Op 17 december voltrok zich het proefcollege van de STIR Academy over het onderwijs. Gastdocente was Jacqueline de Theije, initiatiefneemster van de Eindhovense DOE School. Dit is een school die de mens centraal stelt en de kinderen uitdaagt vanuit hun zelflerende vermogen. Dit initiatief is een van de vele intenties tot vernieuwing van een onderwijssysteem dat uit de tijd is, ontstaan in een tijdperk van industriële arbeid, standardisatie van processen en hiërarchische structuren, uniformisering van economische belangen en bijbehorende robotisering van de mens. Maar die tijd bestaat niet meer, ook al wordt er nog steeds politieke en economische macht aan ontleend. Het is die machtuiting die de vernieuwing in de weg heeft gestaan maar dankzij de vele crisissen en het uitblijven van herstel van het verleden, ondanks de belastingverhogingen en kapitaalinjecties, is de noodzaak tot het openstellen van de vernieuwing nu ook doorgedrongen tot de hogere beleidsferen van de landelijke overheid.

Dit filmpje van vrije denkers geeft de essentie weer van de transitie waar we voor staan. Sugata Mitra heeft naam gemaakt door zijn TED speeches over experimenten in achterbuurten van India over het zelflerende vermogen van de straatjeugd. Nu komt hij in beeld om een lans te breken voor menselijk leervermogen onder de nieuwe prikkelende omstandigheden van een evolutie. U zult zichzelf er ongetwijfeld in herkennen.

Maar openstaan voor vernieuwing en daadwerkelijk vernieuwing invoeren zijn twee verschillende dingen. Jacqueline vertelt openhartig hoe zijzelf als kind niet paste in “het systeem” en later de barricade op moest voor de belangen van haar hoogbegaafde zoon die zijn weg niet kon vinden in de ommuurde maatschappelijke beperkingen van onderwijs. Veiligheid is onderdeel van de vrijheid om zich als kind tot volwassen mens te kunnen ontwikkelen door om te leren gaan met prikkels en bewustwordingsontwikkeling middels experimenteren met het leven. Het spanningsveld tussen mens en maatschappij dat door Jean-Paul in beeld wordt gebracht toont een gigantisch probleem waar we allemaal samen een doorbraak in dienen te vinden.

Het natuurlijke leerproces van de mens gaat in fasen vanaf onze geboorte tot volwassenheid. Het komt voort uit de harmonieuze band van ouders die leidt tot het ontstaan van nieuw menselijk leven in een cyclus die zich steeds weer herhaalt. Telkens wordt een evolutionair stapje toevoegd aan ons bestaan door de complexiteit van het loslaten van het verleden en het zelfleiderschap van het bouwen aan een nieuwe harmonie.

De maatschappelijke focus op consumptie economie die belast wordt om de kosten van een zorgstaat te financieren heeft volgens Jean-Paul Close geleid tot een integrale breuk met de natuurlijke processen waarvoor een sturing is geïntroduceerd die niet de menselijke belangen dient maar die van een economisch in stand te houden systeem. De evolutie krijgt dan geen kans omdat verandering tot de taboe sfeer gaat behoren. Het onderwijs wordt door de financiële afhankelijkheid gestuurd waarin ouders en kind niet als mens maar als economische drijvers en kostenposten worden beschouwd, omringt door instanties die er belang aan hechten om een gefragmenteerd deel van een bestaan ter harte te nemen zodat steeds passend wordt gemaakt in het systeembelang.

Dit staat structureel de natuurlijke vrijheid en menselijke diversiteit in de weg. Jongeren raken de weg kwijt en krijgen geen begeleiding noch zicht op een hoger doel omdat de harmonie in het ouderlijk huis vaak is verdwenen door de druk van het economische systeem. Het systeem spiegelt niet vanuit harmonie maar hebzucht, afhankelijkheid en individualisme. De jongeren krijgen alleen de economische prikkels. De gevolgen zijn positief zolang de maatschappij in de behoefte voorziet van de mensen door voldoende arbeid en ontwikkelingsmogelijkheden. Het spanningsveld wordt vernietigend wanneer het systeem de vrije natuur van vooruitgang in de weg gaat staan. De een reageert daarop in wanhoop en ellende, soms met zelfmoordneigingen of uitzichtloze uitingen in verslavingen of gedragsproblemen. De ander (zoals Jacqueline en de mensen in de Stad van Morgen) verzamelt de moed om er iets anders voor in de plaats te zetten en eisen ruimte om het te kunnen waarmaken. Het zijn de pioniers van een nieuwe tijd. We zien dat zowel ruimte ontstaat en groeiend pionierschap.

Het probleem is echter dat het sturende politieke systeem nog steeds afhankelijk is van de beoogde groei-economie en haar middelen inzet om die te stimuleren. De nieuwe initiatieven moeten zich zien te redden binnen de “wet van de tegenstellingen” en de vrije keuze en vermenselijking vorm geven in gegeven ruimte maar zonder middelen. Dat maakt de moed van de initiatieven extra indrukwekkend en zwaar omdat menzich moet bewijzen in algemene tegenstelling in plaats van de natuurlijke flow van aanvaard leiderschap. Jacqueline geeft aan dat alle kinderen terecht kunnen op haar school maar “niet alle ouders”. Het vergt verstandige ouders die weer regie nemen over de ontwikkeling van hun kinderen maar ook de harmonie van hun eigen leven om zo menselijke signalen te geven waar een kind zich aan kan spiegelen in plaats van alleen de prikkels van een groei-economie.

STIR

De positionering van de STIR Academy gaat een stapje verder en ziet de leerweg van de mens als een proces ten bate van waardecreatie in plaats van uitsluitend waardeconsumptie. De initiatieven die de stichting onder de vlag van de Stad van Morgen heeft opgebouwd zijn allemaal gericht op de echte menselijke waarden waar we samen vorm aan geven in reactie op de grote bedreigingen en uitdagingen waar we ons mee omringd voelen. De generatie van volwassen worden tegelijkertijd gevraagd zich in te zetten met kennis en talent terwijl de jongeren de stip op de horizon en hun persoonlijke inzet kunnen ervaren als leerweg in een wereld die ze zelf vorm geven. Het is een waardengedreven cultuur waardoor STIR niet afhankelijk is van de geldcultuur van de groei-economie maar de bewustwordingscultuur van waardengedreven bevolkingsgroepen.

Het samen dragen van onze maatschappij en onze zekerheden is een leerweg op zichzelf dat zichzelf dient te financieren door de uitvergroting van werkelijke waarden die samen ontstaan. AiREAS, FRE2SH en SAFE zijn daar groeiende voorbeelden van die uiteindelijk een totaal nieuwe economie veroorzaken, die ook enorm kan groeien, echter steeds redenerend vanuit harmonie, nooit vanuit groei als doel maar als evolutionair middel van maatschappelijke volwassenheid en de cyclus van duurzame menselijke vooruitgang.

Het college werd als gebruikelijk afgesloten met de uitnodiging tot samenwerking op basis van de geleverde inspiratie.