G1000 kwam mij ter oren tijdens onze Stad van Morgen gesprekken over de “Geluksinfrastructuur” in de regio Rijk van Dommel en Aa. Het leek mij meteen een geweldig initiatief dus schreef ik mijzelf in, ook al behoorde ik niet tot de burger loting die er kennelijk aan vooraf was gegaan. Mijn eigen rol was gewoon zelfverkozen deelnemer. Ik schreef mij in als “vrijdenker”, een van de opties die beschikbaar waren.
Verschillende uitgangspunten in de G1000 opzet kwamen sterk overeen met het maatschappijmodel en aanpak dat Stad van Morgen via Sustainocratie hanteert. De G1000 aanpak is echter groots, met indrukwekkende technische middelen en een strakke regie. In het Beursgebouw van Eindhoven kwamen die zaterdag, 25 juni, zo’n 500 mensen bij elkaar. Dat is indrukwekkend. Een groot deel van de aanwezigen waren mensen uit het bekende Eindhovens circuit van uiterst bevlogen en betrokken burgers. Toch zagen we ook een bont nieuw gezelschap van ouderen en jongeren die hun zaterdag investeerden in een nieuw avontuur.
Stad van Morgen heeft veel leuke bijeenkomsten georganiseerd de afgelopen 7 jaar maar kwamen nooit veel verder dan zo’n 150 deelnemers per keer. Toch was de Stad van Morgen werkwijze uitgegroeid tot een fenomeen in allerlei steden en gebieden in Europa en de rest van de wereld. Ons succes was te wijten aan de focus op menselijke kernwaarden, ondergebracht in “Sustainocratie”, een andere vorm van democratie, en de multidisciplinaire coöperaties die daaruit ontstonden. Volume is blijkbaar niet van belang om succesvol te zijn, de boodschap wel, net als de continuïteit vanuit veranderingsgezindheid.
Maar G1000 richtte zich wel op volume. Het commentaar was dan ook vaak van teleurstelling dat nergens in Nederland, ook niet in Eindhoven, sinds het ontstaan van het initiatief, men in staat was geweest om de beoogde 1000 deelnemers bij elkaar te krijgen. Gezien onze eigen ervaring met “burgerparticipatie” vonden we een opkomst van 500 toch uiterst bewonderenswaardig en zeker geen teleurstelling waardig. Ook de technische infrastructuur was zeker een hoogstandje van de organisatie.
“Niemand is de baas” was ook een G1000 boodschap maar wat was dan wel richtinggevend? Sturend bleek de democratische keuze (wat zou je in Eindhoven willen zien) die per tafel uitgediscussieerd moest worden. Zo ontstonden er kernwoorden die via de techniek als hoofdzaak naar voren werden gebracht. Daar mocht de zaal dan weer uit kiezen en via een scherm volgen of ze ook daadwerkelijk zichtbaar werden.
De top tien van kernwoorden die vandaag gekozen werden waren: verbinding, basisinkomen, veiligheid, leefbaarheid, groen, openheid, samenwerking, diversiteit, communicatie, ontmoetingen.
Het is boeiend om te zien dat het klaarblijkelijk in de zaal ook om “waarden” gaat. De sturende kernwaarden uit Sustainocratie zijn: gezondheid, veiligheid, samenredzaamheid, zelfbewustzijn en de invulling van de 3 basisbehoeften: voedsel, water en lucht. Die kernwaarden kunnen we grotendeels ook terugvinden in de woordenoogst van de G1000 ochtend. Het leeft dus steeds meer in het bewustzijn van een grotere groep mensen.
Hier kwam een van de problemen van de G1000 aanpak naar voren. De inhoudelijke discussies aan de tafels moesten samengevat worden in een kernwoord. Zo’n kernwoord is slechts een schrille afspiegeling van de mooie gesprekken die werden gevoerd. Ook was de vraagstelling van de organisatie veelal verwarrend zodat aan de tafel een discussie ontstond over wat men nu eigenlijk precies wilde. Eén woord per deelnemer is natuurlijk beperkend. Op een bestand van 400 actieve deelnemers is een eenvoudig woord dat toevallig 20 keer genoemd wordt al snel een top tien kandidaat terwijl woorden met een diepere inhoud vaak niet aan bod komen simpelweg omdat complexere woorden veel variaties kennen. Een veel beter systeem zou zijn om de tafel middels 7 kernwoorden hun gesprek te laten samenvatten. 100 tafels leveren dan 700 kernwoorden op die een veel duidelijkere afspiegeling geven van een groepsdynamiek. Zo kunnen bepaalde kernwoorden ook gecombineerd worden zoals bijvoorbeeld “verbinding, ontmoetingen en communicatie” suggereert.In de Stad van Morgen is juist die combinatie de basis van het succes van dynamisch clusteren, zoals wij het noemen. Kijk naar AiREAS, dat vanuit de kernwaarde “gezondheid” gekoppeld is aan “luchtkwaliteit” en “gebiedsdynamiek”.
G1000 gaat vervolgens verder door de opgebrachte woorden als tafelthema onder te brengen in een volgende discussie ronde. Net als in de Stad van Morgen tracht G1000 tafels multidisciplinair te bezetten. Die groepsdiscussie dient de weg te volgen van dromen, denken, doen, met als eindresultaat een prezi – presentatie waar de hele zaal vervolgens individueel op kan stemmen. Iedere persoon mocht 4 stemmen uitbrengen. De gekozen “winnaars” bleken de meest opvallende en aansprekende presentaties, niet de beste inhoudelijke plannen.
Dit leverde het tweede punt van verbetering op. Aan de tafels werden vaak inhoudelijk erg scherpe en constructieve gesprekken gevoerd met als uitkomst een uitstekende basis voor een cocreatief project in de stad. Maar als dit niet goed uit de verf komt in de prezi dan is al het werk verloren. Bij navraag aan deelnemers of ze ook aan het vervolg mee wilden doen kwam daarom vaak een negatief antwoord. “Te weinig diepgang in het eindresultaat” werd vaak gesteld. En daar kon ik mij ook in vinden.
Over het algemeen werd de dag als erg positief ervaren. Dat kwam niet door de resultaten die, zoals gezegd, een schrale weerspiegeling waren van de daadwerkelijke kracht en opgebrachte resultaten van de interacties aan de tafels. Het was juist de dynamiek van de ontmoeting, het uitwisselen van gedachten en het samen komen tot consensus dat de mensen aansprak. Wat dat betreft is deze G1000 een enorm succes van verbinding, empathie, ontmoeting en communicatie onderling, eigenlijk een mooie weerspiegeling van de kernwoorden die in de ochtend naar voren zijn gekomen. Er is echter veel meer uit te halen wil het zich nestelen in een maatschappij als inspraak alternatief voor de huidige politieke – economische werkelijkheid. De uiteindelijke uitkomst is te simplistisch en minimalistisch vergeleken met de daadwerkelijke inhoud die gedurende de daginvestering van zoveel mensen werd geboetseerd en geeft daarom een vertekend beeld van de kracht van participatief burgerschap. In de krant van maandag werd ook dit aangehaald met een terechte kritische noot over de verkozen zwoele, mierzoete, kleinerende manier van presenteren waardoor een regelmatige graad van irritatie werd waargenomen over de rol van de deelnemers (we zijn geen schoolklasje) of het belang van de sturing van techniek in het proces in plaats van de inhoud.
Dat neemt niet weg dat de G1000 aanpak, met de nodige fundamentele aanpassingen ook een structurele rol zou kunnen spelen in de processen van de Stad van Morgen. Nu werd dat door de indrukwekkende groep enthousiaste vrijwilligers op uiterst professionele wijze neergezet. Met de beoogde aanpassingen zou het onderdeel van een resultaat gedreven aanpak kunnen worden waar ook ondernemers, onderwijs en wetenschap bij aanschuiven en de organisatie teams erkend worden in hun professionaliteit met een resultaatgebonden wederkerigheid.
Stad van Morgen 