Nu de eerst leden zich hebben aangemeld kan de VE2RS wijkcoöperatie van start in Eindhoven en omgeving. Wat kunt u verwachten?
In algemene zin gaan we experimenteren met het thema “zelfredzaamheid en samenwerking” op gebied van duurzame wijk en gebiedsontwikkeling. Een aantal zaken zijn al lopende:
1. Gemeenschappelijke inkoop van:
Energie
Stadslandbouwproducten
Workshops
Lokale recreatie
Verzekeringen
Mobiliteit
2. Samenwerking op gebied van:
Energie productie
Verbetering van de woning
Verbetering leefbaarheid
Stadslandbouw in de wijk en uw tuin
Sociale cohesie
Wijkprojecten
Advies
Wijkgezondheid
Wijkveiligheid
Wijkverduurzaming
Wijk-economie
Wijk-dienstverlening
Activiteiten
Wijk-ondernemerschap
Woonachtig in of om Eindhoven? VE2RS zal steeds verder groeien in de wijken en ontmoetingsplekken creëren waar men bij elkaar kan komen.
De wijkcoöperatie VE2RS is onder de Stichting STIR (www.stadvanmorgen.com) gestart en groeit. Vanaf het 100-ste lid zal de coöperatie zich notarieel verzelfstandigen. Wijken vormen vanaf 100 leden een eigen zelfstandige VE2RS groep volgens de algemene kaders van deze coöperatie.
Vanuit Stad van Morgen zijn wij actief met allerlei processen om zelfredzaamheid op te zetten en met elkaar vorm te geven naar een gezonde en zelfredzame samenleving. Natuurlijk wil je zelf voorbeeld geven en voorleven en delen wat daar in gebeurd. Het leercentrum waar we het geheel willen laten ervaren is nog in onderzoek en ontmoetingsfases, dus dat werd voor nu met de voeten in de klei. Maar waar en hoe?
Anderhalve maand geleden reed ik op de fiets aan de rand van Eindhoven langs een stuk grond met tuinen. Nieuwsgierig stapte ik “binnen” en vroeg welke ruimte beschikbaar was? Tot mijn grote schrik was er alleen een stuk grond van 200m2 over en moest volledig worden omgespit. Pfff, 200m2 alleen….hoe doe ik dat, kan ik dat aan, wat moet ik doen, wat brengt het ons?
Allerlei vragen die door mij heen speelden, maar vrij snel was heel duidelijk en doorslaggevend het brengt voedsel. Ik neem hier verantwoordelijkheid om te zorgen dat er eten op tafel komt, eerlijk eten voor mijn dierbaren. De vreugde en plezier die dat in mij aanwakkerde was enorm en gewapend met schop, boek permacultuur, gezond verstand en de wil om dit tot stand te brengen stond ik al snel ploeterend in de aarde.
Nu is samen werken veel leuker dan alleen werken en na korte tijd was Hannah geïnspireerd geraakt en betrok zich bij het proces. Andere ideeën, andere inzichten, aanvullend aan de basis creëerden wij de indeling van de tuin, welke groenten, fruit en kruiden onze keukens zouden laten geuren en eerlijke maaltijden konden brengen. Aangeraakt door de energie en het plezier werden wij voor de keuze gesteld, door de eigenaar, dat het naastgelegen verwilderde perceel van 100m2 ook beschikbaar kwam en dat hij het zou omploegen, maar wij het zelf moesten omspitten.
Tja en wat doe je dan?
Spinazie
Bij elkaar was het een prachtige mogelijkheid en schitterend gelegen, totaal 300m2 tegen de weilanden aan waar de fantasie volledig opging in hutten van wilgentenen voor kinderen, permacultuur, de sloot erbij betrekken, fruit gaardje, bloemenweelde, etc. en alles laten ontstaan in natuurlijke beweging. We gingen overstag…. Vrij snel daarna melde zich een jonge vrouw van 18 jaar, Marieke, die gestopt was met haar studie met een enorme belangstelling voor zelfredzaamheid. Zij werkt nu een maand met ons mee om te kijken, te leren, te delen, te ervaren of ze hier mee door wil gaan.
Alles organiseert zich met en rond ons op een natuurlijke manier en ontstaan er spontaan paden, komen allerlei thema’s aan de orde, zoals gif spuiten tegen kweek, ja/nee en wat is alternatief binnen de natuurlijke context? Experimenteren met vormen, spiralen, etc. Hooggebruik, laag gebruikers van de grond. Wat doe je tegen een overvloed aan slakken, laat je een mierenkolonie zitten bij spitten of haal je het door elkaar. De aarde zit vol met allerlei insecten en het is fantastisch alles tijdens het omspitten te bestuderen. Dit is letterlijk leren in een natuurlijke context.
De buitenlucht, de verbondenheid met de ontluikende natuur van flora en fauna om je heen laat je voelen dat je leeft en wat leven is.
Boontejes
Het omspitten van de kale vlakte, het genot om te zaaien, vensterbanken vol met stekjes, te kijken wat er wel of niet gebeurt en dan opeens groen van spinazie zien wat als een speer omhoog schiet. Die vreugde, die kracht van de natuur zien en ervaren roept zo’n respect en eerbied voor natuurlijk leven op en dankbaarheid dat je daar zelf aan kan bijdragen en in voorzien in eenvoud en eerlijkheid.
Op 26 Maart 2013 kwam een groepje mensen bij elkaar om de proefwijk Doornakkers verder invulling te geven. De bijeenkomst hoorde bij het living lab van AiREAS (luchtkwaliteit en volksgezondheid) in Eindhoven. Het werd een fijne ontmoeting tussen uiterst betrokken mensen maar tevens een boeiende en herkenbare innerlijke “strijd” tussen twee verschillende werelden, de oude democratie van het polderen over problemen en oplossingen (gevolgen-economie), en de nieuwe democratie van het doelgericht samenwerken (sustainocratie).
De aanloop naar 26 maart
We zijn al enige tijd bezig met AiREAS en burger participatie waar we steeds weer dat dilemma van wereldbeelden tegenkwamen. De grootste uitdaging van het werken aan een gezonde stad blijkt er niet één maar een heleboel. Hoe gaan we om met communicatie bijvoorbeeld? Uit die discussie is uiteindelijk een derde opzet van een website ontstaan www.aireas.com. De eerste twee zijn omgevallen door gebrek aan continuiteit (men benaderde de site als een product ipv een middel in een proces) en beleving in het samenwerkingsproces van AiREAS waarin iedereen in Eindhoven betrokken is, bewust of onbewust. In de nieuwe site kunnen mensen een eerste beetje informatie vinden en zich aanmelden om wat te doen. Het moet nog blijken of dat werkt.
De bijeenkomst van 26 maart was een off-line dialoog die tot stand was gekomen door de interactie van enkele maanden met allerlei mensen. Naast de keuze van AiREAS om Doornakkers aan te wijzen als proeftuin (omdat er al zoveel betrokken mensen actief zijn) was de kennismaking met het Buurtkantoor aan de Bloemfonteinstraat doorslaggevend. Het bleek een mooie open ruimte voor de vele spontane en veelzijdige wijkontmoetingen die wij voor ogen hadden. De eerste contacten met de jonge charmante en uiterst betrokken uitbaatster Simone waren dan ook vol gedreven energie. Maar toen ons enthousiasme zich concretiseerde in een uitdagende dag, week en maandinvulling rond het levend groen seizoen van 2013 in de wijk, toen kwamen er vanzelf allerlei beren op de weg.
Beren in het groen
We leven in een maatschappij waarin een toestemmingscultuur overheerst en waar ik al over heb geblogd. Als er ondernemende initiatieven worden gesuggereerd dan worden ze eerst getoetst aan de vele bestemmingsplannen die ons omringen vanuit een afhankelijkheid van andere mensen en instanties. Zo ontstond de vraag bij het buurtkantoor “Mag ik wel een bijeenkomst faciliteren die niet alleen ondernemers aangaat?” Men had ergens bedacht dat ondernemers lid moesten worden van het Buurtkantoor maar ondertussen wordt niemand lid en is het grotendeels leeg. AiREAS wil wel gebruik maken van de faciliteiten (zoals we dat al overal doen in Eindhoven) op basis van bijvoorbeeld consumpties maar willen geen lid worden want dat is voor ons te beperkend. “Mogen we wel plannen maken voor groen in de wijk?” Want o wee de gemeente……?! Als dan de wethouder openheid geeft door “de burger aan de knoppen van de openbare ruimte” te communiceren dan weten we ineens niet of we dat ene plantje wel uit de grond mogen trekken? Of we wel toestemming moeten vragen aan de buren? En wat we met dat ene plantje moeten doen? Angst, angst, angst.
De lokale ondernemers willen wel meedoen als het hen maar geen tijd kost. De ambtenaren die uitgenodigd worden hebben geen tijd om hun mail te beantwoorden laat staan om deel te nemen aan de bijeenkomst. Wijkcoordinatoren hebben zelf bijeenkomsten georganiseerd die uiteindelijk niet door blijken te gaan maar vooraf wel allerlei agendas opvullen die uiteindelijk leeg blijven als het moment nadert. Samenwerking en verbinden “kan niet”. Mensen die toezeggen komen niet en zij die komen weten de weg niet te vinden omdat de adresaanduiding hen elders heen verwijzen dan naar het buurtkantoor. Beren, beren, beren…..
Effectieve berenhouderij
Uiteindelijk zijn een groep van 8 mensen dan bij elkaar gekomen in het Buurtkantoor. Terugblikkend waren de meeste beren op de weg spinsels van onze eigen angsten om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Geen wonder dat het land in crisis verkeert. Wij zijn allemaal berenhouders geworden die de kunst verstaan om effectief onze eigen beren op de weg te verzinnen naast de vele echte beren die wij gecreerd hebben met elkaar door de wereld te bureaucratiseren en vol te plannen met dingen waar niets van terecht komt.
Daar zitten we dan, de 8 die het avontuur en alle beren hebben getrotseerd en overleefd en veilig aan de thee en koffie gaan bij onze Simone. Geen beer meer in beeld. Maar ondertussen was een bijeenkomst die ondernemers, wijkbewoners, kartrekkers in de openbare en private ruimte, moest laten samenwerken tot een eetbare wijkbeleving afgestomd tot een eerste verlegen kennismaking van een aantal ondernemende avonturiers.
Ook goed!
In onze Sustainocratische wereld hebben we al de gewoonte ontwikkeld om altijd door te gaan ongeacht de hoeveelheid deelnemers. Wij nodigen de hele wereld uit. Als er dan maar één persoon deel komt nemen dan vereren wij die ene en gaan er mee aan de slag en we treuren niet om al diegenen die niet die stap hebben gewaagd. Die komen vanzelf wel een keer. Ooit. En vandaag waren we al met zijn 8-ten!
Van polder naar stip
De kennismakingsronde is altijd een gebeurtenis op zich. 8 avonturiers die graag vooruit willen en elk met een eigen beeld van de werkelijkheid. Stuk voor stuk grandioze mensen die een diversiteit aan kennis, ervaringen en vaardigheden vertegenwoordigen waar we meteen al van onder de indruk raken. Elk van de persoonlijke introducties opent een genot aan betrokken vragen en discussies, plannen, oh ja’s, en doen we dit en dat’s, enz. Heerlijk! De een is wat meer inhoudelijk, de ander wat meer vooruitstrevend, weer een ander wil meteen concreet en ga zo maar door. Maar in die ogenschijnlijke chaos zit wel de vooruitgang die wij als Sustainocratie willen boeken maar dan moet er wel een ding even afgestemd worden: de Stip!
Sustainocratie gaat uit van een duidelijke richting die past binnen onze definitie van duurzame menselijke vooruitgang (Samen blijven werken aan een gezonde, vitale, veilige, zelfredzame menselijke maatschappij binnen de context van onze natuurlijke omgeving). AiREAS heeft als stip: gezondheid en een gezonde omgeving. VE2RS heeft als stip: zelfredzaamheid.
Alle deelnemers komen voort uit de huidige gevolgeneconomie. Men is dus gewend om te redeneren in maatschappelijke problemen. In Doornakkers komt al snel het lijstje van drie uitdagende knelpunten: Geweld achter de voordeur, allerlei soorten verslaving en algemene ongezondheid. Dat zijn allemaal gevolgen van een levenswijze en maatschappelijke structuur waar het multiculturele caracter van de wijk ook een rol in speelt. Aan die gevolgen wordt al veel geld geinvesteerd zodat ze “behandeld” worden vanuit een geldafhankelijke consumptie maatschappij. Het lost niets op maar houdt veel mensen bezig. Daar gaat Sustainocratie niet over en doet er niet aan mee. Wij gaan over levensstijl en overkoepelende menselijkheid. Een nieuwe horizon levert nieuwe ideeen op. Wij kijken niet vanuit een pijnlijk gevolg en plakken een pleister, we bepalen een gewenste situatie en zoeken naar de weg ernaar toe.
Wij nemen een stip zoals gezondheid en gaan er van uit dat dan die oude gevolgen ook gaandeweg aandacht zullen krijgen en wellicht voor een groot deel vanzelf zullen verdwijnen. Mensen die professioneel zijn opgegroeid, opgevoed en afhankelijk gemaakt van die gevolgeneconomie hebben vaak moeite om Sustainocratie te geloven. Zij handelen in pleisters. Men komt al snel in tweestrijd tussen de focus op het oude gevolg en de uitdaging van de stip. In AiREAS polderen we niet over hoe we met een gevolg omgaan maar discussieren over de prioriteiten tussen vele initiatieven die we kunnen nemen op gebied van de ontwikkeling van wijkgezondheid. Soms is dat in een beeldvorming lastig te combineren. Maar wij houden vast aan die stip op die horizon omdat wij ervan overtuigd zijn dat dit juist een oplossing is voor de vele crisissen die wij doorlopen. Als men met ons meedoet in Sustainocratie dan vragen wij minstens om de “benefit of the doubt”, doelgerichte samenwerkingen en inzet vanuit Talent en Gedrevenheid. Als dat niet lukt dan mag men zelf de keuze maken of men meedoet of niet? De 8 deelnemers hadden die keuze alang gemaakt en daarom waren ze erbij.
Een stip op de horizon, honderden stappen
Toen dat eenmaal duidelijk was werd de brainstorm pas helemaal losgelaten op allerlei mogelijke stappen die ons op weg zouden brengen naar die stip. Boeiend in deze is dat elke deelnemer redeneert vanuit het eigen professionele of private beeld van de wereld, veelal genuanceerd door de expertise waarmee men aan tafel zit of de betrokkenheid bij de eigen wijk. Tijdens de bijeenkomst waren er bijvoorbeeld twee personeelsleden van stichting NEOS aanwezig. Deze organisatie houdt zich bezig met daklozen in de stad en schept ruimte om hen weer te helpen aan een positieve toekomst. Er zijn zo’n 400 mensen professioneel bij betrokken voor zo’n 400 daklozen, 1 op 1 dus bijna.
In de Sustainocratie gaat het vooral om het inzetten van gedreven mensen in de waardegedreven processen die wij opstarten binnen de context van duurzame menselijkheid. De daklozen hebben, belemmert door al hun persoonlijke problemen natuurlijk, wel de vrijheid om zich in te zetten. Als wij daar voldoende wederkerigheid voor weten te creeren dan is deze groep ideaal voor directe betrokkenheid. Het was dan ook helemaal niet vreemd dat elk nieuw voorstel meteen in verband gebracht werd met de daklozen en NEOS als begeleider. Ook dan kwamen allerlei beren aan de orde maar dat wisten we in het groepje wel te nuanceren. Het interessante was het moment dat de mensen van NEOS halverwege weg moesten. Vlak daarvoor kwam iemand binnen die zich met basisscholen bezig hield.
Nadat NEOS was vertrokken werd nog amper over daklozen gesprokken. De oudere en nieuwe ideeen werden aangevuld met de expertise die nog was overgebleven. Ineens ging het over basisscholen, jongeren, fietsreparaties, wijkbladen, een wijkcockpit, enz. Dit geeft aan hoe mooi dit proces is en dat volledig afhankelijk is van de aanwezigheid van de betreffende expertise. Als die expertise er een eigenbelang aan verbindt, bijvoorbeeld het eigen zakelijke succes, dan is afwachten in deze uit den boze. Men komt gewoon niet aan de orde als men er niet zelf bij aanwezig is. Dat geldt voor iedereen. De uitkomst van zulke bijeenkomsten zijn dan ook volledig onvoorspelbaar omdat de stappen door aanwezigen worden gemaakt. De verbindingen ontstaan ter plekke en de commitment om een vervolg stap te maken ook. De sky is letterlijk de limit.
De stad als een ondernemerstuin
Zo kun je de stad vanuit het ondernemende menselijke persectief zien als een dynamische tuin waarin zaadjes rondvliegen en landen waar er ruimte is. Zo ontstaan er allerlei kleuren door elkaar heen als een dynamisch geheel die steeds weer andere verbindingen aangaan om vooruit te komen. Als er een zaadje niet is dan verschijnt dat soort bloempje ook niet. De zaadjes die tot bloei komen kunnen zich uitzaaien en het veld gaan overheersen totdat er weer iets nieuws komt. AiREAS bewaakt het veldje zodat alles wat zich uitzaait ook bijdraagt aan gezondheid bevordering en de ruimte krijgt om zich te ontplooien. Datgene dat niet voldoet krijgt die ruimte niet omdat het niet klopt in het verband.
Uiteindelijk zijn er de volgende vijf acties uitgerold. We hebben ons in moeten houden want de energie ging maar door en door. We hadden wel 20 noten op onze zang maar we waren ook zelfbewust dat sommige van die noten niet haalbaar waren in dit stadium. Ik had een ieder al op het hart gedrukt dat doelgerichte samenwerking heel eenvoudig waar te maken is op basis van de volgende stappen:
Kan ik het alleen? Dan heb ik geen samenwerking nodig en doe ik het alleen.
Wat wil ik bereiken? Iets dat complex genoeg is om de multidisciplinaire structuur van AiREAS of VE2RS te benutten.
Hoe staat het in verhouding tot AiREAS of VE2RS? Dient het dit hoger doel? Zo ja, hoe en hoeveel?
Wat heb je nodig? Hoe kunnen we dit als groep faciliteren en organiseren, niet alleen met geld maar met van alles?
We maakten een keuze van een 5 tal thema’s die volgens de aanwezigen samen een eerste kans van slagen hadden:
Veldje van 250 m2: Door de gemeente wordt dit veldje nu beheerd en is net beplant met viooltjes. Toch wil men daar een groentetuin van maken en kijken of de buurt betrokken kan worden bij het proces. Er is een bejaarden tehuis waar misschien wat mensen te vinden zijn die het leuk vinden om mee te doen. Actie Hans/JPC/Mark
Kinderontbijt op weg naar school: het Buurtkantoor kan misschien eens in de week dienst doen om kinderen van gezond ontbijt te voorzien. Actie: Nicolette/Koen/Simone
Gezonde school: Duurzaam Eindhoven is al begonnen in een school. Ook STIR is actief. Kijken of we van elkaar kunnen leren of elkaar versterken. Nicolette/Koen/Hans
Cockpit wijkondernemen. Actie Ben/JPC
Fietsen reparatie voor schoolkinderen. Actie Hans/Simone
Deze initiatieven zijn een begin en moeten ook daadwerkelijk zichbaar worden gemaakt in de wijk. Ze dagen uit tot meer initiatieven als mensen zien dat het kan en mag. We komen zo steeds meer bij elkaar waar ook een wijkcockpit een faciliterende rol heeft. We gaan het gewoon doen en als er beren zijn die zich dan presenteren dan kooien we ze wel ter plekke. Maar we gaan ze niet meer zoeken vooraf want de echte zijn van de neppe niet te onderscheiden. We nemen gewoon verantwoordelijkheid voor elke stap en voor we het weten zijn wij allemaal samen op reis, met vrolijke beren en al, weg uit de polder en op naar de stip van gezondheid op de horizon.
De Nederlandse maatschappij zitten in een spagaat tussen de macht van de alles blokkerende dictatoriale bureaucratie en de vrijheid van de vooruitstrevende democratie. Sinds de introductie van Sustainocratie in 2012 kunnen machthebbers die niet gehinderd zijn door bureaucratisch eigenbelang een betekenisvolle vooruitstrevende stempel drukken met debureaucratisering tot gevolg binnen een maatschappij die anders in een crisis en opstand zou belanden. Dit gebeurt vooralsnog op lokaal, gemeentelijk niveau maar kan wereldwijde proporties aannemen als de waarde ervan ook door autoritaire personen wordt ingezien. De bestuurders hebben een uitvergrote verantwoordelijkheid, ook in de ze keuze, maar elk van ons heeft die keuze ook als bestuurder van ons dagelijks leven.
Bureaucratie is heerszucht, geen vooruitgang
De Nederlandse maatschappij is bol komen te staan van heerszuchtige praktijken die de vooruitgang in de weg staan. De crisissen die ons land al decennia lang teisteren hebben die bureaucratie alleen maar verder aangewakkerd. Deze heeft zich alleen in stand weten te houden door de speculatie rond grond, vastgoed en zorg met de hulp van een vrijgegeven financiële markt. De economie groeit nu al geruime tijd niet meer omdat het spel uit is en in ons land geen andere bronnen van waardecreatie zijn overgebleven die de klappen kunnen opvangen. We hangen nog aan het zijden draadje van ons geografische positie, de bijbehorende logistieke relatie met Europa en onze satellietfunctie voor een land als Duitsland. Voor de rest is Nederland uitgehold door de machtsbeluste bureaucraten die erop uit zijn geen spaan heel te laten van het land totdat de melkkoe tot aan de merg is leeggemolken en achtergelaten wordt met een materiële schuld voor de komende generaties. Er zijn voorbeelden te over van machtsmisbruik met het wetboek of het politieke handjeklap in de hand. Kijk hoe in 15 jaar tijd de verzorgingsplaatsen voor speciale zorg behoevende bejaarden is gehalveerd terwijl de kosten van de zorg zijn vervijf- en tienvoudigd. Kijk hoe infrastructuurbesluiten werden genomen ten behoeve van de vastgoedbelangen van lokale politieke machthebbers. Kijk hoe oude politici de duurbetaalde plekjes bezetten van de nuts en geldhierarchie uit zogenaamd nationaal (eigen)belang en op die manier het spel in het ons kent ons netwerk houden, al dan niet met een liberaal, arbeiders of christen-logo als bindend boegbeeld. De nationale en private schuld hoopt zich op en de maatschappij wordt gedwongen deze weg in stand te houden via verkeerde werkgelegenheid, belastingen en opgelegde regels.
Er wordt veel gesproken over de vele complexe dossiers van de ambtenaren die zouden leiden tot machtsmisbruik in gemeenten door de ondeskundigheid van de raad en tijdelijke bewindslieden onder de meer vaste elite positie van de burgemeester en omringde politiek getinte magnaten. De “te kleine”gemeenten moeten gefuseerd worden zodat de schaalgrootte van de macht zich kan vergroten en de besluitvorming nog ondoorgrondelijker wordt, met geheime achterklap door enkelingen die zich de koek van belangen onderling verdelen. Geen wet die er tegen op kan omdat de spaghetti van loodzware maatschappelijke bureaucratie als een kankergezwel de werkelijkheid onttrekt aan het zicht van elke vorm van ethiek. Leefbaarheidsteams, burgerparticipatiebelangen, burgerinitiatieven, welwillende ambtenaren worden stelselmatig gepasseerd door de schijnvertoning van duurbetaalde instanties die zich samenwerkend noemen en uiteindelijk voor veel geld helemaal niets doen, behalve zichzelf in stand houden.
Niets nieuws
Bovenstaande is van alle tijden en is altijd de onderliggende oorzaak geweest van oorlogen, opstanden en het instorten van zogenaamde beschavingen. Het enige beschaafde aan die samenlevingen is dat de wettelijke onderdrukte bevolking zich geruime tijd koest hield om de moed op te brengen zichzelf op te offeren voor gerechtigheid. De historische kennis van de gebeurtenissen is uitgebreid voor handen en ook al worden de toenmalige bureaucraten en machtswellustelingen verheerlijkt in de geschiedenisboeken. De verwijtbaarheid van hun moordzuchtig, hebzuchtig of kortzichtige gedrag staat buiten kijf. Veel van de huidige machthebbers zullen ook de geschiedenis in gaan als mensen die uit eigenbelang en dat van hun steunpilaren de mensheid in een diep dal hebben gestort.
Er is echter een modern groot verschil met het verleden, vroeger (en in sommige gebieden in de wereld nog steeds, maar onder zware druk) was macht absoluut, tegenwoordig relatief. Dat is essentieel en ook de reden waarom wij nu wel de kans hebben om via diplomatie en menselijkheid de macht te herpositioneren door het te blijven relativeren. Dat is tevens de route om de debureaucratisering mogelijk te maken zonder dat dit gepaard gaat met een burgeropstand of oorlog tegen de hiërarchie (zoals in Egypte, Syrië, enz) en bijbehorende groeiende armoede en ellende.
Sustainocratie debureaucratiseert zonder de macht omver te werpen, wel te herschikken
In Sustainocratie (de nieuwe democratie) wordt de gefragmenteerde institutionele macht juist erkend wegens de doelgerichte autoriteit die het vertegenwoordigt, niet de blokkerende machtspositie die het regelmatig uit. Sustainocratische processen worden georganiseerd rondom concrete menselijke belangen, zoals gezondheid, veiligheid, zelfredzaamheid, welzijn, voedsel, kennisontwikkeling, enz. Deze belangen zijn de basis van een stabiele samenleving en dienen in balans te zijn om te stabiliteit te waarborgen. Gecentraliseerde gebiedsoverstijgende machtsposities leveren daar geen enkele toegevoegde waarde, lokale autoriteiten juist wel. Echter dienen de lokale autoriteiten zich niet op te stellen vanuit een bevooroordeelde eigenbelang positie maar een faciliterende autoritaire kracht die kleine positieve vooruitgangsprocessen uit kan vergroten door de positie die men bekleedt. In feite bevestigt de machthebber de positie van autoriteit door effectief te faciliteren en de erkenning ervan te genieten door de vooruitgang die de bevolking erdoor boekt. Daar passen geen “beoordelende” dossiertrajecten meer bij want de processen zijn niet gestuurd op eigenbelang maar gemeenschappelijk resultaat. Macht wordt gekoppeld aan waardecreatie en niet aan creëren van tekorten. Waarde is het doel, niet het eigen geld. Als macht gekoppeld wordt dan waardecreatie in plaats van eigen geld dan wordt het blijvend en van historische betekenis.
De kracht van de sustainocratische processen is dat zij multidisciplinair worden uitgevoerd waardoor de daadwerkelijke gefragmenteerde krachten van de mens tot een uiterste worden uitgedaagd. De gebiedsverantwoordelijke faciliteert optimaal de waardengedreven vooruitgangsprocessen waardoor de toegevoegde waarde bij blijft dragen aan de lokale krachtsituatie in een bevolkingsgebied. De ondernemende verantwoordelijke worden uitgedaagd om technologische en sociale innovaties zichtbaar te maken die er toe doen in een resultaatgedreven proces, en de wetenschappelijke kennisstructuren zorgen ervoor dat de processen gestoeld zijn op actuele kennisniveau en toepassing ervan. Gaandeweg wordt de behoefte ontwikkeld om nieuwe vormen van kennis te ontwikkelen en daarmee de wetenschap verder te voeden voor duurzame vooruitgang. Succes bevestigt macht en autoriteit als deze zich vertaalt in menselijkheid en duurzame menselijke ontwikkeling die vanuit de mens zelf komt. Paradoxaal zien we dan dat de gemeenschappelijk “waarde” van een gebied, dus ook het vastgoed, de gronden, zich bestendigen doordat de menselijke omgeving zich weer bestendigt vanuit stabiliteit, samenwerking en aantoonbare vooruitstrevendheid.
In dit plaatje laat ik het verschil zien aan de hand van de positionering van ethiek, structuur en organisatie.
Persoonlijk bestuurlijke keuze om te faciliteren of te blokkeren
Persoonlijke bestuurlijke keuze en publieke controle
Door de relativering van macht over allerlei instanties is de mensgedreven samenwerking een persoonlijke keuze van de machthebber. Dit wordt vaak beïnvloed door de (geheime) eigen belangen van de persoon in kwestie. Deze verdoezeld men nog steeds vanuit partijpolitieke samenzweringen en achterkamertjes die het daglicht niet kunnen verdragen, vaak gerelateerd aan oude familiaire vermogensposities, erfrecht en eigendommen. Maar zoals steeds vaker zichtbaar wordt nu in de media zijn die spelletjes zichtbaarder en gemakkelijker aanwijsbaar. Er is geen enkele machthebber meer die ongemoeid zijn of haar gang kan gaan maar men wordt vaak omringd door allerlei ander mensen met autoriteit die bereid zijn onethisch gedrag aan de kaak te stellen. Als dat gebeurd in de geld-gedreven economie dan ontstaat er een onstabiliteit. Maar als welwillende mensen met autoriteit zich in gaan zetten voor duurzame vooruitgang dan schoont het tegelijkertijd de tegenwerkende krachten op, ook als zij wegens ondoorzichtige spelletjes bepaalde posities bekleden. Sustainocratie biedt een structurele weg uit de crisis door de verhoudingen te verleggen met exact dezelfde mensen als in de geldgedreven economie, echter verbonden aan ethische menselijkheid ipv geld. Dat is een persoonlijke bestuurlijke keuze die sterk afhankelijk is van de ruggengraat van de betreffende persoon. De omgeving kan de persoon wijzen op verantwoordelijkheden en zelfs aan de kaak stellen als er een eigen belang vermoed wordt dat door een bepaalde werkwijze wordt gevoed.
Sinds het opzetten van het allereerste sustainocratische proces in Eindhoven tekenen zich de bestuurders af die vanuit lange termijn ethiek en daadkracht inzetten voor de maatschappij en degenen die een stoel warm houden uit macht door instellingen in stand te houden ten kosten van structurele vooruitgang. Steeds meer zullen die zaken zichtbaar worden en uiteindelijk bepalend voor het aanzien van de persoon in kwestie en de ontwikkeling van diens carrière De vraag “waar neem je verantwoordelijkheid voor?” horen we steeds vaker met het oog op faciliterende autoriteit en samenwerking. Terwijl de vraag geformuleerd wordt vanuit de authentieke wens tot vooruitgang zal dezelfde publieke daadkracht zich steeds sterker manifesteren om verwijtbaar gedrag buiten spel te zetten en met oude en nieuwe wettelijke middelen tot de orde te roepen. Sinds er een keuze is heeft de macht eigenlijk alleen maar een keuze, en dat is duurzame menselijke vooruitgang steunen of een heel goede verklaring bedenken waarom men het niet doet.
En diezelfde keuze dienen wij ons ook af te vragen op individuele basis. Zijn wij zo afhankelijk geworden van de geld dat wij geen ethische keuzes meer maken? Of stellen wij ons wel eens vragen over menselijkheid en de dagelijkse keuzes die wij maken? Waar nemen wij verantwoordelijkheid voor als puntje bij paaltje komt? Wat doet u bijvoorbeeld als ik u uitnodig om samen te werken aan het co-creëren van de “gezondste stad van de wereld”? Bent u bereid om in uw eigen privé domein en manier van leven (kleine) veranderingen of aanpassingen door te voeren die daaraan bij dragen?
Het Eindhovens Dagblad beschreef recent de bestuurlijke twijfels van de grote groep burgemeesters uit de regio Zuid Oost Brabant om het huidige, op te heffen, SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven) onder te brengen bij de gemeente Eindhoven. Deze twijfel is herkenbaar omdat op deze manier een stuk bestuurlijke macht zich zou kunnen concentreren in de gemeente Eindhoven. Toch is de samenwerking tussen alle gebiedsverantwoordelijken erg belangrijk voor de regio. Denk daarbij aan de onderling afstemming van verkeer en vervoer belangen, infrastructuur, politiezaken, water en andere gemeentegrens overschrijdende zaken.
Sustainocratie als alternatief
Een sustainocratie is geen apart instituut zoals bijvoorbeeld SRE. Het dient ook geen eenzijdige institutionele belangen. Sustainocratie gaat uit van een hogere maatschappelijk doel waaraan multidisciplinaire de vier “O”s samenwerken. Binnen sustainocratie staat de mens centraal als ook haar zelfredzame relatie met haar natuurlijke omgeving. In dat verband is het sustainocratische model een mogelijke vervanging voor het SRE model. Ik noem het SRE model omdat we even vanuit Eindhoven en Zuid Oost Brabant redeneren waar sustainocratie al in experimentele vorm is ontstaan.
De problemen die de overheid (en de rest van de maatschappij) treffen zijn onder andere die van de maatschappelijke lasten en structurele kosten. Verschillende overheidstructuren die elkaar overlappen vormen nu eenmaal een grote kostenpost. In de sanering zullen dus discussies als hierboven (opheffen van bestuurlijke lagen of doublures) moeten worden gevoerd. Onze huidige maatschappij is echter gefragemneerd opgezet in institutionele belangen die veelal onderling uitsluitend een geldafhankelijke relatie hebbe. Daardoor wordt de besparing, herstucturing en herpositioneringsdiscussie los van elkaar in elk van de pilaren (overheid, bedrijfsleven, onderwijs, burgers, enz) gevoerd. Dat komt omdat men de problemen afzonderlijk van elkaar ziet door de geketende opbouw van de maatschappij.
Gefragmenteerde belangen met onderlinge geldafhankelijkheid
Men heeft een onderlinge afhankelijkheid van geld maar redeneert over het algemeen vanuit het institutionele eigenbelang. Het grote geheel wordt daar niet bij meegenomen. De overheid staat los van het bedrijfsleven, de burgers los van deze twee, enz. Daar brengt sustainocratie verandering in want alle kostenbesparende maatregelen ten spijt, de maatschappelijke uitdagingen blijven onveranderd bestaan en worden zelfs steeds groter.
Sustainocratie vertegenwoordigt een nieuwetijdse aanpak waarin de gefragmenteerde belangen doorbroken worden door ze op regionaal niveau multidisciplinaire en doelgericht te verenigen. Elk van de deelnemende partijen wordt gesterkt in zijn autoriteit door de authentieke kracht te erkennen. Zo is de overheid met name een gebiedsverantwoordelijke die zich faciliterend opstelt met gemeenschapsmiddelen in het stimuleren van duurzame vooruitgang. Die erkenning geeft de lokale overheid werkelijke macht.
Sustainocratie is een nutgedreven samenwerking
Maar zo dient de toegevoegde waarde in concrete waardecreatie (waarde laten ontstaan waar die er nu nog niet is, dus niet uitgedrukt in geld maar menselijke belangen) van de andere partijen ook te worden erkend en behartigd. De driehoek tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs was al bekend onder de naam “triple helix”. Maar dit omvat nog steeds alleen het institutionele belang. Door burgerparticipatie en burgerverantwoordelijkheid eraan toe te voegen ontstaat sustainocratie.
Deze vorm van samenwerking is niet geld gedreven waardoor de geldafhankelijkheden doorbroken worden en plaats maken voor een discussie over duurzame, waarde-gedreven vooruitgang waarin menselijkheid centraal staat. Een sustainocratische nutgedreven tafel begint altijd met nul-budget en ontwikkelt zich naar mate de deelnemers met elkaar samen korte en lange termijn doelen en beoogde resultaten afspreken. Sustainocratie is een nieuwe tijdse coöperatie waardoor er geen nieuw instituut ontstaat maar men samen gebruik maakt van de gezamelijke middelen die in de regio aanwezig zijn. Op die manier ontstaat een lokale circulaire economie waarin veel zelfvoorzienende initiatieven georganiseerd kunnen worden.
Thema’s die coöperatieve samenwerking kunnen krijgen hebben al een wereldwijd precedent in de regio in de vorm van AiREAS (luchtkwaliteit, volksgezondheid en gebiedsontwikkeling) dat zich vooralsnog vooral beperkt tot Eindhoven in de pioniersfase. Maar belangstelling is reeds getoond vanuit andere gemeenten. AiREAS holt de integriteit van de regionale machtsposities niet uit maar versterkt ze door de gebiedsautoriteit te respecteren en aan te vullen met de technologische en sociale innovatie als ook de wetenschappelijke inzichten die nodig zijn voor vooruitgang. De verbindende sustainocraat heeft geen macht, alleen een kaderbewakende autoriteit. De cooperatie heeft geen eigen gebouwen of personeel maar gebruikt de kracht en macht van de deelnemende partijen. De werkelijk macht ligt bij de institutionele deelnemers die samen faciliterend zijn naar vooruitgang.
Thema’s die nu al onafhankelijk sustainocratische coöperaties zouden kunnen vormen zijn en reeds op de tekentafel zijn gekomen voor toepassing als de tijd rijp is:
* verkeer & vervoer & mobiliteit
* energie en kwaliteit van leven
* voedsel, levend groen en zelfvoorziening
* gezondheid, zorg en sociale cohesie
* veiligheid
* toegepast onderwijs en wetenschap
* enz enz
Aanjager en vormgever van sustainocratische processen is Stichting STIR dat onder de naam Stad van Morgen bekend is in Eindhoven als de mensgerichte Brainport. De stichting zet de basis op totdat de cooperatieve zelfstandig verder kan. Sustainocratie is tevens de meest goedkope vorm om tot structurele, regionale waardecreatie te komen waarbij de waarde uitgedrukt wordt in rechtstreeks overvloeden voor de lokale bevolking die pas ver-economiseerd worden in geld als de overschotten beschikbaar gesteld worden voor verhandeling met handere regios. Zo kan een gebied zich saneren zonder zich aan te tasten in identiteit of machtsverhoudingen.
Het goede voorbeeld kan ook leiden tot kansen naar de rest van de wereld die allemaal met dezelfde bestuurlijke uitdagingen zitten als hier.
Op donderdag 11.10.12 ging AiREAS het eerste sustainocratische samenwerkingsverband van start waarbij burgers het initiatief nemen om een multidisciplinair samenwerkingsverband aan te gaan met institutionele partijen voor een concreet menselijk doel, in dit geval de gezonde stad Eindhoven vanuit luchtkwaliteit.
AiREAS is het 1e sustainocratische proces in de wereld
Welzijn is geen kostenpost maar het resultaat van doelgericht samen verantwoordelijkheid nemen (sustainocratie – Jean-Paul Close)
Onder uiterst professionele en bezielende begeleiding van ceremoniemeester en mede-initiatiefnemer Marco van Lochem werd het ochtendprogramma uitgevoerd. Het eerste gaf hij het woord aan Jean-Paul Close die de menselijkheid en burgerverantwoordelijkheid van AiREAS onderstreepte vanuit zijn eigen innerlijke motivatie om een “mensgerichte maatschappij over te dragen aan zijn kinderen”.
Marco van Lochem was ceremonie-meester van de officiele AiREAS presentatie
Wethouder Schreurs benadrukte daarna dat de ontwikkeling van de maatschappij in evolutionaire fasen verloopt en we nu in een fase zijn aangeland waarin menselijkheid en samenwerking van essentieel belang is. Men was in het verleden niet altijd in staat om individueel verantwoordelijkheid te nemen maar die ruimte ontstaat nu wel. AiREAS is daar een mooi voorbeeld van. YouTube filmpje (7 min): http://www.youtube.com/watch?v=eHMFQTunO1E
Wethouder Mary-Ann Schreurs benadrukt de verandering van de maatschappij
Het panel van institutionele partijen, die deel uit maken van het samenwerkingsverband, kwam aan het woord door middel van interviewster en zelfstandig verslaggeefster Debbie Langelaan.
Top directieleden van institutionele deelnemers aan het AiREAS “gezond Eindhoven” living lab
Gerard de Groot (ECN) benadrukte het unieke van deze samenwerking (in 20 jaar heb ik zo iets nog nooit meegemaakt) en de kracht om vanuit de directe betrokkenheid met de maatschappij en wetenschappelijke inzichten nieuwe producten te kunnen ontwikkelen.
Ronald Wolff van Philips Research bezag dat er veel raakvlakken liggen met allerlei afdelingen en belangen binnen Philips waardoor het extra complex werd om die complexiteit intern te regelen. Daar is Philips doorheen en heeft zeker groen licht om mee te doen. Uit Shanghai wordt al meegekeken om te bezien of het AiREAS model aldaar tot uitvoering kan worden gebracht. AiREAS in Eindhoven is een nieuwe norm aan het creeren voor mensgedreven samenwerking waar andere steden niet achter mogen blijven.
Jan van de Bovenkamp (I’mtech) laat zien dat Imtech nauw betrokken is bij maatschappelijke belangen en stelt apparatuur beschikbaar om de datastromen te ontvangen en verwerken die gegenereerd worden. Hij benadrukt de belangstelling die in de wereld bestaat voor het meekijken wat er in AiREAS gebeurd. Imtech heeft een intern stuk gepubliceerd over AiREAS dat naar alle grote partijen in Nederland gaat. Men neemt proactief deel aan het proces en neemt initiatief.
Alfred Stein van de technische universiteit Twente refereerde aan ervaringen die opgedaan waren in Rotterdam en het boeiende proces om als wetenschap rechtstreeks aan tafel te zitten voor vernieuwende inzichten en mee te kunnen sturen in de beleidvorming rondom o.a. metingen.
Simon Middelkamp is directielid ecologie en milieu in de Provincie Noord Brabant en benadrukt dat het belang van de provincie vooral is om de werkwijze van AiREAS te bestuderen voor toepassing in andere gebieden van de provincie waar grote uitdagingen zijn. Zo wordt bijvoorbeeld intensieve veehouderij genoemd.
AiREAS in de wijk Doornakkers met de Stad van Morgen
Hans Verhoeven is projectleider bij de gemeente Eindhoven en bracht het belang van de burgerparticipatie aan de orde. In de zaal waren op uitnodiging van de gemeente meerdere wijkverenigingen aanwezig die zo hun betrokkenheid toonden bij dit bijzondere project. Het “onzichtbare zichtbaar maken” werd benadrukt zodat men concreet verantwoordelijkheid kon gaan nemen op basis van bewustwording en inzichten.
Ruim 50 deskundigen en belangenpartijen netwerken rond AiREAS
Er volgde ruime gelegenheid tot netwerken en onderling overleg waar de verbanden onderling werden gelegd en afspraken gemaakt. Er is bijna 450000 euro beschikbaar gesteld voor de uitrol van de meetnetwerken en het doen van wetenschappelijk onderzoek. Veel werd er door aanwezigen benadrukt om vooral niet bang te zijn om open te communiceren met de burgers. Na het informele overleg was er gelegenheid om wat interactieve vragen te stellen waarbij vooral burgerparticipanten zich kenbaar maakten om verantwoordelijkheid te gaan nemen. Organisaties als Trefpunt Groen (Joop van Hout) en Duurzaam Eindhoven (Hans de Beule) en Stad van Morgen (Nicolette Meeder) zijn interactieve structuren voor interactie met allerlei burgerinitiatieven.
Tijdens de afsluitende speech benadrukte Marco van Lochem nogmaals het belang van het experimenteren, levend lab, en de technologische en sociale innovatie die men beoogd door deze samenwerking. Uiteindelijk ziet hij de droom dat AiREAS uitwaaiert over de hele wereld om vanuit burgerparticipatie en institutionele uitvergroting die wereld gezonder te maken.
Al met al kunnen we terugkijken naar een boeiende bijeenkomst van alle mensen die AiREAS vorm geven en met dank aan Maaike Veenbrink van SRE die de organisatie op zich heeft genomen en dit tot in de puntjes heeft verzorgd.
Ook het Eindhovens Dagblad en CityTV.nl waren aanwezig. De volgende dag heeft de krant er uitgebreid aandacht aan besteed. De reportage van CityTV.nl zal binnenkort op YouTUbe beschikbaar komen.
Eindhovens Dagblad besteedt veel aandacht aan het onderwerp
De website http://www.aireas.com/air (die door Commilfo van Tim Heukelom is ontwikkeld) wordt ingericht om met forums een interactief medium te worden met de bevolking. De echte uitdaging begint nu pas. Het meetsysteem dat geinstalleerd wordt zal ook de stad moeten uitdagen om tot ondernemende acties te komen die er toe bijdragen dat de gezondheid gaandeweg bevorderd wordt. Het systeem wordt tevens benut voor allerlei wetenschappelijke onderzoeken die weer bijdragen aan de kennis in de stad over haar eigen functioneren en de consequenties ervan. Al met al zal de lokale bevolking en haar institutionele organisaties samen gaan werken met de durf om te ondernemen en de angst voor verandering te minimaliseren door het experimentele karakter van deze aanpak.
Volgens velen stelt AiREAS een nieuwe cooperatieve maatschappelijke norm waar andere steden niet bij achter kunnen blijven en dat van toepassing kan zijn op vele andere uitdagingen van een complexe maatschappij waar geld geen oplossingen biedt.
“Luchtvervuiling en fijnstof is een menselijke factor sinds de ontwikkeling van dorp en stadgemeenschappen in de prehistorie. Het gaat er niet om dat we het bestaan of de effecten ervan ontkennen of als kostenpost beschouwen. Het is van belang dat we er mee leren omgaan binnen de context van de duurzame ontwikkeling van ons bestaan” (Jean-Paul Close)
Stad van Morgen 
