Burgerparticipatie is de kracht van een samenleving en angst van het beleid

Burgers ZIJN de maatschappij en participeren altijd. Wanneer er dan expliciet gesproken wordt over burgerparticipatie waar hebben we het dan over? Om dát te begrijpen gebruiken we gemakshalve de gelaagdheid van een maatschappij. Aan de basis van onze maatschappij staan wij, de burgers, de mensen die samen de stad, de provincie, het land of continent vormen. De wereldburgers die door ons bestaan “de mensheid” vorm geven die voor zichzelf grenzen heeft opgeworpen om zichzelf een regionale groepsidentiteit te geven waar men zich mee verbonden voelt. Allereerst zijn wij dus mens en als zodanig grenzeloos verbonden aan alle mensen op Aarde. Daarna zijn wij burgers door territoriaal ons te verbinden aan regels die gelden in dat gebied. Die regels komen voort uit een geschiedenis en een mengelmoes van zichzelf toegeëigende machtsposities van bepaalde families of groeperingen en organische ontwikkelingen die een gebied heeft meegemaakt en waaraan we onze identiteit en manier van functioneren ontlenen. Dat heeft gaandeweg een infrastructuur opgeleverd en een diversiteit van opvattingen die eigen zijn aan de lokale demografie en cultuur. Zo is het gekomen dat Nederland anders is dan China of Mexico en ook intern verschillen toont tussen Zuid Holland en Friesland of Limburg, en Eindhoven, Amsterdam of Enschede.

Op wereldschaal is Nederland maar een speldenprik op een landkaart, grotendeels te zien als een deel van de kustlijn van de Noordzee en een grote delta door de monding van enkele grote Europese rivieren. Die positie heeft veel van de ondernemende kracht, handelsgeest en economische drijfveren van Nederland in de wereld bepaald. Als we dan weer kijken naar ons burgers dan is de geografische nietigheid van ons landje en de grootsheid van onze interactie met de wereld zo’n enorm contrast dat we ons af kunnen vragen wat er eigenlijk overblijft voor burgerparticipatie?

Als we dit vragen aan de ministerraad van Nederland dan krijgen we een heel andere benadering dan wanneer we het antropologisch, biologisch, sociologisch of evolutionair bezien vanuit de individu, het gezin of de buurt waarin we wonen. De kracht van het menselijk bestaan is vanuit samenhang, groepsvorming en creatievermogen fundamenteel voor het succes van bedrijven, maatschappijen en gemeenschappen. De sturing van menselijke groepsvormen wordt gevormd rondom belangen die de burgers aanzetten tot deelname aan arbeidsprocessen, vrijwilligerswerk, geloofsuitingen, opstand of vormen van emotieloze ondergeschiktheid. Burgerparticipatie is hier geen onderwerp van debat omdat de burger altijd al participeert. Er kan hooguit een dialoog ontstaan over het eco-systeem waarin men actief is wanneer voortschrijdende inzichten en bewustwording nopen tot het organiseren van nieuwe activiteiten en betrokkenheid, of het laten verdwijnen van activiteiten die in een nieuwe samenstelling niet meer relevant zijn of zelfs schadelijk voor de samenhang.

Regeringen en overheden richten beleid in op basis van regionale sturingsbelangen die een geheel eigen mix vormen tussen gemeenschappelijke zekerheden en uitingen van macht met bijbehorende (eigen)belangen. Als we het in die omgeving hebben over burgerparticipatie dan ontstaat een spanningsveld tussen het organiseren van de zekerheden en de machtsbelangen verbonden aan de gedelegeerde of ingenomen beleidsfuncties. Binnen macht is de opvatting “de burger mag meepraten maar wij zijn de baas”, binnen het organiseren van onze zekerheden regeert de opvatting “de maatschappij structureert zich vanuit interactief burgerschap en het beleid faciliteert”.

In onze huidige Nederlandse maatschappij heerst verwarring binnen de opgebouwde zorgstaat over de macht en burgerparticipatie. En dat komt vooral tot uiting in de zekerheden zoals:

  • gezondheid in relatie tot vervuiling,
  • veiligheid in relatie tot migraties,
  • samenredzaamheid in relatie tot burger en institutionele taakverdeling,
  • bewustwording in relatie tot onderwijsvormen
  • basisvoorzieningen in relatie tot economische afhankelijkheid

Burgerparticipatie eist in dit spanningsveld een deel van haar belastinggeld op voor het structureren van haar eigen zekerheden op basis van samenredzaamheid terwijl het beleid vanuit macht deze gelden toe-eigent om de machtsverhoudingen in stand te houden. Deze spanningen nemen explosieve vormen aan wanneer men niet tot elkaar kan komen. Burgerparticipatie is dan ook de kracht van de samenleving en de angst van het beleid omdat deze weet dat het van burgerparticipatie nooit kan winnen. Macht kan alleen zodanig standvastig optreden dat vertraging optreedt in actief burgerschap waardoor de spanningen alleen maar hoger oplopen.

Als daarentegen macht zich openstelt voor samenwerking en zich transformeert in faciliterende autoriteit met bijbehorende gedeelde omgang met middelen dan wint het aan eigenwaarde in de samenleving en sterkt het de eigen beleidspositie door aanpassingsvermogen en bestuursinnovatie afgestemd op de ontwikkelingen van deze tijd.

In dit laatste helpt de Stad van Morgen door burgers, beleid en bedrijfsleven doelbewust en resultaat gedreven met elkaar te verbinden in Sustainocratische processen. Deelnemers in reeds bestaande processen (AiREAS, FRE2SH, COS3I, School of Talents) erkennen dat ze er allemaal in autoriteit en erkenning op vooruitgaan terwijl het niet deelnemen leidt tot spanningen, kritiek en problemen. Ook binnen de Stad van Morgen groepen en gelieerde initiatieven groeit de wens tot opstand na een periode van bestuurlijke en burger samenhang die de laatste tijd weer lijkt te zijn verdwenen. In de beleid gelederen wijt men dit aan de aanstaande verkiezingen volgend jaar waardoor velen een risicomijdend gedrag vertonen. Binnen Sustainocratie heerst echter de opvatting dat menselijke kernwaarden niet afhankelijk dienen te zijn van verkiezingen maar een permanente rode draad in de maatschappij vormen waar structureel fondsen en ambtenaren aan verbonden dienen te zijn.

Manifest burger betrokkenheid gezondheid

Manifest

Burgerbetrokkenheid en mede-verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van regionale kernwaarden zoals gezondheid

Tijdens DDW2016 werden ruim 1000 bezoekers ontvangen op de 1e verdieping van het gemeentehuis tijdens de expositie over sustainocratisch samenwerken aan gemeenschappelijke kernwaarden zoals onze gezondheid en luchtkwaliteit. Het afsluitende debat in de raadzaal leverde dit manifest van aandachtspunten op om burgers beter te betrekken én erkennen bij de ontwikkeling van onze eigen kernwaarden. Tevens wordt een bestuurlijke oproep gedaan om zich veel ambitieuzer op te stellen in de aanpak voor de verbetering van gezondheid in de binnenstad. Aan het einde van het manifest kunt u eventueel en desgewenst uw steun betuigen. Download hier manifestburgerparticipatie-2 het hele document.

1. Ruimte en waardering voor sociaal ondernemerschap:
Onze gangbare politiek-economische werkelijkheid concentreert zich met name op de speculatieve economie van industrieel materialisme, of dit nu tot uiting komt in productcreatie en handels processen of maatschappelijke dienstverlening. Deze maatschappijvorm werkt problemen in de hand die niet via dezelfde economische drijfveren, regelgeving of bestuur opgelost kunnen worden. Sociaal ondernemerschap doet dat juist wél en zorgt voor vreedzame transitieprocessen die de continuïteit van maatschappelijke en economische stabiliteit waarborgen. Uit sociaal ondernemerschap ontstaat een enorme maatschappelijke kostenbesparing, oplossingsgerichte creativiteit, vermindering van bureaucratie en de basis voor ontwikkeling van nieuwe vormen van arbeid en economie. Sociaal ondernemerschap is de kiem van maatschappelijke, sociale en economische innovaties die voldoen aan de nieuwe eisen van een voortschrijdende evolutie.

Sociaal ondernemen is niet geld maar waarde-gedreven hetgeen een geheel ander verdiensten patroon met zich meebrengt dan de geldafhankelijkheid of sturing van de (stedelijke) omgeving. Als nieuwe waarden zich manifesteren uit sociaal ondernemen worden ze op termijn overgenomen door geld-gedreven ondernemerschap in nieuwe marktontwikkelingen van sociale uitvergroting.  In de huidige tijd is sociaal ondernemen zodanig geprofessionaliseerd en onderdeel geworden van een nieuwe maatschappelijke structuur dat het evenredige erkenning behoeft, niet beperkend vanuit een geldelijke beloning maar vanuit waardering en de toebedeling van emotionele rust en ruimte in de geldafhankelijke wereld die de verstedelijking kenmerkt.

Huidige sociaal ondernemers worden, vaak met nodige vormen van onbegrip, gesteund door partners, een uitkering of pensioen, of familie. Of ze leven op het randje van armoede. Deze onterechte status vertegenwoordigt een gebrek aan erkenning en structuur van deze vorm van maatschappelijke professionaliteit. De stelling van “1% maatschappelijke waardering van sociaal ondernemen vormt de basis van 100% stabiliteit en 200% duurzame regionale evolutie en vooruitgang” kan via sustainocratische processen worden onderbouwd. Geen erkenning maakt elke gemeenschap kwetsbaar voor speculatie, (macht)misbruik en bijbehorende crisissen en depressies.

Actie: STIR (Stad van Morgen) gaat zich namens de debatgroep in sustainocratisch verband de tafel creëren voor het formaliseren van een maatschappelijke erkenning, organisatie en waardering van sociale innovatie en ondernemen.

2. Het indexeren en meetbaar maken van sociaal ondernemen:
De bekende “voetafdruk” heeft bijgedragen aan het bewustzijn van de impact van onze consumptiepatronen en levensstijl op het draagvlak van de Aarde. Een soortgelijke indexering kan helpen door het sociale ondernemen van meetbare instrumenten te voorzien waardoor het onderdeel wordt van de vermogensontwikkeling van een gebied en gemeenschap.

Actie: Stad van Morgen gaat op zoek naar instrumenten voor de indexering van sociaal ondernemen.

3. Op wijkniveau burger betrokkenheid creëren:
“Wie ben je, wat ben je, wat doe je en wat wil je?” zijn vragen die uit zijn op het maatschappelijk betrekken van mensen op basis van hun talent en motivatie. Veel in de wijken krijgt men voor elkaar door met elkaar creatief naar oplossingen te zoeken zonder tussenkomst noch financiering vanuit de overheid. Sociaal ondernemen is een geheel nieuwe dynamiek van verbinden en benutten van wijkgerelateerde vermogensinstrumenten die voorhanden zijn. Wijkgerichte sociale ondernemers die dit voor elkaar krijgen doen dit niet altijd in deeltijd maar zijn fulltime structureel maatschappelijk betrokken en actief. Zij vormen een brug tussen de bestuurlijke ruggengraat van gebiedsontwikkeling en de dynamiek van burgerparticipatie in sociale innovaties. Wederkerigheid is niet alleen genoegdoening maar ook de toegang tot voorzieningen in de vorm van basisbehoeften (wonen, voeding, kleding) zonder dat er op een andere manier dwang bij komt kijken. Betrokkenheid creëren door de sustainocratische kernwaarden te gebruiken als verbindend middel blijkt goed te werken. Wijkgerichte sociale innovatie stuit echter regelmatig op de politiek economische sturing die ver weg staat van de kernwaarden en bijbehorende sociale betrokkenheid. Met de introductie van de Brabantse Health Deal is er aanleiding om overkoepelende stads en wijkgerichte sociale belangen te verenigen. Op sustainocratische manier de wijkgerichte evolutie vormgeven zorgt voor lokale vrije initiatieven die uit de bevolking zelf ontstaan en toch aansluiting vinden op het gebieds-DNA van de gehele regio.

a3p-twitter-logo
Voorbeeld van sociaal ondernemen

Actie: STIR gaat samen met het regionale en stadsbestuur, en wijkgerichte initiatieven deze visie verder onderbouwen, uitvoeren, zichtbaar maken en borgen. De algehele opvatting is dat goede voorbeelden die zichtbaar worden gemaakt veel grotere en blijvende impact hebben doordat anderen het overnemen en gaan volgen. “Nu we zien dat het kan en bestaat, willen wij het ook” is een opmerking die veelbelovend de evolutie kenmerkt.

4. Durf als gebied en gemeente ambitieus te zijn:
Deze verrassende uitspraak kwam naar aanleiding van de ervaringen gedurende de DDW2016. Met de vergroening van de Vestdijk als voorbeeld wordt de constatering geuit dat maatschappelijk draagvlak voor, vanuit kernwaarden beargumenteerde, ingrijpende veranderingen vele malen groter is dan men via o.a. inspraaksessies op bestuurlijk niveau verneemt. Dat komt doordat de mensen die voor verandering zijn geen natuurlijke behoefte hebben zich hierover uit te spreken omdat de voorstellen er toch al liggen. Een veel grotere groep mensen “die het niets uitmaakt” spreekt zich ook niet uit. Alleen degenen die belang hebben bij het uiten van verzet of weerstand laten van zich horen. Dat geeft een vertekend beeld van de werkelijkheid en is geen solide basis voor het maken van bestuurlijke keuzes.

Het zichtbaar maken van de beoogde vernieuwing aan een breed en open gezelschap, zoals de 3D presentatie Vestdijk en vrije ontwerp maquette tijdens de DDW2016, bereikt een veel groter en genuanceerder publiek, zeker als de kernwaarden structureel worden onderbouwd door de voorgestelde aanpassingen. In het geval van de Vestdijk was de algehele publiek bijdrage veel ambitieuzer dan het bestuur. “Als je het doet doe het dan meteen goed en vergroen de gehele binnenstad door het autovrij te maken”, was de veelgehoorde opvatting over de Vestdijk plannen in de binnenstad ook van de bewoners zelf “we zitten in de stank en geluidoverlast van mensen die hier niets te maken hebben.” De verschillende generaties gingen spelenderwijs aan de slag met de uitnodiging tot het bedenken van innovatieve oplossingen. Argumenten werden geopperd die een ieder aan het denken zette.

20161028_125226-1
De Vestdijkvisie van een 9 jarige “en de tunnel is alleen voor bussen of trams”

Ouderen reageren met verhalen over hun eigen beleving van geluid en vervuiling overlast en de ontmoediging door het gebrek aan medewerking die ze ervaren vanuit de overheid (politie en wijkambtenaren “we kunnen niets doen”). Ze reageren blij met de aandacht en met de opvatting “dit had allang eerder gedaan moeten worden”. Vooral de jeugd en jonge ouders laten zich verleiden tot meedenken en benaderen de uitdaging met een autoloze visie, veel groen en een veel grotere aanpak dan het stukje van de Vestdijk. De hele binnenstad autoloos, goed openbaar vervoer, veel levend groen en bereikbaarheid met fiets en te voet. Ondergrondse opties voor verkeer en logistiek werden alom gewaardeerd als bovengronds de vergroening de overhand krijgt.

Zo vroegen ouders zich openlijk af waarom men uitlaatgassen van auto’s en scooters moet tolereren op neus en mond hoogte van hun fietsende kinderen terwijl men als ouder waakt over de gezondheid van zichzelf en hun kroost? Fietspaden liggen tegen het autoverkeer aan hetgeen automatisch zorgt voor verzet van de een tegen de ander. Als die twee vormen van mobiliteit dan toch elk een maatschappelijk belang dienen zorg dan dat ze elkaar niet negatief beïnvloeden en leg, zolang auto’s vervuilen, de infrastructuren ver uit elkaar.

uitlaatgassen
Bezwaar fietsende ouders: “De kwetsbaarste wordt het meest blootgesteld”

Actie: STIR gaat zich via AiREAS verder bekommeren om het structureel verhogen van de bestuurlijke ambities door deze te verbinden met de brede publieke opvattingen, ook vanuit die groepen die niet gemakkelijk zich uiten. Sustainocratisch samenwerken helpt daarbij, zowel het bestuur als de kracht van waarde-gedreven veranderprocessen.

5. Betrek jongeren bij de maatschappelijke uitdagingen
In de groep was men het eens dat het huidige onderwijs veel te vastgebonden blijft aan cognitieve overdracht routines die aanspraak maken op tijdelijke geheugenprocessen van de jongeren maar op geen enkele wijze hun zelfleiderschap noch hun maatschappelijke betrokkenheid stimuleert. Nieuwe vormen van kennisontwikkeling, overdracht en borging, zoals het participerend leren dat de laatste jaren door de Stad van Morgen in de STIR leer coöperatie (waar mogelijk) is toegepast, levert enorm positieve resultaten op zowel in de cognitie en borging van kennis als het stimuleren van betrokkenheid en creatief zelfleiderschap. Deze nieuwe vorm vergt echter veel van de schoolbesturen die hun programma’s en ondersteuningsmechanismen dienen te herzien en structureel aanpassen met geheel nieuwe leermiddelen. Bestuurders gaan die uitdaging veelal niet aan omdat ze zich niet gesteund voelen door de Haagse sturing. De Brabantse Health Deal biedt weliswaar de argumentatie en de Stad van Morgen de werkwijze maar de omslag in en met de scholen vergt veel meer op alle fronten. Dit moeten we gezamenlijk als kans zien en niet geblokkeerd door (school)bestuurders in een hiërarchie van afhankelijkheden. Er is geen enkel denkbaar belang dat de waarde-gedreven evolutie van onze nieuwe generaties in de weg zou mogen staan.

Actie: STIR gaat verder met het opbouwen van het nieuwe scholingssysteem van betrokkenheid en stimulans tot zelfleiderschap. De vrije denkprocessen van de jeugd en de onbevangen creativiteit is een maatschappelijk vermogen dat juist in deze tijden van onschatbare waarde is en gedolven niet bedolven dient te worden.

6. Internationale communicatie en uitwisseling:
De aanwezigheid van internationale deelnemers aan het debat uit Spanje, Afghanistan, en Turkije, gaf een extra dimensie aan de gesprekken die met tolk vertaling en open interactie werden gevoerd. De algehele opvatting werd gedeeld dat de sustainocratisch geformuleerde kernwaarden universeel zijn en derhalve verbindend werken tussen alle gemeenschappen en culturen. Overal in de wereld ontstaat het sociale ondernemen en innovaties, gemotiveerd door inzichten en bewustwording “dat het anders moet” en met hun resultaten de wereld, vaak tegen alle oude opvattingen in, vooruit helpen. Het onderling uitwisselen van ervaringen, lokaal en internationaal is essentieel om met elkaar de lat steeds verder te verhogen. De sustainocratische manier van werken die via de DDW2016 tentoonstelling werd getoond, het burgerparticipatie debat en de ervaringen tijdens de Erasmus+ uitwisseling, hadden de basis gelegd voor deze spontane internationale aanwezigheid in de raadzaal. “Nu het bestaat, willen wij het ook”, komt uit deze groep. Mensen uit andere landen, zoals Zuid Korea, Mexico, China, Peru, Japan, enz hadden zich ook al op deze manier geuit.

Verschillende partijen zijn, net als de Stad van Morgen met de STIR HUBs en leer coöperatie, bezig met een horizontaal kennis en innovatie uitwisselingsprogramma en platforms in Europa. De initiatieven van STIR via AiREAS en Sustainocratie, Pakhuis de Zwijger met Citymakers, de Stadsambassades en de intenties van het WTC zijn hiervan voorbeelden.

Actie: STIR als onderzoeksstichting en initiatiefnemer van Stad van Morgen bewegingen zoals AiREAS, FRE2SH en STIR leer coöperatie zal de samenwerking tussen deze netwerk initiatieven verder trachten op te bouwen zodat er een snelweg van uitwisseling van kennis, goede voorbeelden en innovaties ontstaat en groeit.

 

6 aandachtspunten burgerparticipatie en mede verantwoordelijkheid

Tijdens het stadsdebat afgelopen zaterdag in de raadzaal van Eindhoven, over burgerparticipatie en het samen dragen van maatschappelijke verantwoordelijkheden volgens geformuleerde kernwaarden zoals gezondheid en luchtkwaliteit, kwamen zes aandachtspunten unaniem naar voren. Het debat was georganiseerd door Stichting STIR  (Stad van Morgen) en AiREAS naar aanleiding van de expositie tijdens Dutch Design Week 2016 over gezondheid gedreven gebiedsontwikkeling volgens het sustainocratische maatschappijmodel. In dit model wordt gesteld dat menselijke kernwaarden (zoals gezondheid) alleen waargemaakt kunnen worden in strikte samenwerking tussen de verschillende onderdelen van een samenleving: burgers, overheid, wetenschap en innovatief ondernemerschap. Omdat functies in onze traditionele en verouderde manier van samenleven gescheiden zijn werd de aandacht voor de kernwaarden nooit gemeenschappelijk noch in de gefragmenteerde verantwoordelijkheden gedragen. Hierdoor beleven we de huidige situatie van intense wereldwijde vervuiling, misbruik van grondstoffen en politiek economische sturing met veel bureaucratie en regelgeving, reagerend op problemen maar nergens in staat om eenzijdig een proactieve benadering te formuleren voor een duurzaam menselijk voortbestaan. Kritieke situaties stapelen zich op.

Sustainocratie wordt daarom steeds vaker gezien als een noodzakelijke evolutionaire stap in gebieds-en maatschappijontwikkeling maar vergt daarbij een geheel nieuwe omgang en samenhang tussen alle belangenpartijen. Die samenhang wordt ook wel het nieuwe niveau (niveau 4) van gebiedsontwikkeling genoemd, een niveau waarin de onderliggende functionele niveaus samenkomen en zich verbinden aan het nastreven van de geformuleerde menselijke en natuurlijke kernwaarden.

De vele internationale bezoekers tijdens Dutch Design Week reageerden aangenaam verrast over het ontstaan van Sustainocratie in Eindhoven, de gemeenschappelijke expositie hierover in het gemeentehuis en de praktische uitvoering via (onder andere) AiREAS. Velen namen ervan kennis, noteerden de publicaties hierover, om het ook in te gaan voeren in hun thuisgebied ergens in de wereld.

In Eindhoven gaan we echter weer stappen verder. De fase van het activeren van proactief betrokken burgerschap in de Sustainocratische processen is in volle gang, net als het betrekken van de vele instanties die gewend zijn om op een hele andere manier met elkaar en hun institutionele opdracht om te gaan. De recent geformuleerde bestuurlijke Health Deal in Brabant is misschien een mooie kapstok voor besluitvorming en beleid maar dient zich wel te verbinden aan burgerparticipatie, initiatieven en gemeenschappelijk gedragen programma’s. Kernwaarden zoals gezondheid kun je namelijk niet kopen, je maakt ze waar, samen! In een koop en verkoop georiënteerde maatschappij overheerst geld met de “economie” als maatstaf waarin allerlei beloningsstructuren mensen en instanties bezig houden. Maar het nastreven en onderhouden van kernwaarden is geen handelseconomie. Het is een cocreatie met doelgerichte veranderingen vanuit een gemeenschappelijk gedragen bewustwording en dragen van verantwoordelijkheid. Deze doet er veel toe maar niet past in die oude wereld van regulering, geldgedreven beloning of afhankelijkheden. Er zijn nieuwe instrumenten nodig die deze vorm op niveau 4 consolideren.

Het debat begon met presentaties van burgers die pioniers zijn in deze ontwikkeling. Zij tonen hun motivatie, aanpak, successen en doorzettingsvermogen. De vraag in het debat is geënt op het uitvergroten en consolideren van de initiatieven in een nieuw geformaliseerde maatschappelijke context. Nu is de evolutie nog te veel afhankelijk van pioniers en daarom erg persoonsgebonden en kwetsbaar. Het veralgemeniseren van de processen vergt erkenning en positionering dat onderdeel is van een nieuwe werkelijkheid en complexiteit.

De zes grote lijnen zijn daarvan het resultaat:

1. Erkennen en waarderen van sociaal ondernemen.

2. Indexeren en meetbaar maken van sociaal ondernemerschap.

3. Wijkgerichte burger betrokkenheid creëren.

4. Durf bestuurlijke ambities gezonde verstedelijking hoog te leggen.

5. De jongeren betrekken bij de maatschappelijke uitdagingen.

6. Internationale uitwisseling  van het goede voorbeeld.

Er is een manifest ontstaan uit dit debat dat de punten verder toelicht. Het manifest kunt u hier downloaden manifestburgerparticipatie-2 en eventueel ondersteunen.

Eindhovens stadsbestuur mag veel ambitieuzer te werk gaan

Dit is een van een verrassende aanbevelingen die uit het stadsdebat is gekomen over burgerparticipatie in kernwaarden gedreven gebiedsontwikkeling dat gisteren plaats vond in de Raadzaal van Eindhoven. Bestuurlijke keuzes en initiatieven blijken volgens de deelnemers aan het debat helemaal niet zo democratisch onderbouwd. Dat komt omdat de toetsing van initiatieven vaak gebeurt via de traditie van “inspraak”. De mensen die op inspraaksessies afkomen blijken maar een deel te zijn van de maatschappelijke werkelijkheid. Het zijn veelal mensen die belang hebben bij het uiten van hun mening. Deze is vaak conservatief of negatief. Degenen die positief staan tegenover verandering hebben veel minder behoefte zich erover te uiten en dit te verdedigen terwijl er een veel grotere groep mensen is die “het niet zoveel uitmaakt”. Dat is de stille meerderheid die ongehoord blijft.

Gedurende de Dutch Design Week 2016 heeft een week lang een expositie gedraaid op het stadhuis over multidisciplinair samenwerken aan een gezonde leefomgeving, met AiREAS (luchtkwaliteit) als prikkelend voorbeeld. Er werden allerlei initiatieven getoond die daaruit direct of indirect voort zijn gekomen. Vele 100-den mensen hebben de expositie en de initiatieven kunnen aanschouwen en met de betrokken initiatiefnemers van gedachten kunnen wisselen. Tot de verrassing van de expobemanning was de reactie over het algemeen niet alleen positief en enthousiast maar zelfs veel meer vooruitstrevend dan men ooit tevoren had vernomen. Opmerkingen als “dit had al veel eerder moeten gebeuren” en, “als je de binnenstad gaat vergroenen doe het dan meteen goed!” werden veelvuldig genoteerd. Weerstand was niet alleen in de ruime minderheid, het was zelfs bijna niet aanwezig.

Tijdens de open uitwisseling van gedachten konden de bezoekers, jong en oud, hun creativiteit de vrije loop laten met verrassende resultaten. Kinderen opperden oplossingen en visies die iedereen versteld deden staan. De jonge ouders genoten zichtbaar van het bewustzijn van hun kinderen en konden alleen maar beamen wat ze als volwassen verantwoordelijke personen voor hun kinderen zouden willen. Gezondheid als kernwaarde bleek bij jong en oud een basisvoorwaarde en de vele bronnen van ergernis juist aanleiding tot onbesproken stress, boosheid en een gevoel van onmacht. “Waarom horen wij deze geluiden niet” vroegen raadsleden, ambtenaren en bestuurders zich openlijk af? Dat komt omdat nu pas, vanuit multidisciplinaire samenwerking de integrale democratische basis voor besluitvorming tot zijn recht komt, niet in de hiërarchische oude wereld van belangen. Dit werd tijdens het debat verder bevestigd.

STIR heeft besloten om deze en de andere grote lijnen van unaniem aanvaarde uitgangspunten op te tekenen als manifest. Deze wordt aangeboden aan het stads en regionale bestuur als ook de andere sustainocratische partners zodat we met elkaar de ambities in de regio op het juiste niveau kunnen tillen.

Stadsdebat burger verantwoordelijkheid gezonde verstedelijking

Gezondheid is geen politiek economisch discussiepunt. Het is een van de 5 sustainocratische kernwaarden en daarom een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van ons allemaal! Een gezonde stad creëren en onderhouden we samen!

Help mee onze prioriteiten te stellen voor de komende jaren.

Burgers aan zet: Stadsdebat – Raadzaal Eindhoven – Zaterdag 29 oktober – 14:00 – 16:30 (Gratis aanmelden kan hier)

stadsdebat-gezonde-stad-burgers2-2

Manifest burger betrokkenheid Smart Cities EU

Zowel STIR (Stad van Morgen) als ook AiREAS hebben hard en kritisch meegewerkt aan het opstellen van een manifest waarin betrokkenheid van burgers bij het ontwikkelen van hun eigen kwaliteit van leven in hun eigen leefomgeving gestimuleerd wordt in heel Europa.

Het manifest is nu klaar in definitieve vorm. Ikzelf heb reeds getekend naar volle tevredenheid omdat alle punten van onze kritiek in voorgaande versie zijn meegenomen en uitgewerkt. Ruim 50 andere partijen hebben eraan meegewerkt.

I_endorse_theManifesto.png

Wij bevelen ten zeerste aan dat ons netwerk dit manifest ook ondertekent zodat we samen de EU zover kunnen krijgen middels toekenning van middelen en aandacht deze vorm van samenwerking verder inhoudelijk uit te gaan werken.

 

Burgerparticipatie

Er is veel te doen over “burgerparticipatie”. De vraag is alleen wat ermee wordt bedoeld? Een burger participeert namelijk altijd! Zonder burger is er geen maatschappij. Of deze burger nu thuis op de bank op een uitkering zit te wachten of elke dag op de fiets springt om een baan ergens uit te oefenen, de burger doet altijd mee. Als dat zo is waarom dan die ophef over burgerparticipatie? Participeren waarin?

Het antwoord is divers. In sommige kringen wordt gekeken naar de scheiding tussen het functioneren van de Staat en de burger. Tot de jaren 70 van de vorige eeuw had de burger weinig tot niets te vertellen. De overheid was alles bepalend. Sindsdien is er een groeiende participatie. Maar nog steeds geldt voor vele bestuurders dat de burger mee mag praten maar de hiërarchie uiteindelijk beslist. Men praat over “de burgerij”, het kuddegedrag en wij/zij alsof er twee maatschappijen zijn, de bestuurlijke en de burgerlijke.

De mens is de baas, de bestuurder de opperbaas en geld een soort afgod

De politieke overheid wordt eens in de zoveel tijd democratisch gekozen. Dan trekt de burger de handen van de verantwoordelijkheden af en gaat verder met de orde van de dag. Men laat het algehele beleid over aan de overheid. Maar de overheid zit met een groeiend aantal uitdagingen waar het niet buiten de burger om kan. Als men dat wel doet dan wordt het overheid systeem zo groot, log en kostbaar dat het onbetaalbaar blijkt terwijl de vraag gesteld wordt of het daarmee de uitdagingen wel aan kan? Veelal denkt men van niet. Burgerparticipatie is dan een belangrijke filosofie om verantwoordelijkheden samen te gaan dragen.

Kernwaarden kun je niet uitbesteden

In de Stad van Morgen definiëren wij een 5 tal kernwaarden die we als gedeelde verantwoordelijkheid structureren: voedsel (incl. drinkwater), gezondheid, veiligheid, samen-redzaamheid en zelfbewustzijn. Deze verantwoordelijkheden zijn niet politiek verkiesbaar noch met geld te koop. Als ze niet gerespecteerd worden dan ontstaat er crisis en verval met enorme consequenties. Burgerparticipatie in deze geeft invulling aan een maatschappelijke cocreatie die wij Sustainocratie hebben genoemd.

Bijvoorbeeld AiREAS
Bijvoorbeeld AiREAS

Een andere organisatie die kernwaarden heeft geformuleerd is The Natural Step. De kernwaarden aldaar gaan om het respectvol en zelfbewust omgaan met onze natuurlijke omgeving en grondstoffen. The Natural Step en Sustainocratie vormen eigenlijk samen een optimale vorm om een maatschappij te structuren rondom een productieve kringloop in multidisciplinaire cocreatie.

Sommige mensen zien de vraag naar burgerparticipatie als een verkapte vorm van de overheid om kosten te besparen door burgers te vragen zich onbetaald in te zetten voor vermeende overheid taken. De Stad van Morgen ziet dit anders, namelijk de erkenning van de overheid dat er grenzen zijn aan de verzorgingsstaat en er kernwaarden zijn die een overheid alleen maar kan bewaken en stimulerend faciliteren, niet overnemen en zeker niet negeren of blijven ontkennen. Dit besef zorgt er tevens voor dat er veel zaken in de maatschappelijke context dienen te veranderen. Een daarvan is de beloningsstructuur. Een andere is de transitie van een afhankelijkheid- naar een participatieve cultuur.

Participatie is context afhankelijk

Een tweede opvatting rond burgerparticipatie is de maatschappelijke context verandering. We komen uit een gekapitaliseerde maatschappijvorm waarin de medemens en Aarde worden misbruikt in een politieke en economische hiërarchie. De huidige mens is een slaaf van een schuldensysteem waar macht en belangen aan wordt ontleend. We worden omringd door luxe die alleen toegankelijk is met geld. Binnen die context wordt het gedrag en de participatie van de burger bepaald door geldafhankelijkheid. Het bewustzijn over kernwaarden en verantwoordelijkheden verdwijnt.

De context verandering is het besef dat we daarmee onszelf zo kwetsbaar hebben gemaakt dat we allerlei grote risico’s lopen. De mens plaatst zich gaandeweg weer in de natuurlijke werkelijkheid en ondergaat een grote mentaliteit verandering. Burgerparticipatie betekent dan dat men zich niet meer afhankelijk opstelt van een geld-gestuurde hiërarchie en schijnovervloed maar zelfbewust onderdeel wil zijn van een groter geheel en samenhang.

De mens is onderdeel van een eco-systeem

Deze opvatting geldt niet alleen voor de individuele mens maar ook de hele maatschappelijke structuur. Zo kunnen we alles ter discussie gaan stellen dat door de oude hiërarchie is gecreëerd. Denk hierbij aan de manier waarop we in steden zijn gaan wonen en de natuur hebben verdrongen met beton, asfalt en glas. Door ons weer interactief op te stellen met de natuurlijke omgeving scheppen we nieuwe voorwaarden aan de manier waarop wij onze levens inrichten. We dienen betrokken te zijn bij de productiviteit en kringloop van levensprocessen. In de Stad van Morgen gedragen we ons al zo en sturen we niet aan op geldgedreven mechanismen of de macht van het “hebben” maar op kernwaarden gedreven processen gebaseerd op gedeelde verantwoordelijkheden en gebruik van grondstoffen. Burgerparticipatie is dan een benadering van teamvorming rondom kernwaarden met het delen in de waardecreatie.

Multidisciplinair overleg over groen en water in Eindhoven
Multidisciplinair overleg over groen en water in Eindhoven “Niet duurzaam is asociaal”.

In Eindhoven gaat deze participatie maatschappij zover dat nu vele bestuurlijke ontwikkelingen ondergeschikt zijn gemaakt aan natuurlijke kernwaarden en dat multidisciplinaire co-creatie de norm is geworden aangestuurd door de kernwaarden in plaats van andere belangen. Dit zal alleen maar groeien naar mate de inzichten zich versterken door het goede voorbeeld en de bevestiging van resultaten die leiden tot nieuwe economische stromingen en harmonie.