Blog 2 van 20 uit de serie “de grote omslag” van Jean-Paul Close, initiatiefnemer Stad van Morgen.
2. Een grote unieke hoop tot leven gebrachte moleculen.
Dat wij bestaan uit een grote hoop tot leven gekomen moleculen hoorde nooit tot onze dagelijkse sores. We kijken in de spiegel om ons te scheren, op te maken, te kammen of een wondje te bestuderen. Nooit om het wonder te aanschouwen dat al dat vlees, haren, zintuigen en tanden zomaar tot een uniek levend geheel vormt dat verkiest om aan elkaar gelijmd te blijven zitten zolang we leven. We beleefden het spiegelbeeld altijd als “ik”, de perceptie van een uiterlijk of we het beeld nu leuk vonden of niet. Ik ben meer dan mijn spiegelbeeld
Nu zijn er steeds meer mensen zich bewust dat wij niet alleen bestaan uit een unieke combinatie van dezelfde moleculen als de planten, grond, water en lucht om ons heen maar dat wij zelfs elk individueel een klein universum zijn van miljarden levende wezens. Al die samenwerkende bacterieën en virussen zijn nodig om ons in leven te houden. Ze helpen bij onze verteringsprocessen en onze verdediging tegen ziektes. Het is een onwerkelijke gedachten dat wij voor deze wezens een soort heelal op zich zijn. Het is nog onwezenlijker dat als wij de balans verstoren van deze innerlijke wereld wij allerlei lichamelijke ongemakken krijgen. Deze uiten zich in ziektes, kanker en zelfs de dood.
De huidige generaties zijn gelukkig al op zoek gegaan naar een betere balans met de natuur omdat we beseffen dat binnen en buiten hetzelfde is. We letten op onze voeding, energie en proberen vervuiling tegen te gaan. We kijken kritisch naar onze leveranciers en doen veel meer zelf. We zien dat onze oude afhankelijkheden ons uitbuiten met grote gevolgen en dat we meer gebaat zijn met samenwerking voor onze basisbehoeften en zelfs onze luxen. De mentale ommekeer is enorm en zorgt dat we nieuwe eisen stellen aan onszelf, onze keuzes, onze professionaliteit, onze verantwoordelijkheden en onze omgeving.
N.B. In Stad van Morgen is FRE2SH (ook VE2RS) is een wijkgerichte cooperatieve samenwerking vanuit dit bewustzijn en richt zich op het cocreëren en delen van voeding, energie, educatie, recreatie, samenwerking en gezondheid. U kunt er lid van worden door inzet van kennis, arbeid of geld en krijgt de genoemde waarden terug.
Het avondcollege van 1 juli 2014 stond in het teken van de 5 kernprincipes van succesvol ondernemerschap in relatie tot de uitdagingen van deze tijd.
Docent Jean-Paul Close, auteur van “Handboek voor de (toekomstige) Marktleider” en bedenker van de 5K aanpak, ging aan de slag met deze complexe materie door een verband te leggen met de belevingswereld van de aanwezigen. Allen zijn betrokken bij de Stad van Morgen vanuit VE2RS en STIR maar ook AiREAS. Dat zijn drie voorbeelden van waardengedreven ondernemerschap vanuit een (markt) leiderschap mentaliteit.
Menselijke complexiteit
Aan de hand van de cyclus van menselijke complexiteit (ook gepubliceerd door Close in “Geheimen van echte Welvaart”) positioneert Close de verschillende fasen van ondernemerschap (pioniersfase, groei, concurrentie, verandering, leiderschap en management) en de vele keuzes die men daarin kan maken. Marktleiderschap gaat echter uit van een creatieve en visionaire droom om iets neer te zetten dat nog niet bestaat. Dat vergt iets anders dan een idee kopiëren van een ander om er ook mee aan de slag te gaan.
Tegenstellingen zijn een ondernemerskans
Marktleiderschap doet men vanuit een duidelijke maatschappelijke (markt) context en bewustwordingsproces. Het komt voort uit een vorm van chaos en de wens om iets “op een geheel andere manier” te doen.
De 5Ks helpen daarbij
Als je eenmaal weet wat je wilt bereiken dan moeten er keuzes gemaakt worden.
De 5Ks als werkdocument
K1: Marktdefinitie
Dit verdeelt zich over twee hoofdgebieden:
wie is de begunstigde (markt) en
waar bevindt deze zich (territorium)
Als voorbeeld werd AiREAS aangehaald. Het concept wil “gezonde steden” vanuit luchtkwaliteit en volksgezondheid. Wie is de begunstigde? Dat is een lastige vraag omdat veel begunstigden tegelijk zich voordoen. Daarom heeft ondernemer Close ze allemaal tegelijk aan tafel gezet. Zo ontstond het sustainocratische samenwerkingsmodel. Als territorium was een wereldwijde droom opgesteld maar men moet zich ergens bewijzen. Via een proof of concept samen met provincie Noord Brabant kwamen we uiteindelijk toch uit in Eindhoven om te experimenteren.
K2: Positionering
Waar zet ik mijn onderneming neer in relatie tot de menselijke complexiteit? Als ik marktleiderschap ambities koester dan plaats ik mij in het kader van “verandering” en tracht tot iets geheel nieuws te komen. Me1 (Me first) noemen we dat. Er zijn echter ook veel volgers die een goed concept van een nieuwe marktleider over nemen en meteen een slag proberen te slaan in het kader van groei door efficiënter, goedkoper of “beter” aan te bieden. Me2 (Me too) noemen we dat.
Er is een gefundeerde filosofie dat wanneer er een Me1 en meer dan 4 Me2’s zijn er een omslag plaats vindt die leidt tot algehele waardeonttrekking met uiteindelijk chaos, crisis en omvallen van bedrijven (of onderlinge overnames en fusies). Dat is de kans voor nieuw marktleiderschap om de sector op de schop te nemen middels verandering. De wet van tegenstellingen is dan een krachtig instrument. In AiREAS is dat van “ongezonde naar gezonde steden”, in VE2RS van “afhankelijkheid naar zelfredzaamheid”
K3: Marktperceptie
Belangrijk in het maken van keuzes is de manier waarop de markt zelf in het proces staat. In ons oude industriële tijdperk van de 18e en 19e eeuw kon men nog producten bedenken zonder marktconsultatie omdat het hele marktgebied groeiende was. In de 20e eeuw werd de concurrentie zo groot dat men meer op de emotie van de klant ging inspelen middels marketing argumenten. De wet van de tegenstellingen werd uitontwikkeld tot een manier voor onderscheidend vermogen. Als voorbeeld werd CocaCola en Pepsi aangehaald, twee nagenoeg identieke drankjes maar in marketing termen volledig tegenovergesteld van elkaar. Zo konden beide een marktleider positie bereiken door op emotie te differentiëren.
De 18, 19 en 20e eeuw kenmerken zich door de verbinding van bedrijfskundige processen aan geldbelangen winst en de bijbehorende duale economie wegens het bekostigen van de gevolgen van de groei van het consumeren.
De 21e eeuw is echter anders. Deze periode kenmerkt zich door de grote probleemgebieden die de mens voor zichzelf heeft gecreëerd. Klimaatverandering, vervuiling, zorgkosten, migraties, uitdroging van de Aarde door eenzijdige landbouw, vernietiging van biodiversiteit door landbouwgiffen, overmatige concentratie en manipulatie van voedselproductiviteit, werkloosheid door automatisering, enz.
In de jaren 70 van de 20e eeuw werd geld-gedrevenheid de norm om vooral via de belastbare groei-economie de kosten van gevolgen en vergrijzing te kunnen dekken. Het exponentiële gevolg ondergaat nu de chaos zoals we al hebben ervaren met de kredietcrisis. Er komt nog veel meer.
Met een nieuwe stip op de horizon binnen het kader van “symbiose”, ofwel maatschappelijke stabiliteit, ontstaat het “nieuwe waardengedreven ondernemen”. In plaats van eenzijdige winst-gedrevenheid zoekt men 4 x winst:
klantmeerwaarde,
maatschappelijke meerwaarde
milieu meerwaarde
economische meerwaarde
De tijd is rijp volgens K3 voor nieuw leiderschap met het nieuwe ondernemen. We zien dit overal ontstaan, met veel pioniers die verandering introduceren en experimenteren met nieuwe werkelijkheden.
Het nieuwe ondernemen levert 4 x winst
K4 Communicatie strategie
Met een duidelijke visie en bewijs vanuit K3 kan redelijk gemakkelijk gecommuniceerd worden met de begunstigde doelgroep. Deze zal de behoefte van verandering veelal koesteren en zich gaandeweg gaan inleven in de verandering die de nieuwe marktleider introduceert. Belangrijk is dan ook de keuze voor een duidelijk territorium zodat communicatie plaats vindt daar waar het ook uitgevoerd wordt.
K5 Management capaciteit
Een niet onbelangrijk aspect in de keuzes die men maakt is het zicht op de beschikbare middelen die men heeft om de droom waarheid te maken. Veel beginnende ondernemers denken dan vaak aan de behoefte aan een hoeveelheid geld. Geld is maar een klein deel en in het begin van weinig belang. K5 verdeelt zich over twee bronnen van middelen:
* Tastbare middelen: geld in kas, aantal contacten, kantoorpand, fiets, telefoon, internet, auto,
* Ontastbare middelen: visie, imago, moed, overtuigingskracht, doorzettingsvermogen, netwerkrelaties, vrienden, enz
Het goed en effectief inzetten van ALLE middelen is essentieel en leert men door “zonder geld” te werken. Betalen is gemakkelijk maar samen een commitment aangaan is veel moeilijker.
Conclusie
Het lijkt allemaal erg complex maar uiteindelijk wordt het een tweede natuur van de ondernemer. Belangrijk is het besef dat de omstandigheden van de onderneming steeds veranderen door het proces dat het doormaakt. Dan is het gebruik van modellen zoals de menselijke complexiteit en 5Ks alleen maar handig om de eigen gedachten wat te ordenen als men voor belangrijke besluiten staat. Zeker grote bedrijven die een tendens hebben om zich te bureaucratiseren (management focus) hebben er veel baat bij. Maar ook starters en groeiers.
De deelnemers die onbewust dit hebben toegepast binnen hun eigen initiatieven in de Stad van Morgen hebben een mooie bijkomstigheid opgemerkt. In het proces groeit men zelf en krijgt een zelfverzekerde uitstraling naar de omgeving. Men ontvangt positieve feedback hetgeen aanmoedigt door te gaan.
Marktleiderschap positioneert zich na bewustwording
Het eerste lustrum is een feit. Op 25 juni 2009 vond de presentatie plaats van de Stad van Morgen.
Er is sindsdien veel gebeurd dat niet altijd even zichtbaar is omdat de aandacht vooral gaat naar de praktische samenwerkingsvormen AiREAS, VE2RS en STIR Academy die uit de Stad van Morgen zijn ontstaan. Eindhoven (en Noord Brabant) is de experimentele basis geworden om grenzen te verleggen met een maatschappijbeeld waarin de natuurlijke, evolutionaire mens centraal staat en niet het machtssysteem. Sustainocratie werd als verduurzamend werkwoord in 2012 geïntroduceerd om zich functioneel en ideologisch te onderscheiden van de geld-afhankelijk gemaakte democratie.
Natuurlijk zijn we trots op de parels van verduurzamende samenwerking die we met veel duurzettingsvermogen en inzet hebben kunnen borgen en zichtbaar maken.
De stand van zaken anno 2014 is dat AiREAS drie concrete waarden heeft gecreëerd die uitvergrootbaar zijn in de wereld:
Het zichtbaar maken van het sustainocratische samenwerkingsmodel, multidisciplinair met burgerinitiatief en participatie als kern van de maatschappelijke transitie en nieuwe waardecreatie
Het ILM meetsysteem: real time, low cost en fijnmazig
De kennisopbouw van multidisciplinair samenwerken, inclusief burgerparticipatie (quadruple helix)
AiREAS heeft nog veel meer waarden zichtbaar gemaakt die gaandeweg tot uiting komen. De vervolgstappen zijn:
AiREAS als action cluster positioneren voor de Europese steden (Smart Cities)
Local AiREAS Eindhoven verder verdiepen door de tastbare verbinding met wijkinitiatieven en gebiedsontwikkeling (gezonde stad)
Local AiREAS uitbreiden naar andere steden en gebieden in Nederland en de wereld.
STIR Academy – wereldwijd lokaal kennisdeel platform en nieuwetijdse leerschool
De leerschool richt zich op het bewustwordingsproces van de mens en de rol van de mens in de vorming van stabiele maatschappijen in een complex evolutionair proces. Het model van de menselijke complexiteit ontwikkelt zich steeds krachtiger naar mate het gebruikt wordt in de vele projecten van STIR:
De motor van bewustwording is chaos van waaruit een soort stuwkracht komt van innovatie (leiderschap) en verandering naar nieuwe maatschappelijke harmonie, maar ook een remkracht door de angst voor de chaos en wat het doet omvallen uit de oude harmonie. STIR Academy concentreert zich vooral op het zichtbaar maken van de kracht van leiderschap en de welzijnsbelofte die een harmonieuze maatschappij (symbiose) oplevert als we als mens samen er aan werken.
De menselijke complexiteit heeft zich qua inzicht geperfectioneerd,
Het historische verband in de cyclische natuur van het leven, de mens en haar omgeving is ontdekt en bevestigd,
De bijbehorende kennis over de natuurlijke tegenstellingen en emotionele brugfuncties is praktisch inzichtelijk gemaakt
De praktische vertaalslag tussen kennis delen (zijns ontwikkeling) en omzetten in verandering (doen ontwikkeling) is waargemaakt en erkent door het verstrekken van de eerste oorkondes
Het blootleggen van de juridische staatskundige tekortkomingen van de huidige systeemcomplexiteit en uitnodigen tot juridische transformatie
De internationale aandacht is gevestigd op het gedachtegoed door het bewustzijn van chaos die zich overal voordoet en tot zoekende actie leidt van zelfbewuste mensen en bestuurders.
De vervolg stappen zijn dan ook duidelijk:
STIR Academy als wereldwijd netwerk uitbreiden met lokale hubs voor het delen van kennis en goede voorbeelden,
De oude maatschappijvormen uitnodigen en helpen zich te transformeren volgens het menselijke complexiteit model (van macht naar autoriteit)
Het nieuwe leersysteem gaandeweg uitbreiden zodat het alle lagen van de bevolking bereikt vanuit menselijkheid, bewustwording en duurzame menselijke vooruitgang
Sociale, bestuurlijke, bedrijfskundige, juridische en economische transities blijvend helpen middels uitnodiging van leiderschap en nuancering van management praktijken en het betrekken van kernpersonen bij evolutionaire processen.
VE2RS en FRE2SH
Terwijl AiREAS het “onzichtbare zichtbaar maakt” en STIR Academy ons helpt in onze bewustwording is VE2RS (in het Engels FRE2SH) bezig met de complexe vertaalslag naar de praktische werkelijkheid van het dagelijks leven van ons allemaal. “Verander de wereld en begin bij jezelf” wordt in de praktijk gebracht door iedereen die iets vernieuwend doet met elkaar te verbinden op buurt of wijkniveau. VE2RS creëert fiets en wandelroutes, organiseert bijeenkomsten, neemt zelf initiatief (bijvoorbeeld 1oo appelbomen in de openbare ruimte) en legt langzaam de lat hoger in co-creatie naar mate het draagvlak groeit.
Fietsroute duurzame initiatieven Gestel
VE2RS heeft de uitdagende wereld van zelfredzaamheid vanuit zelfbewustzijn bloot gelegd en inhoud gegeven. Dat staat veelal haaks op de oude systeembelangen van een consumptie gedreven geldafhankelijke economie maar dat spanningsveld aanvaarden we stapsgewijs naar mate de basisbehoeften aan voeding, energie, zorg voor elkaar, enz zich manifesteren in de maatschappij.
VE2RS en de regionale ontwikkeling
Burgerinitiatieven, verantwoordelijkheid-name en participatie is ongekend in een maatschappij die traditioneel aangestuurd wordt vanuit de macht van “het systeem”. De omslag die door de Stad van Morgen gaandeweg wordt veroorzaakt heeft geen precedent in de geschiedenis en wordt zowel vernieuwend (leiderschap) als bedreigend (management) ervaren. Het natuurlijke spanningsveld is actief als partner van de Stad van Morgen waardoor er steeds meer aanspraak wordt gedaan op de mens, creativiteit en samenwerking in plaats van het vertrouwen op de hulpmiddelen.
Bewustwording is de gewaarwording van een grotere werkelijkheid én de consequenties van ons functioneren
5 jaar
In de natuurlijk ritmes is 5 jaar geen echte maatstaf. 7,7 en 54 jaar wel. Het is wél leuk om stil te staan bij de vele initiatieven die de Stad van Morgen heeft genomen in deze 5 jaar. Boeiend is te zien dat geld daarin amper een rol heeft gespeeld. Wanneer geld in beeld kwam dan werkte het verstorend in de processen omdat het de oude tijd deed opleven, hebzucht en eigenbelang aanwakkerde en cocreatie teniet deed. Met een lege tafel, een gemeenschappelijk hoger doel en veel menselijk talent, bleek alles mogelijk, ook de uiteindelijke investering van geld als één van de inzetbare middelen.
Dat inzicht heeft de basis gelegd in de Stad van Morgen van de transformatie economie, de nieuwe economie die ontstaat ná het ontstaan van nieuwe waarden uit cocreatie. Deze blijkt niet te plannen maar ontstaat onder de juiste voorwaarden van open, onbevooroordeelde, doelgerichte samenwerking. Dat is misschien wel de belangrijkste waarde die de Stad van Morgen toevoegt aan het geheel.
De volgende 5 jaar zullen daarom in het teken staan van het uitvergroten van de waarden die gecreëerd zijn in de laatste 5 jaar en daaruit de nieuwe maatschappij en economie laten ontstaan. We zien daarin een aantal boeiende ontwikkelingen:
De lokale circulaire economie van zelfredzaamheid (nieuwe waardesysteem)
De lokale economie van gedragsverandering (aanvullende waardesysteem)
De wereldwijde transformatie economie “local 4 local 4 global”
De transformatie van de hele systeemcomplexiteit
De oplossing gaandeweg van wereldissues
Dit gaat natuurlijk gepaard met de geweldige teloorgang van de oude systemen en de aanpassingen die de vele grote en kleine belangenpartijen zullen moeten ondergaan. Daarin zit vsnzelfsprekend het grote risico dat de oude belangenpartijen het verzet zo hoog op blijven voeren dat het leidt tot spanningen, botsingen en zelfs oorlog.
De optimistische opvatting van de Stad van Morgen is dat in de huidige werkelijkheid het bewustzijn de overhand neemt en de transitie met diplomatie en het goede voorbeeld weet te doorstaan omdat de agressieve vorm van chaos niet meer door de mensenwereld kan worden geaccepteerd noch gedragen. Wij, binnen onze mogelijkheden, dragen allen ons steentje daaraan bij.
Op naar de volgende 5, 10, 100 en 1000 jaar, met dank en uitnodiging aan allen die er deelgenoot van zijn door inzet, talent en betrokkenheid. Dat zijn ondertussen vele tien-duizenden mensen, vele honderden instanties en vele tientallen initiatiefnemers. Stad (zelfbewuste mens, maatschappij en duurzame vooruitgang, Sustainocratie) van Morgen zijn we per slot van rekening allemaal.
Dit plaatje geeft de evolutie weer en de doorbraak van de mens in het zelfbewustzijn. De kern ervan is de wet van de vele tegenstellingen die we in de tekening tegenkomen. Als we dat begrijpen dan kunnen we ook de verschillende levensfasen begrijpen die we doorlopen, zelf en als maatschappelijke organisatie.
In de jaren 70 dachten we dat we met geld alles op konden lossen (vergrijzing, zorgstaat, enz) waardoor gekozen werd voor een materialische groei economie om een stabiele maatschappij (symbiose) te handhaven.
Nu, anno 201x denken we daar anders over. Geld heeft ons welzijn opgeleverd maar er hebben zich ook vele nieuwe problemen opgestapeld. Hierdoor zijn we ver weg geraakt van stabiliteit en volgens velen al in de fase van chaos terecht gekomen. Zowel management (chaos ontkennen of ontvluchten door het verleden te behouden of herstellen) als leiderschap (chaos benutten voor bewustwording, het oude loslaten en verandering aanjagen door samen te werken aan een nieuwe visie over symbiose, zoals Sustainocratie) uiten zich krachtig in de maatschappij. Gebeurtenissen zoals een kredietcrisis jagen dit verder aan.
Gastdocent van de avond was Koos Groenewoud, co-auteur van het boekje ” authentieke leiders, echte leiders”
Als eerste kwam Titus aan het woord omdat hij Koos had aanbevolen voor het college. Titus vertelde zijn persoonlijke verhaal over opgroeien in de duale wereld van tweelingbroers, het loslaten en zichzelf vinden in een bewustzijn doorbraak. Ook zijn werk in de Rabobank wist hij te relativeren vanuit een koude systeem-gedreven manager naar een warme empathische luisteraar en initiatiefnemer van dienstbare processen. In dat transitie proces ging hij op zoek naar kennis en inspiratie. Zo kwam hij o.a. bij Koos terecht.
Koos kon aansluitend ook stukje bij beetje zijn persoonlijke verhaal vertellen op vragende uitnodiging van Jean-Paul. Het ging even helemaal niet over dienend leiderschap maar over het prijsgeven van de bevlogen authenticiteit van Koos zelf. Voor Koos kwam zijn persoonlijke doorbraak in bewustzijn pas op latere leeftijd (“als ik 10 jaar eerder wist wat ik…….”). Lange tijd was hij manager geweest met lange werkweken en verantwoordelijkheid over groepen mensen waar hij positieve en negatieve ervaringen had opgedaan. Bij een ziekteproces van zijn echtgenote kwam de eerste bewustwording dat het leven meer omvat dan persoonlijke groei om de erkenning van anderen. Onvoorwaardelijke dienstbaarheid naar de ander drong door waardoor zijn vaderschap, en later het opa zijn, ineens ook meer betekenis kreeg.
Na een korte pauze kon Koos zijn broodwinningsverhaal vertellen. Leiderschap coachen is namelijk zijn levensmissie en werk geworden met het persoonlijke doel om een nieuwe leider per week toe te voegen aan de maatschappij. Waarom? “Omdat we toe zijn aan de enorme verandering. Het gebeurt en zo laat ik ook wat achter dat belangrijker is dan een eigen huis van 4,5 ton of zo.”
Zijn presentatie is doorspek met wijsheden van mensen die hem inspireerden, samengevoegd in een leiderschapsbeeld dat door Koos zelf wordt verwerkt. Veel van de inzichten zijn bekend terrein in het college en een feest van herkenning, aangevuld met leuke filmpjes.
Uiteindelijk verzocht Jean-Paul om met Koos van plaats te wisselen. Koos werd zo uitgenodigd om kennis te maken met de holistische benadering van menselijkheid en de vele scenario’s waarin mensen en organisaties zich kunnen bevinden. De benadering bevestigde de presentatie van Koos en nuanceerde het binnen de fasen van de mens en cyclische complexiteit die we doormaken. Jean-Paul hanteerde het menselijke complexiteit en evolutie model door de 4 bewustzijnsfasen te verenigen met de transitie tussen de fasen die juist de bewustwording veroorzaakt. Steeds werd een verband gelegd met het verhaal van Koos, de theorie en praktische werkelijkheid van de aanwezige deelnemers. Zo werden leiderschap aspecten een verbinding met de persoonlijke beleving van iedereen. We zitten namelijk allemaal in het management en leiderschap proces, de plek in de cyclus verandert steeds door gebeurtenissen of voortscheidende inzichten.
Het gros van de huidige wereldmaatschappij ontwikkelt zich vanuit angst naar bewustwording maar mist leiderschap door de doorgeslagen management cultuur (Jean-Paul)
Conclusie
Leiderschap gaat primair om zelfbewustzijn. Zonder de duidelijke “ik ben” doorbraak ontbreekt het zelf-vertrouwen voor leiderschap. Vertrouwen is een bindend element in de onzekere wereld van verandering waarin leiderschap zich manifesteert. Alleen met dat fundament is dienstbaarheid met empathie, gelijkwaardigheid, respect mogelijk. Jean-Paul identificeert een duidelijke evolutionaire lijn waaronder men bezig is met overleven in een confronterende werkelijkheid met angst, agressie, opportunisme, individualisme, concurrentie, hebzucht en wantrouwen. Dat is de management wereld van controle en efficiëntie. Volgens Jean-Paul is de huidige wereld van economie een grote management cultuur vol angst en zonder leiderschap.
Boven de lijn is de doorbraak naar zelfbewustzijn met aanpassingsvermogen en harmonie. Het is de vreedzame wereld van persoonlijk leiderschap, inzicht, empathie en cocreatie vanuit passie, gelijkwaardigheid en respect voor elkaar. Leiderschap komt voor uit wat men wil bereiken niet wie het eigenaarschap heeft over het doel. Steeds meer individuen breken door in het zelfbewustzijn. Er zijn ook steeds meer cocreatie initiatieven zichtbaar ook al is het onbekend terrein voor de meeste mensen en instanties.
De avond sloot af met de uitwisseling van boekjes tussen Koos en Jean-Paul.
Samenwerken is aan de orde van de dag. Hierbij een aantal termen die we veel horen:
Cooperatie: Een formele vorm van samenwerking met leden. Triple Helix: de samenwerking tussen bedrijven, overheid en kennisinstellingen. Quadruple Helix: de samenwerking tussen overheid, bedrijven, kennisinstellingen en burgerparticipatie. Sustainocratie: als quadruple helix maar met een hoger menselijk doel binnen de context van “global issues, local solutions”. Action Clusters: begrip uit het Europese Smart City project waar lokale groepen samenwerken voor concrete duurzaamheid doelstellingen.
Er zijn zelfs totaal nieuwe beroepen die gericht zijn op het creeren van samenwerkingsverbanden:
Chief Resilience Officer: Term geintroduceert door de Rockefeller Foundation – Iemand die dwars door de verzuiling heen de samenwerking mogelijk maakt voor verduurzamingsdoelstellingen.
Sustainocraat: Term geintroduceerd door de STIR Foundation (Stad van Morgen) – Een onafhankelijk persoon, of groepje personen, die zorgt dat multidisciplinaire samenwerking mogelijk wordt op basis van gelijkwaardigheid zonder hierarchie.
Nieuwe manier van werken:
Wat al deze ontwikkelingen met elkaar gemeen hebben is dat het nieuwe eisen stelt aan onze manier van werken. In de doorgeslagen individualisering zijn we niet gewend om samen te werken, samen resultaten te boeken en samen van de resultaten te genieten. We zien dat samenwerking niet alleen iets is aan de overleg tafel maar dat het ook door de hele achterban vertaald dient te worden naar commitment en inzet. Dat is lastig als we te maken hebben met de traditie van muren tussen verzuilde instanties en belangen. Samenwerker is een nieuw arbeidprofiel in instanties en een nieuwe werk benadering in de arbeidmarkt.
Complexiteit
Het wordt nog complexer als we zien dat samenwerking op verschillende manieren gemotiveerd wordt. Er zijn groepen met een puur economische doelstelling (bijvoorbeeld technologie of R+D gedreven), andere zijn politiek getint (uit op subsidie) en weer anderen waarden gedreven (scheppen van maatschappelijk resultaat). De motivatievorm verschaft het bindmiddel, de verwachtingen, resultaten en continuiteit van de groepvorming.
De complexiteit is groot omdat we in de groepen geconfronteerd worden met allerlei belangen die zich vaak vanuit tegenstrijdigheid met elkaar verbinden. Het mens aspect wordt dan essentieel waarbij nieuwe eisen worden gesteld aan de relatie ontwikkeling om tot wenselijke resultaten te komen. AiREAS is gericht op de "gezonde stad"die door burger ondernemerschap wordt gerealiseerd, ongeacht de professionele functie van de burger
Het slagen van een samenwerkingsverband hangt dan ook sterk af van een aantal factoren. Het bindmiddel, het beoogde resultaat en de tijdlijn hangt tevens af van de nieuwe samenwerkingsprofessionaliteit van de deelnemers.
STIR Academy
Het is daarom niet vreemd dat de Stad van Morgen na alle ervaringen van vallen en opstaan de laatste jaren, in ID City Home, AiREAS, VE2RS, GroZ, enz juist dit samenwerkingselement specifiek benadrukt in de leerprogrammas die wij ontwikkelen en toevoegen aan de nieuwe Sustainocratische processen. De belangen en inzet zijn te groot om ze af te laten hangen van de onbekendheid of de leden de uitdaging wel aankunnen.
Jean-Paul Close
Sustainocraat
jp@stadvanmorgen.com
Vandaag had ik een boeiende en inspirerende filosofische “telefonische ontmoeting” met de zoon van een dierbare vriendin.
Ik hou van kinderen, hun inzichten, hun lessen, hun directheid en ontwapendheid.
Zij weten….hoe? Dat is voor velen nog een vraag….
Bij de vraag hoe gaat het met je, kreeg ik als antwoord: “Goed, alleen slechte cijfers op school”.
O oke zei ik: Heb je een idee waardoor dat komt? “Ja zei hij van sommige vakken snap ik geen bal en sommige vakken denk ik wat moet ik daar mee, saai….!”
Nu moet ik u eerlijk zeggen, deze klanken klinken mij, als moeder van meerdere kinderen, bekend in de oren. We blijven natuurlijk altijd vanuit positiviteit en mogelijkheden kijken en vragen…..
Uiteraard ben ik nieuwsgierig wat er verder achter zit en vraag hem kan en wil je mij inzicht in je vakken geven die je volgt en wat het je brengt?
“Tja, wiskunde daar snap ik geen bal van, scheikunde vind ik leuk, biologie een eitje en geschiedenis….tja wat moet ik daar mee?
Leren van fouten die anderen hebben gemaakt….? Terwijl ik vanuit het nu naar de toekomst kijk?
Dat is verleden tijd en de wereld vraagt hele andere oplossingen, voor het geheel……
Mooi inzicht….en als ik dan aan je vraag wat denk jij nodig te hebben in de toekomst, komt er linea directe het antwoord, andere mensen, alleen kan je helemaal niets…..
Ik opper: “We zijn toch altijd verbonden met andere mensen, alles is met elkaar verbonden, dat is toch waar leven uit bestaat….we zijn er en leven omdat de ander bestaat…….?”
Dat is waar zegt hij, maar heel veel mensen zien dat niet.
Gedreven door zijn wijsheid, kennis en zelfverzekerdheid ga ik nog een stapje verder…..
Ik weet van zijn ouders dat hij wel eens gezegd heeft als jullie er niet meer zijn ook al ben ik zo jong, dan kan ik uitstekend voor mezelf zorgen.
Dit is boeiend, want vanuit spiritueel inzicht is deze jongen daartoe ongetwijfeld uitstekend toe in staat, terwijl de samenleving vanuit de ratio naar deze jongen zou kijken als zielig, niet zelfredzaam en hem wellicht in een slachtoffer rol duwt.
Toch nog even nieuwsgierig naar zijn kern als mens vroeg ik hem: Hoe kijk je tegen voedsel in de toekomst voor jezelf aan? Weet je wat ik als antwoord kreeg? “Tja dat is wel een hele grote vraag hoe voeden we al die miljarden mensen in de wereld…..? Oh zei ik, dus je kijkt echt naar het geheel?
“Ja natuurlijk zei hij, hoe moet ik anders kijken?” Ik kreeg heel even kippenvel en mijn hart maakte een sprongetje.
Oh oke en dan vroeg ik? “Tja er zijn vast en zeker oudere mensen die gezien hebben hoe het niet moet en nu opstaan om alles te veranderen, maar zoals hij dan terloops zegt:
“Het is nog een lange weg, mensen houden vast aan oude zekerheden, maar het duurt niet lang meer hoor, ze raken alles kwijt”.
Daarom wil ik leren naar de toekomst en kan ik niets met deze vakken.
“Ik wil leren en leven met vragen die ik heb en daarmee samen met anderen een toekomst opbouwen”.
Na deze heerlijke ontmoeting en in dankbaarheid voor dit grote geschenk van deze 14 jarige jongeman sprak ik zijn moeder en zei: “Mag hij alsjeblieft een keer als gastdocent in ons college?”
De maatschappij is een vorm van samenleven waaraan wij zekerheden ontlenen. We zouden ons erin veilig moeten voelen,…. en betrokken. Wanneer dit niet meer zo is dan worden we ongerust, angstig zelfs, met de bijkomstigheid dat we allerter worden over om omgeving. De spanning voedt ons bewustzijn en beinvloedt ons gedrag en de keuzes die we maken.
In 2009 zei de Chinese schrijfster Lulu Wang tijdens een gesprek over Oost en West met Jean-Paul Close “een oude Chinese opvatting leert ons dat als een mens 70% krijgt wat ie nodig heeft en 10% ergernis, de maatschappij zich vooruitstrevend ontwikkelt”.
Behoefte, noodzaak, ergernis zijn drijfveren voor inzet. Maar bewustwording zorgt dat die inzet ook waarde gedreven is. Het is allemaal een vorm van energie die zorgt dat wij open gaan staan voor prikkels die wij anders niet zouden waarnemen. Zo’n maatschappelijk spanningsveld is bewust en onbewust voelbaar maar beinvloed altijd ons gedrag en de keuzes die we maken. Het spanningsveld in beeld gebracht
Bewustzijn als veranderaar
Hoe meer we open gaan staan voor de ontwikkeling van dit spanningsveld des te meer aanspraak we maken op onze innerlijke vermogens om ermee om te gaan. Angst of onzekerheid zijn prikkels die ons motiveren op zoek te gaan naar het tegenovergestelde. We zijn bereid dingen te doen die verandering teweeg brengen bij onszelf, onze omgang met anderen en in onze opvattingen rond de diversiteit aan keuzes die we maken. Bewustwording is zo een motortje van verandering.
Verandering? Maar wat?
Bewustwording is lastig. Het raakt het geweten met praktische en ethische vraagstukken. De vragen zijn gemakkelijk te stellen maar de antwoorden erg moeilijk te vinden. Wij (Stad van Morgen) noemen dit “de complexiteit”.
Vaak is een minieme gedragsverandering al voldoende om een geheel nieuw levenspad te gaan bewandelen. Maar de som van deze minimale zelfbewuste keuzes binnen een maatschappij hebben vaak grote gevolgen. De grote lijnen veranderen daardoor ook.
Wat verandert eerst?
Grote institutionele bedrijven en overheden plannen hun toekomst door lijntjes door te trekken uit het verleden. De toekomst voorspellen kunnen zij niet. Verandering komt door innovaties die zij introduceren bij die voorspelbaarheid. De meeste doorslaggevende veranderingen beginnen dan ook klein en bijna onopgemerkt. Ze worden pas groot als belangen van klein en groot zich verenigen. En dan zijn er nog veel onvoorspelbare risicos dat iets nooit doorstoot maar ergens in het belangenspel blijft hangen. Groot is daarom vaak bureaucratisch, log en besluiteloos maar machtig. Klein is creatief, flexibel maar kwetsbaar.
Iets anders ontstaat tijdens een grote crisis. De grote belangen vallen om en scheppen ruimte voor allerlei nieuwe initiatieven. Men is ook sneller in staat om tegen of juist om samen te werken uit eigenbelang. Men is ook op groter niveau ineens “bewust” geworden.
Riet wist ons meteen te verrassen met de vraag om eens goed rond te kijken naar alles wat blauw is. Daarna vroeg ze ons om de rode dingen op te noemen. We hadden natuurlijk niets roods gezien ook al waren die er wel. “Wat benadrukt wordt krijgt aandacht en groeit. Dat geldt voor alles, ook de positieve en negatieve dingen,” aldus Riet. Zo zette zij de toon van haar college over “weerbarstige” pubers. Haar college was doorspekt met verhaaltjes en voorbeelden uit haar docentschap. “Contact”, zegt ze, is de basis van alles. Zonder contact kom je met de pubers nergens. Daarnaast wil elk mens volgens Riet drie basis dingen:
* gehoord worden
* gewaardeerd worden
* gestructureerd weten
“Elke gedragsuiting heeft een positieve intentie”. Met elk voorbeeld zette zij een stapje in haar theorie totdat uiteindelijk het bord vol stond met een duidelijk beeld van de kijk op jongeren en houvast dat Riet hen geeft met haar aanpak.
Het bord bevat een opbouw van een aanpak
Na de pauze gaat Jean-Paul op zoek naar de mens in Riet achter de theorie. Met vragen als “waarom doe je dit?” en “wanneer kwam je eigen doorbraak in de inzichten” of “wat wil met de jongeren bereiken” werd Riet zelf aan het denken gezet. Haar reacties waren veelal opnieuw voorbeelden uit haar rijke arsenaal van ervaringen met jongeren. Haar inzichten veranderden toen ze zelf kinderen kreeg. De empathie die zij voor haar eigen kinderen op weet te brengen kon ze ook kwijt in de werkwijze op school. Het viel op dat Riet haar 3 punten toepast en jongeren uitdaagt tot het uitproberen van “iets anders”. Experimentjes noemt ze dat, een soort gedragscontract tussen docent en leerling op basis van verwachtingen die zich projectmatig moeten manifesteren. Zelfs S.M.A.R.T. kwam daarbij kijken.
De intuïtieve, praktische aanpak van Riet, die zij zelf met jarenlange ervaringsopbouw tot een bruikbaar model heeft gerationaliseerd voor deelbaarheid met anderen, werd vervolgens door Jean-Paul in context geplaatst van de evolutionaire ontwikkeling van de mens en onze maatschappelijke systemen. In de miljarden jaren van evolutie beleven wij individueel steeds weer sinds de conceptie als kind via de harmonieuze band van de ouders via de groeifasen van het evolutionaire bewustzijn:
Fase 1: Onbewust leven (groei fase)
Fase 2: Onbewust overleven (puber fase)
Fase 3: Bewust overleven (ontwikkelingsfase van volwassenheid)
Fase 4: Bewust leven (hoger bewustzijn en empathie doorbraak)
Het empathische karakter van de aanpak van Riet en haar inlevingsvermogen is een goed voorbeeld van positieve omgang met de natuurlijke verwarring van de jongeren op zoek naar hun eigen ik (van fase 2 naar 3 en 4). Zij zijn verwikkeld in de onderlinge concurrentiestrijd dat hoort bij de ontwikkeling van het bewustzijn. “Hetzelfde doen als de ander maar beter of meer” levert dan een strijd op met slachtoffers via pesten, onderlinge vergelijkingen, focus op externe zaken, enz. Het leren “anders” te doen door te experimenteren met de werkelijkheid levert juist de bevrediging op van de bewustwording van de eigenheid, talent ontwikkeling, zelf leiderschap en omgaan met diversiteit en verandering. De leerprestaties zijn dan geen doel maar een consequentie omdat de innerlijke ik zich ontwikkelt.
Innerlijk leiderschap is een “zijn”s gedreven proces
De groepsdialoog in het college kwam op het aspect “veiligheid”. Jean-Paul legt de hogere bewustzijnsniveaus uit die behoren tot een harmonieuze maatschappelijke ontwikkeling. Dat begint met de “ik ben” bevestiging van de individu waaruit zelfvertrouwen en kennis voortkomt. De jongeren zijn daarin nog zoekende maar de omgeving kan een lerende spiegel zijn van het hogere doel. Daarin speelt de “ik ben” cultuur van de school zelf een fundamentele rol. De school zou niet meer zoekende moeten zijn maar juist als voorbeeld dienen te fungeren van de harmonieuze maatschappelijke sfeer van verbindende cohesie. Deze wordt dan door docenten als Riet begrepen en uitgedragen.
De bijbehorende waardeopbouw is “gelijkwaardigheid”, “veiligheid“, “vertrouwen” en “samenwerking”. Zonder deze waarden is maatschappijvorming onmogelijk en ontstaat er de koude, individualistische cultuur van onderlinge concurrentie, zoals we nu in Nederland ervaren door de nadruk op geld en economische groei in plaats van menselijkheid en harmonie. Minister president Mark Rutte had dat getoond door zijn eenzijdige (“ziet alleen blauw, geen regenboog”) betoog over Europa dat tot hilariteit leidde maar ook bezorgdheid over de manier waarop we geregeerd worden.
Riet beoefent de empathische techniek van onderwijs op haar eigen manier. Het zou door het hele educatieve systeem gedragen kunnen worden maar dat is niet zo. Het spanningsveld met de Haagse sturing komt terug via de normering van het onderwijs, bijbehorende financiering en inspectie. De vraag is dan hoe we hiermee om dienen te gaan in het belang van onze kinderen en de ontwikkeling van de maatschappij middels de vorming van onze opkomende generaties? Leren we ze onbewust overleven of bewust leven?
Ook de ouders spelen hierin een rol. Hoe ga je om als school met ouders die de doorbraak in bewustzijn niet hebben meegemaakt en hun kinderen aanmoedigen in het wedijveren in concurrentie in plaats van het zoeken naar harmonieuze verhoudingen door aanpassing van gedrag middels creativiteit en ontwikkeling van het zelfbeeld?
E.e.a. leverde boeiende uitwisseling van situaties op, mede door de aanwezigheid van leerkrachten uit verschillende culturen, het hoofd van een middelbare school en een vader van een overleden kind.
De vraag is natuurlijk gesteld wat we er samen mee kunnen doen als we de harmonieuze context zo belangrijk vinden, ook in de evolutionaire zin waarin we ons bevinden met wereldse uitdagingen zoals armoede, klimaatverandering, vervuiling, crisis, migraties, enz? De aanwezigen zijn uitgedaagd om daar samen over na te denken en hun eigen empathische vermogens en deskundigheid om te zetten in samenwerking en maatschappelijke stellingname door proactieve initiatieven. Toestemming vragen aan een bureaucratie levert alleen verzet op terwijl het goede voorbeeld juist de waarden tastbaar maken waar steun aan kan worden ontleend.
Als we de media bekijken in de dagelijkse weergave van een werkelijkheid dan zien we regelmatig een blokkerend contrast. Het nieuws wordt zowel positief als negatief gepresenteerd.
De blokkade houdt dan verband met het denk en reactievermogen van de mens. Men is geneigd de meest optimistische versie ter harte te nemen om vervolgens verrast te worden door een andere werkelijkheid. Natuurlijk wordt hier door politici, marketeers, communicatie en gedragsdeskundigen mee gemanipuleerd. Als alles waar lijkt dan neemt datgene wat het beste uitkomt vaak de overhand. Maar is dat wel zo goed?
We kunnen voorbeelden nemen uit de dagelijkse praktijk.
De euro daalde donderdag naar de laagste stand ten opzichte van de dollar in bijna drie maanden
Wat voor interpretatie geeft een gemiddelde mens aan deze “logica”. De reactie zal meestal zijn dat het een rotzorg is of die euro stijgt of daalt ten opzichte van de dollar. Wat zijn de consequenties van het een of het ander op het leven van de mens? En kan men zelf verantwoordelijkheid nemen om dit proces te beïnvloeden? Als binnen 10 dagen schijnbaar tegenstrijdige koppen verschijnen dan poets de mens de betrokkenheid leeg en laat de Euro voor wat het is.
Economie
Onze Nederlandse economie is natuurlijk een bron van constante controverse. Gaat het nu goed met ons of niet? Onze overheid heeft bureaucratische belangen bij consumptie waar belastingen over worden geheven. Het beeld van een gezonde economie is daarbij essentieel om de burger uitgaven te stimuleren. De politieke uitspraken zijn navenant. De medemens heeft echter angst voor de deurwaarders, agressieve incasso systemen en macht van banken en overheden om eigendom in beslag te nemen. Men wil graag voorzichtig zijn.
Wat denkt Nederland? Het zal wel goed wezen. Gaat men nu harder werken? Ondernemen? Nee! Huizen kopen? Misschien wel. Men moet toch ergens wonen. Meer uitgeven? Mmm.
Hoe dan ook, we zijn goed in staat om de negatieve dingen te bagatelliseren:
Het is allemaal tijdelijk en ligt aan de zachte winter. Natuurlijk is het zo onmogelijk om een afgrond aan te zien komen als we alleen in luchtbruggen denken.
Oordeel zelf na een weekje bewust nieuws kijken
Ik nodig u uit om voor uzelf de tegenstrijdige nieuwsberichten gedurende de komende week te noteren. Vaak staan ze op dezelfde datum in de krant, soms zelfs op dezelfde pagina. Of op een nieuwssite. Misschien zitten er enkele dagen tussen. Kijk dan wie wat zegt en wat de achterliggende gedachte kan zijn om iets positief of negatief te verwoorden?
Bedenk dan wat het met u doet? Wordt u blasé, apathisch? Of wordt u door deze oefening nieuwsgierig? Gaat u op zoek naar een begrijpelijke uitleg en iets waar u wat mee kunt? Bereikt het uw bewustwording of wakkert het uw eigen ontkennende vermogen aan.
Tot slot
We kunnen ons niet de ellende van de hele wereld op onze nek halen. Waar hebben we onze politieke leiders dan voor :-)?
Wat we wel kunnen doen is de werkelijkheid bekijken die ons het meeste raakt en dan gefundeerde keuzes maken. We kunnen ons laten verrassen, manipuleren of zelf na gaan denken. Misschien kijken we zo wel op een geheel nieuwe manier naar wat we voorgeschoteld krijgen. Zo zorgen we dat het leuk blijft.
Stad van Morgen 