Het ontstaan van de mensheid
Als we de allereerste mens even eenzaam op aarde plaatsen dan zouden we ons dit plaatje kunnen inbeelden:
Zo zitten wij nog steeds in elkaar. We hebben een territorium drang, ontwikkelen onszelf door dingen te ondernemen, bouwen kennis en ervaring op en stemmen ons gedrag daarop af. Ons unieke zelfbewustzijn en de praktische vaardigheden die ons onderscheiden van de rest van de levende wezens, draait primair om eigenbelang.
De eerste fase van onze evolutie: groei
Met de beschikking over een hele planeet voor onze groei vanuit eigenbelang ontwikkelde de mens zich in groepsvorm. Doordat er heel veel mensen samen een maatschappij gingen stichten konden functies ontstaan die zich specialiseerden in de belangen die elke mens in zich heeft. Zo werd territorium gedrag gaandeweg via andere territoriale machtsuitingen “de overheid”, het ondernemen werd “het bedrijfsleven”, ons gedrag “cultuur” en kennis-ontwikkeling en -overdracht “wetenschap en onderwijs”. De interactie tussen deze uit elkaar getrokken menselijke eigenschappen in gestructureerde belangengebieden geschiedt met geld en spelregels.
De consequenties van deze fragmentatie rondom belangen zien we terug in onze huidige maatschappij. “De mens” bestaat niet meer, noch het evolutionaire bewustzijn maar er ontwikkelde zich wel veel kennis. Alleen het eigenbelang blijft de overhand houden, opgeknipt in enorme belangeneilanden. Deze eilanden hebben geleerd zich territoriaal en inter-territoriaal onderling te verhouden op basis van een ontwikkeling van spelregels. Als we dat niet zouden doen dan weten we uit historische ervaringen dat er stress ontstaat dat uiteindelijk leidt tot conflicten en oorlogen. Zelf met die conflicten uit eigenbelang wordt op dit moment door gebieden gespeeld. Op lokaal niveau, in het tussengebied van de eilanden, spelen daarom “menselijke belangen” zoals zekerheden, koopkracht, vrede, macht….. maar niet “de mens” als evolutionair wezen binnen een veel grotere natuurlijke context. Dat komt omdat in het fragmenteren van de (eigen)belangen het individuele en collectieve bewustzijn uit elkaar is gescheurd. We weten niet wat we zijn als mens, wel als burger, werknemer of instelling. We trachten burger en institutionele belangen te behartigen via interactie en leerprocessen maar niet “de mens”.
Het einde van groei brengt chaos en bewustwording
Met de exponentiële groei van de mensheid binnen de beperkingen van een grote maar eindige planetaire werkelijkheid is ineens de groei van de mens als soort eindig geworden. Gedurende een periode van enkele duizenden jaren hebben we territorium en belangen conflicten uit uitgevochten middels confrontaties maar toch is de mensheid uitgegroeid tot een allesvernietigende parasiet binnen een eindige omgeving. De gefragmenteerde belangen zijn steeds moeilijker in stand te houden. De laatste decennia kunnen we daarom een omslag waarnemen. Het tijdperk van het gefragmenteerd divergeren is gestopt en een proces van convergeren van belangen is begonnen. De vier grote belangenvelden gaan onderlinge verbintenissen aan, allereerst uit eigenbelang. Denk hierbij aan:
19e – 20e eeuw: leerplicht (bedrijfsleven en overheid vanuit economisch belang)
1e helft 20e eeuw: zorgstaat (burgers en overheid uit vredesbelang) na de ervaringen van wereldoorlogen.
2e helft 20e eeuw: triple helix (overheid, bedrijfsleven en overheid vanuit kostenoptimalisatie en innovatiebelang)
Nog steeds is “de mens” niet in beeld, hooguit bij enkelingen die een bewustzijnsdoorbraak meemaken en beseffen dat een holistische benadering nodig is om de mens te redden van zichzelf en haar doorgeslagen gefragmenteerde divergente maatschappelijke structuren. Het zijn de eerste sustainocraten die als eenling zichzelf als integrale mens positioneren maar nog geen draagvlak vinden op maatschappelijk niveau omdat de convergerende belangenpartijen dat integratie punt nog niet hebben bereikt. De kredietcrisis van 2008 brengt daar verandering in. Een eerste piepklein Sustainocratietje ontstaat, een werkelijkheid waar alle belangen weer bij elkaar komen en de mens centraal stellen. Stad van Morgen is geboren en uiteindelijk vindt men elkaar experimenteel in AiREAS.
Convergentie van belangen in het uiteindelijk “integrale mens belang”
Terwijl de convergerende krachten in elkaar schuiven zien we nog steeds dat de historisch ontwikkelde divergerende belangen krachtig actief blijven om zichzelf in stand te houden. Vanuit een gespecialiseerde expertise gedachten is dat uitstekend want deze partijen hebben veel kennis en inbreng te bieden voor de holistische samenvoeging. Maar vaak stuurt men niet op authenticiteit en autoriteit maar juist op eenzijdig eigenbelang en macht. Zelfs als men meedoet aan het sustainocratische programma dan is dat nog steeds vanuit een “zichzelf in stand houdende gedachten” in plaats van “het leveren van toegevoegde waarde”. In die tegenstrijdige schermutseling tussen oude divergerende krachten en de noodzaak tot convergerende samenwerking rondom verantwoordelijkheden ontstaat chaos.
Chaos is niet erg in abstracte zin want het geeft een stressproces weer van loslaten waardoor bewustwording de vrije loop krijgt en uiteindelijk zich kan verbinden aan de nieuwe uitnodigende energie die de convergerende werkelijkheid uitstraalt. In praktische zin levert chaos echter enorm veel menselijk leed dat we zien in de vorm van armoede, zelfmoord, migraties, criminaliteit, vroegtijdige sterfgevallen, enz. In theoretische zin is dit allemaal niet nodig maar de werkelijkheid is nu eenmaal een wisselwerking tussen energetische spanningsvelden waarin leven en dood zich afwisselen in het evolutionaire proces waarbij veel onschuldige individuen het slachtoffer zijn.
De toekomst?
De convergentie gaat verder en het vlak van Sustainocratie wordt als maar groter. We zien het ook ontstaan in andere gemeenschappen. Het leerproces dat de gefragmenteerde partijen ondergaan in het erkennen van gespecialiseerde toegevoegde waarde in dat centrale gebied is noodzakelijk om afstand te nemen van de machtscultuur die men zich in het verleden eigen heeft gemaakt om te overleven in een concurrerende wereld. De divergentie krachten zullen zich gaandeweg gaan minderen maar niet zonder de vele slachtoffers die in dat proces nog zullen vallen. Ook het sustainocratische gebied ondergaat een inkleuring van allerlei vernieuwende instrumenten die de cohesie in stand houden door verdelen van waarden die gezamenlijke worden gecreëerd. Het oude geldsysteem bijvoorbeeld werkte goed in een bepaalde fase van de gefragmenteerde werkelijkheid maar werd uiteindelijk zelf een machtsinstrument in plaats van middel. Nieuwe instrumenten doen hun intrede en zullen aanvaard moeten worden door de partijen die voor een overgroot deel nog functioneren in de oude divergente wereld. De overlap dient dus een eigen identiteit te ontwikkelen waarin men de nieuwe instrumenten toepast zonder al teveel in conflict te komen met “de grotere zelf in gefragmenteerde afscheiding”. Het dient daarom complementair en nieuw te zijn. Daarom noemen we deze groepering in het centrum niveau 4 gebiedsontwikkeling zodat iedereen zelfbewust terug en omhoog kan stappen langs de treden van de verschillende duidelijk identificeerbare niveaus. Op niveau 4 staat “de mens” centraal in zijn verhouding tot de natuurlijke werkelijkheid en ons duurzame voortbestaan als soort waar ook instellingen hun voortbestaan aan hechten.
Ons heden? Sommige van ons hebben zich definitief in het uitnodigende centrum geplaatst waarin Sustainocratie zich als evolutionaire maatschappelijke identiteit manifesteert. Zo bestaat er nu een wereld van verwarring rondom duizenden jaren van divergentie en belangen, en decennia lange experimenten met convergerende krachten tussen de fragmenten uit noodzaak en bewustwording. De standpunten van de verschillende interpretaties van de oude grote werkelijkheid worden alleen maar krachtiger wegens het in stand te houden eigenbelang waardoor de stress zich verder vergroot. Sustainocratie is piepklein maar de noodzaak is schreeuwend groot. Daar binnenin ligt het aan zelfbewuste mensen die zich herkennen in het “mens zijn” en hun autoriteit en positie benutten om samen te komen in dat centrum en er ook samen dat niveau 4 verder vorm gaan geven.
Dit soort groepjes kunnen overal in de wereld ontstaan maar in Nederland doet zich de som der omstandigheden voor die dit gevoelsmatig meer toegankelijk maakt dan elders. Laten we er vooral gebruik van maken en rest van de wereld uit blijven nodigen tot dit beeld van een volgende evolutionaire werkelijkheid die uiteindelijk de “nieuwe menselijke organisatie” vertegenwoordigt in een prille embryonale, vooralsnog kwetsbare fase. Veel van de gefragmenteerde belangen zullen het niet overleven terwijl anderen zich aanpassen als gespecialiseerd suborganismen onder een nieuwe overkoepelende holistische vlag, of die nu Sustainocratie genoemd wordt of iets anders. Het DNA van die vlag en werkwijze is zich nu aan het manifesteren.
