Vandaag had ik een boeiende en inspirerende filosofische “telefonische ontmoeting” met de zoon van een dierbare vriendin.
Ik hou van kinderen, hun inzichten, hun lessen, hun directheid en ontwapendheid.
Zij weten….hoe? Dat is voor velen nog een vraag….
Bij de vraag hoe gaat het met je, kreeg ik als antwoord: “Goed, alleen slechte cijfers op school”.
O oke zei ik: Heb je een idee waardoor dat komt? “Ja zei hij van sommige vakken snap ik geen bal en sommige vakken denk ik wat moet ik daar mee, saai….!”
Nu moet ik u eerlijk zeggen, deze klanken klinken mij, als moeder van meerdere kinderen, bekend in de oren. We blijven natuurlijk altijd vanuit positiviteit en mogelijkheden kijken en vragen…..
Uiteraard ben ik nieuwsgierig wat er verder achter zit en vraag hem kan en wil je mij inzicht in je vakken geven die je volgt en wat het je brengt?
“Tja, wiskunde daar snap ik geen bal van, scheikunde vind ik leuk, biologie een eitje en geschiedenis….tja wat moet ik daar mee?
Leren van fouten die anderen hebben gemaakt….? Terwijl ik vanuit het nu naar de toekomst kijk?
Dat is verleden tijd en de wereld vraagt hele andere oplossingen, voor het geheel……
Mooi inzicht….en als ik dan aan je vraag wat denk jij nodig te hebben in de toekomst, komt er linea directe het antwoord, andere mensen, alleen kan je helemaal niets…..
Ik opper: “We zijn toch altijd verbonden met andere mensen, alles is met elkaar verbonden, dat is toch waar leven uit bestaat….we zijn er en leven omdat de ander bestaat…….?”
Dat is waar zegt hij, maar heel veel mensen zien dat niet.
Gedreven door zijn wijsheid, kennis en zelfverzekerdheid ga ik nog een stapje verder…..
Ik weet van zijn ouders dat hij wel eens gezegd heeft als jullie er niet meer zijn ook al ben ik zo jong, dan kan ik uitstekend voor mezelf zorgen.
Dit is boeiend, want vanuit spiritueel inzicht is deze jongen daartoe ongetwijfeld uitstekend toe in staat, terwijl de samenleving vanuit de ratio naar deze jongen zou kijken als zielig, niet zelfredzaam en hem wellicht in een slachtoffer rol duwt.
Toch nog even nieuwsgierig naar zijn kern als mens vroeg ik hem: Hoe kijk je tegen voedsel in de toekomst voor jezelf aan? Weet je wat ik als antwoord kreeg? “Tja dat is wel een hele grote vraag hoe voeden we al die miljarden mensen in de wereld…..? Oh zei ik, dus je kijkt echt naar het geheel?
“Ja natuurlijk zei hij, hoe moet ik anders kijken?” Ik kreeg heel even kippenvel en mijn hart maakte een sprongetje.
Oh oke en dan vroeg ik? “Tja er zijn vast en zeker oudere mensen die gezien hebben hoe het niet moet en nu opstaan om alles te veranderen, maar zoals hij dan terloops zegt:
“Het is nog een lange weg, mensen houden vast aan oude zekerheden, maar het duurt niet lang meer hoor, ze raken alles kwijt”.
Daarom wil ik leren naar de toekomst en kan ik niets met deze vakken.
“Ik wil leren en leven met vragen die ik heb en daarmee samen met anderen een toekomst opbouwen”.
Na deze heerlijke ontmoeting en in dankbaarheid voor dit grote geschenk van deze 14 jarige jongeman sprak ik zijn moeder en zei: “Mag hij alsjeblieft een keer als gastdocent in ons college?”
Dit boek geeft een evolutionaire beeld van de mens in heldere, gemakkelijk te lezen taal. Het wordt geschreven vanuit de levenslessen van auteur Jean-Paul Close, met speciaal voorwoord van Jesuit en hoogleraar business spiritualiteit, Prof. Paul de Blot.
Het boek beschrijft de evolutie tot met de eerste publieke aankondiging van AiREAS als Sustainocratisch samenwerkingsverband in oktober 2012. Daar was ruim een jaar multidisciplinair onderhandelen aan voorafgegaan maar wordt tevens door de auteur gezien als eerste prille doorbraak van een nieuw maatschappijvorm waar de mensheid naar toe groeit als het zichzelf wil overleven.
Het boek schept een band tussen ideologie en het waarmaken ervan in een tijd van complexe wereldwijde uitdagingen. “De nieuwe democratie” geeft betekenis aan de vrijheid, niet de vrijblijvendheid van keuzes, binnen een evolutionaire context. Als dit toegepast wordt op de maatschappij ontstaat er een geheel nieuwe dynamiek, zowel voor de mens als bedrijven en overheden.
En het wordt toegepast. Sinds meer zelfs, ook al krijgt het niet altijd de naam “Sustainocratie”. Sustainocratie is namelijk de meest uitdagende vorm omdat het de mens, menselijkheid en duurzame menselijke vooruitgang voorop stelt en niet politiek of economie. Politieke, economische tussenstappen krijgen namen als triple en quadruple helix.
Hoe dan ook, het schept nieuwe perspectieven en kansen waar men zich in kan verdiepen en op voorbereiden. Als je Sustainocratie kunt, kun je ook helixen in allerlei vormen. Je wordt de nieuwe professional. De ervaring zijn ondergebracht in de STIR Academy.
STIR Academy heeft drie niveaus:
* kennismaking
* beginner
* complexiteit
De maatschappij is een vorm van samenleven waaraan wij zekerheden ontlenen. We zouden ons erin veilig moeten voelen,…. en betrokken. Wanneer dit niet meer zo is dan worden we ongerust, angstig zelfs, met de bijkomstigheid dat we allerter worden over om omgeving. De spanning voedt ons bewustzijn en beinvloedt ons gedrag en de keuzes die we maken.
In 2009 zei de Chinese schrijfster Lulu Wang tijdens een gesprek over Oost en West met Jean-Paul Close “een oude Chinese opvatting leert ons dat als een mens 70% krijgt wat ie nodig heeft en 10% ergernis, de maatschappij zich vooruitstrevend ontwikkelt”.
Behoefte, noodzaak, ergernis zijn drijfveren voor inzet. Maar bewustwording zorgt dat die inzet ook waarde gedreven is. Het is allemaal een vorm van energie die zorgt dat wij open gaan staan voor prikkels die wij anders niet zouden waarnemen. Zo’n maatschappelijk spanningsveld is bewust en onbewust voelbaar maar beinvloed altijd ons gedrag en de keuzes die we maken. Het spanningsveld in beeld gebracht
Bewustzijn als veranderaar
Hoe meer we open gaan staan voor de ontwikkeling van dit spanningsveld des te meer aanspraak we maken op onze innerlijke vermogens om ermee om te gaan. Angst of onzekerheid zijn prikkels die ons motiveren op zoek te gaan naar het tegenovergestelde. We zijn bereid dingen te doen die verandering teweeg brengen bij onszelf, onze omgang met anderen en in onze opvattingen rond de diversiteit aan keuzes die we maken. Bewustwording is zo een motortje van verandering.
Verandering? Maar wat?
Bewustwording is lastig. Het raakt het geweten met praktische en ethische vraagstukken. De vragen zijn gemakkelijk te stellen maar de antwoorden erg moeilijk te vinden. Wij (Stad van Morgen) noemen dit “de complexiteit”.
Vaak is een minieme gedragsverandering al voldoende om een geheel nieuw levenspad te gaan bewandelen. Maar de som van deze minimale zelfbewuste keuzes binnen een maatschappij hebben vaak grote gevolgen. De grote lijnen veranderen daardoor ook.
Wat verandert eerst?
Grote institutionele bedrijven en overheden plannen hun toekomst door lijntjes door te trekken uit het verleden. De toekomst voorspellen kunnen zij niet. Verandering komt door innovaties die zij introduceren bij die voorspelbaarheid. De meeste doorslaggevende veranderingen beginnen dan ook klein en bijna onopgemerkt. Ze worden pas groot als belangen van klein en groot zich verenigen. En dan zijn er nog veel onvoorspelbare risicos dat iets nooit doorstoot maar ergens in het belangenspel blijft hangen. Groot is daarom vaak bureaucratisch, log en besluiteloos maar machtig. Klein is creatief, flexibel maar kwetsbaar.
Iets anders ontstaat tijdens een grote crisis. De grote belangen vallen om en scheppen ruimte voor allerlei nieuwe initiatieven. Men is ook sneller in staat om tegen of juist om samen te werken uit eigenbelang. Men is ook op groter niveau ineens “bewust” geworden.
Riet wist ons meteen te verrassen met de vraag om eens goed rond te kijken naar alles wat blauw is. Daarna vroeg ze ons om de rode dingen op te noemen. We hadden natuurlijk niets roods gezien ook al waren die er wel. “Wat benadrukt wordt krijgt aandacht en groeit. Dat geldt voor alles, ook de positieve en negatieve dingen,” aldus Riet. Zo zette zij de toon van haar college over “weerbarstige” pubers. Haar college was doorspekt met verhaaltjes en voorbeelden uit haar docentschap. “Contact”, zegt ze, is de basis van alles. Zonder contact kom je met de pubers nergens. Daarnaast wil elk mens volgens Riet drie basis dingen:
* gehoord worden
* gewaardeerd worden
* gestructureerd weten
“Elke gedragsuiting heeft een positieve intentie”. Met elk voorbeeld zette zij een stapje in haar theorie totdat uiteindelijk het bord vol stond met een duidelijk beeld van de kijk op jongeren en houvast dat Riet hen geeft met haar aanpak.
Het bord bevat een opbouw van een aanpak
Na de pauze gaat Jean-Paul op zoek naar de mens in Riet achter de theorie. Met vragen als “waarom doe je dit?” en “wanneer kwam je eigen doorbraak in de inzichten” of “wat wil met de jongeren bereiken” werd Riet zelf aan het denken gezet. Haar reacties waren veelal opnieuw voorbeelden uit haar rijke arsenaal van ervaringen met jongeren. Haar inzichten veranderden toen ze zelf kinderen kreeg. De empathie die zij voor haar eigen kinderen op weet te brengen kon ze ook kwijt in de werkwijze op school. Het viel op dat Riet haar 3 punten toepast en jongeren uitdaagt tot het uitproberen van “iets anders”. Experimentjes noemt ze dat, een soort gedragscontract tussen docent en leerling op basis van verwachtingen die zich projectmatig moeten manifesteren. Zelfs S.M.A.R.T. kwam daarbij kijken.
De intuïtieve, praktische aanpak van Riet, die zij zelf met jarenlange ervaringsopbouw tot een bruikbaar model heeft gerationaliseerd voor deelbaarheid met anderen, werd vervolgens door Jean-Paul in context geplaatst van de evolutionaire ontwikkeling van de mens en onze maatschappelijke systemen. In de miljarden jaren van evolutie beleven wij individueel steeds weer sinds de conceptie als kind via de harmonieuze band van de ouders via de groeifasen van het evolutionaire bewustzijn:
Fase 1: Onbewust leven (groei fase)
Fase 2: Onbewust overleven (puber fase)
Fase 3: Bewust overleven (ontwikkelingsfase van volwassenheid)
Fase 4: Bewust leven (hoger bewustzijn en empathie doorbraak)
Het empathische karakter van de aanpak van Riet en haar inlevingsvermogen is een goed voorbeeld van positieve omgang met de natuurlijke verwarring van de jongeren op zoek naar hun eigen ik (van fase 2 naar 3 en 4). Zij zijn verwikkeld in de onderlinge concurrentiestrijd dat hoort bij de ontwikkeling van het bewustzijn. “Hetzelfde doen als de ander maar beter of meer” levert dan een strijd op met slachtoffers via pesten, onderlinge vergelijkingen, focus op externe zaken, enz. Het leren “anders” te doen door te experimenteren met de werkelijkheid levert juist de bevrediging op van de bewustwording van de eigenheid, talent ontwikkeling, zelf leiderschap en omgaan met diversiteit en verandering. De leerprestaties zijn dan geen doel maar een consequentie omdat de innerlijke ik zich ontwikkelt.
Innerlijk leiderschap is een “zijn”s gedreven proces
De groepsdialoog in het college kwam op het aspect “veiligheid”. Jean-Paul legt de hogere bewustzijnsniveaus uit die behoren tot een harmonieuze maatschappelijke ontwikkeling. Dat begint met de “ik ben” bevestiging van de individu waaruit zelfvertrouwen en kennis voortkomt. De jongeren zijn daarin nog zoekende maar de omgeving kan een lerende spiegel zijn van het hogere doel. Daarin speelt de “ik ben” cultuur van de school zelf een fundamentele rol. De school zou niet meer zoekende moeten zijn maar juist als voorbeeld dienen te fungeren van de harmonieuze maatschappelijke sfeer van verbindende cohesie. Deze wordt dan door docenten als Riet begrepen en uitgedragen.
De bijbehorende waardeopbouw is “gelijkwaardigheid”, “veiligheid“, “vertrouwen” en “samenwerking”. Zonder deze waarden is maatschappijvorming onmogelijk en ontstaat er de koude, individualistische cultuur van onderlinge concurrentie, zoals we nu in Nederland ervaren door de nadruk op geld en economische groei in plaats van menselijkheid en harmonie. Minister president Mark Rutte had dat getoond door zijn eenzijdige (“ziet alleen blauw, geen regenboog”) betoog over Europa dat tot hilariteit leidde maar ook bezorgdheid over de manier waarop we geregeerd worden.
Riet beoefent de empathische techniek van onderwijs op haar eigen manier. Het zou door het hele educatieve systeem gedragen kunnen worden maar dat is niet zo. Het spanningsveld met de Haagse sturing komt terug via de normering van het onderwijs, bijbehorende financiering en inspectie. De vraag is dan hoe we hiermee om dienen te gaan in het belang van onze kinderen en de ontwikkeling van de maatschappij middels de vorming van onze opkomende generaties? Leren we ze onbewust overleven of bewust leven?
Ook de ouders spelen hierin een rol. Hoe ga je om als school met ouders die de doorbraak in bewustzijn niet hebben meegemaakt en hun kinderen aanmoedigen in het wedijveren in concurrentie in plaats van het zoeken naar harmonieuze verhoudingen door aanpassing van gedrag middels creativiteit en ontwikkeling van het zelfbeeld?
E.e.a. leverde boeiende uitwisseling van situaties op, mede door de aanwezigheid van leerkrachten uit verschillende culturen, het hoofd van een middelbare school en een vader van een overleden kind.
De vraag is natuurlijk gesteld wat we er samen mee kunnen doen als we de harmonieuze context zo belangrijk vinden, ook in de evolutionaire zin waarin we ons bevinden met wereldse uitdagingen zoals armoede, klimaatverandering, vervuiling, crisis, migraties, enz? De aanwezigen zijn uitgedaagd om daar samen over na te denken en hun eigen empathische vermogens en deskundigheid om te zetten in samenwerking en maatschappelijke stellingname door proactieve initiatieven. Toestemming vragen aan een bureaucratie levert alleen verzet op terwijl het goede voorbeeld juist de waarden tastbaar maken waar steun aan kan worden ontleend.
Proeftuin040 en TransitionTown Eindhoven hadden een fietsroute van 40km uitgezet dat zo’n 20 verschillende stadslandbouwprojecten verbond. Een prachtige brochure bracht alles mooi en blijvend in beeld.
Veel initiatieven waren ons al bekend dus keken we (VE2RS) selectief naar plekjes om kennis mee te maken of banden mee aan te sterken. We hadden alleen de middag en dat zou toch goed moeten zijn voor 5 van de 20 plekken in de stad op de fiets. Vergeet het maar! We zijn niet verder gekomen dan 3!
Waarom?
Op elke plek zijn mensen bezig met een eigen verhaal. De passie, persoonlijke warmte, gastvrijheid en plezier is niets voor een bliksembezoek. Elk plekje was de hele middag waard en we hadden moeite om het te verlaten. Het gaat niet alleen om die kruidenpolletjes, muntthee uit eigen tuin, prei, sla of piepers. Het gaat vooral om die warme cocreatie samen, het uitproberen en samen genieten van de inzet en beloning uit de natuur. Welkom, gastvrijheid en een authentiek verhaal stond overal ons op te wachten.
1. Ruilbeurs zaden – Wasven
Veel ruimte heb je niet nodig om wat zakjes zaad en plantjes uit te stallen. Wel zitjes om met elkaar ervaringen uit te wisselen. Dat is ook zaaien (van tips) en oogsten (van inspiratie en complimentjes) tegelijk.
Natuurlijk hoort het ook erbij dat initiatiefnemers zich herkenbaar maken.
Tomatenplantjes werden uitbundig vertegenwoordigd als ook een boeiende diversiteit van andere planten. Wij waren blij om een vijgeboompje te vinden als aanvulling op ons VE2RS gebied in Breugel…
Op zaadniveau was er een mooie diversiteit uit binnen en buitenland…
En natuurlijk veel praten met elkaar, gedachten en ervaringen uitwisselen, kennis maken met nieuwe gezichten en inzichten, geldloos handelen, genieten van het weer….
2. TU/e campus
Het is niet ver van de Wasven naar het campusterrein van de Technische Universiteit. Het was niet moeilijk om de campus moestuin te ontdekken tussen de vele gebouwen aan de Lismortel. We bleken de eerste bezoekers en ik werd in het Engels ontvangen door een jonge Japanse vrouw.
Zij bleek een gepassioneerd lid van het multiculturele team dat het veldje bestiert in concurrentie met vogels en konijnen. Het gesprek bracht ik op de complexiteit van moderne zelfredzaamheid op een eiland als Japan. De jonge vrouw gaf het spanningsveld weer tussen de machtige geldbelangen, het individualisme en het veranderende bewustzijn van de bevolking. Ze zou dolgraag wat in Japan willen doen met de Sustainocratische aanpak waar ik haar kennis mee liet maken. Het nucleaire drama in Japan en de lokale kwetsbaarheid was de bevolking duidelijk geworden maar de macht van geld had kennelijk nog de overhand met alle risicos van dien. Japan heeft alle technologische kennis in huis om het anders te doen maar moet de stap naar harmonie nog zetten. De oercultuur van de bevolking heeft het nog wel in de genen. Laten we hopen dat het de kans krijgt zich te manifesteren voordat de dramas verder oplopen. Misschien helpt Eindhoven wel om dat proces aan te zwengelen en van inzichten te voorzien.
Zo zie je maar weer wat een klein groenteveldje teweeg kan brengen. De basis werd gelegd tussen een oost/west relatie van wereldniveau :-). Wie weet wat eruit komt. Geen VN, G7 enz. De wonderen zijn de wereld niet uit.
Zo bleek ook iemand van Indonesie er mee te werken en veel Nederlanders. Het veldje was dit jaar al 4 keer zo groot als vorig jaar. “De traditionele economie vertoont niet zo’n spectaculaire groei als stadslandbouw”, grapten we. Docenten en leerlingen leven zich uit en het initiatief vertoont groei met aandacht van de Raad van Bestuur. De schoffel blijkt toch te verbroederen, het opeten straks hopelijk ook. Het gaat uiteindelijk niet alleen om de kennis maar vooral ook wat je ermee doet.
3. De vertikale tuin – Strijp
De tijd was omgevlogen en de toeristische route bracht ons net achter het PSV stadion. Naast een oude school was een nauwe doorgang dat een huiskamergevoel uitstraalde, overkoepeld door een paar prachtige oudere loofbomen. De gezelligheid was direct voelbaar maar er was geen mens te bekennen.
Totdat we Ciska tegenkwamen, met gieter in de hand. De bevlogenheid van deze vrouw was meteen aanstekelijk. Haar vorig jaar opgerichte stichting werkt met mensen met sociale of lichamelijke handicaps en helpt hen er zelfredzaam mee om te gaan. “De blinde helpt de lamme” herhaalt Ciska in het gesprek. “Samen moeten we dingen oplossen, niemand kan alles alleen.”
Natuurlijk zijn we allemaal op onze eigen manier gehandicapt en leert omgang met elkaar dat we samen alle hindernissen kunnen overwinnen. Het vertikale tuintje kan bijvoorbeeld bewerkt worden door mensen in een rolstoel. “We combineren tuinieren met kunst” en dat is ook goed te zien.
Overal is creativiteit te aanschouwen.
Op de vraag -hoe men de betrokkenheid kan waarborgen als er een faseverschil zit van 6 maanden tussen zaaien (arbeid) en oogsten (beloning)?- bomen we wat door met wat VE2RS ideëen. Wederkerigheid komt steeds ter sprake ook toen we gevraagd werden geldloos een workshop te doen over cocreatie en belonen.
Allemaal reële zaken in een reële wereld dat zich geldloos enorm professioneel ontwikkelt op basis van menselijkheid en verbindende krachten.
Eindimpressie van de middag
Het gaat ons aan het hart dat we de andere initiatieven niet hebben kunnen bezoeken. Ongetwijfeld hadden we ook daar de meest fijne, betrokken en hartelijke mensen ontmoet. Dit is dan ook geen zaak van 1 dag of middag. Het is een proces dat alleen maar groeit en zich verder maatschappelijk dient te verbinden en borgen in een nieuwe werkelijkheid. Voor de betreffende personen die zich op zo’n dag openen voor bezoek is het soms frustrerend om te zien dat ze zo weinig bezoek krijgen. Dat is het effect van pionierschap. De massa is nog met andere dingen bezig maar de groeiende zichtbaarheid van initiatieven toont de beweging waar we naar toe gaan. Als een enkele bezoeker geinspireerd raakt en mee gaat doen of zelf iets begint dan is dat al een verdubbeling van de activiteiten. VE2RS is als Stad van Morgen 5 jaar actief en constateert een exponentiële groei. Het zal niet lang meer duren voordat de lat hoger gelegd kan worden en de status van idealisme overstijgt door de integratie ervan in onze maatschappelijke en economische complexiteit.
Een van de 5 kernwaarden van een stabiele maatschappelijke ontwikkeling, volgens Sustainocratie, is voedsel.
Dankzij Fransjan van der Waard kreeg STIR Academy een live stream met de Universiteit van Wageningen om de presentatie van Joel Salatin rechtstreeks mee te kunnen maken. De Wasvenboerderij faciliteerde het experiment met ruimte en koffie.
Joel Salatin
Salatin is boer in Amerika die op een natuurlijke manier omgaat met veehouderij. Hij heeft bekendheid gekregen door zijn unieke praktische methodes die hij heeft verwoord in een boeken zoals “Folks, this ain’t normal”.
Salatin start zijn betoog met het vestigen van onze aandacht op de microscopisch kleine wereld in de aarde op het veld. Die microkosmos is veel complexer en geïntegreerd dan wat wij mensen ervan maken in onze activiteiten. Als je deze kosmos uitvergroot dan kom je tot de grotere soorten waaronder de dieren en planten, maar ook de mens.
Het verhaal van Salatin gaat over het houden van een verband tussen de eetbare dier en plantensoorten op zijn farm en de diversiteit van de natuur. Hij laat zijn koeien al trekkend grazen door dagelijks van weiland naar weiland te verhuizen. Ze eten gras, bewerken de natuur met hun gedrag en laten uitwerpselen achter. “Alles draait om poep” zegt Salatin. Een lopend dier trotseert de zwaartekracht en verspreidt zo de poep over het land. En zo zijn er meer voordelen te benoemen met rondtrekkende dieren.
Als de koeien voorbij zijn dan komen er mobiele units met vrije uitloop kippen die gebruik maken van wat de koeien hebben achter gelaten en er op hun beurt weer iets aan toevoegen. En zo creëert Salatin een lokaal circulaire systeem zonder pesticiden, kunstmeststoffen of vaccinaties en een veel hogere productiviteit. De grond, biodiversiteit, planten, insecten, microkosmos, en dieren werken op natuurlijke wijze samen. Het vlees en de groeten zijn gezond en voedzaam voor de mens. “Respectvol omgaan met voedsel is respectvol omgaan met de mens”. Daarnaast is zijn boerenbedrijf een samensmelting van bedrijvigheid in diversiteit.
Publieke discussie
Boeiend is de discussie die volgt met de zaal. Daaruit blijkt dat veel mensen redeneren vanuit verschillende paradigmas. Een greep uit wat reacties.
“Hoe krijgen we meer mensen geïnteresseerd in het boeren bedrijf als ze zoveel andere dingen moeten doen (zoals werken)”.
Het is natuurlijk fascinerend om dit soort vragen te zien en horen. Ook de Stad van Morgen hoort vaak het argument “ja maar, er moet brood op de plank komen” of “ik moet mijn brood verdienen” waarna men hele andere dingen gaat doen dan graan verbouwen of brood bakken. Tussen ons en voedsel hebben wij geld geplaatst dat ons een gefragmenteerde benadering van voedsel oplevert, ook in de voedsel industrie. We kopen voedsel maar zijn niet betrokken bij de oorsprong noch de complexiteit ervan terwijl ons bestaan ervan afhankelijk is.
Salatin reageert met andere woorden maar een soortgelijke betekenis. Als we voedsel niet belangrijk vinden dan staan wij de verarming toe van de bodem en voedselproducten uit bedrijfskundige efficiëntie en winstbejag. De gevolgen zijn niet te overzien, voor de mens niet en ook niet voor onze omgeving. “Koop u wel eens dingen die u niet nodig hebt? Ziet u wel, het gaat niet om het geld maar onze prioriteiten. Dat zit tussen onze oren”, aldus Salatin.
“Wat voor advies geeft u de studenten?”
Deze vraag kwam van een student. Salatin gaf kort antwoord “start een revolutie”.
Dat is inderdaad wat we van onze opkomende nieuwe generaties kunnen verwachten. “De mens verandert pas van gedrag als het niet meer anders kan” stelt Salatin terecht. Het boerenbedrijf biedt veel werkgelegenheid (heerlijk in de natuur, niet op een kantoor) maar dan moet het wel anders functioneren dan wat we in het verleden hebben opgebouwd.
“De overheid reguleert en geeft ons weinig ruimte voor natuurlijke productiviteit”
“Alles wat ik doe op mijn boerderij is in principe illegaal” stelt Salatin. Vee dat niet ingeënt wordt, geen stallen, geen insecticides, geen kunstmest…. Daar ligt de bureaucratie wakker van. Als iedereen zou werken zoals Salatin dan zou de bureaucratie niet meer nodig zijn en de chemische en farmaceutische industrie failliet gaan. We hebben een perverse cultuur van tegenstrijdige belangen geschapen waar de natuur en de cultuur verschillende dingen zijn geworden. Toch komen allerlei instanties en universiteiten onderzoek doen naar de werkwijze van Salatin en zijn resultaten. Salatin toont zijn twijfels over de wetenschap omdat deze de gefragmenteerde belangen van een stukje van de werkelijkheid wil verklaren maar het geheel niet overziet. De aanwezige wetenschappers waren daar niet mee eens en toonden onderling een grappig spanningsveld met Salatin.
“Als poep het belangrijkste is van alles dan heeft Nederland daar een overvloed van”.
Salatin is van mening dat Nederland een industrieel economisch tussenstation is dat veevoer uit Zuid Amerika omzet in grote hoeveelheden vlees voor export met poep als overschot. “Dat is een bijzonder kwetsbaar systeem” zegt Salatin. Het heeft niets te maken met zijn opmerkingen over poep als onderdeel van een ecologisch, levend productiviteit circuit. Nederland maakt zich kwetsbaar door volledig fout met voedsel om te gaan. Een directere circulaire benadering met contact tussen consumptie en natuurlijk vlees op lokale basis levert een veel grotere stabiliteit. Om die transitie voor elkaar te krijgen doet pijn maar pijn is de bron van vernieuwing. Die moet je niet uit de weg gaan maar aanpakken met de inzichten van nu.
2 uur college en debat
Zo ging het college 2 uur lang door met een mooie, serieuze interactie met de aanwezigen. Salatin toonde zich zelfverzekerd, expert, zelfbewust en empathisch geschoold door praktijk en ervaringen. De spanningsvelden tussen paradigmas was steeds duidelijk waarneembaar tussen mensen op het podium, het publiek en Salatin.
Enkele conclusies van dit college
* de vrije loop van de dieren is fundamenteel voor de gezonde ontwikkeling van vlees,
* de interactie van de diversiteit van levensvormen zorgt voor een natuurlijke weerstand zonder kunstmatige hulpmiddelen,
* bureaucratie staat natuurlijke ontwikkeling in de weg. Amerika is net zo erg als Nederland,
* verandering ontstaat door idioten die het “anders” doen dan de (legale) norm. Dit wordt overgenomen door “early adapters” die het uitvergroten. De rest van de wereld (90%) is dan gewoon “volger”.
Eindhoven
Dit avondcollege was een experiment van de STIR Academy. Het gaat niet om de kennis alleen van mensen zoals Salatin maar vooral “wat doen wij lokaal met de inspiratie en inzichten?”.
De reactie van de kleine groep was dat er al veel gebeurt door boeren in de omgeving. Salatin presenteert één methode maar er zijn er meer. Ondanks dat er initiatieven worden genomen is het nog maar een druppel op de gloeiende plaat. Het gros van de bevolking is niet betrokken en voedt zich via de supermarkt. De Wasvenboerderij heeft binnenkort een evenement waar lokale boeren zich presenteren met hun innovaties. Het bereiken van de “early adapters” wordt algemeen als essentieel erkend. STIR Academy kan daar een rol in spelen door samen met de Wasvenboerderij op een vaste dag in de maand de inspiratie te organiseren zoals vandaag.
Het thema van de avond is
“ondernemen in een complexe maatschappij”.
Introductie
Jean-Paul legt tijdens zijn introductie het verband tussen het ontstaan van het leven (de empathische, levenscheppende energetische verbondenheid op moleculair niveau) en het ontstaan van ondernemerschap (de gerichte spiegel tussen de pionier en het bedrijfsinitiatief dat ontstaat) in het gevoelsleven van een willekeurige persoon. Er ontstaat een soort opsplitsing tussen de natuurlijke persoon en de onderneming die in eerste instantie gelijk zijn aan elkaar. Daarna gaat de onderneming een eigen natuurlijk leven leiden met de transitionele levensfasen van groei, concurrentie, aanpassingsvermogen en harmonie. Omgaan met die complexiteit is vergt inzicht. Net als in de natuur ontstaat er een grote diversiteit aan ondernemingen die samen een biodiversiteit vormen en elk “empathie” zoekt met de omgeving “de markt”. Deze markt ontwikkelt zich steeds complexer. Degene die overleeft heeft die empathie op een authentieke manier weten te behouden, degene die het niet overleeft verdwijnt in de geschiedenis.
Waar we staan, waar we naartoe willen maar NIET via collectieve chaos
Tijdens het ontstaan van het industriële tijdperk kon nog worden volstaan met een relatie tussen een product en behoefte van een klant. De markt voor industriële productie moest nog ontstaan waardoor groei schijnbaar oneindige vormen kon aannemen voor een bedrijf, vergelijkbaar met de eerste minuscule levensvormen op Aarde. Pas bij de groei van concurrentie in een globaliserend tijdperk werd diversiteit een onderdeel van de markt. Gaandeweg ontstond een nieuw element dat toegevoegd werd aan ondernemerschap “de emotie van de klant bij het maken van keuzes tussen gelijkwaardige producten”. Marketing was een nieuw instrument dat de empathie tussen klant en bedrijf diende te verhogen.
Maar ook dat tijdperk heeft zijn langste tijd gehad doordat de loyaliteit van de klant, door overvloed in aanbod en verzadiging in behoeften, amper meer te binden was. Ondertussen werden de consequenties van de relatie tussen winstgedreven ondernemen in een consumptie-economie zichtbaar op gebied van misstanden, effecten op het klimaat, de relatie met de mens en milieu. De overheid belast consumptie, werkgelegenheid en ondernemerschap om de bureaucratie rond consequenties te financieren. Deze neemt exponentiële proporties aan maar lossen de problemen niet op.
Er ontstaat een moderne basis van nieuw ondernemerschap. Dit ondernemen geschied op basis van hoger empathisch bewustzijn, aangespoord door marktontwikkelingen en crisissen. We zien daarin MVO, CSR enz ontstaan om grip te krijgen op een nieuw fenomeen: “verantwoordelijkheid” waarin de nieuwe empathische band van ondernemerschap met de werkelijkheid wordt gezocht.
Jean-Paul tekent zijn piramide paradigma (2007) waarin de relatie van het product, de klant en kostenoptimalisatie wordt gecomplimenteerd met morele toegevoegde meerwaarden voor de klant (profit, uitgedrukt in iets anders dan alleen geld), maatschappij en milieu.
Piramide paradigma is gebaseerd op de menselijke complexiteit van natuuriijke vooruitgang
Tot slot verwijst Jean-Paul naar de nog een stapje hoger in complexiteit van ondernemen, zoals wordt toegepast in AiREAS en VE2RS. Daarin wordt verantwoordelijkheid multidisciplinair gedragen tussen de som van verschillende specialisaties en belangen (sustainocratie: overheid, bedrijven, wetenschap en burgers). Men draagt het ondernemen gezamenlijk waarbij de deelnemers gewaardeerd worden om hun specifieke talent en de oplossing in cocreatie bedacht worden, uitgeprobeerd, geborgen in kwaliteit en uitvergrootbaarheid om daarna aangeboden te worden aan de hele wereld in gefragmenteerde en collectieve verbanden.
Deze vorm van ondernemerschap in een uiterst complexe en uitdagende wereld schept totaal nieuwe relatie en omgangsvormen waarbij het hoger maatschappelijke doel (bijvoorbeeld luchtkwaliteit en volksgezondheid in AiREAS) vooropstaat maar de weg er naar toe onvoorspelbaar is binnen de dynamiek van cocreatie die ontstaat.
Eric van Schagen – CEO van Simac
Eric wordt aangekondigd als ondernemer die ook actief is in deze complexe wereld. Jean-Paul heeft hem uitgenodigd nadat bekend werd dat hij zijn onderneming Simac van de beurs had gehaald. Eric werd gevraagd dit toe te lichten.
Eric van Schagen is CEO van ICT bedrijf Simac met 1000 fte in dienst. Eric is geprikkeld door de introductie omdat ook hij enorm geboeid is door het ontstaan van het leven en de analogie met het ondernemen. Hij vertelt dat het bedrijf in 1971 is ontstaan omdat zijn vader de vertegenwoording wist te bemachtigen van Singer in Europa. In 1982 trad Eric in dienst bij zijn vader.
Medio jaren tachtig ontstond de behoefte om het bedrijf over te dragen aan een nieuwe generatie. In eerste instantie wilde vader van Schagen het bedrijf verkopen. Op het laatste moment ketste dit af omdat zowel vader als zoon geen goed gevoel hadden bij degene die het bedrijf zou gaan leiden. “Empathie” was een belangrijke gevoelskwestie in relatie tot “zou ik wel onder die persoon willen werken?”. Vader van Schagen confronteerde het bedrijf met de mogelijkheid dat zijn zoon het bedrijf zou gaan leiden. Dit kon alleen als hij de volledige steun zou krijgen van het team. Dat kreeg Eric en hij werd de hoogste baas.
Tegelijkertijd speelde de beursgang van Simac. Onder begeleiding van een bank werd Simac een beursgenoteerd bedrijf. “Achteraf gezien kan men zeggen dat we dit nooit hadden moeten doen”, zegt Eric, “maar in die tijd was dat een heel normale weg om aan kapitaal te komen voor groei”. Ook kon zo vader en oprichter van een goed pensioen genieten met een flink familievermogen.
De jaren die volgenden ging het bedrijf door enkele moeilijke fasen. De macht van de bank werd duidelijk toen deze de stekker uit kredietverlening trok. Het familievermogen bood toen de redding. Ook de druk van aandeelhouders werd steeds groter en gericht op geld en aansprakelijkheid. De commissarissen voerden de druk op om groei te verwezenlijken middels overnames en aggressief gedrag. De jaarverslagen groeiden uit van 16 pagina’s tot boekwerken van meer dan 200 pagina’s over alle mogelijke bedrijfsrisico’s. De relatie van aandeelhouders en commissarissen werd kouder en materialistischer zonder gevoel voor de meerwaarde van een “empathische” bedrijfscultuur. Eric werd steeds meer bewust van morele keuzes die hij moest verdediging tegen de korte termijn agressie van de beurs en media.
Eric besloot zich te bevrijden van dit spanningsveld dat ten koste ging van zijn vrijheid om te ondernemen in een complexe wereld.
Moderne bedrijfsvoering in een complexe wereld
Eric verklaart dat in de complexiteit waarin Simac zich beweegt er geen ruimte meer is voor de ouderwetse marktplannen. Hij heeft de zaak omgedraaid. De kerncompetenties van zijn bedrijf zijn te vinden in het bieden van ICT oplossingen die buiten de standaard vallen. “Binnen de standaard tref je de concurrentie van alle grote en kleinen der Aarde”, aldus van Schagen. “Als je wilt onderscheiden moet je “speciaal” zijn”. In de complexe wereld van de informatie technologie betekent dat we buiten de normen werken van de standaard. Simac bestaat uit kleine, klant en oplossingsgerichte teams die bestaan uit enorm bekwame mensen die verantwoordelijkheid delen en afleren om de baas over elkaar te spelen maar autoriteit afstemmen op de case, niet een hiërarchie. “En als het dan een keer lastig wordt en men er niet uitkomt dan ben ik er om als eindverantwoordelijke in te grijpen”.
Tijdens de presentatie vraagt het publiek, dat uit is op bewustwording, er op los. Het siert Eric enorm dat hij er open, transparant en doortastend zelfbewust mee omgaat. Er is natuurlijk een meningsverschil tussen visies over de ontwikkelingen naar de toekomst. Waar Eric een veel grotere integratie van technologie in de mens zelf ziet zijn anderen daar erg huiverig over.
Eric reageert daarop dat in de complexiteit het vooral gaat om het besef dat de onvoorspelbaarheid een feit is en het bedrijf dit als cultuur van flexibiliteit en professionaliteit dient te omarmen. Ik heb de juiste mensen en moet zorgen voor een optimale mix van ervaren ouderen en nieuwe generatie jongeren die meegenomen worden in de ervaringsopbouw van deskundigheid in aanpassingsvermogen en professionaliteit. “We houden van succes en vinden dat helemaal niet erg om ons daaraan te meten”.
Jean-Paul en Eric samen
Jean-Paul legt een verband tussen de gespecialiseerde sector complexiteit van Simac en de multidisciplinaire hoger doel gedreven complexiteit van bijvoorbeeld AiREAS door de verwijzen naar de waardekolom als kern van menselijkheid en team cohesie:
1. Erkenning van talent van elk van de teamleden
2. Gelijkwaardigheid tussen alle teamleden. Het leiderschap wordt ingegeven door de complexiteit rn het gewenste resultaat, niet de hiërarchie.
3. Veiligheid voor de teamleden, geuit in respect en zekerheid, ook als het even tegenzit. Dit mondt uit in loyaliteit en commitment.
4. Vertrouwen in elkaar en de onderneming
5. Samenwerking op basis van empathie. Als men de innerlijke kracht van waarden hanteert en uitdraagt dan kan dat ook met de klant.
In dat opzicht verschillen Simac en AiREAS niet van elkaar. Beide zijn actief in de meest complexe dynamiek van een onvoorspelbare markt. Eric bevestigt de waarden die hij zijn hele ondernemers leven intuïtief heeft gewaarborgd en verdedigt, ook toen het moeilijk ging met de agressieve, ongevoelige wereld van de kapitaalmarkt. Nu hij zich daar grotendeels van bevrijd heeft kan hij deze waarden verder uitbouwen met ondernemersvrijheid.
Jean-Paul nodigt Eric en Simac speels uitdagend uit om de innerlijke krachten van de Simac specialisatie ook te verbinden aan de holistische benadering van STIR in de sustainocratische samenwerkingsvormen zoals AiREAS waarin de wereldbelangen (global issues, local solutions, global application) ter harte worden genomen. “Dan zal ik toch eerst dat boek dat je me hebt gegeven gaan lezen” reageert Eric even speels terug.
Conclusie
Uit deze sessie blijkt dat er een groeiend spanningsveld bestaat tussen de koude geldbelangen van banken, overheden en beursspeculanten en de warme sfeer van waardecreatie in empathie gedreven ondernemerschap. De complexiteit van de natuurlijke biodiversiteit in de markt is ook zonder dat spanningsveld al enorm. Met al die aasgieren erbij staat ondernemerschap onder zware druk. Het is dan ook bewonderenswaardig dat mensen zoals Eric zich vrijworstelen van de dominantie van deze wereld van primaire bewustzijnsniveaus om zich als pioniers te ontwikkelen in een hoger empathie niveau. Zij zijn de nieuwe evolutionaire stap in modern ondernemerschap, toonbeeld van visie, menselijkheid, moed en doorzettingsvermogen. Voor deze vorm van ondernemen biedt een crisis alleen maar ruimte voor groei. Eric toont dan ook alle vertrouwen in de toekomst, van de mens maar ook van zijn bedrijf. “Niet iedereen kan wat wij kunnen en andere bedrijfsvoering blijft ook legitiem zolang er een markt voor is. Maar zo zou IK niet kunnen werken.”
Volgende avondcolleges:
9 mei – speciaal over voeding (Wasvenboerderij)
21 mei – weerbarstige pubers of pubers met een boodschap?
3 juni – servant leadership
Het doorgeslagen individualisme kent zijn oorsprong in de gemanipuleerde consumptie economie. Velen zeggen dat Ayn Rand de basis heeft gelegd voor deze culturele vorm van intens materialisme met haar boek “Atlas Shrugged“. Het boek uit 1957 is een roman met een diepe filosofische inslag over het rationele egoïsme van de mens als overlevingsmechanisme. Ook al heeft het boek van Rand een grotere morele diepgang dan wat de cultuurontwikkeling ervan heeft gemaakt, het plaatst wel een kader van menselijkheid op het allerlaagste niveau van empathie, ofwel het systematisch ontbreken ervan. Dat is ook logisch als we Ayn Rand zien vanuit de context haar persoonlijke ontwikkeling van de Sovjet Unie naar Amerika in de tijd van de grote filosofische contrasten tussen gemanipuleerd collectivisme (zoals Marxisme) en doorgeslagen opportunisme (American dream), inclusief haar eigen overlevingskeuzes en ontwikkeling rondom de tweede wereldoorlog.
Ayn Rand schreef een roman die bijdroeg aan een maatschappelijke filosofie.
Als we die opvattingen met terugwerkende kracht bekijken dan zien we een duidelijke combinatie terug in de, door Rand geromantiseerde filosofie en de ontwikkeling van de consumptie economie sinds de jaren 60/70. Het gemanipuleerde collectivisme komt terug in de private geldgedreven machten terwijl het opportunisme zich ontwikkelde in de individualisering van consumisme. “Overleven” komt dan tot uiting in de meest extreme vorm van hebzucht, namelijk als deze tot uiting komt in een cultuur van schijnbaar absolute en onbeperkte overvloed. Het overleven gaat dan niet meer om de absolute zin ervan maar de subjectiviteit van het gevoel van ongelijkwaardigheid in “het hebben”. De economie speelt daarop in door een permanent gevoel te creëren van tekorten.
Empathie verdwijnt
Waar de mens zich kenmerkte als kuddedier zondert de, op hebzucht georiënteerde “overlevende” consument zich af van de medemens uit angst kwijt te raken wat men heeft of zou kunnen hebben. Men is een gemakkelijke prooi voor de marketing psychologie die deze cultuur van individualisme verder aanwakkert en ogenschijnlijk normaliseert voor de massa. Iedereen is gelijk in de materialistische beeldvorming terwijl men ongelijkwaardigheid zoekt door persoonlijke overlevingsmechanismen in de poel van vergelijkend overvloed waarin “minder dan de ander” een beangstigend gevoel van armoede en tekort opwekt. Er is geen verbindende energie meer omdat men zich concentreert op externe factoren van eigenbelang door er eigenwaarde aan te koppelen en empathie te onderdrukken of negeren.
Empathische belevingen en tradities, zoals kerst, verjaardagen, Moeder of Vaderdag, religieuze verbintenissen en feesten, zijn vercommercialiseerd. De hoeveelheid liefde die men wil uiten lijkt zich evenredig te willen vertalen in de grootte van de materiële gift of publiek vertoon van emoties via uitjes in horeca, of publicaties op Facebook en social media die zich beperken tot de dag en de boodschap. Ook daarin lijkt de onderlinge concurrentie in het publiekelijk verstrekken van de boodschap de overhand te voeren, zichtbaar voor iedereen. Iedereen doet het dus is het “normaal”. Als men zich zo niet uit dan lijkt men misschien “arm”.
Ondertussen zijn de persoonlijke innerlijke banden tussen de mensen zelf gereduceerd tot de publieke boodschap. Zodra men te “dicht bij elkaar” komt in de emotie ontstaat er weer angst. Aanraking, een omhelzing, klaar staan voor elkaar of samen de cocreatie aangaan is gaandeweg verdwenen. Alles is te koop, liefst via internet. Empathie is niet meer nodig. Afzondering geeft een veilig gevoel. Doorgeslagen Individualisme is het toppunt van consumptieve economische ontwikkeling. Iedereen een huis, een auto, een energierekening, een klerenkast, een koelkast, een of meer televisies, electronica, eigen schulden enz.
Het begin van het nieuwe millennium kenmerkt zich door de verspreiding van deze individualistische cultuur over de gehele wereld, beïnvloed door de exponentiële groei van de wereldbevolking, de macro-economische geldbelangen waaraan macht wordt ontleend en de manipulatieve communicatie van de positieve invloeden van individueel consumisme. Middels allerlei vormen van (micro)kredieten en groei-gedreven economieën worden alle mensen op Aarde gestrikt voor deze maatschappelijke beleving. De vele consequenties ervan op het klimaat, de kwaliteit van onze leefomgeving en de gefragmenteerde manier waarop wij omgaan met elkaar nemen we op de koop toe. De individualistische mens identificeert zich wel met deze grote problemen maar ziet in zichzelf amper de oplossing. Het absurde overlevingsmechanisme van vergelijkend hebzucht blijft de overhand voeren ook al zal men bij keuze mogelijkheden rekening houden met opvattingen over wereldse thema’s, mits deze het materialistische eigenbelang niet schaden. Men vertrouwt erop dat het collectivisme integraal verantwoordelijkheid neemt via de politiek, binnen de context van de materiële cultuur. Dit collectivisme is echter evenzeer gemanipuleerd door de ongevoeligheid van de geldgedreven structuur van private belangen die uit zijn op hun eigen hebzucht en onderlinge “overleven” in een permanente machtsstrijd van groeibelangen. De overheden “overleven” op hun eigen manier door de verhoging van belastingen, controlemechanismen en bureaucratie. Binnen deze structuren leeft misschien een zorgzame cultuur ten behoeve van de hebzuchtige welvaart van de bevolking via zorgsystemen en verzekeringen maar binnen die instanties gelden dezelfde oneigenlijke overlevingsmechanismen via hiërarchie vorming en bijbehorende machtsuitingen naar de buitenwereld via geldgedreven, individualistisch eigenbelang.
Demografisch komt dit tot uiting in de verstedelijking waar individualisme zich omringt door consumptie mogelijkheden. Tegelijkertijd ontdoet men zich van elke vorm van empathie door het buitensluiten van medemens en natuur binnen de anonimiteit van de massa en efficiëntie mechanismen van de systemen.
De complexiteit van dit gesystematiseerde individualisme, middels materialistisch eigenbelang, het gemanipuleerde collectivisme van private geldbelangen, de afhankelijkheid van belastingstructuren en de groei van de consequenties zorgt voor de vele crisissen die wij hebben zien ontstaan (en nog moeten komen). De verstedelijkte wereldmaatschappij heeft zich genesteld en gestructureerd op het allerlaagste niveau van elementair bewustzijn, die van de hamsterende, concurrerende hebzucht zonder natuurlijke, periodieke winterperiode (behalve de 52 jarige cyclus van Kondratiev, die nooit in de groeibelangen wordt meegenomen door dezelfde korte termijn hebzucht-cultuur) . De grootste crisis van alles blijkt die van het gebrek aan empathische verbondenheid, de menselijke eenheid met zichzelf en de natuur.
Doorbraak van empathie
Bovenstaande schetst een triest beeld van een mensheid die zich heeft verblind en afgezonderd van de universele werkelijkheid door het neppe klatergoud van geldsystemen. Op het dieptepunt van deze cultuur ontstaat het keerpunt zoals het door de natuurlijke yin-yang van het universum wordt gekenmerkt. Terwijl het individualisme wereldwijd oprukt en leidt tot de allergrootste problemen voor de mensheid ooit, breekt het empathische bewustzijn door bij degenen die de pijn hebben ondervonden van deze cultuur. Daar waar de hebzuchtige natuur zich lijkt te hebben geworteld blijkt het ook onmogelijk in stand te houden. De herdefinitie van de systeemcomplexiteit is aan de orde van de dag sedert de doorbraak die de kredietcrisis in 2008 heeft mogelijk gemaakt. Het zijn niet alleen de mensen die de doorbraak beleven. De sustainocratische processen in Eindhoven en de ontwikkelingen overal in de wereld tonen aan dat er een enorme omslag gaande is.
De transformatie van de wereldmaatschappij begint bij bewustwording op menselijk niveau. Natuurlijk ontstaat dan de twijfel over hoe men om moet gaan met dit bewustzijn dat vooral allereerst verwarring, angst en onzekerheid brengt. Men aanvaard nieuwe verantwoordelijkheden op persoonlijk vlak maar voelt zich eenzaam alleen, omringd door een tegenstrijdige energie. Binnen de empathische energie die men voelt is men eerst op zoek naar cohesie binnen in zichzelf. Pas daarna kan men zich opstellen naar de buitenwereld en op zoek gaan naar verbinding met anderen. veel doorgebroken mensen voelen nog wantrouwen ten opzichten van de medemens en zoeken de verbinding eerst met de natuur of via uitingen van kunst en creativiteit.
Wat opvalt is dat de kracht van de nieuwe empathie doorbraak evenredig is met die van de blinde hebzucht cultuur waar we vandaan komen. Het is alsof actie=reactie de innerlijke mens een soort kwantum-explosie van bewustwording doet ervaren waar men eerst zelf vorm aan dient te geven. Dat is nog geen basis voor een nieuwe systeem complexiteit (zoals Sustainocratie) maar wel een om gaandeweg de oude hebzucht cultuur te omringen met nieuwe uitingen. De energetische contrasten bouwen zich op in spanningsvelden die leiden tot allerlei uitingen. Wat dit vooral aangeeft is dat een “einde tijdperk” zich manifesteert dat betekenis geeft aan een grote overgang van doorgeslagen individualisme naar een nieuwe, wellicht hogere vorm van empathie en een maatschappelijke organisatie (systeemcomplexiteit) die daarvan is afgeleid.
Wederkerigheid in plaats van betaling
Het is niet vreemd dat pioniers van deze opkomende wereld, mensen die ruim voor de rest door zijn gebroken in hun empathie en daarmee zijn gaan experimenteren in een weerbarstige oude werkelijkheid, zich openstellen om anderen daarin te helpen. De STIR Academy is daar een voorbeeld van. De moeilijkheid waar STIR mee kampt is de belevingswereld van geldafhankelijkheid die de overhand heeft in de omringende cultuur terwijl de mensen die een empathische doorbraak beleven juist afstand doen van materialisme middels een vorm van aversie tegen geld. Het is natuurlijk niet het geld zelf dat de oorzaak is van de belevingsverschillen maar wel de gevoelens die men eraan ontleend. Daarom praat de STIR Academy over wederkerigheid in plaats van “betaling”. We gaan uit van empathische waardecreatie dat ontstaat door verbintenissen. In eerste instantie is de gelijkwaardigheid er nog niet om tot waardecreatie te komen. het leerproces zelf is waarde maar degenen die de lerende hand reiken lopen het risico alleen maar te geven en zo het onderspit te delven in het proces door gebrek aan wederkerigheid. Kwetsbaarheid kan de STIR Academy minderen door ruimte scheppen voor deze ontwikkelingen in gebouwen en gebieden waar veiligheid en geborgenheid opgebouwd kan worden zonder de oude prikkels van het individualistische tijdperk. Een andere vorm is om de gedragsverandering te belonen middels een katalyserend waardesysteem dat contrasterend werkt ten opzichte van geld.
Dankzij deze eilanden van samenhorigheid-ontwikkeling, speciale, laagdrempelige bijeenkomsten (avondcolleges, verduurzamingsweekeinden, zomerscholing, enz) en sustainocratische processen (AiREAS, VE2RS, STIR) krijgen de betreffende mensen de gelegenheid met elkaar kennis te maken en onderling te gaan experimenteren met het vormgeven van een nieuwe complexiteit. Thema’s zoals “gezonde stad”, “zelfredzaam gebied”, “toegepast zelfbewustzijn”, enz geven de deelnemers de kans om iets met hun emoties en innerlijke beleving te doen, verbonden aan talenten die men al heeft ontwikkeld of ontdekt in het proces.
Sustainocratie is een voorbeeld van empathie-gedreven samenwerking
De doorbraak van empathie levert nieuwe vormen van overheid, bedrijfsvoering en samenwerking op die een enorm contrast vormen met het verleden. Het lijkt allemaal sinds 2012 in een stroomversnelling te komen terwijl de contrasten met de oude werkelijkheid zich steeds scherper manifesteren. Het belang van het leerproces is dat deze explosieve situatie niet uitmondt in een structurele chaos maar een naadloze overgang van de ene polariteit naar de andere. Of dit maatschappelijk mogelijk is zal de tijd leren. Individueel is het wel degelijk mogelijk gebleken hetgeen het vertrouwen geeft om het van onze kans vooral te blijven organiseren alsof chaos niet bestaat. We blijven zelf experimenteren, borgen de successen als structurele waarde en verbinden initiatieven met elkaar daar waar het empathische vermogen zich openstelt voor de nieuwe complexiteit. Iedereen kan meedoen, individueel en als instelling. Sustainocratie in Eindhoven werkt als bron van inspiratie (AiREAS).
Zomerschool “doorbraak van empathie” (de basis voor MVO, maatschappelijke transitie, CSR, ondernemer van je eigen leven, familieleven, enz) – eerste week van September 2014.
Jean-Paul Close – jp@stadvanmorgen.com Nicolette Meeder – nicolette.meeder@stadvanmorgen.com
“It’s the food my friend” live stream vrijdagavond 9 mei met Joel Salatin te Eindhoven.
Joel Salatin komt naar Nederland. Met zijn verhaal over zijn hartgrondige manier van boeren waarbij hij de landbouw werkelijk toekomst geeft: niet als een last, maar als een lust. Daarvoor neemt hij zo ongeveer alle conventies van de landbouw op de schop, behalve waar het per saldo allemaal om gaat: ambacht, voedsel, bodem en klimaat.
Op vrijdag 9 mei gaat STIR Academy in Eindhoven via een van onze partners De Waard Eetbaar Landschap, de slotavond van de debatserie “It’s the Food my friend”, over de toekomst van landbouw en ons voedsel, waar Joel Salatin laatste Keynote speaker is, vanuit Universiteit Wageningen, rechtstreeks streamen.
De avond wordt gefaciliteerd in de Wasvenboerderij http://www.wasven.nl aan de Celebeslaan 30 te Eindhoven. De zaal is open vanaf 19.30 uur. Het debat begint om 20.00 uur tot 22.15 uur.
Wij verzoeken u vriendelijk zich vooraf aan te melden ivm beperkt aantal plaatsen. De toegang bedraagt het traditionele koffietientje (€10 of een AiREAS munt). 2 studenten kunnen meedoen voor de prijs van €10.
Voor nadere informatie en/of aanmelding Nicolette Meeder, 06-54282812 of nicolette.meeder@stadvanmorgen.com
Op de vraag van “wat is eigenlijk waarde?” kwam een grote diversiteit aan antwoorden. Jean-Paul legde de link met de evolutie van het leven op Aarde. De allereerst waarde is natuurlijk “het leven” zelf dat door de unieke omstandigheden op onze planeet tot stand is gekomen door de harmonieuze verbintenissen tussen moleculen. Die harmonieuze, energetische verbanden zijn ook de eerste materiële dragers van de waarde van het leven. Dit zien we ook in de onderlinge relaties tussen onszelf, binnen in ons lichaam met miljarden minuscule wezens, met onze relaties onderling en met onze natuurlijke omgeving.
Jean-Paul vraagt “wat is waarde”?
Vanuit dat perspectief toont hij de vier gebieden die elk uit gaan van eigen waardesystemen: groei (hebzucht), concurrentie (chaos, overleven), bewustwording (leiderschap, verandering) en nieuwe harmonie (gemeenschap, samenleving, cohesie). Binnen de context van harmonie gelden andere waarden dan in groei of concurrentie. Wanneer wij samen een maatschappij vormen dan zoeken wij harmonieuze waarden binnen die gemeenschap. Waarom zouden we anders een stabiele, gebied gebonden groep vormen? De waarden die een stabiele gemeenschap waarborgen zijn volgens de Sustainocratische leer: voeding (incl drinkwater), gezondheid, veiligheid (incl. huisvesting, respect), zelfbewustzijn en zelfredzaamheid (als groep door de inzet van de individuen).
Als we naar onze huidige maatschappij kijken kunnen we ons afvragen of we wel maatschappij zijn? De onderlinge relatie tussen burgers, instanties en de omgeving is op basis van geld uitgedrukt in Euros, een groei-economie en vele concurrerende consequenties die haaks staan op de duurzame principes van harmonie. We kunnen dus stellen dat wij geen harmonieuze samenleving hebben, meer een gebaseerd op groei (hebzucht) en concurrentie. Hierdoor ontstaan crisissen die te maken hebben met “points of singularity”, ofwel de onhoudbaarheid van exponentiële groei. Het natuurlijke resultaat is dat het systeem instort. Dat kan de vernietiging van het systeem tot gevolg hebben of het fractaal opdelen van het systeem in kleinere eenheden. Dat laatste gebeurt dan weer in het veld van chaos door de onderlinge concurrentie tussen de kleinere, eenzijdig op geld gebaseerde eenheden. Dit is een normaal, natuurlijk proces dat alleen doorbroken kan worden door een nieuwe fase van bewustwording (verandering en aanpassing) en differentiatie op weg naar harmonieuze verhoudingen.
De grote vraag is in deze maatschappij van vandaag hoe wij van een euro-afhankelijke hebzucht maatschappij van onzekerheden kunnen transformeren naar een waarden-gedreven harmonie maatschappij van zekerheden?
Waar we staan, waar we naartoe willen, maar NIET via collectieve chaos
Loes is van huis uit maatschappelijk werkster maar heeft besloten zich te gaan oriënteren op de nieuwe maatschappelijke verhoudingen die nodig zijn om weer een fase van harmonie te brengen. Haar werkgebied is Tilburg waar zij met allerlei waardesystemen heeft geëxperimenteerd. Zij heeft kennis van de ruilhandel, LET’s, enz maar heeft steeds gemerkt dat de nieuwe systemen maar een versnipperde of eenzijdige vorm van ontwikkeling doormaakten. Dat werd veroorzaakt door de menselijkheid van de betrokken partijen. Voor materiële zaken zoals ruilen van voedsel of technische middelen is de waardebepaling redelijk te beheersen maar bij immateriële zaken, zoals zorg is dat veel lastiger. Het onderlinge contact, de vertrouwensbasis en kwaliteit zijn ook maatstaven die aandacht behoeven en niet in de sfeer van vrijblijvendheid dienen te hangen. Zij presenteert een, voor haarzelf revolutionair systeem op basis van punten en spreekt de intentie uit om dit in Tilburg uit te rollen. Daarbij komt ze, net als iedereen, dezelfde beren op de weg tegen. Ze heeft haar hoop gevestigd op Europese steun en vraagt aan Jean-Paul waarom bepaalde Eindhovense zaken niet ook in Tilburg gedaan worden? Het antwoord is eenvoudig. Alle pioniersinitiatieven zijn mensenwerk en nog geen systeem. Het is erg netwerk intensief om dit van de grond te krijgen. Wij (Stad van Morgen) hebben wel een netwerk in Tilburg maar nog geen mensen die zich volgens de Sustainocratische kaders verbinden en lokaal uit willen dragen. Ook in Eindhoven hebben we heel veel tijd nodig gehad om de lokale waardeprocessen te bewijzen en te borgen.
In het college zitten mensen met ervaring op gebied van alternatieve waardesystemen
Naar aanleiding van de presentatie van Loes kwam de interactie op gang met de ervaringsdeskundigen die vanuit de zaal hun eigen ervaringen deelden. Zo kwam men al snel de conclusie dat waardesystemen gebaseerd dienen te zijn op onderling vertrouwen. Dit kan vooral zich ontwikkelen als de participanten elkaar kennen. De lokale context is daarom belangrijk als ook de diversiteit van de ruilmogelijkheden. Zodra materiële zaken zich mengen met menselijke dan komen er meer dingen bij kijken dan alleen de beschikbaarheid van vraag en aanbod via een website.
Vertrouwen is pas de 4e laag in de waardekolom
De discussie over menselijk talent en vertrouwen was aanleiding voor Jean-Paul om twee kernzaken ter inspiratie mee te geven aan de aanwezigen:
1. De waardekolom in de context van harmonieuze relaties (in tegenstelling tot hebzucht en concurrerende relaties)
Basis – Talent (“Ik Ben” = de som van de ethische, empathische normen en waarden waarmee iemand zich verbindt met de groep)
Veiligheid (het onderlinge respect waarmee men met elkaar omgaat)
Gelijkwaardigheid (niemand is meer of minder. Men schakelt op basis van menselijk waarden en hogere doelen)
Vertrouwen (zonder empathie, veiligheid of gelijkwaardigheid is vertrouwen NIET mogelijk)
Samenwerking (resultaat, waarde of hoger doel gedreven)
2. De waardeformule
Talent x Inzet x Hoger Doel = Meerwaarde x Wederkerigheid
Als voorbeeld wordt AiREAS Eindhoven genoemd waarin het hogere doel “gezonde stad vanuit luchtkwaliteit” is en de meerwaarde wordt bepaald door de multidisciplinaire stappen die de leden zetten. Bovenstaande waardecreatieproces wordt er integraal in toegepast. De Euro speelt erin amper een rol, hooguit als investeringsmiddel. Hieronder de recente verslagen van de AiREAS bijeenkomsten die altijd publiekelijk bekend worden gemaakt (vertrouwen)
Stad van Morgen 