Ooit van de poort naar “de hemel” gehoord? Het is een poort die we in elk leven meerdere malen door lopen voordat deze zich aan ons bewustzijn openbaart.
Ook hele maatschappijen komen de poort tegen zoals historisch gemarkeerd in onze geschiedenis boeken. De 70 jarige viering van D-Day markeerde zo’n historische poort.
In bovenstaande tekening is de poort aangeduid. Boven de horizontale lijn wordt ook wel “de hemel” genoemd, onder de lijn “de hel”. De evolutionaire cyclus is zoals een tekening van Esscher. Steeds betreden wij de hemel om dan weer in de hel terecht te komen voordat de poort zich weer openbaart. Vooruitgang noemen we dat.
Ondanks D-Day staan we wederom op de stip van crisis. Men prijst het leiderschap van destijds dat hen de management authoriteit van nu heeft gegeven waarmee men het verkwanselt. Men is niet in staat het nieuwe leiderschap op te brengen. De poort is niet in zicht. Weet u waarom?
Dit boek geeft een evolutionaire beeld van de mens in heldere, gemakkelijk te lezen taal. Het wordt geschreven vanuit de levenslessen van auteur Jean-Paul Close, met speciaal voorwoord van Jesuit en hoogleraar business spiritualiteit, Prof. Paul de Blot.
Het boek beschrijft de evolutie tot met de eerste publieke aankondiging van AiREAS als Sustainocratisch samenwerkingsverband in oktober 2012. Daar was ruim een jaar multidisciplinair onderhandelen aan voorafgegaan maar wordt tevens door de auteur gezien als eerste prille doorbraak van een nieuw maatschappijvorm waar de mensheid naar toe groeit als het zichzelf wil overleven.
Het boek schept een band tussen ideologie en het waarmaken ervan in een tijd van complexe wereldwijde uitdagingen. “De nieuwe democratie” geeft betekenis aan de vrijheid, niet de vrijblijvendheid van keuzes, binnen een evolutionaire context. Als dit toegepast wordt op de maatschappij ontstaat er een geheel nieuwe dynamiek, zowel voor de mens als bedrijven en overheden.
En het wordt toegepast. Sinds meer zelfs, ook al krijgt het niet altijd de naam “Sustainocratie”. Sustainocratie is namelijk de meest uitdagende vorm omdat het de mens, menselijkheid en duurzame menselijke vooruitgang voorop stelt en niet politiek of economie. Politieke, economische tussenstappen krijgen namen als triple en quadruple helix.
Hoe dan ook, het schept nieuwe perspectieven en kansen waar men zich in kan verdiepen en op voorbereiden. Als je Sustainocratie kunt, kun je ook helixen in allerlei vormen. Je wordt de nieuwe professional. De ervaring zijn ondergebracht in de STIR Academy.
STIR Academy heeft drie niveaus:
* kennismaking
* beginner
* complexiteit
De maatschappij is een vorm van samenleven waaraan wij zekerheden ontlenen. We zouden ons erin veilig moeten voelen,…. en betrokken. Wanneer dit niet meer zo is dan worden we ongerust, angstig zelfs, met de bijkomstigheid dat we allerter worden over om omgeving. De spanning voedt ons bewustzijn en beinvloedt ons gedrag en de keuzes die we maken.
In 2009 zei de Chinese schrijfster Lulu Wang tijdens een gesprek over Oost en West met Jean-Paul Close “een oude Chinese opvatting leert ons dat als een mens 70% krijgt wat ie nodig heeft en 10% ergernis, de maatschappij zich vooruitstrevend ontwikkelt”.
Behoefte, noodzaak, ergernis zijn drijfveren voor inzet. Maar bewustwording zorgt dat die inzet ook waarde gedreven is. Het is allemaal een vorm van energie die zorgt dat wij open gaan staan voor prikkels die wij anders niet zouden waarnemen. Zo’n maatschappelijk spanningsveld is bewust en onbewust voelbaar maar beinvloed altijd ons gedrag en de keuzes die we maken. Het spanningsveld in beeld gebracht
Bewustzijn als veranderaar
Hoe meer we open gaan staan voor de ontwikkeling van dit spanningsveld des te meer aanspraak we maken op onze innerlijke vermogens om ermee om te gaan. Angst of onzekerheid zijn prikkels die ons motiveren op zoek te gaan naar het tegenovergestelde. We zijn bereid dingen te doen die verandering teweeg brengen bij onszelf, onze omgang met anderen en in onze opvattingen rond de diversiteit aan keuzes die we maken. Bewustwording is zo een motortje van verandering.
Verandering? Maar wat?
Bewustwording is lastig. Het raakt het geweten met praktische en ethische vraagstukken. De vragen zijn gemakkelijk te stellen maar de antwoorden erg moeilijk te vinden. Wij (Stad van Morgen) noemen dit “de complexiteit”.
Vaak is een minieme gedragsverandering al voldoende om een geheel nieuw levenspad te gaan bewandelen. Maar de som van deze minimale zelfbewuste keuzes binnen een maatschappij hebben vaak grote gevolgen. De grote lijnen veranderen daardoor ook.
Wat verandert eerst?
Grote institutionele bedrijven en overheden plannen hun toekomst door lijntjes door te trekken uit het verleden. De toekomst voorspellen kunnen zij niet. Verandering komt door innovaties die zij introduceren bij die voorspelbaarheid. De meeste doorslaggevende veranderingen beginnen dan ook klein en bijna onopgemerkt. Ze worden pas groot als belangen van klein en groot zich verenigen. En dan zijn er nog veel onvoorspelbare risicos dat iets nooit doorstoot maar ergens in het belangenspel blijft hangen. Groot is daarom vaak bureaucratisch, log en besluiteloos maar machtig. Klein is creatief, flexibel maar kwetsbaar.
Iets anders ontstaat tijdens een grote crisis. De grote belangen vallen om en scheppen ruimte voor allerlei nieuwe initiatieven. Men is ook sneller in staat om tegen of juist om samen te werken uit eigenbelang. Men is ook op groter niveau ineens “bewust” geworden.
Het doorgeslagen individualisme kent zijn oorsprong in de gemanipuleerde consumptie economie. Velen zeggen dat Ayn Rand de basis heeft gelegd voor deze culturele vorm van intens materialisme met haar boek “Atlas Shrugged“. Het boek uit 1957 is een roman met een diepe filosofische inslag over het rationele egoïsme van de mens als overlevingsmechanisme. Ook al heeft het boek van Rand een grotere morele diepgang dan wat de cultuurontwikkeling ervan heeft gemaakt, het plaatst wel een kader van menselijkheid op het allerlaagste niveau van empathie, ofwel het systematisch ontbreken ervan. Dat is ook logisch als we Ayn Rand zien vanuit de context haar persoonlijke ontwikkeling van de Sovjet Unie naar Amerika in de tijd van de grote filosofische contrasten tussen gemanipuleerd collectivisme (zoals Marxisme) en doorgeslagen opportunisme (American dream), inclusief haar eigen overlevingskeuzes en ontwikkeling rondom de tweede wereldoorlog.
Ayn Rand schreef een roman die bijdroeg aan een maatschappelijke filosofie.
Als we die opvattingen met terugwerkende kracht bekijken dan zien we een duidelijke combinatie terug in de, door Rand geromantiseerde filosofie en de ontwikkeling van de consumptie economie sinds de jaren 60/70. Het gemanipuleerde collectivisme komt terug in de private geldgedreven machten terwijl het opportunisme zich ontwikkelde in de individualisering van consumisme. “Overleven” komt dan tot uiting in de meest extreme vorm van hebzucht, namelijk als deze tot uiting komt in een cultuur van schijnbaar absolute en onbeperkte overvloed. Het overleven gaat dan niet meer om de absolute zin ervan maar de subjectiviteit van het gevoel van ongelijkwaardigheid in “het hebben”. De economie speelt daarop in door een permanent gevoel te creëren van tekorten.
Empathie verdwijnt
Waar de mens zich kenmerkte als kuddedier zondert de, op hebzucht georiënteerde “overlevende” consument zich af van de medemens uit angst kwijt te raken wat men heeft of zou kunnen hebben. Men is een gemakkelijke prooi voor de marketing psychologie die deze cultuur van individualisme verder aanwakkert en ogenschijnlijk normaliseert voor de massa. Iedereen is gelijk in de materialistische beeldvorming terwijl men ongelijkwaardigheid zoekt door persoonlijke overlevingsmechanismen in de poel van vergelijkend overvloed waarin “minder dan de ander” een beangstigend gevoel van armoede en tekort opwekt. Er is geen verbindende energie meer omdat men zich concentreert op externe factoren van eigenbelang door er eigenwaarde aan te koppelen en empathie te onderdrukken of negeren.
Empathische belevingen en tradities, zoals kerst, verjaardagen, Moeder of Vaderdag, religieuze verbintenissen en feesten, zijn vercommercialiseerd. De hoeveelheid liefde die men wil uiten lijkt zich evenredig te willen vertalen in de grootte van de materiële gift of publiek vertoon van emoties via uitjes in horeca, of publicaties op Facebook en social media die zich beperken tot de dag en de boodschap. Ook daarin lijkt de onderlinge concurrentie in het publiekelijk verstrekken van de boodschap de overhand te voeren, zichtbaar voor iedereen. Iedereen doet het dus is het “normaal”. Als men zich zo niet uit dan lijkt men misschien “arm”.
Ondertussen zijn de persoonlijke innerlijke banden tussen de mensen zelf gereduceerd tot de publieke boodschap. Zodra men te “dicht bij elkaar” komt in de emotie ontstaat er weer angst. Aanraking, een omhelzing, klaar staan voor elkaar of samen de cocreatie aangaan is gaandeweg verdwenen. Alles is te koop, liefst via internet. Empathie is niet meer nodig. Afzondering geeft een veilig gevoel. Doorgeslagen Individualisme is het toppunt van consumptieve economische ontwikkeling. Iedereen een huis, een auto, een energierekening, een klerenkast, een koelkast, een of meer televisies, electronica, eigen schulden enz.
Het begin van het nieuwe millennium kenmerkt zich door de verspreiding van deze individualistische cultuur over de gehele wereld, beïnvloed door de exponentiële groei van de wereldbevolking, de macro-economische geldbelangen waaraan macht wordt ontleend en de manipulatieve communicatie van de positieve invloeden van individueel consumisme. Middels allerlei vormen van (micro)kredieten en groei-gedreven economieën worden alle mensen op Aarde gestrikt voor deze maatschappelijke beleving. De vele consequenties ervan op het klimaat, de kwaliteit van onze leefomgeving en de gefragmenteerde manier waarop wij omgaan met elkaar nemen we op de koop toe. De individualistische mens identificeert zich wel met deze grote problemen maar ziet in zichzelf amper de oplossing. Het absurde overlevingsmechanisme van vergelijkend hebzucht blijft de overhand voeren ook al zal men bij keuze mogelijkheden rekening houden met opvattingen over wereldse thema’s, mits deze het materialistische eigenbelang niet schaden. Men vertrouwt erop dat het collectivisme integraal verantwoordelijkheid neemt via de politiek, binnen de context van de materiële cultuur. Dit collectivisme is echter evenzeer gemanipuleerd door de ongevoeligheid van de geldgedreven structuur van private belangen die uit zijn op hun eigen hebzucht en onderlinge “overleven” in een permanente machtsstrijd van groeibelangen. De overheden “overleven” op hun eigen manier door de verhoging van belastingen, controlemechanismen en bureaucratie. Binnen deze structuren leeft misschien een zorgzame cultuur ten behoeve van de hebzuchtige welvaart van de bevolking via zorgsystemen en verzekeringen maar binnen die instanties gelden dezelfde oneigenlijke overlevingsmechanismen via hiërarchie vorming en bijbehorende machtsuitingen naar de buitenwereld via geldgedreven, individualistisch eigenbelang.
Demografisch komt dit tot uiting in de verstedelijking waar individualisme zich omringt door consumptie mogelijkheden. Tegelijkertijd ontdoet men zich van elke vorm van empathie door het buitensluiten van medemens en natuur binnen de anonimiteit van de massa en efficiëntie mechanismen van de systemen.
De complexiteit van dit gesystematiseerde individualisme, middels materialistisch eigenbelang, het gemanipuleerde collectivisme van private geldbelangen, de afhankelijkheid van belastingstructuren en de groei van de consequenties zorgt voor de vele crisissen die wij hebben zien ontstaan (en nog moeten komen). De verstedelijkte wereldmaatschappij heeft zich genesteld en gestructureerd op het allerlaagste niveau van elementair bewustzijn, die van de hamsterende, concurrerende hebzucht zonder natuurlijke, periodieke winterperiode (behalve de 52 jarige cyclus van Kondratiev, die nooit in de groeibelangen wordt meegenomen door dezelfde korte termijn hebzucht-cultuur) . De grootste crisis van alles blijkt die van het gebrek aan empathische verbondenheid, de menselijke eenheid met zichzelf en de natuur.
Doorbraak van empathie
Bovenstaande schetst een triest beeld van een mensheid die zich heeft verblind en afgezonderd van de universele werkelijkheid door het neppe klatergoud van geldsystemen. Op het dieptepunt van deze cultuur ontstaat het keerpunt zoals het door de natuurlijke yin-yang van het universum wordt gekenmerkt. Terwijl het individualisme wereldwijd oprukt en leidt tot de allergrootste problemen voor de mensheid ooit, breekt het empathische bewustzijn door bij degenen die de pijn hebben ondervonden van deze cultuur. Daar waar de hebzuchtige natuur zich lijkt te hebben geworteld blijkt het ook onmogelijk in stand te houden. De herdefinitie van de systeemcomplexiteit is aan de orde van de dag sedert de doorbraak die de kredietcrisis in 2008 heeft mogelijk gemaakt. Het zijn niet alleen de mensen die de doorbraak beleven. De sustainocratische processen in Eindhoven en de ontwikkelingen overal in de wereld tonen aan dat er een enorme omslag gaande is.
De transformatie van de wereldmaatschappij begint bij bewustwording op menselijk niveau. Natuurlijk ontstaat dan de twijfel over hoe men om moet gaan met dit bewustzijn dat vooral allereerst verwarring, angst en onzekerheid brengt. Men aanvaard nieuwe verantwoordelijkheden op persoonlijk vlak maar voelt zich eenzaam alleen, omringd door een tegenstrijdige energie. Binnen de empathische energie die men voelt is men eerst op zoek naar cohesie binnen in zichzelf. Pas daarna kan men zich opstellen naar de buitenwereld en op zoek gaan naar verbinding met anderen. veel doorgebroken mensen voelen nog wantrouwen ten opzichten van de medemens en zoeken de verbinding eerst met de natuur of via uitingen van kunst en creativiteit.
Wat opvalt is dat de kracht van de nieuwe empathie doorbraak evenredig is met die van de blinde hebzucht cultuur waar we vandaan komen. Het is alsof actie=reactie de innerlijke mens een soort kwantum-explosie van bewustwording doet ervaren waar men eerst zelf vorm aan dient te geven. Dat is nog geen basis voor een nieuwe systeem complexiteit (zoals Sustainocratie) maar wel een om gaandeweg de oude hebzucht cultuur te omringen met nieuwe uitingen. De energetische contrasten bouwen zich op in spanningsvelden die leiden tot allerlei uitingen. Wat dit vooral aangeeft is dat een “einde tijdperk” zich manifesteert dat betekenis geeft aan een grote overgang van doorgeslagen individualisme naar een nieuwe, wellicht hogere vorm van empathie en een maatschappelijke organisatie (systeemcomplexiteit) die daarvan is afgeleid.
Wederkerigheid in plaats van betaling
Het is niet vreemd dat pioniers van deze opkomende wereld, mensen die ruim voor de rest door zijn gebroken in hun empathie en daarmee zijn gaan experimenteren in een weerbarstige oude werkelijkheid, zich openstellen om anderen daarin te helpen. De STIR Academy is daar een voorbeeld van. De moeilijkheid waar STIR mee kampt is de belevingswereld van geldafhankelijkheid die de overhand heeft in de omringende cultuur terwijl de mensen die een empathische doorbraak beleven juist afstand doen van materialisme middels een vorm van aversie tegen geld. Het is natuurlijk niet het geld zelf dat de oorzaak is van de belevingsverschillen maar wel de gevoelens die men eraan ontleend. Daarom praat de STIR Academy over wederkerigheid in plaats van “betaling”. We gaan uit van empathische waardecreatie dat ontstaat door verbintenissen. In eerste instantie is de gelijkwaardigheid er nog niet om tot waardecreatie te komen. het leerproces zelf is waarde maar degenen die de lerende hand reiken lopen het risico alleen maar te geven en zo het onderspit te delven in het proces door gebrek aan wederkerigheid. Kwetsbaarheid kan de STIR Academy minderen door ruimte scheppen voor deze ontwikkelingen in gebouwen en gebieden waar veiligheid en geborgenheid opgebouwd kan worden zonder de oude prikkels van het individualistische tijdperk. Een andere vorm is om de gedragsverandering te belonen middels een katalyserend waardesysteem dat contrasterend werkt ten opzichte van geld.
Dankzij deze eilanden van samenhorigheid-ontwikkeling, speciale, laagdrempelige bijeenkomsten (avondcolleges, verduurzamingsweekeinden, zomerscholing, enz) en sustainocratische processen (AiREAS, VE2RS, STIR) krijgen de betreffende mensen de gelegenheid met elkaar kennis te maken en onderling te gaan experimenteren met het vormgeven van een nieuwe complexiteit. Thema’s zoals “gezonde stad”, “zelfredzaam gebied”, “toegepast zelfbewustzijn”, enz geven de deelnemers de kans om iets met hun emoties en innerlijke beleving te doen, verbonden aan talenten die men al heeft ontwikkeld of ontdekt in het proces.
Sustainocratie is een voorbeeld van empathie-gedreven samenwerking
De doorbraak van empathie levert nieuwe vormen van overheid, bedrijfsvoering en samenwerking op die een enorm contrast vormen met het verleden. Het lijkt allemaal sinds 2012 in een stroomversnelling te komen terwijl de contrasten met de oude werkelijkheid zich steeds scherper manifesteren. Het belang van het leerproces is dat deze explosieve situatie niet uitmondt in een structurele chaos maar een naadloze overgang van de ene polariteit naar de andere. Of dit maatschappelijk mogelijk is zal de tijd leren. Individueel is het wel degelijk mogelijk gebleken hetgeen het vertrouwen geeft om het van onze kans vooral te blijven organiseren alsof chaos niet bestaat. We blijven zelf experimenteren, borgen de successen als structurele waarde en verbinden initiatieven met elkaar daar waar het empathische vermogen zich openstelt voor de nieuwe complexiteit. Iedereen kan meedoen, individueel en als instelling. Sustainocratie in Eindhoven werkt als bron van inspiratie (AiREAS).
Zomerschool “doorbraak van empathie” (de basis voor MVO, maatschappelijke transitie, CSR, ondernemer van je eigen leven, familieleven, enz) – eerste week van September 2014.
Jean-Paul Close – jp@stadvanmorgen.com Nicolette Meeder – nicolette.meeder@stadvanmorgen.com
Onder de vele 40 plussers bevinden zich enorm veel mensen die onnodig in een uitkering zitten.
Zij willen zich dolgraag nuttig maken in de maatschappij maar worden geblokkeerd. Het zijn mensen die veel persoonlijke en professionele levenservaring genieten maar door de maatschappelijke structuur van geldafhankelijkheid zich amper kunnen ontplooien. Er zijn in ons bestaan een aantal zaken economisch vastgelegd waar men aan moet voldoen met geld. Om eraan te voldoen moet men solliciteren in de beperkt overgebleven ruimte van werkgelegenheid voor deze doelgroep, of leven van een uitkering. De grote knelpunten die mensen in een uitkering houden zijn vooral de lasten van huisvesting.
Bevrijden van last
Als deze concrete groep mensen (tijdelijk) “bevrijd” zou worden van deze geldgedreven verplichtingen dan zou men al snel de emotionele en intellectuele ruimte krijgen om zich te richten op concrete waardecreatie. Dat was oorspronkelijk ook de gedachte achter het concept “uitkering”. Nu blijken financiële verplichtingen een molensteen die de vooruitgang in de weg staan. De uitkering is als enige redmiddel voor handen. De combinatie van de verplichtingen en redmiddel staat de individuele zelfontplooiing structureel in de weg.
Waardecreatie is de basis van het ontwikkelen van een nieuwe economie. Het staaft zich op de leiderschap discipline van verandering. Daarvoor is ruimte in tijd en emotionele vrijheid nodig die niet door het huidige korte termijn systeem wordt gegund. In elke vorm van ondernemerschap geldt de incubatietijd van minstens 6 maanden om tot eerste resultaten te kunnen komen, mits men zich er volledig voor kan inzetten. En dan nog is er geen stabiele situatie, alleen tekenen van opbouwende vooruitgang en kleine successen. De druk om aan groeiende maandelijkse verplichtingen te voldoen, schulden af te lossen die zich automatisch opbouwen door de geldgedreven maatschappij, en sollicitatieverplichtingen die onbevredigende resultaten opleveren, zorgen ervoor dat de aandacht niet gaat naar waardecreatie maar overleven. Daardoor lopen de maatschappelijke lasten op door te lang verblijf in een uitkering waardoor de bureaucratie zich verder verhardt in plaats van vermenselijkt. Het zijn niet alleen de maatschappelijke lasten die een probleem zijn maar de uitzichtloosheid van deze groep uiterst waardevolle mensen zorgt voor gezondheid problemen, psychische klachten, verslavingen, echtscheidingen en vele andere uitingen van depressie en chaos. In een economie met permanente groeiambities is dit geen manier om met mensen om te gaan. Dat doet men dan ook zo min mogelijk en tracht oplossingen te vinden in meer belastingen, automatisering en een nieuwe golf van speculatie rond materiële belangen.
Spanningsveld en de Stad van Morgen
Stad van Morgen probeert al jaren om in dit spanningsveld tussen menselijkheid en materialisme, geldafhankelijkheid en waardecreatie een rol te spelen door de beoogde groep te betrekken bij de Sustainocratische processen van de Stad van Morgen. Door de druk van de korte termijn financiële verplichtingen raken we steeds onze mensen kwijt. Niet omdat ze elders terecht zijn gekomen maar omdat ze in permanente onrust verkeren. We hebben gezocht naar alternatieve woonruimte in de leegstand die zich ontwikkelde maar kregen geen steun van de instanties die de dode stenen nog steeds waardevoller achten dan de menselijke creativiteit. Er zijn nog steeds genoeg speculanten die panden willen benutten voor hotelruimte of verbouwing naar dure appartementen. Met die lucratieve perspectieven gaan gemeentes, vastgoedeigenaren of bedrijven en banken liefdevoller om met de stenen dan de mensen. Ook de belastingvoordelen van tijdelijke leegstand zijn groter dan de risico’s op gebied van werken in de maatschappelijke sector. Veel stichtingen in de sector van hulpverlening gaan onderuit door gebrek aan subsidies en de hoogte van huurlasten. Ook worden veel te veel mensen uit hun huis gezet door betalingsachterstand terwijl men misschien al decennialang actief aan het afbetalen was. Ondertussen groeit het dwangmatige geldvermogen van Nederland in handen van enkelingen terwijl het creatieve vermogen zit weg te kwijnen thuis omdat de kansen van zelfontwikkeling zijn ontnomen.
STIR Eilanden van emotionele rust en productiviteit
De laatste jaren heeft de Stad van Morgen projecten voorgesteld aan gemeentes die te maken hadden met leegstand in oude, vrijkomende kloostergebouwen of kazernepanden. De panden liggen veelal wat afgezonderd en worden bewoond door enkele bejaarde mensen van een oude religieuze ordes. Voor veel gemeentes zijn de panden een last wegens onderhoud kosten terwijl soms de bewoonbaarheid te betwisten is wegens asbest, achterstallig onderhoud of te hoge leefbaarheid lasten in de context van deze tijd. Stad van Morgen doet dan ook het aanbod om de panden niet over te nemen maar op te nemen in een functionele coöperatie, een STIR eiland voor mensen die niet in een uitkering thuishoren maar rust en tijd nodig hebben om zichzelf weer te hervinden zonder de negatieve prikkels van de economische wereld.
Het lange termijn gebruiksrecht, de onderhoudsverplichtingen en stimulans voor menselijke creativiteit en productiviteit worden dan ondergebracht in een samenwerkingsverband tussen de overheid en Stad van Morgen. Voor de overheid halveren zich de som van de lasten (uitkeringen + gebouw lasten) terwijl de betrokken mensen een onderkomen krijgen in een omgeving van zelfredzaamheid, samenwerking en waardecreatie. De waardecreatie komt eerst ten goede van de huisvesting en leefgemeenschap om daarna zich verder uit te breiden naar productiviteit voor een bredere inzet. Mensen die hun eigenwaarde weer hervinden ontwikkelen zich positief en productief zonder zich meteen te verplichten naar de wereld van de geldstandaard. Misschien is men eerst op zoek naar nieuwe of verborgen talenten die meer passend zijn bij de eisen van deze tijd. Leerwegen en diversiteit van activiteiten zijn belangrijk in het centrum om een ieder de kans te geven zich zoveel mogelijk te kunnen (her)ontdekken. Steeds blijft er een stip op de horizon waar projecten aan worden ontleend die de expertise benutten die aanwezig is. Die projecten zijn altijd verbonden aan Sustainocratisch gedachtegoed en beperken zich niet tot het centrum alleen maar het hele gebied waar de coöperatie dienstbaar aan is.
De deelnemers verblijven niet voor onbepaalde tijd in het centrum. Men bouwt krachten op tot het moment dat men weer ambities waar kan gaan maken. Dat is het moment dat men weer uitvliegt naar de grote wereld van variatie, groei en uitdaging.
Gebiedvoorbeelden
Zo hebben we een aantal gebieden gezien maar kwamen steeds weer oude dogma’s tegen die onoverkomelijk bleken, zelfs in een samenwerkingsconstructie:
Economische dogma’s: overdracht belang tegen geldelijke vergoeding waarbij meestal ook enkele andere dogma’s overgedragen worden die ontwikkeling bemoeilijken
Bestuurlijke dogma’s: zoals monumenten zorg bepalingen die zo op de detail zijn beschreven dat er geen zelfredzaamheid noch redelijke onderhoud activiteiten te plannen zijn zonder exorbitante kosten en bureaucratische relaties. Maar ook allerlei beperkingen wegens oude problemen die een rol spelen (oude tuinen, bodemvervuiling, bewoonbaarheid beperkingen, enz)
Religieuze dogma’s: wens om bepaalde stromingen in stand te houden met bijbehorende verplichtingen
Het gebouw moet (deels) bewoonbaar zijn, over voldoende land beschikken voor zelfredzaamheid in voedsel en energie voorziening, en voldoende vrijheid bieden voor eigen inzichten en projecten. Natuurlijk kunnen we rekening houden met historische banden en respectvolle afspraken maken mits deze de doelstelling en werkwijzen niet in de weg staan. In juiste gebouwen combineren wij scholing voor volwassen met zelfredzaamheid projecten voor 40 plussers. In principe zouden we een gebouw per middelgrote gemeenschap (200K tot 400K bevolking) willen benutten nadat we eerst de formule hebben bewezen. We zouden op menselijkheid ook de STIR lus toepassen.
Voorbeeld 1: Fort Isabella (Vught) als educatief wereldcentrum lokale zelfredzaamheidVoorbeeld 2: Marienhagen (Eindhoven) als creatief educatief centrumVoorbeeld 3: Kloosterdorp Steyl – spiritueel en educatief zelfredzaamheid centrum
Nu hebben wij het gebied van de Genneper Parken (Eindhoven) op het oog, rondom het Milieu Educatie Centrum.
Veel wordt er gesproken over “leiderschap” in de politiek en het bedrijfsleven maar in feite heeft men het in Nederland en de bestuurlijke wereld uitsluitend over “management”. In de wereld van economie wordt nog maar bar weinig leiderschap toegepast terwijl juist in de grote uitdagingen van de wereld het begrip van essentiële betekenis is. Als we kijken naar de verantwoordelijkheden binnen de context van het creëren van “duurzame menselijkheid en vooruitgang” dan kunnen we stellen dat decennia lang management verantwoordelijk kan worden gehouden voor alle problemen, en het gebrek aan leiderschap, of gebrek aan ruimte voor leiderschap, verantwoordelijk is voor het uitblijven van de oplossingen. Willen we voorkomen dat leiderschap zich met harde hand moet manifesteren om gehoord te worden of dat het pas door chaos en ellende de ruimte krijgt, dan moeten we eerst snappen waar het om gaat en het daarna een functioneel plekje geven in onze maatschappij. STIR doet dit als pionier op gebied van transformatief leiderschap. Maar eerst:
Management: Het beheersen van vaste processen met het oog op de groei, verbetering en optimalisatie ervan
Leiderschap: Het creëren van nieuwe initiatieven en processen vanuit visie of noodzaak
De traditie leert dat management op termijn leiderschap blokkeert totdat chaos en verval management weer opbreekt en leiderschap zich manifesteert
De recente opmerking van Premier Rutte dat hij regeert zonder visie “omdat visie geld kost” spreekt boekdelen. De politiek en regering redeneert vanuit vaste patronen die zijn samengesteld uit regels en geldafhankelijkheid. Het managen daarvan, vooral in een tijd van recessie, is al moeilijk genoeg. Wanneer we daarbij het principe van “verandering” gaan toepassen dan kan het de hele oude stabiliteit ontwrichten. Geen enkele premier durft zich daaraan te wagen en laat liever chaos ontstaan dan het zelf te veroorzaken. Het voorkomen van chaos is namelijk niet uit te leggen in een democratie. Daarom heerst er in elke regering een geldgedreven management cultuur met angst voor en zelfs verzet tegen verandering.
Management wordt gekenmerkt als “realisme” omdat het uitgaat van bekende patronen die uit te leggen en voorspellen zijn.
Leiderschap wordt betiteld als “idealisme” omdat het uitgaat van idealen, passie en visie waar nog geen bewijsvoering voor is.
STIR (Stad van Morgen)
Economie is koud en verstoken van moraal of werkelijkheid-zin door het concept “geld”. De realiteit van structurele vervuiling, opwarming van de Aarde, gebrek aan menselijkheid, materialisme in de systemen, enz wordt door de economische geldafhankelijkheden ontkend en afgedaan als slap en zweverig. Ondertussen lopen de gevolgen op tot enorme en verwijtbare proporties die de huidige management cultuur welhaast tot misdadig kenmerkt. Bestuurders die dit inzien nemen vaak afstand van hun functies wegens de morele verantwoording die men aan zichzelf en omgeving dient af te leggen. Zo ontstaat er een mogelijke zelfselectie van hebzucht in materialisme en macht die uitsluitend robotachtige mensen zonder geweten en scrupules over laat aan het bestuurlijke roer.
Daarom vraagt STIR aan machthebbers met gewetensbezwaren om juist aan het roer te blijven en zich te verbinden aan de leiderschap activiteiten van de Stad van Morgen. Zo kan men de autoriteit van de positie gebruiken om veranderingen teweeg te brengen die via de STIR lus worden veroorzaakt. Het leiderschap van STIR is niet persoonlijk noch economisch maar gedreven door de grote werelduitdagingen van deze tijd (voedsel schaarste en manipulatie, gezondheid-schade door vervuiling, veiligheidsproblemen door gebrek aan aandacht, blindheid van de massa door gebrek aan bewustzijn en geldafhankelijkheid door gebrek aan zelfredzaamheid) die lokaal worden opgepakt.
De grote STIR doorbraak positioneert leiderschap op gelijkwaardige basis naast management en voorkomt zo de chaos van verval
Door de grote uitdagingen (global issues) te lokaliseren (local solutions) creëren we leiderschap stappen die het management voeden met onderbouwde vernieuwing. Er is dan geen agressie of chaos nodig voor leiderschap om zich te manifesteren, alleen een geweten bij bestuurders en de bereidheid stapsgewijs deel te nemen aan vernieuwing en deze toe te passen binnen de complexiteit van management. Transformatie economie noemen we dat. Het hele verhaal wordt in dit plaatje duidelijk gemaakt.
Leadership feeds progress that is managed by finance
Het is ongevaarlijk, risicoloos, en verandert bestuurlijke verwijtbaarheid in betrokkenheid waarbij men zelf voorzichtigheid toepast in relatie tot de gewenste lokale balans. In Eindhoven passen we het proces toe waarbij erg veel energie gaat zitten in het betrekken van de autoritaire “management” partijen in het leiderschap proces. Dit is lastig omdat men de traditie van macht hanteert en moeite heeft met commitment aan externe leiderschap processen met weerslag naar de eigen autoriteit. Het is dan ook een uitdaging op zich om de juiste mensen aan te spreken en te betrekken.
Als men eenmaal het proces aanvaardt en individueel, collectief en institutioneel doormaakt dan is het aan STIR om het te borgen vanuit waardecreatie en leerproces. Door de precedenten die we hebben geschapen kunnen we nu ook het leerproces aanbieden aan de wereld via het zogeheten “holistische leerprogramma” van de STIR Academy. Samenwerkend met partners uit het praktische wetenschappelijke en hoger beroeps onderwijs, training en coaching trachten we de wereld van bedrijfsleven, overheid, kennisinstellingen, semi-overheid enz te betrekken bij deze ontwikkelingen en bewijsvoering waar men liever vroeg dan laat mee om dient te leren gaan uit eigenbelang
Kennis voor iedereen in de wereld, te beginnen in uw stad of wijk
In mijn visie is kennis en bewustwording een eigenschap van de mensheid die niet alleen beschikbaar dient te zijn voor de hoogste betaler of bieder maar voor iedereen. Het gaat namelijk niet om de cognitieve wetenswaardigheden alleen maar wat men ermee doet om vormen van vooruitgang te boeken. De informatie vrijheid van internet biedt ruimte voor ruis, manipulatie en informatievervuiling. De verantwoordelijkheid om het kaf van het koren te scheiden ligt in handen van de mens zelf volgens de criteria die men daarvoor toepast.
STIR (Stad van Morgen) wil kennis, vaardigheden en goede voorbeelden benutten voor onze duurzame menselijke vooruitgang volgens de uitdagingen van deze tijd. Dat vergt een toetsing van informatie op basis van een bepaalde visie, eigen ervaringen en “bewezen resultaten”. Om de informatie te delen gebruiken wij de faciliteiten van internet in combinatie met lokale bijeenkomsten voor overleg over de mogelijke lokale toepassing van de inspiratie. Overal in de wereld zijn inspirerende mensen bezig met duurzame ontwikkelingen. We kunnen allemaal van elkaar leren en de inspiratie zelf uitproberen, ongeacht de complexiteit. Door STIR op te zetten als een lokale HUB (zaaltje met goede internet verbinding en publiek) kan de hele wereld meedoen, of het nu inspiratie is uit eigen stad of land, of ergens uit de wereld. Het kan allemaal, live, zonder extra kosten dan het lidmaatschap. Wat men lokaal rekent voor de processen is aan de HUB master.
Global STIR Academy zorgt voor het kader, het inspiratie netwerk en de structuur. De HUB zorgt voor het lokale publiek, de keuzes en de vertaalslag naar eventuele lokale projecten. Drie voorbeelden:
De eerste online skype conferentie organiseerde STIR in 2009 in het toenmalige ICSE met Herman Wijffels als online preker
eerste HUB in Eindhoven werkt al meer dan een jaar en heeft 2 maandelijkse sessies in samenwerking met Fontys hogeschool
Gesprekken zijn gaande met Madrid, Barcelona, Budapest, Brussel, wijken in Eindhoven, Taipee, Miami, enz
Op 29 April neemt STIR deel per skype aan het wereldcongres over armoede in Madagascar
Online spreker en panellid
Hoe werkt het?
STIR werkt op basis van lidmaatschap (zo wordt het een wereldwijde coöperatie voor duurzame vooruitgang) en wederkerigheid. Dit laatste betekent dat als het netwerk inspiratie van u afneemt u er evenredig 1 op 1 voor terug krijgt op afroep en planning. Als u alleen maar afneemt dan zijn er kosten aan verbonden maar als u ruilt dan heeft u honderden sprekers tot uw beschikking zonder kosten. De kunst is om er wat lokaal mee te doen door kennis in de praktijk uit te voeren.
De HUB, sprekers en inspiratiebronnen binnen STIR ontwikkelen ook een wederzijdse waardebepaling volgens STIR criteria van een “betere wereld” waardoor de populariteit van elk kan worden gemeten. Daar doen we ook wat mee, gebruik makend van de lidmaatschap gelden en de fondsen die zich ontwikkelen. Wat precies dat wordt tzt bekend gemaakt en heeft altijd te maken met duurzame menselijke vooruitgang.
Tot mijn verbazing las ik in de krant dat de Russische economie zou leiden aan de “Nederlandse ziekte”. De opmerking werd gemaakt door de Russische premier. Zijn inzicht zou betekenis geven aan de gemakzuchtige eenzijdige economische benadering van handel in fossiele brandstoffen van eigen bodem. De gemakzucht zou elke impuls van creativiteit en economische diversificatie van belangen in de weg staan. Dit is een “ziekte” omdat het een land uiterst kwetsbaar maakt. Het blijkt een term die in de jaren 60 is ontstaan toen de opkomende gasbaten Nederland in een crisis doppelden. Deze “ziekte” tekent Nederland nog steeds. Ook Rusland heeft er kennelijk last van. Alleen Rusland is zich er openlijk van bewust, Nederland blijkbaar veel minder.
We investeren in de zogenaamde kernsectoren om het grote speculatieve geld bij ons te houden. Dat levert geen arbeidsmarkt op nog ondernemers van eigen bodem. Europa heeft een ander bewustzijn dat zich uit in Horizon2020 en een stimulans tracht te zijn voor MKB en eigen inhoudelijke productiviteit. Dat sluit beter aan bij de opvattingen van de Stad van Morgen. Wij zijn hebben geen Dutch disease maar hebben wel last van de omgeving die er onder lijdt. Daarom gaan we de stap nu naar Europa wagen met medewerking van ons netwerk. STIR Antwerpen is een voorbeeld. http://stirantwerpen.wix.com . Ook met AiREAS en VE2RS zijn stappen gezet.
“Dutch disease” kan ik ondertussen toevoegen aan het toch al verontrustende rijtje van verwijzingen in de Engelse taal naar vermeend Nederlands gedrag. Denk aan:
* Dutch courage: dronkenmansmoed
* Go Dutch: ieder voor zich betalen
* Double Dutch: onbegrijpelijk
* Dutch treat: consumeren op andermans kosten
De basis van de consumenten economie is dat de consument consumeert. Degenen die deze consumptie mogelijk maken beveiligen hun economische belangen optimaal door consumptie in contracten vast te leggen. Wanneer het de consument economisch minder gaat (hetgeen steeds vaker gebeurd) dan is men de klos. Een greep uit berichten van instanties wanneer een consumptie contract wordt verbroken:
* Mobiele telefoon: Wij brengen u de 7 resterende maanden in rekening.
* Koophuis: Als hoofdelijk aansprakelijke bent u verantwoordelijk voor het negatieve saldo en de restschuld van de verplichte verkoop.
* Huurhuis: U heeft een contract waarin u zich verplicht per maand te betalen. Als u per 3 maanden betaalt volgt uit huis plaatsing omdat u niet aan uw contractverplichtingen voldoet.
* Onterechte terugvordering bijstand: Er volgt geen tussenkomst van de rechter. U kunt bezwaar maken dat door de overheid zelf wordt beoordeeld. De overheid heeft daarna het recht via de deurwaarder rechtstreeks beslag te leggen op uw bezittingen.
* Achterstallige betalingen: U bent incasso en rentekosten verschuldigd als ook eventuele gerechtelijke kosten.
* Verzekering: uw zorgtoeslag betalen wij rechtstreeks aan de zorgverzekeraar en u betaalt verplicht een verhoogde premie van 40%.
* Energierekening: Bij betalingsachterstand schakelen wij meteen gemeentelijke schuldhulpverlening in en maken geen rechtstreekse afspraken.
* Vervuiling: De vervuiler betaalt en dat is de consument via belastingen en eigen gezondheid. Het beleid verplicht tot vervuiling om de maatregelen via belastingen te kunnen bekostiging.
* Solidariteit: De wet van solidariteit bepaalt dat alle Nederlanders evenredig meebetalen aan de zorglasten. Deze worden echter door semioverheid omhoog gedreven waardoor men in 10 jaar 5x zoveel betaalt zonder alternatieve keuzemogelijkheden noch ondernemende vrijheid ervoor.
Basis van menselijk bestaan
De contracten gaan vooral over huisvesting, energie, verzekeringen en communicatie. De belastingen komen daar ook bij. Het gaat om de basiszekerheden van de mens die zo in de macht van geldgedreven contracten terecht zijn gekomen met evenredige manipulaties van de belangenpartijen die zo juridisch gesteund worden. Moreel is het debat niet mogelijk want “regels zijn regels” en “u heeft toch een contract getekend?”.
Zo is een persoon of gezin die in financiële problemen komt te verkeren al snel tussen 20% en 40% duurder uit dan de meer welgestelde burgers. De contracten gaan over de basiselementen van een menswaardig bestaan die ook veelal een grondwettelijke kern hebben. Men kan niet anders dan zich ondergeschikt maken aan de contracten door gebrek aan alternatieven. De grondwet wordt zo ondergeschikt gemaakt aan economische belangen van bedrijven, overheden en semioverheid, terwijl de grondwet oorspronkelijk voor integrale menselijkheid was opgesteld.
Juridisch heeft de consument geen kans want een contract is een bindende overeenkomst. Wetten ook, hoe verwerpelijk ook, omdat zij zogenaamd democratisch tot stand zijn gekomen. Maar dat is niet zo. De burger stemt voor zekerheden maar het bestuur regeert vanuit geldbelang en afhankelijkheid waar men zekerheden aan ontleent die niet meer voor iedereen toegankelijk zijn. De overeenkomsten en verschillen tussen economie en menselijkheid zijn niet eenvoudig te onderscheiden maar het spanningsveld is overduidelijk aanwezig tussen materiële belangen en schade aan menselijkheid.
Maatschappelijk zijn de kansen voor verandering beperkt omdat de geldgedreven belangenlobby, die over de contracten gaat, machtig is in een bestuur dat zich afhankelijk heeft gemaakt van dezelfde geldbelangen via de organisatie van de belastingen en de uitgaven aan gevolgenbestrijding.
Groeiend spanningsveld
Het probleem wordt steeds groter omdat de beide kanten van het spanningsveld zich voeden met de tegenstrijdigheid. Het geldbelang scherpt de contracten en bureaucratie aan terwijl men economisch onder druk staat. Het menselijke belang staat steeds meer op de tocht door de onmenselijkheid van de zuigkracht van de contracten en wetten waardoor steeds meer mensen in de problemen komen. Aan die problemen ontleent het geldsysteem en de bureaucratie weer macht waardoor het ene het andere voedt.
Maatschappelijke onrust en onrecht bouwt zich op. De mens voelt zich machteloos. Het geldsysteem valt om en verweert zich met onmenselijke maatregelen.
Niet constitutioneel
We maken hooguit een veranderkans als we de contracten en wetontwikkeling zelf (als mens) op morele gronden onconstitutioneel zouden verklaren, in strijd met de grondwet. We kunnen ook, daar waar mogelijk, zelfredzaamheid betrachten zodat contacten geen grip meer hebben op ons. Maar die mogelijkheden zijn beperkt.
De transformatie kan vrijwillig of noodgedwongen
Wat kunnen we doen als we ons verenigen? We kunnen eisen van menselijkheid gaan stellen aan het bestuur. We kunnen zelf initiatieven ontplooien. Dat is wat de Stad van Morgen doet.
Met terugwerkende kracht kan misschien juridisch actie worden ondernomen met betrekking tot koophuizen waarbij hypotheken door banken, met steun van de overheid, onder valse voorwendselen zijn verstrekt.
Bij huurhuizen mag een woningbouwcorporatie geen beperkingen opleggen als mensen een evenredige bijdrage kunnen leveren in natura of termijnen.
Overheid mag geen wetten opleggen die eenzijdig materialisme in de hand werken en menselijkheid onconstitutioneel maken.
De solidariteitwet moet op de schop om ruimte te bieden aan nieuwe zorg en zelfredzaamheid alternatieven.
Consumptie contracten mogen geen diensten in rekening brengen die niet zijn geconsumeerd, zeker niet bij contractbreuk onder force majeur.
Leegstand dient beschikbaar te komen voor opvang van mensen en gezinnen die tijd nodig hebben voor bezinning en heroriëntatie van hun eigenwaarde en maatschappelijke bijdragen.
Zelfontplooiingsmogelijkheden dienen geschapen te worden in vrijheid, zonder beperkende blokkades, om tot maatschappelijke vernieuwing te leiden, vooral in tijden van spanning tussen materiële en menselijke belangen. Zelfredzaamheid is een recht dat door de economische afhankelijkheideis wordt ontnomen.
Ook de staat moet zich juridisch en maatschappelijk verantwoorden voor menselijkheid in plaats van alleen democratie (in tijden van materiële hebzucht komt armoede noch menselijkheid democratisch in beeld) of financieel. Dat betekent dat de controle instanties over de overheid (bijv. De ombudsman) juridische instrumenten moet krijgen om impasses of onbalans te doorbreken.
Hier zal de Stad van Morgen zich hard voor maken de komende tijd, gebruik makend van de STIR lus en de bereidheid van instanties om een nieuwe verantwoordelijkheidbalans te creëren tussen consumptie, productiviteit, verantwoordelijkheid en duurzame menselijkheid.
De gemeenteraad verkiezingen 2014 zijn achter de rug. De herverdeling heeft plaatsgevonden. Het hanengevecht is weer begonnen om de “macht” maar is dat zo terecht?
De gemeentelijke overheid heeft een belangrijke gebiedsfunctie. Maar daar blijft het bij. De duurzame 21e eeuwse gemeenschap is geen eenzijdige overheidtaak (meer) ook al denken sommige partijen of mensen dat nog wel. Daarvoor zijn de maatschappelijke ontwikkelingen te complex, met teveel invloeden van binnen en buitenaf. De maatschappij 3.0 is een cultuur van samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheden rondom concrete duurzame doelen.
Daarvoor zijn grote veranderingen nodig die veel eisen van de bestuurders die nu gekozen worden. Zij zullen de transitie moeten waarmaken van een dominante, bureaucratische, machtgedreven overheid naar een participatieve en faciliterende overheid in een coöperatie maatschappij met hogere duurzaam menselijke doelen die politieke en economische belangen overstijgen.
Het gaat niet meer om links of recht
Het niet meer om de kleur van de partij, gefragmenteerde beloftes of eigenbelang van de deelnemers en hun partij aanhangers. Het gaat om grote lokale ontwikkelingen die voortkomen uit wereldwijde uitdagingen (global issues, local solutions, global application) op gebied van integraal menselijkheid en duurzame vooruitgang die een overheid niet alleen aan kan. Het professionele profiel en de menselijkheid van de raadsleden en kandidaat wethouders is doorslaggevend, niet de politieke kleur.
Bepalend voor de gemeentelijke gebiedstoekomst is hun bereidheid en capaciteit vandaag tot transparant en doortastend, multidisciplinair samenwerken aan de grote uitdagingen. Dit gebeurt niet meer op basis van dominantie maar gelijkwaardigheid. Er verandert hierdoor veel voor het hele ambtenaren apparaat, de gemeentelijke werkwijze, enz. Het probleem is dat deze transitie structureel in de weg wordt gestaan door de ouderwetse juridische en operationele verhoudingen die ruim 160 jaar geleden zijn samengesteld en doorontwikkeld. Dit transformeren vergt een uniek bestuursprofiel dat dun is gezaaid. Men levert de macht in voor autoriteit door samen te gaan werken. De raad staat erbij en kijkt ernaar, met een blokkerende mentaliteit of zelfbewustzijn rond grote transformatieve veranderingen.
Stad van Morgen (stichting STIR ) stippelde al in 2009 de grote veranderingslijnen uit die het samen met zelfbewuste bestuurders en ambtenaren in Eindhoven uitprobeerde middels AiREAS, VE2RS en STIR Academy. Veel gemeenten tonen nog moeite met de nieuwe verhoudingen met de lokale bevolking en instanties maar de precedenten zijn positief, noodzakelijk en transformatief. Niet alleen de overheid wordt geraakt door de transformatie, ook alle andere deelnemers moeten zich aanpassen. De een doet dat met meer overtuiging en daadkracht dan de ander. Ook hierin zit een uitdaging waarin vooruitstrevende gemeenschappen kansen ontwikkelen die de conservatieve regios missen. Het is een onstuitbaar proces. Crisissen zullen uiteindelijk zorg dragen voor draagvlak overal. Maar zelfbewuste gemeenschappen nemen het voortouw èn hun kansen.
Hier treft u lijstje van belangrijke veranderingen:
1. Bestuur vanuit oude macht is meer beperkende last dan vooruitstrevende lust.
2. Coöperatie maatschappij in opkomst
3. Toestemmingscultuur op de schop, maakt plaats voor Sustainocratie
4. Alleenrecht over besteding belastinggeld ter discussie
5. Nieuwe juridische basis gebiedsontwikkeling
Ad 1. De macht van de lokale politiek is de laatste decennia erg verminderd. De oude structuur tracht verantwoordelijkheid te blijven dragen door belastingen en bureaucratie te verhogen maar blokkeert ermee de vooruitgang die in de bevolking gaande is. Sommige bestuurders willen wel maar zitten vast in een netwerk van conservatieve belangen en verhoudingen. Hierdoor is veelal de lol van het besturen eraf. De verantwoordelijkheid is te groot en de oude werkwijze te problematisch zodat er nog weinig eer te behalen lijkt.
Er ontstaan bestuurlijke verschillen. De ene wethouder is helemaal voor de autoriteit en kans van doelgericht samenwerken terwijl de andere liever functioneert vanuit besloten machtculturen. Het blijft lastig om BenW, raad, politieke verschillen, conservatieve belangen te betrekken bij vooruitstrevende veranderingen en deze door te voeren. De andere maatschappelijke partijen stellen eisen en willen commitment die de oude Thorbecke cultuur niet kan geven. Het is geen lolletje meer om raad en bestuursfuncties te bekleden terwijl de wereld op zijn kop staat en men ondemocratisch uitgedaagd wordt er verantwoordelijkheid voor te nemen terwijl men er democratisch op wordt afgerekend. Het is een uitdaging die uniek is en van levensbelang. Stad van Morgen nodigt uit om de transformatie aan te gaan en helpt mee.
Ad 2. Er is een transitie gaande waarin verschillende scenario’s zich ontwikkelen. In alle gevallen is lokale politiek en bestuur geen dominante partij meer maar een samenwerkingspartner. Voorbeelden:
* Triple helix: Samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Deze samenwerking is vooral institutioneel. Dat wil zeggen dat de samenwerkende instanties nog steeds vanuit het oude paradigma van geldafhankelijkheid en macht redeneren. Daarom is men er in Eindhoven op teruggekomen. De belangentegenstellingen wilden te vaak uitmonden in gepolder zonder resultaat.
* Sustainocratie: Hierin staat de mens en milieu centraal met de verschillende instanties (overheid, bedrijven, wetenschap) als instrumentarium voor duurzame ontwikkelingen (global issues, local solutions). AiREAS, VE2RS, enz zijn voorbeelden van moeizame maar succesvolle experimenten die de wereldbelangen inspireren. Sustainocratie hanteert een definitie van duurzame menselijkheid en vooruitgang.
Ad 3. De oude toestemmingscultuur hoort bij de oude dominante overheid. De coöperatie maatschappij verlangt commitment en expertise van de overheid voor gebiedsontwikkeling, hoger doel en bepaalde publieke functies. Het is een faciliterende cultuur waarbij samenwerking gestuurd wordt door het hogere doel van duurzame menselijkheid en vooruitgang, niet partij keuzes noch polderdiscussies of eenzijdige toestemming. Concensus wordt bereikt over prioriteiten en middelen, niet over de richting want die staat vast (duurzame menselijke vooruitgang).
Ad 4. Alleenrecht over besteding belastinggeld is een op te lossen probleem vanuit punt 3. Vandaag nog is een groot deel van de overheid begroting vastgezet in oude aanbestedingen. De vrijheid van handelen is daarom enorm beperkt terwijl de lobby tegen elke verandering druk uit oefent op de beleidstructuren. De coalitie van multidisciplinair samenwerken accepteert geen commitment zonder toegang tot middelen. Het wordt een grote uitdaging om belasting geld in coöperatieve verband te besteden in plaats van eenzijdig.
Ad 5. Bovenstaande geeft tevens aan dat er veel juridische bepalingen uit de oude verzuilde en gefragmenteerde relatie cultuur blokkerend werken in een gedeelde verantwoordelijkheid cultuur. Daar dient verandering in te komen en ook dit gebeurt niet zomaar. 160 jaar van opgebouwde regelgeving transformeer je niet in een keer zonder de maatschappij in chaos te dompelen. De Stad van Morgen heeft de STIR lus geïntroduceerd. Door deze toe te passen ontstaat er een proactief proces. Het verlangt leiderschap van alle betrokken partijen.
Stad van Morgen 