Recent werd een uniek gezondheid onderzoek van de Universiteit van Harvard gepubliceerd. Nog nooit had een wetenschappelijk onderzoek mensen zo lang gevolgd, vanaf hun kindertijd tot hun sterven op bejaarde leeftijd. 85 jaar lang! Uitgangspunt van het onderzoek was het identificeren van gezondheid bepalende factoren die het leven positief beïnvloeden. Het sociale contact bleek hierin doorslaggevend. Het gaat dan niet om de hoeveelheid mensen die iemand kent maar de diepgang van de omgangsvorm. Ook de Stad van Morgen heeft erover gepubliceerd vanuit onze ervaringen. Hier kunt u verschillende TED toespraken beluisteren over het geheim van een “goed leven”.

De Stad van Morgen is in 2009 ontstaan uit de cultuurschok die de oprichter had ervaren bij terugkeer naar Nederland na lange afwezigheid. De waargenomen vereenzaming, negatieve kritische houding, “angst voor de ander” in een multiculturele samenleving, het “ieder voor zich” individualisme, de cultuur van wantrouwen en financiële sturing bij de overheid, werden als buitenstaander ervaren als structureel ongezond. In 2016 werd intuïtief begonnen met COS3i, de community voor sociale inclusie, integratie en innovatie. Het beeld in AiREAS (ook Stad van Morgen) was ontstaan dat onze blootstelling aan luchtvervuiling voor minstens 50% door onszelf wordt veroorzaakt. Als we wilden werken aan onze gezondheid en een gezonde leefomgeving dan moest dat niet zijn van de kritische houding (vervuilende gedrag) maar de positieve uitnodiging (doe mee aan gezond gedrag). Dit gedachtengoed wordt nu verder gefundeerd door de wetenschap. We hebben ons destijds ook verdiept in begrippen zoals “Blue Zones“, ofwel gebieden in de wereld waar mensen gemiddeld zo’n 10 jaar op een gezonde manier ouder worden dan de rest van de wereld. In die onderzoeken kwam wederom naar voren dat het “sociale contact” één van de essentiële pilaren van een gezond leven vormde.

Harvard voegt daar de vraag aan toe “maar hoe werkt dat mechanisme dan?”. Hoe kan het dat mensen met een gezonde sociale binding met hun omgeving beduidend minder last hebben van welvaart ziektes? Enkele aanwijzingen zijn:

Negatieve en positieve stress

Het oude gezegde “gedeelde smart is halve smart” is uiterst relevant voor mensen met goede sociale contacten. Community vorming is de basis voor een veilig gevoel. Men kan persoonlijk leed (en plezier) delen met anderen, een knuffel ontvangen of via een goed gesprek emoties verwerken. Men kan de helpende hand geven of ontvangen, beide met genoegdoening tot gevolg. Die positieve emotionele “injecties” blijken bij te dragen aan onze gezondheid. Mensen die in eenzaamheid of isolement verkeren hebben die uitlaatklep niet. De negatieve stress hoopt zich in hen op met allerlei gevolgen van dien. Deze uiten zich via gedragsstoornissen zoals alcohol of drugsgebruik, eetstoornissen, aanvallen van agressie, maar ook allerlei lichamelijke problemen.

Iets goeds erkennen in de ander

We zijn vaak erg kritisch en zien gemakkelijk de slechte dingen in een ander. Positiviteit, ook in relatie tot de uitingen van gedrag van een ander, blijkt onze eigen gezondheid aanzienlijk te bevorderen. Het kost wat moeite en oefening om de wereld om ons heen te interpreteren vanuit positiviteit. Het geven van een compliment, de openlijke erkenning van “iets goeds” in de ander, toont empathie, dankbaarheid en een gezonde resonantie met positieve energie. Deze gedragsvorm schoont onszelf op een bepaalde manier van binnen op en beïnvloedt tevens onze eigen sociale bindingen.

Radicale nieuwsgierigheid

Het gevaar van langdurige relaties is dat we denken alles te weten van de andere persoon. De nieuwsgierigheid vermindert en beïnvloedt de communicatie en verzwakt de verbinding. Radicale nieuwsgierigheid betekent dat we actief openstaan voor de ander, ook als we al tientallen jaren samen zijn. Elke persoon is een wereld op zich en ondergaat verandering. Dat samen beleven, bespreken en waarderen geeft een verbinding die veel verder gaat dan het samenzijn. Het vergt echter actieve aandacht, nieuwsgierigheid en waarnemingsvermogen. “He, je hebt je roze oorbellen weer tevoorschijn gehaald. Die heb ik al lang niet meer gezien….” en dan open luisteren naar het verhaal dat erbij hoort.

Communiceren vanuit “de ander”

Het verschil tussen communiceren vanuit jezelf en vanuit “de ander” is dat de vorm boven je eigen verlangens en vooringenomenheid uit getild wordt. Niet iedereen is even communicatief. De een praat graag en veel, de ander is meer van het luisteren of het non-verbaal communiceren. Dit erkennen en waarderen in elkaar vergt begripvol elkaar leren kennen, open vragen stellen en de kleine details waarnemen waar men mee kan omgaan. De kracht ontstaat pas echt als beiden dit toepassen en elkaar respecteren vanuit elkaars authenticiteit en eigenheid. Dit hoeven we natuurlijk niet met iedereen te doen ook al leidt het tot een algemene gedragsvorm die veelal sympathiek gevonden wordt. Het gaat vooral om diegenen waar we een fijn gevoel bij hebben tussen onze vrienden, kennissen, familieleden en vooral onze partner en kinderen.

Gezondheidseffecten

Uit dit onderzoek blijkt dat het creëren van een open community sfeer, gebaseerd op positiviteit, nieuwsgierigheid, wederzijdse erkenning, het respecteren van elkaars gedragsvormen en vooral de aandacht voor elkaar die hieruit voortkomt, leidt tot minder kans op Diabetes type 2, hart en vaat ziektes, enz. Tot slot werden nog wat opmerkingen gedeeld over “spijt”. Op latere leeftijd keken 80 jarigen terug op hun leven en verklaarden dat er twee dingen waren die ze “anders” zouden doen:

• Minder aandacht voor “werk” en meer voor hun sociale relaties
• Minder druk maken over wat “een ander zou kunnen denken” (vooral vrouwen die dit terug koppelden).

Daarbij werd tevens gesteld dat het “nooit te laat is” om dit te leren en ontwikkelen. In de Stad van Morgen gaan we zelfs zover dat we in elk mens vier ontwikkelfasen erkennen. De door Harvard geanalyseerde vorm hoort bij fase 4: “bewust leven”. Maar dat vergt wel het loslaten van fase 3 “bewust overleven”. Onze huidige prestatiegerichte maatschappijvorm is sterk afgestemd op fase 3, ook institutioneel. Nagenoeg alle relaties in deze samenlevingsvorm zijn gericht op politiek of financieel eigenbelang met veel concurrentiedrang, wantrouwen naar “de ander”, agressie en focus op prestatie en groei, in plaats van aandacht en samenhang. Fase 3 is daarbij ook de vorm waarin onderwijs is gegoten, alsof het hele leven gericht is op prestatie zonder nuancering. Dat deze samenlevingsvorm leidt tot veel onderliggende ziektes mag nu duidelijk zijn. Beginnen bij een onderwijsvorm waarin jongeren leren omgaan met fase 3 om uiteindelijk vanuit positieve zelfkennis, een positief zelfbeeld en authenticiteit hun eigen fase 4 vorm te gaan geven, zal ook zijn weerslag hebben op de gezondheidzorg, de integrale kwaliteit van leven en een positieve kijk op het heden en de toekomst. Sustainocratie van de Stad van Morgen nodigt uit tot fase 4. Samenwerkingsvormen als COS3i, FRE2SH, AiREAS en de School of Talents zijn er voorbeelden van.