De STIR leercoöperatie van de Stad van Morgen pikt vanaf januari 2016 de workshops weer op over waardengedreven ondernemen. Deze vorm van ondernemen heeft in oktober 2015 op Europees niveau het VINCI Innovation Award in ontvangst genomen dankzij AiREAS. Ook wordt deze vorm van ondernemen het hoogste niveau van gebiedsontwikkeling genoemd door de externe organisatie Venturesprings, een tree hoger dan Smart City en triple helix, en ook het “ondernemen van de 21ste eeuw”.
Deze vorm van ondernemen is niet alleen iets voor de traditionele “innovatieve ondernemers” maar ook voor ambtenaren, actieve burgers, onderwijzers en wetenschappers die elkaar vinden in de grote uitdagingen van de huidige menselijke wereld.
De workshops verdelen zich over 3 dagen, elk met 6 per email en telefoon gecoachte weken ertussen om de leerweg toe te passen en met ervaringsopbouw deel te nemen aan de volgende dag(en). Ze worden gegeven in Eindhoven en Deventer.
Eindhoven (voorlopige planning afhankelijk van deelname)
Dag 1: 14 januari 2016 – introductie, op zoek naar eigen talent, waar kom ik vandaan? Waar zit mijn passie? Wat wil ik bereiken? Keuzes
Dag 2: 3 maart 2016 – welke ervaringen heb ik opgedaan? Keuzes? Voortgang
Dag 3: 14 april 2016 – afronding
Locatie:
STIR Academy – Eindhoven
Daalakkersweg 2, 3e verdieping, lokaal 178
Sectie-C te Eindhoven
Tijd: 10.00 – 16:30
Prijs: 1990€ ex BTW
Trainer: Jean-Paul Close – grondlegger Sustainocratie en waardengedreven ondernemen, internationaal auteur.
Er is veel te doen over “burgerparticipatie”. De vraag is alleen wat ermee wordt bedoeld? Een burger participeert namelijk altijd! Zonder burger is er geen maatschappij. Of deze burger nu thuis op de bank op een uitkering zit te wachten of elke dag op de fiets springt om een baan ergens uit te oefenen, de burger doet altijd mee. Als dat zo is waarom dan die ophef over burgerparticipatie? Participeren waarin?
Het antwoord is divers. In sommige kringen wordt gekeken naar de scheiding tussen het functioneren van de Staat en de burger. Tot de jaren 70 van de vorige eeuw had de burger weinig tot niets te vertellen. De overheid was alles bepalend. Sindsdien is er een groeiende participatie. Maar nog steeds geldt voor vele bestuurders dat de burger mee mag praten maar de hiërarchie uiteindelijk beslist. Men praat over “de burgerij”, het kuddegedrag en wij/zij alsof er twee maatschappijen zijn, de bestuurlijke en de burgerlijke.
De mens is de baas, de bestuurder de opperbaas en geld een soort afgod
De politieke overheid wordt eens in de zoveel tijd democratisch gekozen. Dan trekt de burger de handen van de verantwoordelijkheden af en gaat verder met de orde van de dag. Men laat het algehele beleid over aan de overheid. Maar de overheid zit met een groeiend aantal uitdagingen waar het niet buiten de burger om kan. Als men dat wel doet dan wordt het overheid systeem zo groot, log en kostbaar dat het onbetaalbaar blijkt terwijl de vraag gesteld wordt of het daarmee de uitdagingen wel aan kan? Veelal denkt men van niet. Burgerparticipatie is dan een belangrijke filosofie om verantwoordelijkheden samen te gaan dragen.
Kernwaarden kun je niet uitbesteden
In de Stad van Morgen definiëren wij een 5 tal kernwaarden die we als gedeelde verantwoordelijkheid structureren: voedsel (incl. drinkwater), gezondheid, veiligheid, samen-redzaamheid en zelfbewustzijn. Deze verantwoordelijkheden zijn niet politiek verkiesbaar noch met geld te koop. Als ze niet gerespecteerd worden dan ontstaat er crisis en verval met enorme consequenties. Burgerparticipatie in deze geeft invulling aan een maatschappelijke cocreatie die wij Sustainocratie hebben genoemd.
Bijvoorbeeld AiREAS
Een andere organisatie die kernwaarden heeft geformuleerd is The Natural Step. De kernwaarden aldaar gaan om het respectvol en zelfbewust omgaan met onze natuurlijke omgeving en grondstoffen. The Natural Step en Sustainocratie vormen eigenlijk samen een optimale vorm om een maatschappij te structuren rondom een productieve kringloop in multidisciplinaire cocreatie.
Sommige mensen zien de vraag naar burgerparticipatie als een verkapte vorm van de overheid om kosten te besparen door burgers te vragen zich onbetaald in te zetten voor vermeende overheid taken. De Stad van Morgen ziet dit anders, namelijk de erkenning van de overheid dat er grenzen zijn aan de verzorgingsstaat en er kernwaarden zijn die een overheid alleen maar kan bewaken en stimulerend faciliteren, niet overnemen en zeker niet negeren of blijven ontkennen. Dit besef zorgt er tevens voor dat er veel zaken in de maatschappelijke context dienen te veranderen. Een daarvan is de beloningsstructuur. Een andere is de transitie van een afhankelijkheid- naar een participatieve cultuur.
Participatie is context afhankelijk
Een tweede opvatting rond burgerparticipatie is de maatschappelijke context verandering. We komen uit een gekapitaliseerde maatschappijvorm waarin de medemens en Aarde worden misbruikt in een politieke en economische hiërarchie. De huidige mens is een slaaf van een schuldensysteem waar macht en belangen aan wordt ontleend. We worden omringd door luxe die alleen toegankelijk is met geld. Binnen die context wordt het gedrag en de participatie van de burger bepaald door geldafhankelijkheid. Het bewustzijn over kernwaarden en verantwoordelijkheden verdwijnt.
De context verandering is het besef dat we daarmee onszelf zo kwetsbaar hebben gemaakt dat we allerlei grote risico’s lopen. De mens plaatst zich gaandeweg weer in de natuurlijke werkelijkheid en ondergaat een grote mentaliteit verandering. Burgerparticipatie betekent dan dat men zich niet meer afhankelijk opstelt van een geld-gestuurde hiërarchie en schijnovervloed maar zelfbewust onderdeel wil zijn van een groter geheel en samenhang.
De mens is onderdeel van een eco-systeem
Deze opvatting geldt niet alleen voor de individuele mens maar ook de hele maatschappelijke structuur. Zo kunnen we alles ter discussie gaan stellen dat door de oude hiërarchie is gecreëerd. Denk hierbij aan de manier waarop we in steden zijn gaan wonen en de natuur hebben verdrongen met beton, asfalt en glas. Door ons weer interactief op te stellen met de natuurlijke omgeving scheppen we nieuwe voorwaarden aan de manier waarop wij onze levens inrichten. We dienen betrokken te zijn bij de productiviteit en kringloop van levensprocessen. In de Stad van Morgen gedragen we ons al zo en sturen we niet aan op geldgedreven mechanismen of de macht van het “hebben” maar op kernwaarden gedreven processen gebaseerd op gedeelde verantwoordelijkheden en gebruik van grondstoffen. Burgerparticipatie is dan een benadering van teamvorming rondom kernwaarden met het delen in de waardecreatie.
Multidisciplinair overleg over groen en water in Eindhoven “Niet duurzaam is asociaal”.
In Eindhoven gaat deze participatie maatschappij zover dat nu vele bestuurlijke ontwikkelingen ondergeschikt zijn gemaakt aan natuurlijke kernwaarden en dat multidisciplinaire co-creatie de norm is geworden aangestuurd door de kernwaarden in plaats van andere belangen. Dit zal alleen maar groeien naar mate de inzichten zich versterken door het goede voorbeeld en de bevestiging van resultaten die leiden tot nieuwe economische stromingen en harmonie.
kernwaarden zijn een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
“De georganiseerde moordpartijen in Parijs zijn een aanslag op onze levensstijl”
Met deze woorden opent zich een enorme discussie over de wreedheid die zich in de wereld ontpopt en de enorme kwetsbaarheid van onze stedelingen. Het noopt ook tot zelfreflectie om te kijken hoe het mogelijk is dat er een verband bestaat tussen allerlei levensgevaarlijke gebeurtenissen in de wereld en onze levensstijl?
Het begint vooral bij onze zelfreflectie over de reden waarom wij in steden wonen. Er zijn generaties die het als keuze hebben ervaren omdat de stad arbeid en overvloed lijkt te bieden daar waar het platteland dat niet heeft. Overvolle supermarkten, zorgsystemen en sociale zekerheden bieden een panorama waarin `overleven` een recht is zonder dat daar veel tegenover staat behalve de beschikking over geld. Nieuwe generaties worden geboren in de stedelijke context en groeien op zonder de keuze. De stad is waar ze hun zelfbeeld dienen te ontdekken in de verschillende fasen van het leven (groei, concurrentie, aanpassing en harmonie). Als de stad uitsluitend groei en concurrentie vertegenwoordigt waarin voorgaande generaties de hiërarchie bepalen via economische belangenverdelingen dan raken nieuwkomers (migranten, jeugd) in de verdrukking. Men wordt kansarm, of men nu rijk of arm is. Op zoek gaan naar jezelf is dan een uitdaging op zich omdat alles wat zelfbeeld vormend is afgenomen blijkt of wordt gereguleerd. De economische wereld heeft geen empathie noch bezieling alleen eigenbelang. Onze levensstijl lijkt dus wel degelijk medeplichtig aan de gebeurtenissen. Maar zijn wij bereid deze te herzien?
Kernwaarden in geding
In de Stad van Morgen verdedigen we 5 natuurlijke kernwaarden die de stabiliteit in een gemeenschap waarborgen. Als deze kernwaarden geschaad worden door een andere levensstijl dan zal die levensstijl onder druk van crisissen verdwijnen. De moordaanslagen, de groeiende armoede in delen van de wereld (ook in onze steden), de vluchtelingen en migranten, drukken ons met de neus op een onrustbarende wereldwijde onbalans die alleen maar erger dreigt te worden. Politici ontlenen hun macht aan een bepaalde levensstijl en zoeken argumenten om de schuld bij anderen te leggen, zoals de armoede, de migrant of een terrorist. Men wijst niet naar zichzelf en de verantwoordelijkheden de we dragen juist door een levensstijl te behouden die overal op de wereld brandhaarden veroorzaakt. Moord en doodslag kan nooit goedgepraat worden maar ook niet onze blinde manier van uitbuiten van de mens en natuur zonder er iets voor tegenover te stellen. We zouden de 5 kernwaarden kunnen doorlopen en bezien waar de knelpunten zitten. Wellicht is de kernwaarde `veiligheid` in dit stadium voldoende om ons aan het denken te zetten en richting te geven aan wat ons te doen staat.
Kernwaarde veiligheid: Zonder veiligheid is een samenleving niet mogelijk. Bij gebrek aan veiligheid ontstaat een individuele drang naar overleven waarin alle mogelijke onvoorspelbare acties kunnen optreden. De moordaanslagen in Parijs geven een gevoel van onveiligheid door de brute wreedheid en koudbloedig geplande acties van extremisten. Maar in de gigantische verstedelijking in de wereld zien we een enorme onzichtbare laag van permanente onveiligheid. Veiligheid staat namelijk ook voor onderling respect, gelijkwaardigheid en de vrijheid tot zelfontplooiing. In de steden heerst een economische hiërarchie waar de onderkant kansloos opgesloten zit in armoede en decadentie. De bovenkant houdt zich in stand door de wereld economisch uit te melken via hebzucht, speculatie en macht. De ongelijkheid is zo onhoudbaar groot dat het wel tot een ontploffing moet te komen. Deze is echter altijd onvoorspelbaar. De bovenkant van de hiërarchie sticht daarna verwarring door allerlei schuldigen aan te wijzen behalve zichzelf.
Twitter wijsheden tonen de verdeelde en gemanipuleerde werkelijkheidBodemuitputting door klimaatverandering veroorzaakt hongersnood en noopt grote groepen mensen tot migratie
De onderkant van deze piramide zoekt eigenwaarde in het leven binnen de grote diversiteit van keuzes die men in hun eigen chaos tegen komt. De een doet dat door ondernemend iets te starten terwijl de andere een misdaadkartel vormt en de buurt onveilig maakt. Voor weer die ene blijkt het korte moment van macht en glorie om met een kalashnikov `de vijand´ in een theater of restaurant neer te maaien voldoende om daarna de hand aan zichzelf te leggen en uit deze machteloosheid te stappen. Zomaar voor de trein springen moet dan kennelijk toch voorafgegaan worden door een dodelijke statement. De radeloosheid onder jongeren is enorm. De vastberadenheid ook maar die zien we niet in de pers tenzij deze zich ontpopt in bloederig gedrag. De positieve mens is geen nieuws.
Aan al deze menselijke ellende verbinden zich weer stromingen zoals ISIS die er een eigen machtsspel op na houden die de chaos benut voor eigenbelang. De wanhoop en machteloosheid van jongeren in een groot stedelijk gebied is een optimale voedingsbodem voor radicale denkers die er altijd wel eentje tussen weten te vinden die zichzelf op wil offeren voor een daad waar hij of zij naar toe kan leven, gaandeweg zich in geloof en opvattingen opfokkend totdat er geen weg meer terug is. Dat dit kan gebeuren ligt vooral aan ons zelf helaas.
De oplossing is niet eenvoudig
De oorlog aanspannen tegen ISIS is een politieke uitlaatklep die maar een deel van het probleem omvat. ISIS heeft geen schijn van kans in de westerse wereld als wij zelf zorgen dat er geen voedingsbodem is. Er zijn een aantal dingen die onze steden (en gebieden) kwetsbaar maken;
De afhankelijkheid voor goederen en grondstoffen van buiten de regio. Dit levert enerzijds een geldgedreven speculatie op in de steden zelf en een concurrentie tussen alle andere steden om aan voldoende grondstoffen te komen die het schijnbare zwarte gat van allesetende steden te voeden. Daar waar de grondstoffen vandaan komen ontstaat armoede en schaarste waardoor mensen in opstand komen, ISIS-achtige initiatieven opstaan en vluchtelingen hun weg naar veiligheid zoeken.
Het economische kastensysteem in de stad dat zorgt voor een hiërarchische geldstroom, machtsysteem en verdeelde betrokkenheid waarin de decadente hebzucht structureel is georganiseerd ten kosten van menselijkheid.
De apathie en gevoel van onvermogen die een stadsbevolking heeft ten opzichte van de grote werkelijkheid. Men denkt alleen aan zichzelf. Het stadsbestuur lost de ellende wel op.
Deze kwetsbaarheid veroorzakende beginselen hebben we zelf in de hand. Door de kernwaarde van samenredzaamheid in een regio toe te passen kunnen we gaandeweg iedereen in een gebied betrekken én belonen voor het creëren van welzijn en samenhorigheid. Door de sociale interactie worden mensen die emotioneel in de knel zitten snel geïdentificeerd en geholpen, in tegenstelling tot een economisch systeem waarin ze zich afzonderen in individueel isolement. We kunnen het kastensysteem doorbreken door de zelfverrijkingsprocessen ter discussie te stellen en te zorgen voor een betere verdeling van arbeid, productiviteit, beloning en verdeling van middelen. Om dat te doen dienen we de zelfreflectie aan te durven over levensstijl, verantwoordelijkheden en eigen bijdragen aan de oplossing. Er zijn altijd meerdere mogelijkheden om dit te beredeneren:
niet mijn probleem
naar anderen wijzen om het op te lossen, al dan niet solidair met geven van middelen (zoals geld donaties)
naar zichzelf kijken en bewust worden van een omslag die nodig is bij ons allemaal, en er zelf aan beginnen
Stad van Morgen houdt zich met dit laatste bezig door stadsbestuur, bevolking, onderwijs en innovatie met elkaar samen te laten werken aan de kernwaarden. Dat is bij onszelf, ten behoeve van onze eigen veiligheid en vermindering van kwetsbaarheid. Niveau 4 verstedelijking wordt dit ook wel genoemd. Een nieuwe fase van gebiedsbewustwording en verdeling van verantwoordelijkheden. Als we goed kijken naar onze politieke/economische werkelijkheid zijn we de grip kwijt geraakt op alle kernwaarden en laten we de chaos vrij spel. Teruggrijpen op kernwaarden zet ons aan tot actie en doorbreekt een impasse.
De situatie in het Midden Oosten, Afrika en vele andere delen van de wereld lossen we niet op door ze plat te bombarderen maar door de oorzaak van het opbouwen van terreur organisaties aan te pakken. Enerzijds doen we dat door minder afhankelijk te worden van de grondstoffen die tot oorlog en uitbuiting leiden, anderzijds door de gebieden te helpen aan vrede en opbouw van hun eigen 4 niveaus van gebiedsontwikkeling.
Wat we niet moeten doen
Funest is het zaaien van angst door te wijzen op de mogelijkheid dat er overal en op elke hoek een terrorist op de loer ligt. Dat is misschien wel zo maar dat is inherent aan de werkelijkheid van het leven, niet de momentopnames van vandaag. Als we goed kijken naar de gebeurtenissen zien we dat ze vooral veroorzaakt worden door mensen uit onze directe omgeving. De piloot die zijn vliegtuig vol passagiers te pletter vliegt is gewoon een Duitser. De zelfmoord jongeren van de metro in London waren geboren en getogen in dezelfde stad. Dat geldt ook voor de meeste despoten in Parijs. Overal ligt ook wel een bankier of politicus op de loer om ons een schuld aan te praten, of een moment van onoplettendheid waardoor we een ongelukje krijgen. Als we deze angst voeden dan maken we voor onszelf het leven onmogelijk. De media en politiek spelen vaak onder een hoedje wegens de belangen van sensatie enerzijds en het onderbouwen van kostbare maatregelen die weer een belastingverhoging zouden goedpraten. Daar kunnen we zelfbewust doorheen prikken en zelf verantwoordelijkheid nemen voor de 5 kernwaarden in onze omgeving met gelijkdenkende mensen overal. We zijn zelf verantwoordelijk voor gezondheid, veiligheid, samenredzaamheid, basisbehoeften en ons zelfbewustzijn, kortom het creëren van welzijn niet speculeren met welvaart. Hoe meer we daaraan werken des te minder de dreiging van buitenaf ons beïnvloedt. Hoe minder we er aan werken, misschien omdat we bang zijn iets van een levensstijl kwijt te raken, des te meer we ons laten beïnvloeden door de angstzaaierij.
Paul experimenteert al jaren met levend en eetbaar groen in de stad. Nu verbouwt hij vooral op strobalen en doet dat op zeecontainers in stadsdeel Strijp-S. Verbouwen op strobalen heeft enorme voordelen volgens Paul zeker als we ons realiseren dat de bodem in een stad veelal nog vervuild is door oude industriële activiteiten uit het verleden of dat er veel beton en stenen in de grond zitten die stadslandbouw moeilijker maken. Als het aan Paul ligt wil hij veel meer en grootschalig gaan (samen)werken met levend (eetbaar) groen in de stad en verbanden leggen met waterhuishouding en luchtkwaliteit (AiREAS). Vanavond vertelt hij over zijn ervaringen en plannen.
Tijdens de bijeenkomst over business spiritualiteit heeft neuronoom Helmer van Weelderen zijn boeiende verhaal kunnen doen over zijn visie en deelname aan het evenement. Cameraman Hein Kuipers van CityTV:
Stichting STIR werkt onder de populaire vlag van de Stad van Morgen aan een maatschappijmodel dat de kernwaarden van het leven en de mens erkent, respecteert en handhaaft door innovaties te prikkelen die in onze veranderende werkelijkheid steeds de kernwaarden moeten herstellen. Zo werkt de natuur zelf ook en in essentie zijn wij als mens onderdeel van de natuur. Echter sinds wij het vuur hebben leren beheersen hebben wij ons oppermachtig leren voelen ten opzichte van onze omgeving. Die oerdrift van controle en overheersing heeft geleid tot waar we nu staan, een wereld van schijnbare overvloed dat ten kosten gaat van onze leefomgeving en de armoede van velen, ver weg van ons. We leven ongezond en het ongezonde sterft uit in een natuurlijke kringloop die gebaseerd is op gezond, niet ongezond leven. De mensheid zit in een fase van haar bestaan dat wij bewust worden van gezondheid als drijvende kracht maar geblokkeerd worden in onze vooruitgang door de diepgewortelde ongezonde cultuur. 7 Miljard mensen op Aarde binnen een overheersende politiek economisch systeem dat waarde hecht aan het probleem én het dweilen met de kraan open staan wij op een historisch punt van potentiële natuurlijke zelfvernietiging.
Neem nu houtstook als oerissue waar vele duizenden jaren de mens zich mee heeft kunnen ontwikkelen. We hebben ons kunnen warmen, het donker verlichten, ons eten bereiden, onze angsten bestrijden en oorlog voeren met vuur. Maar houtverbranding is nu vooral een luxe, een gezelligheidsfactor in de huizen naast kaarsjes en wierookstokjes. Onze warmtevoorziening komt veelal uit heel andere bronnen, uitzonderingen daargelaten die ook in Nederland helaas nog voorkomen. De open haard, de vuurkorf, de barbecue zijn overblijfselen uit onze oertijd maar hebben geen reële basisfunctie anders dan recreatie. Het neveneffect van deze recreatievorm is de rookvorming van de brandhaarden.
Met de huidige wetenschappelijke kennis is duidelijk dat houtstook een van de grootste vervuilers is van onze leefomgeving. Vaak merkt de veroorzaker dit niet omdat de rook uit de schoorsteen vooral de buren bereikt. Steeds meer buren komen in opstand wegens deze ongewenste en onaangename inbreuk in hun gezondheid en privacy. Maar als men de kernwaarde van gezondheid hard maakt door de buren te vragen op te houden met de vergiftiging van de leefomgeving dan lijkt de ongezonde wereld nog steeds te prevaleren. De overheid hecht waarde aan het economische belang van de verkoop van hout en kachels, of het politieke belang van het tevreden houden van meerderheden die houtstook en gezelligheid als oerrecht blijven zien.
AiREAS
Stad van Morgen heeft de kernwaarde van gezondheid in een gezonde leefomgeving ondergebracht in het sustainocratische samenwerkingsverband AiREAS. De stad Eindhoven was de eerste die het aandurfde om luchtvervuiling zichtbaar te maken daar waar de burgers en bezoekers aan vervuiling worden blootgesteld. De vele vervuilingspatronen zijn nu bekend. Hierbij zien we dat alles te maken heeft met een levensstijl en maatschappelijke organisatie die historisch is gegroeid rondom de verkeerde beginselen. Als we luchtvervuiling op willen lossen ten behoeve van gezondheid dan dienen we integraal onze levensstijl en politiek economische structuur ter discussie durven stellen. Daar lossen we niet veel mee op want velen blijven belang hechten aan de oude levensstijl en hebben een hiërarchische structuur om vanuit macht die levensstijl af te blijven dwingen. Daarom heeft de Stad van Morgen de Sustainocratie gedefinieerd als maatschappelijk alternatief en nodigt iedereen, burgers en bestuurders, ondernemers en wetenschappers uit om simpelweg over te stappen naar Sustainocratie als hoger liggende maatschappelijke organisatie. Het focussen op kernwaarden is leven scheppend, dat geldt ook voor de economie van steden en gemeenschappen die nu noodlijdend zijn terwijl dat helemaal niet nodig is. Voorwaarde voor Sustainocratie is dat we samen verantwoordelijkheid nemen voor de constante innovatie naar onze kernwaarden, dus niet alleen bestuurlijk. In Sustainocratie is het bestuur faciliterend, niet sturend, en is er kernwaarden gedreven interactie tussen alle pilaren van de maatschappij. Sustainocratie begint bij de mens zelf die verantwoordelijkheid neemt. Het is daarom niet vreemd dat de oorsprong van sustainocratische processen in gemeenschappen, bijvoorbeeld door het opzetten van een lokale AiREAS beweging, begint bij zelfbewust burgerschap en daarna pas bestuurlijk gevolgd wordt in plaats van andersom. Gezondheid is namelijk geen politieke keuze, economie wel. Maar op een kernwaarde als gezondheid kan geen enkele politieke partij tegen kan zijn zonder op termijn politieke zelfmoord te plegen. Als men het niet kan tegenhouden dan blijkt meedoen een explosie van innovatie teweeg te brengen dat de lokale economie mede harmoniseert. De eerste politieke organisatie die meegaat heeft profijt van een groeiend maatschappelijk draagvlak. Sustainocratie is dus geen politiek noch economie maar er wordt wel politiek en economie aan ontleend.
Eindhoven is een precedent. Breda volgde als stad omdat AiREAS via een hoge school beroep deed op het gebruik van de infrastructuur van de stad en daarbij de overheid uitnodigde om mee te doen en zo mede zeggenschap te krijgen over de data en met elkaar het maken van keuzes. Eindhoven heeft “gezonde stad” nu in haar coalitie akkoord opgenomen, provincie Noord Brabant ook. De benadering van het bestuur is veelal nog sterk via de grote lijnen van infrastructuur aanpassingen en productinnovaties in plaats van investeringen in de mens, gedragsverandering en sociale innovatie zoals AiREAS dat betaamt. Daarom is samenwerking essentieel daar beiden – omgeving en mens – hand in hand gaan. De stappen zijn gezet in een van de meest complexe transities ooit in het bestaan van de mensheid.
Er zijn volgens AiREAS drie manieren om luchtvervuiling aan te pakken:
1. Vervuiling proactief voorkomen. Dit roept spanningen op wegens oude cultuur patronen die ter discussie komen te staan. Politieke en economische overwegingen krijgen dan vaak de voorkeur boven de kernwaarden van gezondheid. Dit is echter tijdelijk omdat WHO luchtvervuiling als doodsoorzaak nummer 1 in de openbare ruimte heeft aangewezen waardoor er ook een juridische casus ontstaat vergelijkbaar met roken. Het probleem ontkennen heeft daarom geen zin daar men op termijn aansprakelijk gesteld kan worden voor het in de weg staan van oplossingen. We zitten dus in een complexe transitiefase waarin gezond verstand en samenwerking een betere optie blijkt dan verzet, stoïcijnse doof-blindheid of opstand.
2. Vervuiling ontwijken. Dit kan door fiets en verkeersroutes om te leiden, mensen met gepersonaliseerde informatie te helpen keuzes te maken die voorkomen dat men teveel wordt blootgesteld aan luchtvervuiling. Men heeft dan wel een relatief goedkoop lucht-meetsysteem nodig dat de luchtkwaliteit in de gaten houdt en iedereen betrekt bij de problematiek. Veel burgers en buurtverenigingen in Nederland vragen aan AiREAS of ze zelf, al is het zonder de overheid, een meetsysteem kunnen aanvragen en zich aansluiten bij de AiREAS beweging. AiREAS onderzoekt de mogelijkheid om hier invulling aan te geven als eerste stap naar een proactieve lokale samenwerking, inclusief het gemeente bestuur. Maar als de eerste stap van verantwoordelijkheid-name vanuit burgerschap komt dan krijgt dat aandacht puur omdat het om de kernwaarde gezondheid gaat.
STIR Avondinspiratie | Thema Gezondheid | Voor ons en onze kinderen: er is veel meer mogelijk dan wij denken (pilot sessie)
Vervolg op 26 april
Tijdens het STIR Avondcollege van 26 april hebben wij van Eugen Oetringer gehoord hoe TomTom- achtige technieken hem de weg naar therapieën wezen die bij de ADHD en dyslexie van zijn zoon de doorbraak leveren. Hij stelde tevens een lijst met therapieën voor die, na het uitziet, deze technieken gebruiken zonder dat iemand het weet. Samen met de besproken talenten bij mensen met ADHD, dyslexie en autisme vonden wij het dusdanig interessant dat wij het initiatief ‘School of Talents’ zijn gestart. Er blijkt nog veel meer mogelijk te zijn.
Het Zorgdenkers Netwerk, wat mede vanuit Eugen’s ervaringen is ontstaan, heeft een reeks vergaande mogelijkheden gevonden. Tijdens dit interactieve avondcollege gaat Eugen voorstellen wat ze hebben gevonden. Wellicht dat u, als patiënt, zorgverlener/uitvoerder of bestuurder/manager, het een of ander kunt meenemen en meteen inzetten.
Je loopt zo rond tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven en dan sta je ineens oog in oog met de Afgaan Massoud Hassani. Ik ben op zoek, samen met STIR partner en Turk Rustem en zijn vrouw Dilek, naar inspirerende samenwerking voor ons uitwisselingsprogramma van studenten die we bewust willen maken van allerlei werkelijkheden en de menselijke kernwaarden.
De werkelijkheid van Massoud ontstond in Afghanistan waar hij als kind speelde in een door landmijnen vervuild landschap. Toen hij naar Nederland kwam zag hij speelgoed dat een bron van inspiratie werd voor het ontwerp van een mijnenveger in de vorm van een GPS gestuurde bol.
Het is natuurlijk fantastisch dat een van de kernwaarden van Sustainocratie, veiligheid, op zo’n manier aandacht krijgt. De agressie van landmijnen is al erg genoeg, de perverse economie er achter is nog verwerpelijker. Dat uiteindelijk dit met bamboe, plastics en een nobel design aangepakt kan worden, om veel menselijke slachtoffers te voorkomen in die vervuilde gebieden, is geweldig. Van het een komt het ander en ontwikkelt hij drones die helpen bij het in kaart brengen van de onveilige gebieden.
Bezig zijn met menselijke kernwaarden blijkt wederom verbindend te werken. Met onze studenten gaan we ook met deze inspiratie aan de slag.
Dit jaar heb ik besloten om te kijken naar de creatieve geest in Eindhoven door de ruim 400 initiatieven te bezoeken die verspreid over de stad zich presenteren tijdens DDW2015. We zijn nu op de helft van de Dutch Design Week en ik bruis van enthousiasme. Het gaat mij niet alleen om de kunst en kitsch die ik tegen kom maar vooral om al die geweldig gedreven, vriendelijke en uitnodigende mensen die hun passie delen zonder dat het een verkooppraatje wordt. Of het nu gaat om hightech applicaties op gebied van gezichtsherkenning, mozaïek kunst of metaalbewerking. Allemaal even vriendelijk, uitnodigend en sympathiek.
Tussendoor staan allemaal eettentjes, wordt muziek gemaakt of kunnen we kijken naar een dans of theater optreden. Het is een en al feest, waar je ook komt. Er is geen reden om iets te missen. Gratis bussen verbinden de lokaties!
Deze blog gaat over 4 niveaus van verstedelijking. Drie ervan zijn hiërarchisch ingericht, de vierde is sustainocratisch. De stap van 3 naar 4 is ingrijpend en zeker als het zich blijvend dient te integreren in een duurzame stedelijke eco-dynamiek. Zover zijn we nog niet. Niveau 4 manifesteert zich als dieper bewuste oplossing en transformatief spanningsveld tegelijkertijd.
Volgens een extern rapport voor het gemeentebestuur van Eindhoven is het AiREAS initiatief van de Stad van Morgen (STIR) een niveau 4 manier van verstedelijking. Het is tevens een van de weinige, zoniet enige in de wereld dat stand houdt onder druk van de drie hiërarchisch gestuurde onderlagen. Hoe zit dat met die 4 niveaus en waarom is niveau 4 zo uniek, belangrijk en kwetsbaar?
Het eerste niveau van verstedelijking is het ontwerp van een basis-infrastructuur. Er zijn wegen nodig maar ook riolering, elektriciteit, voorzieningen, enz. Dat geldt voor elke stad waarin natuurlijke diversiteit de identiteit van de stad bepaald. Een havenstad is anders dan een stad op een logistiek knooppunt of handelsroute. In de basis infrastructuur treffen we de geschiedenis van zo’n stad, met oude stadsmuren, kerken, kastelen, kades en bestrating. Hele woonwijken, winkelgebieden en kantoorcentra behoren tot het uiterlijk van een stad.
Het tweede niveau verbindt de verschillende infrastructuren om stadsmanagement efficiënt en effectief te maken. Denk aan de manier waarop elektriciteit wordt afgestemd op vraag in seizoenen of wegen worden afgestemd op bereikbaarheid van winkelcentra of ziekenhuizen. Om de investering in infrastructuur te kunnen financieren draait het in de stad om geld via belastingen. Door de hiërarchische positie van de stad in een land int de staat het grootste deel van de belastingen en wordt het stadsbestuur onderdeel van het landsbelang. Men krijgt middelen toebedeeld volgens een verdeelsleutel waarin het bureaucratische landsbelang de overhand heeft.
Het derde niveau kennen we als de Smart City. Door toepassing van technologie wordt gedrag gecontroleerd, systemen geïntegreerd en belangen tussen institutionele partijen (overheid, bedrijfsleven en onderwijs – triple helix) onderling afgestemd volgens de politieke en economische sturing. Smart betekent “slim” maar dat kan op verschillende manieren uitgelegd worden. Technologie in handen van bureaucratie en controle heeft een hele andere slimme structuur dan technologie voor maatschappelijke cocreatie en productiviteit samen met de burgers. Niveau 3 is van groeiend belang gezien de uitdagingen van deze tijd. Drinkwater wordt schaarser en intelligente distributie en verwerkingssystemen zijn belangrijk. Steden zijn dichtgemetseld met asfalt, cement en glas waardoor de klimaatverandering en bijbehorende regelval of hitte perioden speciale aandacht vragen voor slimme oplossingen, vaak met terugkeer van de natuur in de verstedelijking maar ook de inzet van de bevolking zelf uit eigen wel-belevingsdrang.
Niveau vier wordt bereikt wanneer de instellingen zich bewust worden van hun eigen en stedelijke kwetsbaarheid door structurele afhankelijkheid van geld met goederenstromen van buiten de stad zonder dat er lokale productiviteit tegenover staat. Of de toename van verwijtbare problemen zoals vervuiling, armoede ontwikkeling en kostbare remediale infrastructuur en zorg oplossingen die niet meer via belastingen te dekken zijn. Geld van stedelijke productiviteit verdampt naar buiten de stad via landelijke belastingen of bedrijfskundige concentraties elders. Hierdoor komt het stadsbestuur in de klauwen van hogere economische en politieke belangen terecht terwijl het wel de lokale politieke, economische en maatschappelijke verantwoordelijkheid draagt. Als men echt wil besturen dan dient de stad gezien te worden als een centrum van authenticiteit door zich veel onafhankelijker op te gaan stellen. Dat kan alleen door de bevolking aan te sporen medeverantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkeling van de stad. Economische drijfveren zijn dan te onpersoonlijk en nog ondergeschikt aan de afhankelijkheid structuren. De grote uitdagingen van deze tijd brengen ons al snel op menselijke kernwaarden waar men zich wél persoonlijk voor in wil zetten. Die ontwikkelingen vallen echter buiten de economische patronen van oude geïndustrialiseerde belangen die eigen zijn aan de onderliggende niveaus. Een nieuw waardesysteem is nodig op lokaal stadsniveau.
Waar slimme infrastructuur keuzes en speculatieve groeipatronen rondom economische geldbelangen nog vanuit de bestuurlijke hiërarchie gecoördineerd konden worden wenst het productief nastreven van kernwaarden voor de mens en natuur een andere relatie tussen de omgeving en het gedrag van het bestuur en de bevolking. Niveau 4 draait om heel andere doelstellingen dan de onderliggende niveaus. Paradoxaal zijn de eerste 3 niveaus nodig om ze daarna via niveau 4 te gaan aanpassen aan een nieuwe complexiteit. AiREAS streeft naar gezondheid en luchtkwaliteit, FRE2SH naar stad/platteland productiviteit en samenredzaamheid, de STIR leercoöperatie naar levenslang leren, SAFE naar de innovatieve transitie voor onafhankelijkheid van gevaarlijke grondstoffen. Kernwaarde gedreven samenwerking is de essentie van menselijke maatschappijvormen waarbij we allemaal verantwoordelijkheid nemen en investeren in ons integrale welzijn. De stedelijke ontwikkeling tot en met niveau 3 was gebaseerd op bestuurlijke en economische afhankelijkheid. Niveau 4 draait echter de zaak om en stuurt aan op gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en productiviteit.
Het stadsbestuur reguleert niet op niveau 4 maar faciliteert door ruimte te scheppen voor innovaties en samenredzaamheid. De kwetsbaarheid door afhankelijkheden mindert omdat mensen verantwoordelijkheden nemen die de ruimte opvullen. Als de menselijke en natuurlijke kernwaarden van Sustainocratie centraal komen te staan, om de balans te herstellen tussen mens en omgeving, dan dient de bevolking en het bestuur samen een waarde en niet geldgedreven interactie aan te gaan. Dat laatste vormt een probleem ten opzichte van de onderliggende bestuurlijke gelaagdheid. Niveau 1, 2 en 3 zijn opgebouwd door economische en politieke lobbies op gebied van vastgoed, constructiewerken en technologie. Op niveau 4 gaat de aandacht naar geheel andere zaken die de lobby aantasten. Bestuurders die op niveau 4 actief willen zijn krijgen al snel te maken met moties van wantrouwen en tegenwerken op de onderliggende niveaus die het liefst alleen maar groei wensen uit economisch eigenbelang.
Stad van Morgen biedt de doorbraak zonder amper bestuurlijk risico. Door de Sustainocraat te positioneren op niveau 4 en het bestuur van niveau 3 uit te nodigen naar een werkelijkheid van multidisciplinaire samenwerking op basis van menselijke kernwaarden, kan het bestuur amper weigeren. Niveau 4 is dan een populair initiatief waar het bestuur zich bij dient aan te sluiten als het voeling wil blijven houden met de gemeenschap en optimaal wenst te profiteren van de inzet van de eigen bevolking. Dat is tevens het argument naar de oude lobby die zich dient te schikken in de nieuwe verhoudingen die ontstaan en waar de bevolking verantwoordelijkheid voor neemt.
Eindhoven is pionier dankzij de relatie Sustainocratische Stad van Morgen (niveau 4) en Slimme Stad van Vandaag (niveau 3).
Stad van Morgen 