In korte tijd kom ik meervoudig in aanraking met het zorgsysteem van Nederland. Er vallen een aantal dingen op: de enorme menselijkheid, de enorme onmenselijkheid, de gefragmenteerde effectiviteit en integrale inefficiëntie. Deze gigantische contrasten vormen een zorgwekkende situatie in een onnodig kostbare zorgzame omgeving.

Deze dualiteit is de oorsprong geweest destijds voor mij om met Sustainocratie beginnen, als alternatieve maatschappij voor de gangbare opsplitsing tussen systeem belangen en menselijkheid. Maar nu ik het noodgedwongen tegenkom in de zorg door persoonlijke omstandigheden word ik wederom erg geraakt.

De enorme menselijkheid uit zich in het zorgsysteem wanneer ik voor mijzelf of anderen in aanraking kom met de fantastische medische en verplegende professionals. Voor het overgrote deel tref ik er liefdevolle, attente, zorgzame, empathische mensen aan, vol compassie en ondersteuning. Het is haast ongelooflijk hoeveel gedreven persoonlijkheden erin actief zijn, puur vanuit liefde. Als je als mens met al je ellende volledig aangewezen bent op “het systeem” dan is het bad van liefde waarin je terecht komt een belangrijk onderdeel van je ziektebeleving en herstel process.

Helaas is dat bad van liefde pas toegankelijk als de onmenselijkheid van het omringende bureaucratische systeem doordrongen is. Het systeem is ingericht in kostbare risicomijdende en oordelende lagen. Lagen die bedoeld zijn om het systeem te ontlasten daar waar het kostbaar wordt en dit juist kostbaar, inefficient en onmenselijk maakt door de ontoegankelijkheid. Het begint met allerlei telefoonbandjes met meerkeuze verhalen voordat je een levend iemand te pakken hebt. Vaak moet het verhaal dan meerdere keren verteld worden voordat je hopelijk bij de juiste persoon bent aangeland. “Er zijn nog 7 wachtenden voor u”, is een ergernis die meer de regel dan de uitzondering is net als de irritante muziekkeuzes die het wachten “aangenaam” zouden moeten maken.

Dan is er de systematische symptoombestrijding in plaats van het zoeken en aanpakken van de oorzaak. Jarenlang kan men verwikkeld raken in een constante stroom van symptoom gerelateerde onderzoeken, afvink processen en therapieën die verlichten maar niet herstellen. Elk van de elementen is omringd met high tech hulpmiddelen, indrukwekkende apparatuur en technologieën, die elk proces effectief maar niet doeltreffend maken. Het kastje naar de muur principe wordt constant gehanteerd waarin niemand verantwoordelijkheid neemt maar steeds naar een ander verwijst. Zo blijven we in een cirkel ronddraaien terwijl een meer holistische aanpak, met meerdere disciplines tegelijk, de processen zouden versnellen met, in vele gevallen, een snel herstel tot gevolg. Focus op integrale gezondheid en herstel in plaats van symptoom gerichte werkwijzen zou de link tussen wat de patient zelf kan en zou moeten doen en waar de professionele zorg betrokken wordt, ontwikkelen. De huidige aanpak, met enorme kosten, inefficiëntie, de onmenselijkheid van het systeem, de ergernissen, de verloren jaren van welzijn en productiviteit, doen de enorme menselijkheid en inzet van professionals in dit systeem zwaar tekort.

De zorg in Nederland heeft een ingrijpend omslagpunt nodig. Deze maatschappelijke context gaat veel verder dan het zorgsysteem zelf. Het is een aangelegenheid van ons allemaal samen waar het huidige zorgsysteem een afspiegeling van is. Maar zoals bij de kip en het ei, waar begint de omslag? Bij mij heeft die al lang plaatsgevonden met veel impact op de manier waarop ik mijn leven inricht samen met mijn omgeving. Het heeft geleid tot de Stad van Morgen aanpak. In plaats van de reactieve gezondheidzorg in een ongezonde maatschappij stelt de Stad van Morgen een omslag voor op basis een proactieve benadering van Zorg voor Gezondheid, in alle gelederen van de maatschappij, te beginnen bij onszelf als mens.

Het omslagpunt blijkt veel meer omvattend dan alleen de zorg. Het gaat om de maatschappelijke context waarin we onszelf ontwikkelen. Als deze integraal komt te liggen op de kernwaarden van ons (voort)bestaan, zoals gesteld in Sustainocratie, met een sturing gebaseerd op gezondheid en veiligheid in plaats van zorg, dan zullen de kernwaarde ondersteunende beleidsvraagstukken, cultuur, gedrag en gerelateerde instellingen zich transformeren en aanpassen aan die context.