Stadslandbouw is keuzes maken

(Blog door Jean-Paul Close)

Tijdens de gesprekken in Eindhoven met de vele mensen die iets willen doen op gebied van stadlandbouw ontstaat er steeds een mooi beeld tussen twee werkelijkheden, die van het geld verdienen en die van zelfvoorziening. Eigenlijk is het vergelijkbaar met de rest van ons land en de keuzes die wij dagelijks maken. Laten we eens kijken.

Een stukje grond

Neem nu een stukje grond van een paar honderd vierkante meter. Wat wilt u ermee doen als u zich gaat verdiepen in stadslandbouw? De discussie komt op gang tussen de mensen.

Geld verdienen

Wil ik het benutten om er geld mee te verdienen? Welke keuzes maak ik? Welke gewassen leveren het meeste op en hoe kan ik het veldje het beste benutten? Om er zoveel mogelijk mee te verdienen. In onze regio (Eindhoven) hebben we verschillende voorbeelden. Zo is er op de hoek van de Celebeslaan een driehoekig veld dat jaarlijks allereerst wordt benut voor het telen van bloemen en in een tweede ronde worden sier en consumptie pompoenen gezaaid die rond de tijd van Halloween beschikbaar zijn in alle soorten en maten. Zo levert het veld twee keer winst op voor de belangenpartijen die het uiterst professioneel benaderen met maar een klein groepje mensen.

We hoeven maar door ons land te rijden en we zien veel meer voorbeelden van de eenzijdige gewassen die massaal geteeld worden voor de volume verkoop op geldgedreven velden. Bloembollen, mais, prei, aardappelen, enz. Het is eenzijdigheid die opvalt en die veelal is afgestemd op  omzetmogelijkheden.

Tulpen voor de verkoop
Tulpen voor de verkoop

Zelfvoorziening

Even verderop in dezelfde staart heeft de Wasvenboerderij een groentetuin waarin de diversiteit voor eigen gebruik in het restaurant zichtbaar is. Er staan geen eenzijdige plantensoorten maar een veelvoud van groenten in verschillende groeifasen en rijping. Er is ook wel een verbinding met geld verdienen omdat de oogst gebruikt wordt binnen het restaurant maar toch geeft het een aardig beeld van het verschil in gebruik van een lap grond afhankelijk van de keuze die men maakt.  De diversiteit van plantengroei is opvallend omdat het is afgestemd op eigen gebruik. Men hoeft het niet in te kopen.

Diversiteit van permacultuur
Diversiteit van permacultuur

In de omgeving van Eindhoven en de meeste steden zijn allerlei stadslandbouwveldjes te zien waar je de keuzes van de eigenaren kunt aanschouwen door de eenzijdigheid of diversiteit van de soorten die erop staan in de loop van het seizoen.

Stadslandbouw

Nu is stadslandbouw een nieuwe tak van sport waarbij private en publieke ruimtes gebruikt kunnen worden vanuit dit soort keuzes waar er nog een aantal aan kunnen worden toegevoegd. Een stad is historisch gezien altijd benut vanuit grond en vastgoedbelangen waar rondom heen allerlei menselijke activiteiten werden georganiseerd die niets met voedsel of de natuur te maken hadden. De stad was vooral een concentratie van materieel belang waar veel mensen samen drommen om te handelen, plezier te maken, of samen te wonen en werken. Een stad is voor een verzamelplek van veel mensen met een grote geldconcentratie en bijbehorende dynamiek, maar ook grote afhankelijkheid. Zonder geld kan een stad niet functioneren.  De stad draait om distributie en een soort mierennest van menselijke belangen. De natuur is er bij traditie uit geweerd.

Moderne inzichten tonen dat het weghalen van de natuur erg nadelige effecten heeft op de bewoners van de stad. De temperatuur van een stad is gemiddeld hoger dan buiten de stad. De stad vervuilt de atmosfeer doordat plantensoorten, die zuiverend werken, er niet aanwezig zijn. De stad heeft last van wateroverlast bij zware regenval doordat oude waterstromen zijn vernield door de fundamenten van de oude stedenbouw . En ga zo maar door. Die concentratie van eenzijdige belangen heeft ervoor gezorgd dat de natuur uit de stad is verdwenen. Zelfs de mens in de stad weet nog amper wat de natuur is. Dat heeft geleid tot consequenties waar men nu van terug aan het komen is. De kosten van deze consequenties vormen een secondaire economie (algemene vervuiling en natuurlijke onbalans) die drie tot zeven keer zo snel groeit als de primaire stadseconomie (van consumptie).

Gezonde stad

Nu gingen de mensen niet naar de stad puur om hun gezondheid. De aantrekkingskracht van de stad was op vele fronten juist belangrijker dan de gezondheid. Maar ongezondheid is een last en als de consumptie economie hapert door crisissen of ander oorzaken dan is de last wel erg voelbaar. Om de stad gezonder te krijgen kunnen allerlei maatregelen getroffen worden maar de eenvoudigste is om de natuur weer toegang te geven tot het stadsgebied. Dat gebeurde vroeger door bomen te planten die sterk genoeg waren om de luchtvervuiling te weerstaan. Veel steden hebben zo lange rijen platanen langs hun wegen geplaatst (Bijv. Barcelona). Maar in onze moderne tijd willen we kijken naar meer multifunctionele toepassingen. Want planten leveren niet alleen een mooi gezicht, ze zijn ook warmtewerend, geven voedsel, zorgen voor energie, waterhuishouding, zijn goed voor de menselijke psyche, enz.

De toepassing van stadslandbouw kan de gezondheid van de stad positief beïnvloeden door de terugkeer van de natuur in onze omgeving. Maar ook dat heeft weer consequenties. Bloemen en planten brengen allerlei andere diersoorten (insecten, vogels) met zich mee waar we niet meer aan gewend zijn in de stad. Ook merken we dat mensen gaandeweg allergien hebben ontwikkeld en minder weerstand hebben tegen pollen en andere effecten van de natuur. De mens en natuur zijn uit elkaar gedreven en het naar elkaar toebrengen levert een nieuwe ongekende reactie van gewenning op. Het benutten van de daken en de muren in de stad voor levend groen en water is een onbekend gebied van innovaties waar de mens nu aan toe is. Het gaat dan niet alleen om voedsel maar ook alle bijkomende neveneffecten die van invloed zijn op onze kwaliteit van het leven. Er ontwikkelt zich gaandeweg een nieuwe stadscultuur waarin ook weer de keuze van geld verdienen en zelfredzaamheid een rol speelt die door de verschillende disciplines van de stad op een andere manier worden geïnterpreteerd.

Professioneel vrijwilligerswerk

Zo kan de overheid van de stad zich misschien bekommeren om de gezondheid die een positieve weerslag heeft op de kosten van de zorg en de productiviteit van de bevolking. Maar het bedrijfsleven zal zich ook transformeren om de binnenstedelijke voedsel en energie ontwikkeling een plekje te geven. De voor en tegenstanders van natuur in de stad, met alle bijverschijnselen van dien, zullen ook met elkaar overweg moeten. De openbare ruimte is voor iedereen maar als er voedsel wordt geteeld dan blijken er eigenaren te zijn. Hoe gaan we ermee om? Het zijn allemaal vraagstukken die wij in de Stad van Morgen meenemen in onze proefgebieden. Door het Sustainocratisch aan te pakken leggen we een verbintenis tussen deze ontwikkelingen en een menselijk belang. Zo speelt bij stadslandbouw het thema “zelfredzaamheid” een grote rol. We kunnen de mensen weer leren omgaan met samenwerking, onderling overleg en waardecreatie. Maar bij levend groen speelt “gezondheid” ook een grote rol. Het gaat er bij ons niet zo zeer om het eigenaarschap van het voedsel (dat natuurlijk respectvol dient te worden verdeeld al nagelang inzet en talent) maar vooral om de effecten op de natuur van de mens en de duurzame vooruitgang die wij boeken door hier open mee te experimenteren. Die vooruitgang wordt dan gerelateerd aan algemene menselijkheid (gezondheid, veiligheid, zelfredzaamheid) en niet de gefragmenteerde eigenbelangen.  Daardoor zijn wij ook in staat om verschillen van inzicht en belangen te overstijgen met het hogere doel. Betrokken zijn de overheid, de burgerbevolking, de ondernemers, de scholen en de wetenschap. Dat levert alles te samen altijd wel een stapje vooruit op ongeacht de onderlinge schermutselingen of verschillen.

Energie dilemma

Toen de Stad van Morgen bezig was met het organiseren van een lokale Energie Coöperatie (2010) in Eindhoven volgens het Sustainocratische model werden we teruggefloten door de landelijke overheid. Men kon en wilde ons niet ondersteunen vanuit de toenmalige Green Deal omdat de aanpak “niet belastbaar” was. Toen de landelijke overheid moeilijk deed trokken fundamentele lokale partners zich ook terug. Zij hadden allen een belang om Den Haag tot vriend te behouden. Het initiatief viel uit elkaar. Als zo iets gebeurt dan realiseer je je weer een keer dat het in Den Haag alleen maar om geld en macht gaat.

De aanpak van de Stad van Morgen was georganiseerd vanuit menselijkheid en dat creëert een groot dilemma. Wij presenteerden onze local Energy & Quality of Life (EQoL) als gesloten lokaal systeem waarin energie een betaalmiddel was voor andere participatie zaken op gebied van lokale leefbaarheid. Maar dat zinde de landelijke overheid niet. De nationale overheid inkomsten zijn direct  en indirect bij elkaar opgeteld, grof geschat, voor minstens 50% afhankelijk van ons energiegebruik. Dat is veel zult u zeggen maar als je kijkt naar de manier waarop de consumptie-economie in elkaar zit dan zijn het niet alleen de accijns op brandstoffen die tot die inkomsten behoren. Tel daarbij ook op de logistieke activiteiten van goederendistributie, het gebruik van op olie gebaseerde grondstoffen in de producties, onze verwarming en kookgedrag thuis, de belastingen op al deze producten, de werkgelegenheid van deze productiviteit en retail van consumptie, btw over retail, enz. Haal energie weg en er blijft niets over van de Nederlandse overheid door totaal gebrek aan inkomsten wegens instorting van de dynamiek waar onze economie op is gebaseerd.

Ook de bevolking heeft haar lifestyle gebaseerd op energiegebruik waardoor het ene en het andere een logisch verband heeft van wederzijdse afhankelijkheid. Zolang het gebruik van energie in geld uitgedrukt wordt kan de overheid het belasten en daarmee zichzelf in stand houden. Iedereen happy. Niet dus.

De traditionele bron van deze (op fossiele brandstof gebaseerde) energie is aan het uitputten en de consumptie in de hele wereld neemt toe door de welvaart en consumptiegroei in vele landen. De energiekosten rijzen de pan uit en het gevaar van structurele tekorten in de toekomst vereist een urgente transitie. Voor de overheid is de energie transitie (van fossiel naar iets anders) fundamenteel mits deze hetzelfde geld in het laadje blijft brengen. Voor de consument is het van belang om onze levensstijl te handhaven.

Maar er is nog iets dat misschien veel belangrijker is. De eeuwenlange verbranding van fossiele brandstoffen blijkt een ongeevenaarde vervuiling en structureel ontkende (door de machtsposities rond fossiele energie) klimaatverandering teweeg te hebben gebracht. De bijbehorende gevolgeneconomie groeit schrikbarend en kan alleen bekostigd worden vanuit de primaire consumptieeconomie. De gevolgeneconomie groeit met 7% per jaar en vertegenwoordigt daarmee een verdubbeling elke 10 jaar. Die economie heeft ook nieuwe machtposities gecreerd met een krachtige lobby, een grote bureaucratie van controle en voorzieningen met bijbehorende publieke afhankelijkheden via zorg en verzekeringen. Dit moet allemaal via de belasting van de consument afgedekt worden door meer energiegebruik. Gaf de overheid in 2003 nog 113 Miljard uit, nu anno 2013 is dat 278 miljard. In 2023 ruim 550 Miljard als we op deze weg doorgaan. Maar nog steeds is er die 50% afhankelijkheidsverhouding van energie, of meer. De macht die aan energie gerelateerd wordt in Den Haag staat energie innovaties in de weg die geen geld in het laadje brengen ook al brengen ze wel leefbaarheid en menselijkheid. Maar diezelfde macht brengt onmacht op gebied van menselijkheid omdat men eigenlijk bezig is de mens en misschien wel het leven op Aarde uit te roeien. Dit compenseert men door gezondheid zorg en wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen maar de oorzaak aanpakken kan de macht niet wegens structurele onmacht.

Voor de bevolking zijn er langzaamaan oogkleppen afgevallen en duidelijk geworden dat wij ruim 100 jaar bewust weg zijn gehouden van enig energie alternatief terwijl die wel bestonden. Door gemakzucht hebben wij dat ook toegestaan. Wij dragen onbewust ook onze verantwoordelijkheid.

Verkeerde perceptie

In onze omgeving is energie ruimschoots voor handen. Het is alleen van belang dat we leren hoe we er anders mee om kunnen gaan. De perceptie die over energie is ontstaan is verkeerd en heeft alles te maken met de onze huidige aangeleerde kijk op het leven. Waar gebruiken wij energie voor in ons privéleven?

  • Voor verwarming van onze huizen, het water, de douche
  • Voor verlichting en elektronische apparatuur
  • Om eten te bereiden
  • Voor vele vormen van mobiliteit

Dat is het antwoord dat de meeste mensen zouden geven omdat men zo de energie ziet die men inkoopt. Men vergeet echter dat wij zelf in leven blijven door energie. En dat komt niet uit het stopcontact. Als levend wezen nemen wij energie tot ons via voedsel. Daarbij voeden wij ons ook met vitaminen die ontstaan door wisselwerking van onszelf en voedsel met zonlicht. Voedsel, energie en ons leven kan dus niet los van elkaar worden gezien. Wij zijn ooit als soort ontstaan in een geldloze wereld dankzij deze relatie. Het is essentieel in een stabiele maatschappij dat wij daar zelfbewust en zelfredzaam mee omgaan. We kunnen deze essentie niet zomaar uitbesteden aan grote machthebbers en onze perceptie door gemakzucht vertroebelen door andere zaken belangrijker te gaan vinden. Als wij ons bestaan effectief organiseren dan nemen wij energie en voedsel serieus. Dat betekent ook dat wij onze eigen omgeving serieus moeten nemen uit levensbelang, niet geldbelang.

Door de economie vanuit consumptie en geldafhankelijkheid te organiseren ontstaan alle misstanden. Als we de economie organiseren rond gebruik en eigen inzet en verantwoordelijkheid met in acht name van duurzame menselijkheid dan kunnen vele misstanden opgelost worden. Het gaat niet om geldsystemen maar om duurzame menselijke vooruitgang.

De zon is gratis en de planten groeien weelderig zelfs als wij er niet naar omkijken. Als wij een beetje sturen dan geven die planten een overvloed aan voedsel en herbruikbaar afval voor energievoorziening. We hoeven niet eens te reizen hiervoor zoals we nu doen om geld te verdienen.  Energie is van onszelf en dat mogen wij opeisen vanuit een natuurlijk perspectief door er zelfvoorzienend mee om te gaan. We hebben voor onszelf het dilemma geschapen door het uit handen te geven. Misschien wordt het tijd om daar zelf eens goed over na te denken en het weer terug te nemen.

Het dilemma van vervuiling, fossiele brandstoffen, klimaatproblemen lossen de machthebbers niet op want zij hebben hun macht eraan ontleend. Als het opgelost wordt is het omdat wij daar zelf verantwoordelijkheid voor nemen als individu en som der individuen in concrete samenwerking. Wij passen onze levensstijl aan, worden zelfredzaam, gebruiken geen fossiele brandstoffen meer en trachten zoveel mogelijk over te stappen op eigen productiviteit. We accepteren geen blokkerende maatregelen meer die ons leven en leefbaarheid in de weg staan. Wij zijn zelf de overheid die ondergeschikt is aan de mens, niet andersom. Wij hebben onze eigen autoriteit. En dat begint thuis, lokaal en in onze gemeentes. Niet in Den Haag of Brussel. Maar vaak staat gemakzucht ons eigenbelang in de weg en daar ontleent de macht haar macht aan en wij onze onmacht.

Tsja, en dat is voor iedereen nog steeds een gigantisch dilemma.

AiREAS Site en Blog – de gezondste stad

AiREAS is voortgekomen uit de Stad van Morgen als eerste formele sustainocratische samenwerking.

We hebben nogal wat moeite gehad om te leren hoe je nu met een communicatieplatform om dienen te gaan dat betrokkenheid  creert bij dit AiREAS proces. AiREAS koopt en verkoopt zelf niets maar werkt samen als een beweging om als resultaat “een gezonde stad” te krijgen. AiREAS verbindt multidisciplinair en doelgericht. In die verbindingen ontstaan allerlei nieuwe initiatieven, uitvindingen, processen, innovaties, enz.  Natuurlijk gaat er ook geld om in AiREAS, maar als middel, niet als doel op zich. Hoe communiceer je nu met duizende mensen en instanties, die duizenden meningen en belangen hebben, allemaal opgevoed zijn in een systeem van geldafhankelijkheid maar toch wat hebben met het gezondheidproces van AiREAS? Hoe krijg je het voor elkaar dat mensen en instanties zich gaan inzetten voor deze gemeenschappelijke menselijke waardecreatie met als voornamelijke belang te laten zien dat men zelfbewust verantwoordelijkheid durft te nemen en daaraan een imago wenst te verbinden of ontwikkelen? Degenen die het doen staan aan de basis van een nieuwe economie maar voordat men het voor elkaar heeft is er een proces van loslaten van de oude manier nodig.

Stad van Morgen zit midden in die processen door ze van nul op zetten. AiREAS is nu een precedent waarin al concrete voorbeelden zijn van waardecreatie die vernieuwend, authentiek en uniek zijn in de wereld. Zodanig dat de wereld er naar wil komen kijken en liefst dit ook zou willen hebben. Maar dan stuit AiREAS op een nieuwe uitdaging. Hoe gaat een nieuwetijdse samenwerking om met de vele cultuurverschillen en mentaliteiten in de rest van de wereld? Gaan wij zelf weer productjes verkopen of zijn wij in staat om het goede voorbeeld van Sustainocratie te laten volgen in andere delen van de wereld?

Omdat AiREAS losgelaten is door de Stad van Morgen zoals dat betaamt wordt het ook tijd dat wij het in communicatieve zin ook een eigen leven gunnen. Dat deze nieuwetijdse communicatie moeilijk is moge duidelijk zijn en een leerproces waar andere Sustainocratische processen van de AStad van Morgen weer van kunnen leren. Maar dat alles wordt het beste zichtbaar als de nieuwsgierigen en betrokken bij deze intense processen zelf mee gaan kijken.

Wat hebben we gecreerd voor AiREAS:

Website: http://www.aireas.com   Deze site is informatief over wat AiREAS wil bereiken maar de uitdaging blijft dat er een communicatieplatform komt waarin wij de 4 kernpunten van onze communicatie kunnen organiseren:

  • Informeren
  • Dialoog opstarten
  • Ontmoetingen organiseren
  • Reflecteren over resultaten

De discussie gaat vooral over hoe we dit moeten doen? En dat levert verschillende inzichten op. Dat komt niet omdat het zo moeilijk is maar omdat de meeste mensen in een communicatie groepje geen experimenteel proces zien maar een communicatie product met een kop en een staart. En dat laatste is lastig als je een coooperatie bent waarin de besluitvorming plaats vindt op gemeenschappelijk belang zonder eigen hierarchie. We kopen niet maar gebruiken, onderhouden samen en investeren samen zodat een gezonde stad ontstaat.

Blog: http://www.aireas.wordpress.com  Deze blog is sinds kort ingericht om de vele honderden initiatieven in de stad Eindhoven, die te maken met de AiREAS doelstelling en samenwerking, een dynamische plek te geven. In eerste instantie wordt de moeizame opbouw van AiREAS weergegeven en de lastige processen waar mensen doorheen zijn gemoeten. Dat merken we ook in de nieuwe groepen die ontstaan in AiREAS. We zullen in positieve zin met verschillende bloggers de initiatieven belichten maar ook in alle openheid laten zien waar we tegen aan lopen en hoe we het uiteindelijk oplossen.

LinkedIn Group: AiREAS  Deze professionele groep is bedoeld om interactie tussen professionele teamleden te bevorderen. We weten nog niet echt waar dit op uitdraait. De lokale focus van AiREAS door middel van Local AiREAS (gebied) in een wereldwijde context maakt het lastig om online te clusteren voor co-creatie en toch openheid te geven voor anderen om mee te kijken.

Twitter:  #aireasnl  en @aireasnl eigenlijk geldt ook hier weer hetzelfde als hiervoor. Het AiREAS precedent is in Eindhoven waargemaakt met enorm intensief persoonlijk netwerken. De social media zijn vooral opgezet om wereldwijd te kunnen communiceren. Dat willen wij ook wel maar dat creert weinig betrokkenheid bij de lokale processen. Ook zijn er taal en cultuurverschillen te overbruggen die je niet via een eenzijdig twitteraccount kunt aanpakken. Daarom is er een “nl” aangeplakt om even de focus op Nederland te leggen en eigenlijk vooral op Eindhoven. Hoe dat straks verder moet zien we wel.

Dan zijn er nog mensen die Facebook willen gaan gebruiken en Eventbrite maar ook daar zijn de mening over verdeeld. We willen die gezonde steden en de vraag is welke toegevoegde waarde elk instrument met zich meebrengt. Als het allemaal alleen maar moeite kost en verder de werkelijke communicatie via initiatieven en goede voorbeelden in de weg staat dan houdt het snel op. Maar voor die tijd willen we niets uitsluiten en vooral van alles uitproberen.

Mee doen

Doe mee als u dit leest, door bijvoorbeeld een discussie voor communicatie op te starten of door mee te doen aan het creeren van de gezondste stad in Eindhoven. Misschien wilt u wel zelf een AiREAS ergens beginnen. Dan helpt het zeker om de ervaringen alhier door te nemen. Dan zal het bij u toch weer allemaal anders zijn en is misschien vroegtijdige samenwerking het beste. Wie weet.

AiREAS gaat nu verder op eigen benen en Stad van Morgen kijkt op een afatandje mee.

Europa en wij

Wij zijn allerlei landen aan het redden met geld in hoeveelheden die voor een normaal mens amper te bevatten zijn. Om een land te redden moeten de banken gered worden. Dat lijkt paradoxaal. Wat heeft een bank nu met een land te maken en vice versa? In onze huidige, op geld gebaseerde maatschappij is die relatie alles bepalend. De banken hebben echter vrij spel gehad in 40 jaar tijd in een wereld vol speculatie. Veel mensen hebben daar rijkdom door ondervonden zonder er al te veel voor te hoeven doen. In diezelfde banken werden spaargeld, pensioenen en verzekeringen beheerd. Als een bank dan in de problemen kwam dan kwam het land ook in de problemen. Door het vrije spel van de banken is er een netwerk ontstaan van wereldwijde belangen. Als de ene bank omvalt dan valt ook de rest om, of men krijgt een gigantische crisis voor de kiezen. Dat geldt tegelijkertijd voor de landen waar de banken gevestigd zijn en allerlei lokale belangen beheren.

In het model van de menselijke complexiteit ziet het er dan als volgt uit:

Europa vandaag concentreert zich rond chaos en hebzucht
Europa vandaag concentreert zich rond chaos en hebzucht

Het overgrote gedeelte van de Europese maatschappij zit verwikkeld in de overheid en banken problematiek van hebzucht (rechtsonder van de 4 kwadranten). De normale evolutionaire gang is die van de crisis waarbij het geheel omvalt. Zo komen er banken en landen in de chaos zone (linksonder) terecht. Door de keten van belangen vormen zij een zuigkracht op de andere banken en landen die zo de chaos ingetrokken worden. Om dat te voorkomen moet men de instanties weer terugkrijgen in de hebzucht zone. Zo kan het spel weer even door gaan en, in het beste geval, koopt men wat tijd om oplossingen te vinden. Nu is de professionele blindheid van eigenbelang zo groot in de sector van zogeheten leidinggevenden dat de enige oplossing gezocht wordt in het instand houden van het systeem, tegen wil en dank. Zo worden we geconfronteerd met steeds meer omvallende situaties en steeds grotere sommen geld die ergens vandaan komen, meestal een soort last op onze toekomst die eigenhandig door onze politici over onze rug en die van onze kinderen wordt uitgesmeerd.

Ethiek en menselijkheid is in deze ver te zoeken zoals het model ook aangeeft. Het geld en het machtsysteem is veel belangrijker dan de mens en menselijke vooruitgang.  Toch is de situatie onhoudbaar en zijn de huidige machthebbers verwijtbaar voor hun gebrek aan ethiek. Veelal doen zij dit omdat zij in hun tunnelvisie geen enkele ander oplossing zien. Men kan hen incompetentie verwijten door onwetendheid en onkunde, ondanks de specialisatie in financiele sistemen. Men kan in sommige gevallen ook criminaliteit tegen de menselijkheid verwijten omdat men wel degelijk bewust is waar men mee bezig is maar wegens eigenbelang rond macht of hebzucht de zaak in stand wenst te houden.

Europa zoals het moet

De wenselijke situatie in Europa
De wenselijke situatie in Europa

De wenselijk situatie van Europa is een samensmelting van diverse zelfredzame regios langs de lijn van duuzame menselijke vooruitgang, met een hoog ethisch besef en duurzaam verantwoordelijke organisatiestructuren. Zo’n situatie is niet geld maar menselijke waarden gedreven waarbij elk van de leden een eigen rol speelt op basis van de identiteit, geschiedenis en lokale situatie. Dat vergt nogal wat voor de mens, maatschappijen en onderdelen ervan. Ethiek is een keuze maar als die eenzijdig wordt gemaakt dan wordt men omringd door gebrek aan ethiek. 

Sustainocratie nodigt ALLE partijen uit om deel te nemen aan hoger doel gerelateerde processen van zelfredzaamheid en duurzame menselijke vooruitgang. Het is een situatie waar banken amper een rol in spelen. Zekerheden worden opgebracht door cohesie, vertrouwen in elkaar en samenwerking. Dat is nogal veel gevraagd als men uit een wereld komt van afhankelijkheden, angst, wantrouwen en eigenbelang.

Europa in transformatie

Intense veranderingen
Intense veranderingen

De intense veranderingen in Europa hebben daarom te maken met het durven loslaten van financiele belangen en afhankelijkheden en aanvaarden van waardengedreven processen en verantwoordelijkheden. Dat is enorm angst aanjagend voor veel mensen en instanties. Er ontstaan twee werelden, die van het geld en die van de mens, die elk een eigen leven beginnen te leiden. Geld is dominant en heeft de massa mensen nodig om schuld te leggen. De mens een is natuurlijk wezen die schuldloos functioneert. Schuld is een concept dat wij zelf bedacht hebben. Als wij dus onszelf wijsmaken dat schuld niet bestaat (hetgeen een echte werkelijkheid is) dan zijn wij ook in staat om te kijken hoe wij werkelijke waarden kunnen creeren en verdelen. Zulke processen zijn al gaande in Europa in verschillende kleinere gemeenschappen waar wij de mens centraa zien staan. Zo ook in Eindhoven waar Sustainocratie zich ontwikkelt ondanks alle machtsspelletjes van de oude wereld.

We zien dat ethiek een menselijke keuze is die men zelf maakt door inzicht, kennis en durf, en die instelling ook kunnen maken door leiderschap van bestuurders en onder dwang van de omgeving. Dit alles is prima te combineren en als de druk opgevoerd wordt dan zal de transformatie gefaseerd kunnen verlopen. De chaos vindt dan plaats zonder kleerscheuren of oorlogen maar met enige vorm van planning. Sustainocratie staat al aan de andere kant van de lijn en nodigt iedereen uit, prive en als instantie. Stap voor stap gaat men overstag.

Zo zien wij dat het Europa van geld ten ondergaat en wij, als mens, Europa zijn vanuit de rijke waardengedreven diversiteit van haar bevolking die zichzelf steeds meer aan het ontdekken is.

 

 

 

Geen gepolder voor de gezonde stad

Groene dinsdag

Op 26 Maart 2013 kwam een groepje mensen bij elkaar om de proefwijk Doornakkers verder invulling te geven. De bijeenkomst hoorde bij het living lab van AiREAS (luchtkwaliteit en volksgezondheid) in Eindhoven. Het werd een fijne ontmoeting tussen uiterst betrokken mensen maar tevens een boeiende en herkenbare innerlijke “strijd” tussen twee verschillende werelden, de oude democratie van het polderen over problemen en oplossingen (gevolgen-economie), en de nieuwe democratie van het doelgericht samenwerken (sustainocratie).

De aanloop naar 26 maart

We zijn al enige tijd bezig met AiREAS en burger participatie waar we steeds weer dat dilemma van wereldbeelden tegenkwamen. De grootste uitdaging van het werken aan een gezonde stad blijkt er niet één maar een heleboel. Hoe gaan we om met communicatie bijvoorbeeld? Uit die discussie is uiteindelijk een derde opzet van een website ontstaan www.aireas.com. De eerste twee zijn omgevallen door gebrek aan continuiteit (men benaderde de site als een product ipv een middel in een proces) en beleving in het samenwerkingsproces van AiREAS waarin iedereen in Eindhoven betrokken is, bewust of onbewust. In de nieuwe site kunnen mensen een eerste beetje informatie vinden en zich aanmelden om wat te doen. Het moet nog blijken of dat werkt.

De bijeenkomst van 26 maart was een off-line dialoog die tot stand was gekomen door de interactie van enkele maanden met allerlei mensen. Naast de keuze van AiREAS om Doornakkers aan te wijzen als proeftuin (omdat er al zoveel betrokken mensen actief zijn) was de kennismaking met het Buurtkantoor aan de Bloemfonteinstraat doorslaggevend. Het bleek een mooie open ruimte voor de vele spontane en veelzijdige wijkontmoetingen die wij voor ogen hadden. De eerste contacten met de jonge charmante en uiterst betrokken uitbaatster Simone waren dan ook vol gedreven energie. Maar toen ons enthousiasme zich concretiseerde in een uitdagende dag, week en maandinvulling rond het levend groen seizoen van 2013 in de wijk, toen kwamen er vanzelf allerlei beren op de weg.

Beren in het groen

We leven in een maatschappij waarin een toestemmingscultuur overheerst en waar ik al over heb geblogd. Als er ondernemende initiatieven worden gesuggereerd dan worden ze eerst getoetst aan de vele bestemmingsplannen die ons omringen vanuit een afhankelijkheid van andere mensen en instanties. Zo ontstond de vraag bij het buurtkantoor “Mag ik wel een bijeenkomst faciliteren die niet alleen ondernemers aangaat?” Men had ergens bedacht dat ondernemers lid moesten worden van het Buurtkantoor maar ondertussen wordt niemand lid en is het grotendeels leeg. AiREAS wil wel gebruik maken van de faciliteiten (zoals we dat al overal doen in Eindhoven) op basis van bijvoorbeeld consumpties maar willen geen lid worden want dat is voor ons te beperkend. “Mogen we wel plannen maken voor groen in de wijk?” Want o wee de gemeente……?! Als dan de wethouder openheid geeft door “de burger aan de knoppen van de openbare ruimte” te communiceren dan weten we ineens niet of we dat ene plantje wel uit de grond mogen trekken? Of we wel toestemming moeten vragen aan de buren? En wat we met dat ene plantje moeten doen? Angst, angst, angst.

De lokale ondernemers willen wel meedoen als het hen maar geen tijd kost. De ambtenaren die uitgenodigd worden hebben geen tijd om hun mail te beantwoorden laat staan om deel te nemen aan de bijeenkomst. Wijkcoordinatoren hebben zelf bijeenkomsten georganiseerd die uiteindelijk niet door blijken te gaan maar vooraf wel allerlei agendas opvullen die uiteindelijk leeg blijven als het moment nadert. Samenwerking en verbinden “kan niet”. Mensen die toezeggen komen niet en zij die komen weten de weg niet te vinden omdat de adresaanduiding hen elders heen verwijzen dan naar het buurtkantoor. Beren, beren, beren…..

Effectieve berenhouderij

Uiteindelijk zijn een groep van 8 mensen dan bij elkaar gekomen in het Buurtkantoor. Terugblikkend waren de meeste beren op de weg spinsels van onze eigen angsten om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Geen wonder dat het land in crisis verkeert. Wij zijn allemaal berenhouders geworden die de kunst verstaan om effectief onze eigen beren op de weg te verzinnen naast de vele echte beren die wij gecreerd hebben met elkaar door de wereld te bureaucratiseren en vol te plannen met dingen waar niets van terecht komt.

Daar zitten we dan, de 8 die het avontuur en alle beren hebben getrotseerd en overleefd en veilig aan de thee en koffie gaan bij onze Simone. Geen beer meer in beeld. Maar ondertussen was een bijeenkomst die ondernemers, wijkbewoners, kartrekkers in de openbare en private ruimte, moest laten samenwerken tot een eetbare wijkbeleving afgestomd tot een eerste verlegen kennismaking van een aantal ondernemende avonturiers.

Ook goed!

In onze Sustainocratische wereld hebben we al de gewoonte ontwikkeld om altijd door te gaan ongeacht de hoeveelheid deelnemers. Wij nodigen de hele wereld uit. Als er dan maar één persoon deel komt nemen dan vereren wij die ene en gaan er mee aan de slag en we treuren niet om al diegenen die niet die stap hebben gewaagd. Die komen vanzelf wel een keer. Ooit. En vandaag waren we al met zijn 8-ten!

Van polder naar stip

De kennismakingsronde is altijd een gebeurtenis op zich. 8 avonturiers die graag vooruit willen en elk met een eigen beeld van de werkelijkheid. Stuk voor stuk grandioze mensen die een diversiteit aan kennis, ervaringen en vaardigheden vertegenwoordigen waar we meteen al van onder de indruk raken. Elk van de persoonlijke introducties opent een genot aan betrokken vragen en discussies, plannen, oh ja’s, en doen we dit en dat’s, enz. Heerlijk! De een is wat meer inhoudelijk, de ander wat meer vooruitstrevend, weer een ander wil meteen concreet en ga zo maar door. Maar in die ogenschijnlijke chaos zit wel de vooruitgang die wij als Sustainocratie willen boeken maar dan moet er wel een ding even afgestemd worden: de Stip!

Sustainocratie gaat uit van een duidelijke richting die past binnen onze definitie van duurzame menselijke vooruitgang (Samen blijven werken aan een gezonde, vitale, veilige, zelfredzame menselijke maatschappij binnen de context van onze natuurlijke omgeving). AiREAS heeft als stip: gezondheid en een gezonde omgeving. VE2RS heeft als stip: zelfredzaamheid.

Alle deelnemers komen voort uit de huidige gevolgeneconomie. Men is dus gewend om te redeneren in maatschappelijke problemen. In Doornakkers komt al snel het lijstje van drie uitdagende knelpunten: Geweld achter de voordeur, allerlei soorten verslaving en algemene ongezondheid. Dat zijn allemaal gevolgen van een levenswijze en maatschappelijke structuur waar het multiculturele caracter van de wijk ook een rol in speelt.  Aan die gevolgen wordt al veel geld geinvesteerd zodat ze “behandeld” worden vanuit een geldafhankelijke consumptie maatschappij. Het lost niets op maar houdt veel mensen bezig. Daar gaat Sustainocratie niet over en doet er niet aan mee. Wij gaan over levensstijl en overkoepelende menselijkheid. Een nieuwe horizon levert nieuwe ideeen op. Wij kijken niet vanuit een pijnlijk gevolg en plakken een pleister, we bepalen een gewenste situatie en zoeken naar de weg ernaar toe.

Wij nemen een stip zoals gezondheid en gaan er van uit dat dan die oude gevolgen ook gaandeweg aandacht zullen krijgen en wellicht voor een groot deel vanzelf zullen verdwijnen. Mensen die professioneel zijn opgegroeid, opgevoed en afhankelijk gemaakt van die gevolgeneconomie hebben vaak moeite om Sustainocratie te geloven. Zij handelen in pleisters. Men komt al snel in tweestrijd tussen de focus op het oude gevolg en de uitdaging van de stip. In AiREAS polderen we niet over hoe we met een gevolg omgaan maar discussieren over de prioriteiten tussen vele initiatieven die we kunnen nemen op gebied van de ontwikkeling van wijkgezondheid. Soms is dat in een beeldvorming lastig te combineren. Maar wij houden vast aan die stip op die horizon omdat wij ervan overtuigd zijn dat dit juist een oplossing is voor de vele crisissen die wij doorlopen. Als men met ons meedoet in Sustainocratie dan vragen wij minstens om de “benefit of the doubt”, doelgerichte samenwerkingen en inzet vanuit Talent en Gedrevenheid. Als dat niet lukt dan mag men zelf de keuze maken of men meedoet of niet? De 8 deelnemers hadden die keuze alang gemaakt en daarom waren ze erbij.

Een stip op de horizon, honderden stappen

Toen dat eenmaal duidelijk was werd de brainstorm pas helemaal losgelaten op allerlei mogelijke stappen die ons op weg zouden brengen naar die stip. Boeiend in deze is dat elke deelnemer redeneert vanuit het eigen professionele of private beeld van de wereld, veelal genuanceerd door de expertise waarmee men aan tafel zit of de betrokkenheid bij de eigen wijk. Tijdens de bijeenkomst waren er bijvoorbeeld twee personeelsleden van stichting NEOS aanwezig. Deze organisatie houdt zich bezig met daklozen in de stad en schept ruimte om hen weer te helpen aan een positieve toekomst. Er zijn zo’n 400 mensen professioneel bij betrokken voor zo’n 400 daklozen, 1 op 1 dus bijna.

In de Sustainocratie gaat het vooral om het inzetten van gedreven mensen in de waardegedreven processen die wij opstarten binnen de context van duurzame menselijkheid. De daklozen hebben, belemmert door al hun persoonlijke problemen natuurlijk, wel de vrijheid om zich in te zetten. Als wij daar voldoende wederkerigheid voor weten te creeren dan is deze groep  ideaal voor directe betrokkenheid. Het was dan ook helemaal niet vreemd dat elk nieuw voorstel meteen in verband gebracht werd met de daklozen en NEOS als begeleider. Ook dan kwamen allerlei beren aan de orde maar dat wisten we in het groepje wel te nuanceren. Het interessante was het moment dat de mensen van NEOS halverwege weg moesten. Vlak daarvoor kwam iemand binnen die zich met basisscholen bezig hield.

Nadat NEOS was vertrokken werd nog amper over daklozen gesprokken. De oudere en nieuwe ideeen werden aangevuld met de expertise die nog was overgebleven. Ineens ging het over basisscholen, jongeren, fietsreparaties, wijkbladen, een wijkcockpit, enz. Dit geeft aan hoe mooi dit proces is en dat volledig afhankelijk is van de aanwezigheid van de betreffende expertise. Als die expertise er een eigenbelang aan verbindt, bijvoorbeeld het eigen zakelijke succes, dan is afwachten in deze uit den boze. Men komt gewoon niet aan de orde als men er niet zelf bij aanwezig is. Dat geldt voor iedereen. De uitkomst van zulke bijeenkomsten zijn dan ook volledig onvoorspelbaar omdat de stappen door aanwezigen worden gemaakt. De verbindingen ontstaan ter plekke en de commitment om een vervolg stap te maken ook. De sky is letterlijk de limit.

De stad als een ondernemerstuin

Zo kun je de stad vanuit het ondernemende menselijke persectief zien als een dynamische tuin waarin zaadjes rondvliegen en landen waar er ruimte is. Zo ontstaan er allerlei kleuren door elkaar heen als een dynamisch geheel die steeds weer andere verbindingen aangaan om vooruit te komen. Als er een zaadje niet is dan verschijnt dat soort bloempje ook niet. De zaadjes die tot bloei komen kunnen zich uitzaaien en het veld gaan overheersen totdat er weer iets nieuws komt. AiREAS bewaakt het veldje zodat alles wat zich uitzaait ook bijdraagt aan gezondheid bevordering en de ruimte krijgt om zich te ontplooien. Datgene dat niet voldoet krijgt die ruimte niet omdat het niet klopt in het verband.

Uiteindelijk zijn er de volgende vijf acties uitgerold. We hebben ons in moeten houden want de energie ging maar door en door. We hadden wel 20 noten op onze zang maar we waren ook zelfbewust dat sommige van die noten niet haalbaar waren in dit stadium.  Ik had een ieder al op het hart gedrukt dat doelgerichte samenwerking heel eenvoudig waar te maken is op basis van de volgende stappen:

  • Kan ik het alleen? Dan heb ik geen samenwerking nodig en doe ik het alleen.
  • Wat wil ik bereiken? Iets dat complex genoeg is om de multidisciplinaire structuur van AiREAS of VE2RS te benutten.
  • Hoe staat het in verhouding tot AiREAS of VE2RS? Dient het dit hoger doel? Zo ja, hoe en hoeveel?
  • Wat heb je nodig? Hoe kunnen we dit als groep faciliteren en organiseren, niet alleen met geld maar met van alles?

We maakten een keuze van een 5 tal thema’s die volgens de aanwezigen samen een eerste kans van slagen hadden:

  1. Veldje van 250 m2: Door de gemeente wordt dit veldje nu beheerd en is net beplant met viooltjes.  Toch wil men daar een groentetuin van maken en kijken of de buurt betrokken kan worden bij het proces. Er is een bejaarden tehuis waar misschien wat mensen te vinden zijn die het leuk vinden om mee te doen.  Actie Hans/JPC/Mark
  2. Kinderontbijt op weg naar school: het Buurtkantoor kan misschien eens in de week dienst doen om kinderen van gezond  ontbijt te voorzien. Actie: Nicolette/Koen/Simone
  3. Gezonde school: Duurzaam Eindhoven is al begonnen in een school. Ook STIR is actief. Kijken of we van elkaar kunnen leren of elkaar versterken. Nicolette/Koen/Hans
  4. Cockpit wijkondernemen. Actie Ben/JPC
  5. Fietsen reparatie voor schoolkinderen. Actie Hans/Simone

Deze initiatieven zijn een begin en moeten ook daadwerkelijk zichbaar worden gemaakt in de wijk. Ze dagen uit tot meer initiatieven als mensen zien dat het kan en mag. We komen zo steeds meer bij elkaar waar ook een wijkcockpit een faciliterende rol heeft. We gaan het gewoon doen en als er beren zijn die zich dan presenteren dan kooien we ze wel ter plekke. Maar we gaan ze niet meer zoeken vooraf want de echte zijn van de neppe niet te onderscheiden. We nemen gewoon verantwoordelijkheid voor elke stap en voor we het weten zijn wij allemaal samen op reis, met vrolijke beren en al, weg uit de polder en op naar de stip van gezondheid op de horizon.

Doornakkers Groen Dinsdag
Doornakkers Groen Dinsdag

.

Sustainocratie is geen kerk maar wel spiritueel hoger bewust

“Het doet mij denken aan een kerk” riep een van de nieuwe deelnemers aan AiREAS toen ik vasthield aan de co-creatieve essentie van deze samenwerking op gebied van gezondheid binnen de tenaamstelling van de beweging. Het was de zoveelste keer dat wij als initiatiefnemers de uitdaging aan moesten gaan om de kern van AiREAS duidelijk te maken aan nieuwe mensen, die een fundamentele bijdrage wilden gaan leveren aan het AiREAS proces. In AiREAS redeneren we vanuit een nieuw wereldbeeld dat o zo moeilijk te snappen is voor mensen die vanuit de oude afhankelijkheden mee willen doen. Zij worden geconfronteerd met een geheel andere aanpak en bijbehorende nieuwe vorm van toekenning van zekerheden, niet vooraf maar tijdens en achteraf. Goed boeren is anders dan wel varen.

Stap voor stap zal ik uitleggen waarom dit gebeurt. Waarom mensen, u ook als u meedoet, geconfronteerd worden allereerst met een gevoel van beperking, daarna een confrontatie met mij denken te beleven en uiteindelijk een enorme nieuwe ruimte ervaren.

Goed boeren en wel varen

Sustainocratie plaatst zich in een andere maatschappelijke organisatie dan de huidige consumptie gedreven geld economie. Sustainocratie is gebaseerd op de onderlinge verdeling van werkelijke waarden die samen worden gecreerd. Dat is net als “goed boeren” van land bewerken, plannen, zaaien, zorgen voor de groeiende zaden, oogsten en oogst verdelen, in een natuurlijke cyclus. De huidige maatschappij is echter gebaseerd op “wel varen”, ofwel men gaat een schuld aan om een schip weg te sturen en met een buit terug te laten keren. Deze laatste maatschappij is in crisis omdat een buit al verdeeld is nog voordat deze is binnengehaald. Men noemt dat “risico bij de aandeelhouders” maar het is de reinste speculatie. Hierdoor wordt de aarde schraal en uitgeput, wordt de mensheid verziekt en worden maatschappijen uitgehold en onstabiel. De schuld van vooruitbetaling wordt over de bevolking heen gelegd zonder ander onderpand dan onze toekomst. Wij zijn de aandeelhouders geworden van de geldcriminaliteit tegen de menselijkheid die wel zelf helpen instand houden.

Sustainocratie draait het dus om. We doen aanspraak op de talenten deelnemer om waarde te creeren in samenwerking. Dat levert een heel innerlijk en extern proces op van vertrouwen in zichzelf, de initiatiefnemers, de waardegedreven doelstellingen en de verwachtingen die men koestert. Als deze innerlijke strijd ontstaat dan snapt men het proces al en is het een persoonlijke keuze of men mee blijft doen of niet. Als men echter het proces niet snapt dan gaat men de confrontatie aan vanuit de huidige-tijdse insteek van waardebepaling vooraf tegen een schuld in het proces met het risico bij de investeerder ipv bij onszelf. En die confrontatie accepteer ik niet. Ik probeer de potentiele deelnemer het sustainocratische proces van AiREAS nogmaals duidelijk te maken en ook wat men eraan heeft als men er vroegtijdig in meegaat. Maar ik ga niet terug naar de opvattingen die onze huidige maatschappij in crisis hebben gebracht. Dan zou ik alle andere deelnemers tekort doen en vooral ook mijzelf, als maatschappelijk veranderaar naar nieuwe waardengedreven zekerheden voor de mens, en alle pijn die tot mijn eigen bewustwording heeft geleid. Ikzelf kan gewoon niet meer terug.

Meedoen is al een confrontatie met de werkelijkheid

Een transformatie van een hebzucht maatschappij (wel varen) naar een van welzijn (goed boeren) gaat eerst via chaos en daarna bezieling. Dat ik met Sustainocratie de chaos tracht te ontwijken is maar schijn. Die chaos is wel degelijk aanwezig alleen doseer ik het door mensen en instanties meteen te betrekken bij concrete welzijns processen, zoals AiREAS. Dat levert twee voordelen op. Ten eerste werk ik met mensen die persoonlijk al de slag van bezieling hebben doorgemaakt doordat ze door een persoonlijke chaos heen zijn gegaan. Zij doen daardoor vanuit menselijkheid en overtuiging mee en passen hun professionaliteit gemakkelijk aan aan het nieuwe paradigma. Zij zijn al overtuigd dat het “anders moet” maar dat wil nog niet zeggen dat men zo gemakkelijk de eigenheid verbindt aan een samenwerkingsverband. Doel en vertrouwen wordt dan belangrijk en ook het waarmaken van concrete stapjes.

Iets anders zijn mensen die er een commerciele pude tijdse kans in zien voor zichzelf als professionals. Zij redeneren niet vanuit bezieling maar oude tijdse professionaliteit. Men wil een budget zien, doet een offerte en stuurt aan op overdracht van product en verantwoordelijkheden om zich daarna na betaling terug te trekken. Dit wordt niet aanvaard en dat brengt hen in verwarring. Vaak wil men meedoen omdat het doel ook wel de eigen menselijkheid raakt maar speelt het geldbelang een hoofdrol vaak alleen omdat we zo opgevoed zijn. Men denkt dat dit de enige en normale wereld is.  Men raakt in conflict met zichzelf maar legt dan vaak dit conflict bij mij neer omdat ik afwijk van het gangbare.

Ten tweede kan de chaos die in instanties ontstaat om dezelfde reden worden overzien. Een bestuurder doet mee aan AIREAS vanuit persoonlijke menselijkheid en overtuiging dat de waardegdreven processen noodzakelijk zijn. De instantie waar men bestuurder van is leeft en functioneert echter nog geheel in het oude paradigma. Het is aan de bestuurder om te kijken hoe men van een speculerende geldafhankelijke organisatie kan transformeren naar een geldonafhankelijke waardecreerende structuur? Dat gaat gepaard met een innerlijke chaos in de instantie. Die is echter te overzien doordat AiREAS een concreet precedent en richting biedt. Dat is veel beter dan de toekomst van een onvoorspelbare chaos van de huidige maatschappij. Een betuurder heeft dus veel meer positieve kansen door deelname aan AiREAS dan door niet deel te nemen. Door deel te nemen confronteert men de organisatie met twee werkelijkheden en kan men experimenteren met nieuwe zekerheden. Dat is moedig en toont ook bestuurlijk leiderschap.

Gevoel van beperking

De essentie van duurzaamheid is het welzijn van de mens, niet de materiele focus die we nu nastreven. Dat verlangt echter dat wij betekenis geven aan dit concrete begrip van welzijn. De mens ondervindt pas stabiliteit als voedsel, gezondheid, veiligheid, welzijn en kennis voor handen is. In onze huidige maatschappij is deze er in een schijnovervloed. Wij zetten ons niet in vanuit zelfredzaamheid voor de kernwaarden maar hebben onszelf afhankelijk gemaakt van een geldcultuur waarmee we toegang kunnen krijgen tot de stabiliteit van een schijnwelzijn. Wij creeren onze waarden niet meer zelf maar kopen ze in via een schuldsysteem.

Door de  intense speculatie die is ontstaan wordt onze leefomgeving vernietigd en ons duurzaam menselijke bestaansrecht teniet gedaan.

Om weer onze evolutie als mens veilig te stellen dienen wij ons te concentreren op de werkelijke waarden van ons bestaan. Wij dienen weer zelf, individueel en daarna collectief, verantwoordelijkheid te nemen. Dat geeft in eerste instantie een uiterst beperkend gevoel omdat we een maatschappij hebben gecreerd op basis van consumptiewoorden als geluk, plezier, gezelligheid, genot, vertier, vrolijke spanning, enz. Maar niet op basis van “verantwoordelijkheid” in zelfredzaamheid. Als we dat woord van verantwoordelijkheid ter harte nemen dan zien we ook dat we ons bestaan om moeten bouwen naar essentiele waarden en het klatergoud van schijnovervloed los dienen te laten. Dat geeft een eerste gevoel van enorme beperking in vrijheid.

De focus op innerlijke waarden van ethische universele verantwoordelijkheden lijkt inderdaad wel kerkelijk alleen hebben wij het in AiREAS het als hoger co-creatie doel weergegeven en niet als extern dogma. Je kunt je nog zo bevrijd spiritueel voelen, als je geen verantwoordelijkheid neemt voor zelfredzaamheid voor de essentiele zaken dan blijf je afhankelijk en gevangen in een systeem  dat je leven domineert in ruil voor luxe met vernietiging tot gevolg. Omdat onze omgeving al structureel vernietigt is hebben wij de komende decennia een intense ondernemende taak om one maatschappij om te bouwen vanuit een nieuwe bezieling. Zoals iemand recent zij op het NOS Journaal: “We leven in een tijd die te vergelijken is met de wederopbouw na een wereldoorlog”.

Confrontatie met mij

Sustainocratie is door mij gedefinieerd allereerst voor mijzelf, mijn persoonlijke keuzes, zingeving en dagelijks handelen. Ik heb ook mijn eigen intense chaos doorgemaakt om tot dat wereldbeeld te komen. Het staat inderdaad zo haaks op de gangbare maatschappij dat het een intense innerlijke verandering veroorzaakt bij een ieder die ermee in aanraking komt. In plaats van afhankelijkheid verhuis ik naar onafhankelijkheid. In plaats van externe zekerheden bouw ik op innerlijke zekerheden, het enige waarop ik een vertrouwens basis kan bouwen. De nieuwkomer ervaart al snel dezelfde gewetens processen mar legt al snel de schuld bij mij neer.

Loslaten heeft veel consequenties en zeker als de nieuwe wereld die ik creer nog helemaal geen zekerheden biedt voor mijzelf laat staan voor anderen. Die moeten nog allemaal opgebouwd worden en dat kan ik niet alleen. Het lukt mij om helemaal alleen de stap te zetten omdat er mensen zijn die het zelf niet durven maar mij wel helpen om het te blijven doen, ook voor hen. Uiteindelijk ben ik dan de eerste bewoner van een nieuwe wereldmaatschappij die door mijzelf vanuit een innerlijk beleving is ingegeven. Ik nodig dus mensen en instanties uit om naar “mijn wereld” te verhuizen. Stap voor stap doen mensen dat. In AiREAS was Marco de eerste die de stap ondernam en heeft zich gaandeweg laten overtuigen van de betekenis ervan.

De uitnodiging naar “mijn wereld” is ook  een manier van communiceren. Door deze uitdrukking laat ik de nieuwsgierigen kennis laat maken met mijn eigen bewustwordingsproces, ingrijpende innerlijke veranderingen, de pijn van loslaten die ikzelf heb geleden en de deskundigheid die ik op heb gebouwd. Ik maak hen bekend met de transformatie er naar toe en de processen die men doormaakt om er te komen. Dat men deze manier van communiceren ook kan interpreteren als ego rond “mijn wereld” en aanval op de wereld van de ander, moet ik op de koop toe nemen. De confrontatie die men beleeft als men mee wil gaan doen in Sustainocratie, wegens eigen inzicht of oude tijds eigenbelang, is vooral met zichzelf.

De mensen die ermee in aanraking komen verwijten eerst mij en mijn ego. Omdat de vermeende beperkingen van de doelstelling de mens al in een gewetensbezwaar stoppen lijk ik de kwaaddoener die de oude vrijheden van de persoon ter discussie stelt. Men wil dus onderhandelen met mij over spirituele en niet spirituele vrijheden (wat ben ik?) voordat men een commitment aangaat met mij en de nieuwe wereld. Als ik dit niet toesta en uitsluitend wil schakel met de menselijkheid van toe te voegen waarden dan wordt dat als confrontatie ervaren. Ik sta echter ferm omdat het thema uiteindelijk ons afzondert van de vrijblijvendheid van waar we vandaan komen en de medemens uitdaagt tot samenwerking in de co-creatie. Hierbij staat het doel van menselijkheid niet ter discussie maar wel de manier waarop we dingen resultaatgedreven aanpakken. Dat is even wennen voor de meesten die in de huidige maatschappij juist aangespoord worden om de veelzijdigheid van professionele talenten in te zetten in een losgeslagen geldafhankelijke chaos. De talenten gaan dan alle kanten op waarin zingeving over waardeloos overleven gaat en niet de essentie van waardevol leven. Dat zien we ook in het bedrijfsleven en andere instanties.

Ik moet dus doorbijten in AIREAS in mijn verlangen om aan duurzame menselijke gezondheid te werken. Zo kan ik dus ook aan voedsel, welzijn, veiligheid of zo werken hetgeen ook sustainocratische processen zijn. De transformatie tussen beide maatschappijvormen heeft opgeleverd dat, na 10 jaar epersoonlijk experimenteren, ik uiteindelijk op basis van gezondheid het Sustainocratische draagvlak van samenwerking kreeg in AiREAS. Daar moeten we het even mee doen en dat is de focus die ik van deelnemers vraag. Ander zaken zijn in de maak maar hebben nog niet hetzelfde draagvlak.

Nieuwe ruimte

Wanneer men het begrip gezondheid en omgevingskwaliteit uiteindelijk heeft weten te omarmen dan is de confrontatie met mij (en zichzelf) helemaal weg en kan ik ook weer in de groep stappen om alle creativiteit los te laten in het proces. De deelnemers voelen een enorme ruimte  en vrijheid om zich volledig in te zetten en ondervinden geen concurrentie omdat men ook ineens de voorlopers blijken te zijn die een nieuwe, nog te bouwen maatschappij in gaan richten. “Mijn wereld” wordt dan al snel “onze wereld” met passievolle discussies, initiatieven en dynamische samenwerking. Het is dan resultaatgedreven met de meetlat langs de gezondheid (in AiREAS), vergelijkend waar we vandaan komen en naar toe gaan. Dat is duidelijk voor iedereen alleen ziet men nu ook in dat dit betekent dat de hele oude maatschappij ter discussie is komen te staan en alles letterlijk dient te veranderen. De oogkleppen van de oude maatschappij zijn weggevallen en de handrem is er af. Ik sta niet in de weg, integendeel. Mijn ego is uit hun beeld verdwenen en we zijn partners geworden op basis van gelijkwaardigheid. Ik tracht multidisciplinair te faciliteren zodat iedereen stappen kan zetten die er toe doen en de durf en het doorzettingsvermogen voeden om door te blijven gaan.

Moed en doorzettingsvermogen is nodig omdat men veelal nog structureel afhankelijk is van de oude geldgedreven wereld en de nieuwe wereld nog amper zekerheden biedt. De oude wereld valt om en maakt de oude vorm van het leven steeds moeilijker. De nieuwe wereld is in opbouw en biedt samen steeds sneller  nieuwe zekerheden die geheel anders zijn dan voorheen. Als men dat eenmaal inziet dan is men bewoner van de boeienste tijd van de mensheid ooit en leert spelen in een maatschappij vol menselijkheid en uitdagende missies.

We zijn dus geen kerk maar verdedigen wel ons hogere spirituele bewustzijns goed vanuit een onderbouwd menselijkheid besef. Hier nog het spontane zomer filmpje 

Sustainocratisch debureaucratiseren

De Nederlandse maatschappij zitten in een spagaat tussen de macht van de alles blokkerende dictatoriale bureaucratie en de vrijheid van de vooruitstrevende democratie. Sinds de introductie van Sustainocratie in 2012 kunnen machthebbers die niet gehinderd zijn door bureaucratisch eigenbelang een betekenisvolle vooruitstrevende stempel drukken met debureaucratisering tot gevolg binnen een maatschappij die anders in een crisis en opstand zou belanden.  Dit gebeurt vooralsnog op lokaal, gemeentelijk niveau maar kan wereldwijde proporties aannemen als de waarde ervan ook door autoritaire personen wordt ingezien. De bestuurders hebben een uitvergrote verantwoordelijkheid, ook in de ze keuze, maar elk van ons heeft die keuze ook als bestuurder van ons dagelijks leven.

Bureaucratie is heerszucht, geen vooruitgang

De Nederlandse maatschappij is bol komen te staan van heerszuchtige praktijken die de vooruitgang in de weg staan. De crisissen die ons land al decennia lang teisteren hebben die bureaucratie alleen maar verder aangewakkerd. Deze heeft zich alleen in stand weten te houden door de speculatie rond grond, vastgoed en zorg met de hulp van een vrijgegeven financiële markt. De economie groeit nu al geruime tijd niet meer omdat het spel uit is en in ons land geen andere bronnen van waardecreatie zijn overgebleven die de klappen kunnen opvangen. We hangen nog aan het zijden draadje van ons geografische positie, de bijbehorende logistieke relatie met Europa en onze satellietfunctie voor een land als Duitsland.  Voor de rest is Nederland uitgehold door de machtsbeluste bureaucraten die erop uit zijn geen spaan heel te laten van het land totdat de melkkoe tot aan de merg is leeggemolken en achtergelaten wordt met een materiële schuld voor de komende generaties. Er zijn voorbeelden te over van machtsmisbruik met het wetboek of het politieke handjeklap in de hand. Kijk hoe in 15 jaar tijd de verzorgingsplaatsen voor speciale zorg behoevende bejaarden is gehalveerd terwijl de kosten van de zorg zijn vervijf- en tienvoudigd. Kijk hoe infrastructuurbesluiten werden genomen ten behoeve van de vastgoedbelangen van lokale politieke machthebbers. Kijk hoe oude politici de duurbetaalde plekjes bezetten van de nuts en geldhierarchie uit zogenaamd nationaal (eigen)belang en op die manier het spel in het ons kent ons netwerk houden, al dan niet met een liberaal, arbeiders of christen-logo als bindend boegbeeld. De nationale en private schuld hoopt zich op en de maatschappij wordt gedwongen deze weg in stand te houden via verkeerde werkgelegenheid, belastingen en opgelegde regels.

Er wordt veel gesproken over de vele complexe dossiers van de ambtenaren die zouden leiden tot machtsmisbruik in gemeenten door de ondeskundigheid van de raad en tijdelijke bewindslieden onder de meer vaste elite positie van de burgemeester en omringde politiek getinte magnaten. De “te kleine”gemeenten moeten gefuseerd worden zodat de schaalgrootte van de macht zich kan vergroten en de besluitvorming nog ondoorgrondelijker wordt, met geheime achterklap door enkelingen die zich de koek van belangen onderling verdelen. Geen wet die er tegen op kan omdat de spaghetti van loodzware maatschappelijke bureaucratie als een kankergezwel de werkelijkheid onttrekt aan het zicht van elke vorm van ethiek.  Leefbaarheidsteams, burgerparticipatiebelangen, burgerinitiatieven, welwillende ambtenaren worden stelselmatig gepasseerd door de schijnvertoning van duurbetaalde instanties die zich samenwerkend noemen en uiteindelijk voor veel geld helemaal niets doen, behalve zichzelf in stand houden.

Niets nieuws

Bovenstaande is van alle tijden en is altijd de onderliggende oorzaak geweest van oorlogen, opstanden en het instorten van zogenaamde  beschavingen. Het enige beschaafde aan die samenlevingen is dat de wettelijke onderdrukte bevolking zich geruime tijd koest hield om de moed op te brengen zichzelf op te offeren voor gerechtigheid. De historische kennis van de gebeurtenissen is uitgebreid voor handen en ook al worden de toenmalige bureaucraten en machtswellustelingen verheerlijkt in de geschiedenisboeken. De verwijtbaarheid van hun moordzuchtig, hebzuchtig of kortzichtige gedrag staat buiten kijf. Veel van de huidige machthebbers zullen ook de geschiedenis in gaan als mensen die uit eigenbelang en dat van hun steunpilaren de mensheid in een diep dal hebben gestort.

Er is echter een modern groot verschil met het verleden, vroeger (en in sommige gebieden in de wereld nog steeds, maar onder zware druk) was macht absoluut, tegenwoordig relatief. Dat is essentieel en ook de reden waarom wij nu wel de kans hebben om via diplomatie en menselijkheid de macht te herpositioneren door het te blijven relativeren. Dat is tevens de route om de debureaucratisering mogelijk te maken zonder dat dit gepaard gaat met een burgeropstand of oorlog tegen de hiërarchie (zoals in Egypte, Syrië, enz) en bijbehorende groeiende armoede en ellende.

Sustainocratie debureaucratiseert zonder de macht omver te werpen, wel te herschikken

In Sustainocratie (de nieuwe democratie) wordt de gefragmenteerde institutionele macht juist erkend wegens de doelgerichte autoriteit die het vertegenwoordigt, niet de blokkerende machtspositie die het regelmatig uit. Sustainocratische processen worden georganiseerd rondom concrete menselijke belangen, zoals gezondheid, veiligheid, zelfredzaamheid, welzijn, voedsel, kennisontwikkeling, enz. Deze belangen zijn de basis van een stabiele samenleving en dienen in balans te zijn om te stabiliteit te waarborgen. Gecentraliseerde gebiedsoverstijgende machtsposities leveren daar geen enkele toegevoegde waarde, lokale autoriteiten juist wel. Echter dienen de lokale autoriteiten zich niet op te stellen vanuit een bevooroordeelde eigenbelang positie maar een faciliterende autoritaire kracht die kleine positieve vooruitgangsprocessen uit kan vergroten door de positie die men bekleedt.  In feite bevestigt de machthebber de positie van autoriteit door effectief te faciliteren en de erkenning ervan te genieten door de vooruitgang die de bevolking erdoor boekt. Daar passen geen “beoordelende” dossiertrajecten meer bij want de processen zijn niet gestuurd op eigenbelang maar gemeenschappelijk resultaat. Macht wordt gekoppeld aan waardecreatie en niet aan creëren van tekorten. Waarde is het doel, niet het eigen geld. Als macht gekoppeld wordt dan waardecreatie in plaats van eigen geld dan wordt het blijvend en van historische betekenis.

De kracht van de sustainocratische processen is dat zij multidisciplinair worden uitgevoerd waardoor de  daadwerkelijke gefragmenteerde krachten van de mens tot een uiterste worden uitgedaagd. De gebiedsverantwoordelijke faciliteert optimaal de waardengedreven vooruitgangsprocessen waardoor de toegevoegde waarde bij blijft dragen aan de lokale krachtsituatie in een bevolkingsgebied. De ondernemende verantwoordelijke worden uitgedaagd om technologische en sociale innovaties zichtbaar te maken die er toe doen in een resultaatgedreven proces, en de wetenschappelijke kennisstructuren zorgen ervoor dat de processen gestoeld zijn op actuele kennisniveau en toepassing ervan. Gaandeweg wordt de behoefte ontwikkeld om nieuwe vormen van kennis te ontwikkelen en daarmee de wetenschap verder te voeden voor duurzame vooruitgang. Succes bevestigt macht en autoriteit als deze zich vertaalt in menselijkheid en duurzame menselijke ontwikkeling die vanuit de mens zelf komt.  Paradoxaal zien we dan dat de gemeenschappelijk “waarde” van een gebied, dus ook het vastgoed, de gronden, zich bestendigen doordat de menselijke omgeving zich weer bestendigt vanuit stabiliteit, samenwerking en aantoonbare vooruitstrevendheid.

In dit plaatje laat ik het verschil zien aan de hand van de positionering van ethiek, structuur en organisatie.

Persoonlijk bestuurlijke keuze om te faciliteren of te blokkeren
Persoonlijk bestuurlijke keuze om te faciliteren of te blokkeren

Persoonlijke bestuurlijke keuze en publieke controle 

Door de relativering van macht over allerlei instanties is de mensgedreven samenwerking een persoonlijke keuze van de machthebber. Dit wordt vaak beïnvloed door de (geheime) eigen belangen van de persoon in kwestie. Deze verdoezeld men nog steeds vanuit partijpolitieke samenzweringen en achterkamertjes die het daglicht niet kunnen verdragen, vaak gerelateerd aan oude familiaire vermogensposities, erfrecht en eigendommen. Maar zoals steeds vaker zichtbaar wordt nu in de media zijn die spelletjes zichtbaarder en gemakkelijker aanwijsbaar. Er is geen enkele machthebber meer die ongemoeid zijn of haar gang kan gaan maar men wordt vaak omringd door allerlei ander mensen met autoriteit die bereid zijn onethisch gedrag aan de kaak te stellen. Als dat gebeurd in de geld-gedreven economie dan ontstaat er een onstabiliteit. Maar als welwillende mensen met autoriteit zich in gaan zetten voor duurzame vooruitgang dan schoont het tegelijkertijd de tegenwerkende krachten op, ook als zij wegens ondoorzichtige spelletjes bepaalde posities bekleden. Sustainocratie biedt een structurele weg uit de crisis door de verhoudingen te verleggen met exact dezelfde mensen als in de geldgedreven economie, echter verbonden aan ethische menselijkheid ipv geld. Dat is een persoonlijke bestuurlijke keuze die sterk afhankelijk is van de ruggengraat van de betreffende persoon. De omgeving kan de persoon wijzen op verantwoordelijkheden en zelfs aan de kaak stellen als er een eigen belang vermoed wordt dat door een bepaalde werkwijze wordt gevoed.

Sinds het opzetten van het allereerste sustainocratische proces in Eindhoven tekenen zich de bestuurders af die vanuit lange termijn ethiek en daadkracht inzetten voor de maatschappij en degenen die een stoel warm houden uit macht door instellingen in stand te houden ten kosten van structurele vooruitgang. Steeds meer zullen die zaken zichtbaar worden en uiteindelijk bepalend voor het aanzien van de persoon in kwestie en de ontwikkeling van diens carrière  De vraag “waar neem je verantwoordelijkheid voor?” horen we steeds vaker  met het oog op faciliterende autoriteit en samenwerking. Terwijl de vraag geformuleerd wordt vanuit de authentieke wens tot vooruitgang zal dezelfde publieke daadkracht zich  steeds sterker manifesteren om verwijtbaar gedrag buiten spel te zetten en met oude en nieuwe wettelijke middelen tot de orde te roepen. Sinds er een keuze is heeft de macht eigenlijk alleen maar een keuze, en dat is duurzame menselijke vooruitgang steunen of een heel goede verklaring bedenken waarom men het niet doet.

En diezelfde keuze dienen wij ons ook af te vragen op individuele basis. Zijn wij zo afhankelijk geworden van de geld dat wij geen ethische keuzes meer maken? Of stellen wij ons wel eens vragen over menselijkheid en de dagelijkse keuzes die wij maken? Waar nemen wij verantwoordelijkheid voor als puntje bij paaltje komt? Wat doet u bijvoorbeeld als ik u uitnodig om samen te werken aan het co-creëren van de “gezondste stad van de wereld”? Bent u bereid om in uw eigen privé domein en manier van leven (kleine) veranderingen of aanpassingen door te voeren die daaraan bij dragen?

Als ik over 100 jaar terug kijk……

Deze vraag stelde ik mijzelf toen ik geinspireerd werd door de vraag van blogger “theqbox” om uit de gehele wereldgeschiedenis een keuze te maken over “wie ik zou teleporten naar het hier en nu om wat vragen te stellen?”. Nu ben ikzelf niet zo gecharmeerd door de vele historische leiders en kijk ik liever vooruit. In 2113 zou ik mij afvragen wat er van Sustainocratie terecht is gekomen? Is het een zucht in de wind geweest en zou ik diep moeten graven om die oude boeken van mij weer een te kunnen lezen binnen de context van 100 jaar later? Of heeft het een effect gehad op mijn omgeving en is er ook door anderen wat mee gedaan zodat het bij heeft gedragen aan veranderingen? Over 100 jaar ben ikzelf geschiedenis en kan ik misschien aan mijn klein, klein, kleinkinderen vragen of ik mijn besluit van 2003 ook waargemaakt heb voor hen? Misschien kijken ze mij aan met een gezicht zoals wij tegen een holbewoner uit de oudheid aan kijken die met zijn stenen bijl geschiedenis schreef maar daar zelf geen enkel besef van had omdat hij of zij gewoon wat gemakkelijker vuur wilde maken. Vandaag voel ik een enorme gedrevenheid en passie om iets bij te dragen aan een mensenwereld waar ik van houd omdat ikzelf mens ben. Over 100 jaar zijn er weer vele mensen die met passie en gedrevenheid verder gaan. Is er dan helemaal niets veranderd? Of is er ergens nog een miniscuul overblijfseltje van die oude passie van mij voor mijn nageslacht. Het lijkt mij boeiend om daar naar terug te kijken.

Is het belangrijk? Nee, helemaal niet. Ik doe toch al datgene waar ik vandaag in geloof en waar mijn hart ligt. Dus wat er over 100 jaar gebeurt heeft geen enkele belang voor wat ik vandaag doe. Toch speelde deze vraag helemaal niet mijn gedachten toen ik als carriereman een jaar of 20 geleden mijn keuzes maakte. Mijn bijdrage aan de maatschappij was destijds te vertalen in de verkoopcijfers van de bedrijven waar ik voor werkte. Vanuit die optiek is mijn eigen transformatie wél relevant want nu vind ik 100 jaar vanaf nu even belangrijk als nu. Ik geloof zelfs dat als wij ons niet inzetten voor verandering NU dat wij niet eens een 2113 als mens zullen beleven.  Vanuit die optiek is het boeiend om mij af te vragen of er straks uberhaupt een terugkijk is en onder welke omstandigheden?

Als jij over 100 jaar terugkijkt wat zie je dan over vandaag, jezelf en 2013?

Vastgoed voor economische of maatschappelijke doeleinden

We leven in een maatschappij die bezig is met een transformatie, van een noodlijdende  structuur die op zoek is naar een nieuwe lange termijn stabiliteit. Dat betekent dat er verschillende maatschappijbeelden (paradigma’s) ontstaan en zich manifesteren, de een overheersend, de anderen vernieuwend.  In die natuurlijke confrontatie speelt ook het begrip “vastgoed” een uitdagend onderscheidende rol.  Stad van Morgen (Stichting STIR) en bijbehorende STIR Academy zijn actief aan het zoeken naar een of meerdere geschikte locaties om  van daaruit onze eigen sustainocratische visie voor een stabiele maatschappij praktisch vorm te geven. Dit doen we veelal samen met de gevestigde orde  maar wel naast de gangbare maatschappelijke structuur om verschillende redenen.  De voorwaarden waarop wij relaties aangaan staan dan haaks op die van de gefragmenteerde belangen van de huidige vastgoedeigenaren of  beheerders.  Wat is het verschil? En waarom komt er steeds meer ruimte voor Sustainocratie, ook in gebruik van bepaalde vastgoed?  Waarom neemt men Stad van Morgen serieus ook al zijn wij schijnbaar van een andere wereld?

Stad van Morgen (STIR) en vastgoed

STIR gaat uit van een stabiele maatschappij die voortkomt uit het samen dragen van duurzame menselijke verantwoordelijkheden. Dit doen wij door co-creatief met elkaar, de invulling van onze behoeften en de harmonieuze relatie met onze omgeving, om te gaan. De stabiele maatschappij van STIR is zelfvoorzienend op gebied van de essentie van het menselijk bestaan: voedsel, gezondheid, veiligheid, vitaliteit, welzijn (zoals huisvesting, energie, kleding, gebruiksartikelen) en toegepaste kennis. De harmonieuze relatie tussen mensen onderling en onze natuurlijke omgeving is daarin cruciaal. Wij noemen dit Sustainocratie. De beschreven verantwoordelijkheid worden dan resultaatgedreven gedragen door alle maatschappelijke  pilaren samen (regionale overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en burgerbevolking), in tegenstelling van wat in de huidige maatschappij gebeurt.

Het is een nieuwe vorm van democratie waarin duurzame menselijke vooruitgang ons richting geeft. Zo is STIR met haar sustainocratische organisatie AiREAS bezig met “de gezondste stad” in Eindhoven. Dat is echter maar een (veelzeggend) stapje binnen de complexiteit naar een “andere” werkelijkheid.

Als we goed kijken naar onze huidige samenleving dan is de huidige werkelijkheid geheel anders dan wat wij voorstellen als Sustainocratische maatschappij. Wij zijn als regio volledig afhankelijk van gecentraliseerde belangen en daardoor helemaal niet zelfvoorzienend. Wij zijn afhankelijk van structuren die alleen maar toegankelijk zijn met geld. In de huidige crisistijd is iedereen op zoek naar geld om die afhankelijkheid met middelen af te dekken en op de een of andere manier te “overleven”.  Vastgoed in deze context is een vermogenspositie op een balans die zo snel mogelijk gekapitaliseerd dient te worden. De middelen in een geldafhankelijke maatschappij kan men goed gebruiken. De vele leegstand in alle verzuilde sectoren zijn dan ook een economische aderlating die vooral aandacht krijgt voor urgente herbestemming. Omdat de panden gepositioneerd zijn in een geldgedreven wereld zullen de oplossingen ook in die hoek gezocht worden. Bedrijfspanden worden omgezet in woonruimtes en winkelcentra. Oude kloosters worden hotels. Kerken worden speelzalen of congresruimtes. De dode muren van vastgoed hebben commerciele waarde als onderdeel van een logistiek consumptie proces.  Binnen deze kijk op de maatschappij is de richting en bijbehorende keuze van geldgedrevenheid logisch als ook de bestemming van het vastgoed. De panden zijn een soort retail-eindpunt in een complex proces en op dat punt waardevol.

Maar deze wereld van een consumptiegedreven economie  heeft zijn langste tijd gehad. Dat betekent ook dat er steeds meet leegstand komt in het daarvoor bestemde vastgoed. Gaandeweg hebben de dode muren géén commerciele waarde meer als de commercie hapert.

Menselijkheid en waarden

STIR ziet vastgoed niet als geldobject binnen een geldsysteem. Voor STIR komt vastgoed pas tot leven als er mensen zijn die er gebruik van maken. Het consumptiesysteem is daar een logisch voorbeeld van maar dat is niet het enige waar de mens waarde aan ontleent, ook al lijkt het wel of het economische consumptiesysteem als enige is overgebleven. STIR gebruikt vastgoed als ontmoeting en woonplek binnen menselijke  Sustainocratische co-creatieprocessen. Dat wil zeggen dat wij een pand betrekken om daarbinnen en rondom heen de zelfvoorzienende maatschappij te creëren die in de grote werkelijkheid botst met de oude belangen. Het pand is dan een functioneel geheel binnen een proces, vaak een startpunt voor waardecreatie.   In het begin is die waarde er nog niet omdat we beginnen met niets, behalve een pand en een omringend terrein.

Zo’n pand dient dan ook bepaalde karaktertrekjes te hebben.  We hebben grond nodig om voedsel te verbouwen. En ruimtes voor allerlei activiteiten die te maken hebben met de ontwikkeling van de mens als creatief samenwerkende identiteit,  zoals voor kunst, expressie maar ook ambachtelijke werkzaamheden. We hebben ook eet, rust en slaapvertrekken nodig. Het begrip “verantwoordelijkheid nemen” geeft betekenis aan zelfredzaamheid en is vanuit die context ook van toepassing op het onderhoud van een optimale omgeving, inclusief het pand waarin men de activiteiten organiseert. Ideale bestaande structuren worden veelal gevormd door de oude kloostergemeenschappen die in onze geschiedenis vanuit eenzelfde gedachten zijn ontstaan. De zelfvoorziening vanuit bezieling, ambacht en arbeid had toen een godsdienstig fundament waarbij ook dienstbaarheid naar de omgeving vorm werd gegeven. Vaak hebben dit soort gemeenschappen een naam van een concrete orde, zoals de Dominicanen, Franciscanen, Augustijnen, enz en elk is ooit ontstaan in tijden dat ook een bewsutzijns transformatie aan de orde was. Ze hebben meestal een meer blijvend karakter dan de omringende, op hebzucht gebaseerd structuren die altijd kwetsbaar zijn door hun concurrerende en vernietigende natuur.

Het gaat STIR niet om het vestigen van een nieuwe kloosterorde maar wel om dat gedachtegoed in een gemoderniseerde vorm, zonder oude dogma’s, tot uitvoering te brengen en te integreren in het geheel van de lokale maatschappij. Sustainocratie kan nu eenmaal niet los gezien worden van de integrale maatschappelijke context. Het gaat uit van de mens en niet het geld. Daarom vraagt STIR niet om het eigendom van de panden maar om het gebruik ervan. In de geldgedreven economie wordt de gebruikersrelatie uitgedrukt in een huurcontract tussen partijen waarin een geldelijke verplichting aangegaan wordt. Die relatie kan en wil STIR niet aangaan omdat het beperkingen met zich mee brengt voor beide partijen. STIR  moet zich gaan verbinden met de omgeving vanuit een waardecreatie perspectief, binnen de context van dienstbaarheid in zelfredzaamheid. In die relatie ontstaat wederkerigheid die niet uitsluitend in geld uit te drukken valt. Denk daarbij aan het openstellen van de faciliteiten voor mensen die om wat voor reden dan ook tijdelijk niet mee kunnen komen in de geldgedreven cultuur. STIR helpt hen dan om weer een positief zelfbeeld op te bouwen door de omgang in een niet geldgedreven cultuur waar waardecreatie direct tastbaar wordt gemaakt via arbeid op het land of creatief met elkaar. De onafhankelijkheid van geld is dan essentieel om het juiste  onderscheid te maken.  Wat het pand betreft gaat STIR een relatie aan van onderhoud en verbetering. In de geldgedreven wereld stelt een klant eisen aan de leverancier, ook bij een huurovereenkomst. In een sustainocratische relatie gaan de partijen een samenwerking aan. De een levert het pand en behoudt het eigendom, de andere levert de levendigheid en waardecreatie en zorgt voor de kwaliteit van het pand en de omgeving. De  waardecreatie is evenredig van toepassing is op de middelen die wij gebruiken als de omgeving waar wij mee omgaan. De locatie is een centrum van vernieuwing, inspiratie en innovatieve toepassingen met een constante verwijzing naar menselijk waarden en zelfredzaamheid. Dat geldt ook voor onze relatie met het pand.

De optimale mix tussen regionale zelfvoorziening, technologische innovatie én sociale innovatie, toegepast vanuit een hoger bewustzijn , is de kern voor duurzame menselijke vooruitgang in een regio. AiREAS in Eindhoven is daarvan een voorbeeld en heeft in korte tijd al de aandacht op zich gevestigd uit de hele wereld.

Wethouder Mary-Ann Schreurs benadrukt de verandering van de maatschappij
Wethouder Mary-Ann Schreurs (Eindhoven) benadrukt de verandering van de maatschappij

Boeiend is dat de institutionele belangen ook mee doen met het Sustainocratische centrum. Door een onderscheid te maken tussen niet geld maar zingedreven creatie, co-creatie en verhandeling in de complexiteit van de moderne maatschappij ontstaat er een geheel nieuwe maatschappelijke dynamiek. Sustainocratie is als een publieke R&D met de betrokkenheid van de gehele lokale bevolking en instanties. Het volgt het pad van de natuurlijke processen (zie hieronder) van evolutionaire vernieuwing (Stad van Morgen), co-creatie van vernieuwing (zoals AiREAS) en groei (zoals de huidige maatschappij).

AiREAS is het eerst Sustainocratische proces in een concreet gebied. Een Sustainocratisch centrum voedt de lokale economie met vernieuwende waarden.
AiREAS is het eerst Sustainocratische proces in een concreet gebied. Een Sustainocratisch centrum voedt de lokale economie met vernieuwende waarden.

Stapje voor stapje

Het is een hele weg om de betrokken partijen bekend te maken met het onderscheid tussen de gefragmenteerde belangen van een klant/leverancier relatie in vastgoed-verkoop en verhuur, en duurzame co-creatieve regionale samenwerking met vastgoed en grond als te gebruiken inzet.  STIR maakt haar plannen bekend via de rechtstreekse benadering en verwacht op termijn wereldwijd overal Sustainocratische centra te hebben naast de economische ontwikkelingscentra (steden). De wetenschap dat een maatschappij, die uitsluiten gebaseerd is op geldafhankelijke structuren, altijd met crisissen te maken krijgt, is een gezonde basis voor de ontwikkeling van Sustainocratie voor balans en stabiliteit. Ergens zullen wij onze eerste plek vinden waar wij de stelling aan kunnen tonen met een eerste precedent, net zoals AiREAS een precedent is voor duurzame gebiedsontwikkeling vanuit de intrinsieke burgermotivatie die de lokale institutionele wereld mee heeft gekregen.

Stapje voor stapje zal ook dit zich ontwikkelen, van binnen uit de maatschappij (zoals AiREAS) en ernaast (zoals STIR Academy) waarbij de effecten van de crisis uiteindelijk de opening zullen creëren voor de ruimte die nodig is. Het blijft mensenwerk en uiteindelijk zijn het ook de betrokken bestuurders in de regios die inzien dat het belang van de eigen regionale ontwikkeling voort komt uit een stuk eigenheid die zich niet door speculatie laat ontstaan. Sustainocratie bevestigt de verzuilde machtsposities door ze de kans te geven zich te sterken in resultaatgedreven ontwikkelingen die lokaal zichtbaar zijn vanuit de co-creatie voor het lokale menselijke belang. Die zichtbaarheid is veel moeilijker in de wereld van economie waarin de keten invloed uitoefent op het geheel en daardoor onbeheersbaar is door de individuele bestuurder, die vooral stuurt op gevolgen in plaats van menselijkheid. In Sustainocratie is het resultaat direct verbonden aan de uitvergroting die bestuurlijk wordt veroorzaakt in de co-creatie, door de diversiteit van samenwerkende belangen. Het is een omgekeerde wereld die door de betrokken wereld van macht en autoriteit ook als een oase van bezieling en erkenning vanuit menselijkheid wordt ervaren. Men concurreert namelijk niet maar schept samen waarde, die daarna uitgezet wordt in de economische werkelijkheid waar de jungle van eigenbelang er weer stukjes van maakt in een natuurlijk proces.

Waardengedreven samenwerking
Waardengedreven samenwerking

Een Sustainocratische plek is tevens een verzamelgebouw voor allerlei maatschappelijk betrokken instanties. Ideaal ligt zo’n complex dicht tegen de  geldgedreven wereld aan om vanuit het contrast de bewustwording en stabiliteit te bewerkstelligen.

Waar zijn we geweest?

Sinds het opstarten van onze wens om Sustainocratische centra te gaan creëren (begin 2012) voeren wij gesprekken met:

  • Kloostergemeenschap Steyl voor de grens en Maas regio van Venlo
  • Trainingskazerne Nijmegen (mogelijk technologisch testgebied voor de Stad van de Toekomst)
  • Kloostergemeenschap Wittem voor het gebied Zuid Limburg
  • Stilteklooster Maarssen voor regio Utrecht

In alle gevallen wordt transparant gekeken naar de mogelijkheden. Daarvoor moeten onze gesprekspartners vaak moeilijke wegen bewandelen door de omringende wereld van inzichten en lokale belangen, als ook de oorspronkelijke religieuze belangen die overheersen in de kloosters zelf. Vaak heerst er een geldgebrek waar men een korte termijn oplossing voor zoekt en wil men tevens de oorspronkelijke bezieling in tact houden, ook al raakt deze door vergrijzing van de bewoners in de knel. Daarnaast zijn de oude gebouwen vaak nog doorspekt met nieuwetijdse uitdagingen in onderhoud en sanering die  onmiddellijk gebruik in de weg staan. Geen enkele oplossing lijkt dan ook voor de partijen afdoende de lading van de verantwoordelijkheden te dekken waardoor besluitvorming traag en complex is. Wij wachten geduldig af. STIR heeft alleen haast vanuit de menselijke maat, de belangenpartijen vaak vanuit de korte termijn geldelijke problematiek. Ergens in het midden zullen we elkaar op termijn wel ontmoeten. Als dat gebeurt dan is de bewustwording zodanig dat Sustainocratisch samenwerken gedragen kan worden omdat de stip van nieuwe stabiliteit dan steeds sterker is gaan leven.

Stip-stap, we wachten geduldig af maar zitten niet stil.

Jean-Paul Close

0654326615          jp@stadvanmorgen.com

Mijn werkcollege bij Prof. Paul de Blot

5 Februari 2013,  Business Universiteit Nyenrode – Business Spiritualiteit – Paul de Blot

Samen met Paul de Blot in klooster Maarssen tijdens een feestelijk samenzijn
Samen met Paul de Blot in klooster Maarssen tijdens een feestelijk samenzijn

Het was de tweede keer dat ik werd uitgenodigd door Prof Paul de Blot om een college te geven. De eerste keer was in februari 2009. Op die dag introduceerde ik mijn model van de Menselijke Complexiteit aangepast aan Business Spiritualiteit van Paul. Het was een begin geweest van een proces van bewustwording dat enorm werd geholpen door de toepassing van het model in mijn idealisme en de praktische invulling ervan. Vandaag zijn we 4 jaar verder en is er veel water door de spirituele rivier van mij gegaan. Paul had een voorwoord geschreven in mijn laatste boek: “Sustainocratie, de nieuwe democratie”. Zo kon ik de inhoud en boek presenteren tijdnes het college van vandaag. Het boek ging vooral over het intense proces dat ik doorgemaakt had sinds mijn persoonlijke keuze om mijn omgeving aan te willen passen aan de eisen die ik vanuit mijn innerlijke motivatie was gaan stellen aan de maatschappij. Deze nogal vreemde keuze, om als een soort wereldveranderaar door het leven te gaan, was voortgekomen uit mijn bewustwording na terugkeer naar Nederland en de dramatische persoonlijke consequenties die daaruit voortkwamen.

Introductie van het model

Waarde creatie en handel zijn verschillende dingen
Waarde creatie en handel zijn verschillende dingen

Om mij te presenteren noemde Paul het woord duurzaamheid en vertelde het publiek dat ik er zelf een geheel nieuw woord voor had verzonnen “Sustainocratie”. Hij liet mij aan het woord om even het woord uit te leggen: “Sustainocratie is een verzamelwoord van Duurzame Menselijke vooruitgang (Sustainability) en Democratie. Door een hoger doel te definieren voor een democratie beleving worden nieuwe eisen eraan gesteld”.   Het was boeiend om te zien dat Paul mij verder introduceerde door mijn model zelf op het bord te tekenen. Met een groot kruis gaf hij de plek aan waar het Zijn en Doen zich verenigen in een optimale situatie voor duurzame vooruitgang. Na deze introductie vroeg hij mij waarom ik tot dit beeld was gekomen? Natuurlijk verwees ik weer naar mijn terugkeer vanit Spanje na 27 jaar afwezigheid en de enorme maatschappelijke veranderingen die ik had geconstateerd die voor mijn gevoel niet in het voordeel waren van Nederland. Mijn antwoord was niet helemaal volledig genoeg volgens de oude leermeester want hij vooral op zoek naar de innerlijke bezieling van mij dat tot deze inspiratie had geleid. Ik vertelde het aanwezige publiek over de problemen die wij hadden ondervonden als gezin, het onderduiken met mijn kinderen, de tegenwerking van de instanties, enz. Deze persoonlijk crisis had geleid tot een openbaring maar ook tot een emotioneel besluit dat ik er alles aan zou gaan doen om een andere wereld te creeren die ik wel zou overdragen aan mijn kinderen. Met de intense introductie over de autenticiteit van mijn motivatie mocht ik de zaal gaan toespreken.

“UItnodiging naar mijn wereld”

Er waren zo’n 45 personen aanwezig waarvan enkele bekenden uit de sferen van Paul, en enkele genodigden van mij zelf uit de universitaire, zakelijk en wetenschappelijke wereld. Ik nodigde elk van hen uit om mee te komen naar “mijn wereld”, die wereld in die rechter bovenhoek van spiritualiteit en professionaliteit, ethiek en organisatie, vrouwelijkheid en mannelijkheid, zingeving en uitvoering, enz.

Sustainocratie is een tafel met fysieke mensen die autoriteit toevoegen an co-creatie voor menselijk belang
Sustainocratie is een tafel met fysieke mensen die autoriteit toevoegen an co-creatie voor menselijk belang

Ik vertelde de aanwezigen dat mijn onderduiken mij bewust had gemaakt dat met geld niet alles op te lossen was en ik hele concrete keuzes moest maken toen mijn kinderen gevaar liepen. Het was mij duidelijk geworden dat de basis verantwoordelijkheid van iedere mens, die niet te delegeren valt, de gezondheid en veiligheid omvat van zichzelf en de directe omgeving. Meestal zijn wij zo opgenomen in onze dagelijkse sores dat wij ons niet bewust zijn van dit belang maar als een keer zo’n persoonlijke crisis je op de feiten drukt dan wordt de echte werkelijkheid meteen zichtbaar. Dat was mij overkomen en maakte mij zo bewust dat het heeft geleid tot allerlei persoonlijke inzichten en maatregelen waar ik een nieuwe professionaliteit én levensmissie aan ontleende.  Zo was ik op zoek gegaan naar een definitie voor Duurzame Menselijke vooruitgang en had deze niet gevonden. De gangbare definitie van Brundtland uit 1967 (United Nations) was voor mij niet bruikbaar omdat ik wilde waar ik zelf verantwoordelijkheid voor kon nemen in het hier en nu. Dus heb ik er zelf een gedefinieerd.

“Samen blijven werken aan een gezonde, vitale, veilige en zelfredzame maatschappij binnen de context van onze natuurlijke omgeving”.

Deze definitie kon ik met terugwerkende kracht vergelijken met de huidige beleving van de maatschappij om te constateren dat deze helemaal niet volgens deze principes was ingevuld. Na vele congressen, seminars en consultancy sessies om dit duidelijk te maken aan zoveel mogelijk mensen sinds de kredietcrisis in 2008, bleek men er wel mee eens te zijn over het algemeen maar geen verantwoordelijkheid ervoor wilde nemen wegens de afhankelijkheid van het geldsysteem.  Toen ik besloot om mijzelf buiten het gangbare systeem te plaatsen en anderen uit te nodigen “naar  mijn wereld” nam ik verantwoordelijkheid voor een geheel andere invulling van de manier van samenwerken emn invulling van de maatschappij door zelf die maatschappij “te zijn”. Ik nam verantwoordelijkheid als mens voor de mens en benaderde de institutionele wereld om “mij daarbij te helpen” als instrument, vanuit hun eigen autoriteit en macht. In feite had ik de wereld omgedraaid. In plaats van mijn afhankelijkheid van het institutionele systeem via gesalarieerde werkgelegenheid, nam ik deze wereld op reis in MIJN wereld, op MIJN voorwaarden. Dat was uniek. Er ontstond een stip op de horizon van de gwenste maatschappij waarin ikzelf mij al had gevestigd, en concrete stappen van de rest van de wereld om de transitie van de oude naar de nieuwe vorm te geven, met alle uitdagende moeilijkheden van dien. Met de bezielende zingeving van de stip waren de stappen ook prima de realiseren en ging men zelf de moeilijkheden niet uit de weg.

AiREAS

Zo kon ik uitleggen hoe AiREAS was ontstaan als samenwerkingsverband tussen alle pilaren van de maatschappij, zonder dat iemand op de loonlijst was komen te staan, en met betrokkenheid van duizenden mensen rondom het concept “gezondste stad van de wereld”. Ik kon ook vertellen welke juridische problemen opgelost dienden te worden en de vele beren die wij op de weg tegenkwamen die open, transparante, mensgedreven samenwerking in de weg stonden wegen oude maatschappelijke  structuren.

Het vervuilingsgebied van Europa
Het vervuilingsgebied van Europa

Wij zijn het universum in ons lichaam

Het gegeven dat wij als mens opgebouwd zijn uit moleculen die hetzelfde zijn als de opbouw van onze natuurlijke omgeving schept een wederzijdse verantwoordelijkheid. Een vervuilde omgeving treffen wij ook terug aan in de genetische codering van onze nieuwe generaties die veel meer ziektes als kanker hebben dan onze voorouders. De stempel van ons onbewuste gedrag op ons lichamelijk welzijn is enorm en zal nog generatie lang consequenties opleveren (Anthropceen). Als wij ons daarvan bewust zijn dan is het noodzakelijk om er wat aan te doen. Een economie mag dan groeien maar moet tevens een gezonde omgeving blijven waarborgen. De AiREAS beweging in Eindhoven is daar een bezielde afspiegeling van die weer voortkomt mijn besef van de kernverantwoordelijkheden van ons allen rondom duurzame menselijke vooruitgang.

Ik heb iedere aanwezige uitgenodigd om mee te gaan doen aan de opbouw van deze sustainocratische wereld, puur uit hun evolutionaire eigenbelang. De aanwezigen gaven blijk van inspiratie maar de stap van het nemen van concrete verantwoordelijkheden op dit gebied is veelal een tweede die zich nog moet manifesteren. Ik heb het aan allen gevraagd. “Wat gaat u morgen als u opstaat doen? De instelling waar U voor werkt in stand houden? Of het zien als instrument om bij te gaan dragen aan de sustainocratische nieuwe wereld?”

Kortom: “Waar neemt u in uw dagelijkse zelfbewuste taken verantwoordelijkheid voor?”

Vragen uit de zaal

Tijdens de interactie werd de nadruk gelegd door deelnemers op de spirituele bezielingsnoodzaak hetgeen ik alleen maar kan beamen. Vervolgens ging de discussie vooral over de rol van de verzekeringen en andere dominante instanties in onze huidige maatschappij. Het verschil tussen de wereldbeelden was nog niet meteen duidelijk bij de deelnemers. Dat is ook logisch als men decennia lang opgevoed en geindoctrineerd  is om op een bepaalde manier te denken en handelen. En “carriere maken” op ZIJNs niveau ipv DOE niveau was al voldoende uitdagend. Vragen werden gesteld over het onderwijs, de gezondheid zorg, enz hetgeen duidelijk maakt dat de aanwezigen zich vanuit  een groeiend bewustzijn gingen orienteren op verschillen en vooral de kritische punten van de oude maatschappij. De Sustainocratische maatschappij moest nog landen, zoals gebruikelijk maar had wel een snaar geraakt bij de aanwezigen, zoals bleek uit de boekverkoop en gesprekken die men aan wilde gaan met mij.  Natuurlijk kon ik maar weinig individuele aandacht schenken op dat moment tot mijn spijt en nodig natuurlijk een ieder die aanwezig was op betrokken om met mij te verbinden via LinkedIn, de activiteiten van de Stad van Morgen en AiREAS, of op een andere manier.

Email Jean-Pail Close: jp@stadvanmorgen.com

Sommige mensen hebben zichzelf als talent aangeboden en we zullen zien of die verbintenissen zich ook daadwerkelijk zullen concretiseren. Boeiend is dit netwerk zeker en ongetwijfeld zullen  er dingen uitkomen. Ik heb nogmaals elke aanwezige gevraagd waar men, na het horen van mijn verhaal, verantwoordelijkheid voor gaat nemen, op persoonlijk vlak en op professioneel niveau? Als men in mijn wereld terecht komt dan kan ik bij staan en helpen, ook in de transitie er naar toe, persoonlijk en institutioneel.

Afrondende interactie van Paul

Paul de BLot wist aansluitend het publiek weer te boeien met zijn boute maar terechte  uitspraken, zoals:

  • De bureaucratie is een belemmering van elke vooruitgang
  • Ambtenarij is een machtpositie die we meteen af moeten schaffen
  • Het kind in ons wil spelen want van daaruit zoekt het “verantwoordelijkheid” van binnenuit en niet door externe uitleg.
  • Bureaucratie is alleen macht zonder verantwoordelijkheid

Paul verrijkte de bijeenkomst met allerlei voorbeelden uit het dagelijks leven en was duidelijk zelf geinspireerd. Hij legde het verband tussen verantwoordelijkheid nemen en de permanente zoektocht naar harmonie, zoals in de muziek, door de afsluitende persoon te introduceren. Hij maakte een link naar de innerlijke stilte die veroorzaakt wordt door harmonie en muziek.  Tot de verrassing van het publiek werden wij ingewijd in de tonen van de Didgeridoo uit Australie.

Drone-sound

Het trillende dreunende geluid van dit houten instrument van de eucalyptis heeft een rustgevend effect, zeker als het talent van de blazer zoals wat wij mochten ervaren, het geluid gedurende geruime tijd aan een suk door weet te produceren.

Na de voorstellen ging de discussie over de effecten van geluid op de ziel en de relatie tussen muziek, geluid en spiritualiteit. Het herinnerde mij aan de wiskundige feiten  die de relatie tussen trillingen van muzikale toonhoogten verenigt met de bewegingen van het universum en het ontstaan van het leven.

De Didgeridoo
De Didgeridoo

Dank aan Prof. Paul de Blot en Nyenrode voor deze mogelijkheid om mijn wereld verder kenbaar te maken.