Natuurlijk bevat onze samenleving veel mensen met het hart en de bezieling op de juiste plaats die trachten via de politieke partijen, eventuele bestuurlijke functies, ondernemerschap of ambtenarij, de grote uitdagingen van deze tijd het hoofd te bieden. Veelal komen ze bedrogen uit omdat het “systeem” niet gebaseerd is op het nastreven van grote verantwoordelijkheden maar juist belangen die verpakt zijn in vaak decennia oude partijen. Het is een oeroude manier van werken die toe is aan vernieuwing. Stad van Morgen introduceert een evolutionaire aanpak die stapsgewijs de transitie waar kan maken zonder dat er een revolutie aan vooraf gaat.

Een aftands democratisch stelsel van bedrog en volksverlakkerij
Elke vier jaar rollen de politici over elkaar heen met publieke leugens en volksverlakkerij om de macht van het regeren naar zich toe te trekken. Velen in de betreffende partijen zijn afhankelijk van de winst want de luxe baantjes en zakkenvullende praktijken worden verdeeld tussen de partijgenoten die onderling elkaar vertrouwen en de bal toespelen. Beleid wordt afgestemd op de lobbies van de steungevende instanties en de investeringsbehoeften van een semi-overheid waarin de oud bestuurders en het ons kent ons netwerk met duur betaalde spin-off banen van de “zorgstaat” elkaar de hand boven het hoofd houden. Dit is een wereld van scheiding tussen burgers en overheid die we allemaal samen hebben geërfd uit een ver verleden maar tegelijkertijd onhoudbaar is geworden. Er is nu sprake van een participatiemaatschappij waarbij de scheiding tussen overheid en burgers vervaagt en een nieuwe manier van bepalen en dragen van verantwoordelijkheden zich aftekent. Dat verlangt ook een andere manier van werken.

Een doorgedraaide werkelijkheid
De hiërarchie van belangenspelletjes heeft daarbij ook de macht om wetten voor te schrijven die door politie en rechters gehandhaafd dienen te worden zonder verdere reflectie over moraal of ethiek. De grondwet is niet eens meer een leidraad voor de relatie tussen “leiderschap” eigenbelang keuzes, het volk en het milieu. De Nederlandse politiek heeft zichzelf hiervoor onschendbaar gemaakt. Het volk is hoofdaandeelhouder van het eigen land maar wordt door deze manier van doen uitsluitend onderdrukt tot hoofdfinancier van eigen zekerheden maar ook van zakkenvullerij en macht, waarbij men tevens ongevraagd garant staat voor alle schulden en wanprestaties die de club over ons en ons milieu uitstrooit. Partijpolitiek en groei-economie heeft niets te maken met democratische vrijheid van keuze of participatie noch met regionale stabiliteit. Het zijn slechts verbale elementen van een volkshuishouding dat gebaseerd is op georganiseerde boevenpraktijken van onderlinge belangen onder de bedrieglijke noemer van “volksvertegenwoordiging”.

Het moet anders
Zolang het volk de zoethouders krijgt waar het op stemt, zoals een effectieve maar veel te dure gezondheidszorg, voldoende toegang tot zwaar gebureaucratiseerde financiële zekerheden en het gevoel van vrijheid, kan deze oeroude democratische politiek/economische werkelijkheid ongestoord haar gang blijven gaan en wordt het zelfs “gewaardeerd” als iets dat onveranderlijk behoort tot onze maatschappelijke organisatie. De bevolking lijkt allang blij dat “iemand anders” de lastige kastanjes uit het vuurt haalt en men met de nodige gemakzucht blind omringd blijft met schijnbaar oneindige overvloed.

Er zijn echter nieuwe omstandigheden in de wereld waardoor uitsluitend een andere aanpak ons kan redden van de plotselinge ondergang. Partijpolitiek neemt namelijk niet proactief verantwoordelijkheid voor de grote uitdagingen van deze tijd. Ondernemerschap trouwens ook niet, net zomin als de geld afhankelijke wetenschap en burgers. In de gefragmenteerde wereld overheerst het eigenbelang overal zonder dat men bewust is van de risico’s die we lopen op gebied van uitputting van grondstoffen, concurrentie, uitdroging van de Aarde en vervuiling van onszelf en onze leefomgeving.

In raadsvergaderingen wordt openlijk met bedrog, verdraaiing van feiten en achterklap onderhandelt uit partijbelang. Alles is geoorloofd mits men niet te veel door de mand valt en geloofwaardig overkomt. Zo is het gebruikelijk dat belangrijke besluiten vaak tot 30 jaar duren om tot uitvoering te komen en alleen als er een crisissituatie is ontstaan waardoor uitstel niet meer te rechtvaardigen is. Zelfs bestuurders in deze tijd die wél met de nodige idealen vooruit willen en serieuze uitdagingen aan willen pakken met daadkracht en verander drang hebben veel last van het rommelende, stekende en bedriegende wespennest waar ze verantwoording aan af moeten leggen. Een coalitieakkoord is vaak niet meer de hele 4 jaar lang houdbaar in de snel wisselende complexiteit van onze samenleving. Dan is men aangewezen op nieuwe, tussendoorse onderhandelingen die niet meer onder de druk van verkiezingsuitslagen vallen.

Een ander obstakel is dat nieuwe, kersverse bestuurders na een verkiezingsoverwinning een nieuw coalitieakkoord onderhandelen voor de komende 4 jaar. Deze is door de gemengde belangen nooit ambitieus genoeg volgens de eisen van deze tijd, bouwt alleen op beperkte investeringen en icoon-projecten voor de foto, en toont veelal een slap aftreksel van wat er tijdens de verkiezingen is gezegd en beloofd. Als men eenmaal 2 en half jaar verder is in de ambtsperiode dan zet men belangrijke keuzes in de ijskast omdat men in het restant alleen nog maar positieve resultaten wenst te boeken die uiteindelijk bijdragen aan het eind imago voor de nieuwe verkiezingen. Grote verandertrajecten die met veel moeite doorgang hebben gevonden lopen elke keer weer het risico onderuit gehaald te worden door een nieuw coalitieakkoord en lichting onbekende bestuurders met een geheel eigen kijk op idealen, netwerkrelaties of verantwoordelijkheden. Dat kon vroeger maar nu niet meer. We hebben er gewoon geen tijd noch ruimte meer voor.

Het partijpolitieke systeem en de economische groei sturing blijft een blok aan de maatschappelijke uitdagingen die harmonieuze verhoudingen zoeken met onze natuurlijke omgeving en medemens, niet de concurrerende stress van geld en macht gedreven belangen. De échte mens- en milieuwereld schreeuwt om aandacht en oplossingen die niet in de sfeer van pappen en nathouden liggen maar binnen de daadkracht van ingrijpende, participerende, bewustzijnsgedreven, multidisciplinaire samenwerking en actie. “Niet top-down, niet bottom-up, maar allemaal samen” gesticuleerde treffend een gedreven wethouder in Eindhoven die regelmatig haar nek uit durft te steken voor transitiewerk op niveau 4 (empathisch leiderschap in een waarden-gedreven eco-systeem).

Loskoppelen
Maar allemaal samen optrekken kan (nog) niet, zelfs niet als alle wereldautoriteiten besluiten aan tafel komen. In multidisciplinaire samenwerkingsvormen binnen een niveau 4 gebied, zoals Sustainocratie in Eindhoven, waarin samen gestreefd wordt naar concrete lokale menselijke kernwaarden, zoals luchtkwaliteit en volksgezondheid, is men in staat de meest uitdagende en innovatieve projecten te definiëren maar blijft de groep voor de toegankelijkheid tot de beschikbare publieke middelen (N.B. de eigen opgebrachte middelen van de bevolking) toch afhankelijk van de bedrieglijke en blokkerende praktijken van partijpolitieke discussies, manipulerende semi-overheid instanties en verzuilde, zichzelf in stand houdende bureaucratie. De welwillende wethouder loopt het risico zich een motie van wantrouwen van partijen op de hals te halen die hun eigen belangen idealen vertegenwoordigen in plaats van de beoogde diepere kernwaarden. Men moet van goede huize komen om dit emotioneel aan te kunnen en toch de ruggengraat te tonen om door te pakken. Maar dat is onlogisch als een multidisciplinaire groep alle onderbouwing reeds heeft opgebracht vanuit samengestelde expertise en integraal maatschappelijk belang om resultaat gedreven aan de slag te gaan en dan toch nog de deelnemende wethouder het hol van de leeuw in moet sturen om goedkeuring te krijgen van het nest vol politieke, niet waarde-gedreven, ongenuanceerde aasgieren. Dat werkt niet. Zelfs de meest geliefde burger die zich inzette voor wijkgerichte activiteiten brandt af in zo’n raad van onderlinge vuilwerperij en achterkamertjes als men zich verkiesbaar stelde en “mee mocht gaan doen”.

Wat werkt wel?
Kernwaarden zoals gezondheid, veiligheid, samenredzaamheid, bewustwording en invulling van basisbehoeften, zijn geen politiek handelswaar voor raadzalen of coalitie akkoorden. Het zijn structurele verantwoordelijkheden die door de gehele gemeenschap moeten worden gedragen, permanent. Daarom dienen ze uit de greep van deze verwerpelijke belangen en debatcultuur te worden ontheven om structureel te worden opgenomen in de constitutie van een gebiedsdefinitie. Daarbij horen publieke fondsen die niet in de toestemming cultuur van een verdeelde raad vallen maar binnen de resultaat-gedreven structuur van niveau 4 gebiedsontwikkeling. Dan zijn de kernwaarden ook niet meer afhankelijk van de 4 jaartermijnen maar van de prioriteitstelling en vooruitstrevendheid van de coöperatieve verbanden waarin de politieke overheid niet het laatste woord heeft en de operationele overheid zich schikt in haar kerntaak van het gemeenschappelijke belang door als beheerder van het gemeenschapsvermogen (infrastructuur en belastinggeld) faciliterend op te treden op basis van gelijkwaardigheid.

Waarom is dit belangrijk
Op wereldwijd niveau zijn onze natuurlijke en menselijke kernwaarden zodanig teniet gedaan door een verkeerde beleid- en belangenorganisatie dat we te maken hebben met enorme problemen op gebied van vervuiling, klimaatadaptatie, migraties, grondstoftekorten, armoede-ontwikkeling, enz. En zelfs integraal economische problemen. Waar we vroeger nog de luxe hadden van tijd om ons via allerlei politieke belangen spelletjes jaren lang bezig te houden voordat een knoop werd doorgehakt, zitten we nu met de benodigde combinatie van urgentie en kwaliteit in onze keuzes. Dat kan alleen in gezamenlijkheid en met autoriteit opgelost worden, niet via gefragmenteerde substructuren met belangetjes.

Sinds de kredietcrisis is tevens aan het licht gekomen hoe de groei van de wereldbevolking en de eeuwenoude commerciële hebzucht cultuur vanuit het industriële tijdperk evenredig is gegroeid door de perceptie van schijnbaar oneindig markt en economisch groeipotentieel. Het voordeel en tegendeel is tegelijkertijd gebleken. Nog nooit is de opgelegde schuld aan het financiële systeem zo hoog geweest inclusief de hypotheek die deze legt op onze productiviteit, het beleid en ons evolutionaire aanpassingsvermogen. De mensheid is in handen gekomen van een bancair geldsysteem dat als spookachtig bedenksel verplichtingen creëert die onnatuurlijk, gevaarlijk en gemanipuleerd obscuur zijn door ons van onze natuurlijke vrijheid van keuze en weerbaarheid te beroven. Sinds de jaren 50 zien we dat we een onzichtbare grens zijn overschreden waaronder we nog binnen de circulaire grondstof mogelijkheden van de Aarde opereerden maar daarna niet meer. We hebben dit op trachten te lossen middels het stimuleren van het geldsysteem om zo de consequenties van datzelfde systeem op de mens en de natuur op te kunnen lossen met geld en een zorgstaat. Dat is hetzelfde gebleken als hout op het vuur gooien in de hoop het te blussen. Natuurlijk werkt dat niet en brandt het door tot ons hout op is en er geen vuur meer mogelijk is. Dat stadium hebben we bereikt.

Daarom pleit de Stad van Morgen voor een verantwoordelijkheid gedreven aanpak van multidisciplinaire samenwerking, gestuurd door de gemeenschappelijk aanvaardde menselijke en natuurlijke kernwaarden (Sustainocratie). Door dit buiten de politiek economische sturing te plaatsen ontstaat een nieuwe innovatieve daadkracht die wel tot de noodzakelijke oplossingen kan komen mét betrokkenheid, niet de beperkingen van de lokale overheid. Op eenzelfde manier betrekken we het bedrijfsleven, de wetenschap en maatschappelijk betrokken burgers. 

Elke verandering begint altijd dicht bij de mens door de groei van zelfbewustzijn. Daarna past het maatschappelijke organisatiesysteem zich gaandeweg aan. Verandering kondigt zich ook aan door de reactie van de natuur zelf. Dat is altijd onverwacht, dramatisch, dodelijk en verwijtbaar. Als we het zelf doen, aan de hand van de kernwaarden, dan is dat vooruitstrevend vreedzaam, vanuit de positieve inzet van bewustzijnsgedreven prioriteiten en middelen. Betrokkenheid is het nieuwe geld, verdeling van gecreëerde waarden de nieuwe economie. Blokkerende macht transformeert in faciliterende autoriteit in samenhangende structuren en projecten. En het begint in de steden en op het platteland als experimenterende levende laboratoria die gaandeweg de nieuwe manier van werken introduceren, borgen en optimaliseren.