeving te herstellen.

 

De aparte plas wereld van Rosa

Rosa Kuipers weet menig wenkbrauw te beroeren. Deze jonge vrouw houdt zich namelijk bezig met menselijke ontlasting. En dan in de vorm van de bewerking naar grondstof voor eetbare planten.

Hier staat ze bij een kast vol flesjes met menselijke urine. Elk flesje heeft een briefje waarop de oorsprong staat vermeld, zoals de nationaliteit van de gulle gever, wat deze doet in het dagelijks leven, wat hij of zij gegeten heeft, enz.

De urine zit vol met mineralen die goed zijn voor planten, mits de urine verdund wordt tot verhoudingen van 1:20 of meer. De donoren hebben kunnen aangeven welke plant ze graag willen kweken op hun eigen plas.

Uniek etentje

Nu is haar plan om de genoemde planten te telen op deze urine en een etentje te organiseren met de donoren om deze samen op te eten. Het is een voorbeeld van circulaire economie.

Rosa experimenteert ook met menselijke poep die ze versneld composteert middels gebruik van diverse soorten wormen.

Presentatie voedselzekerheid in de stad

School of Talents

Eindopdracht en stage voor Bachelor studie Avans Milieuwetenschappen

Afstuderende student: Ibren Feijen

Donderdag 17 Augustus, 2017
Tijd: 15:00
Locatie: Veemgebouw, Strijp-S te Eindhoven – 5e verdieping (Duurzame kost en FRE2SH)
Presentator: Ibren Feijen – afstudeer student Avans Milieuwetenschappen

Graag even aanmelden (formulier hieronder)

Over: het belang van stadslandbouw, de hindernissen en kansen – voedselzekerheid

Ibren

 

FRE2SH groeit in cocreatie van voedselzekerheden

Vandaag was weer een bijzondere middag. Een divers groepje mensen met diversiteit aan expertise kwam samen om kennis te maken met de FRE2SH samenwerking die in Eindhoven is ontstaan. Vorige week werd met verschillende partijen al de uitbreiding van de voedselactiviteiten in het Veemgebouw beklonken ter aanvulling van de activiteiten van Duurzame Kost. Een ruimte wordt nu gebouwd waar we allerlei voedselinnovaties uit kunnen proberen vanuit het 4 x winst principe en de relatie op zoeken tussen de verschillende gewassen, de toegevoegde waarde van samenhang, de relatie met de consumptiepatronen in de stad en de benodigde inzichten om zo goed mogelijk om te gaan met productiviteit en kennisontwikkeling.

De productiviteit vult de bestaande (salades, kruiden, forel en eetbare bloemen) aan met insecten en oesterzwammen. Een proefgebied gaat elke 3 tot 6 maanden nieuwe initiatieven uittesten. Ondertussen zijn er teams die ook kijken naar de nutriënten behoefte, afvalverwerking in een kringloop en het verwerken van afval in kunst. Daarnaast wordt gekeken naar processen van verwerking en toegevoegde waarde voor de aangesloten restaurants.

Bovenstaande was aanleiding om meerdere mensen uit te nodigen tot het team om breder te kijken naar de samenwerking. Expertise verzamelde zich binnen 24 uur op gebied van onderlinge samenhang tussen planten, kennis over schimmels en darmflora, nutriënten en moleculaire verrijkingsprocessen, permacultuur, afzetkanalen naar de consument, sustainocratische processen, enz.

Er werden 7 extra FRE2SH projectideeën voor multidisciplinaire cocreatie gedefinieerd:

  1. Permacultuur kenniscentrum: Het gebouw hebben we maar we zoeken een locatie om het op te bouwen en te exploiteren.
  2. Permacultuur afzet groei: Er zijn op dit moment 21 leverpunten maar kan groeien naar 75. Ook kunnen eieren, vlees en andere zaken toegevoegd worden op termijn. Productie is in Oirschot. Nieuwe mobiliteit kan eraan gekoppeld worden.
  3. Een bewustwordings app voor “companion plants”.
  4. Sowing the seeds…een programma om de bedreigde plantensoorten in Nederland in te zamelen en weer uit te zaaien.
  5. Biologische Kefir workshops
  6. Plantenbordjes als spelelement voor iedereen, vooral scholieren. In combinatie met bomenspiegel activiteiten
  7. Beloning systeem voor betrokkenheid en verbinding (in plaats van het beboeten van slecht eten).

Teams zijn samengesteld die de projecten verder uitwerken met een kop en een staart, een te verwachten eindresultaat binnen het hogere doel van voedselzekerheden, commitments en financiering.

Ook zullen we tijdens DDW2017 workshops en presentaties gaan verzorgen. De uitdaging is om het eerste deel van de opbouw voor nieuwe gewassen allemaal functioneel te hebben voor die tijd. De bovenstaande 7 projectideeën hebben wat langere adem nodig. Mooi proces.