Volgens het sustainocratische gedachtegoed behoort wonen tot de kernwaarde “veiligheid”. Zonder veiligheid is er geen duurzame maatschappijvorming mogelijk omdat personen zich genoodzaakt voelen tot overleven. Dat brengt stress met zich mee dat ten kosten gaat van welzijn, rust en stabiliteit, als ook ten kosten van vrede, cohesie en waarden gedreven productiviteit. Mensen die in een overlevingsdynamiek terecht komen kijken anders naar ethiek en verantwoordelijkheden omdat het korte termijn eigenbelang voorop komt te staan. Dat wordt verder gesterkt als men uitzicht- en kansloos zich in stand moet trachten te houden en zo soms beslissingen neemt die voor de lange termijn dramatisch uitpakken. Het voorbeeld van slechte hypotheken van banken die uiteindelijk hebben geleid tot de kredietcrisis in 2008 is slechts een voorbeeld van de onstabiliteit die wordt veroorzaakt door radeloze mensen en geldbeluste instanties die elkaar vinden in risicovolle en mensonterende scenario’s.
Sinds de jaren 70 is de landelijke overheid zo geobsedeerd met de stijgende zorgkosten van een vergrijzende maatschappij dat ze het speculatieve kapitalistische systeem hebben omarmd om geld te creëren uit het niets. Destijds was het een geniaal concept. De consequenties werden echter niet alleen onderschat, men was zich er vaak niet eens nog van bewust. Daarmee heeft men tevens de geldgedreven bestuurlijke corruptie van banken, bestuurders en vastgoedmagnaten de ruimte gegeven om zichzelf te verrijken over de rug van de bevolking. Dit vastgoedbeleid is gebaseerd op het creëren van tekorten zodat de huizenprijs stijgt door de enorme vraag. Het geldelijke vermogen in het land werd zo afgestemd op de virtuele waarde van het vastgoed en de terreinen, niet op het gebruik ervan. Zo kon het gebeuren dat leegstand groeide tegelijk met de woonbehoefte en beide elkaar niet konden vinden.
In dezelfde periode verdubbelde de bevolking door migratie. Deze werd allereerst gestuurd door de werving van goedkope handjes voor de simpele fabriek en logistieke processen waar Nederland zich op focuste. Dit, gecombineerd met de geforceerde tekorten in de huizenmarkt, de cultuur van echtscheidingen, waardoor vele mensen alleenstaand werden, al dan niet met kinderen, heeft enorme gevolgen voor het echte welzijn in Nederland. Er is een beperkte rotatie in het wonen omdat mensen een pand niet loslaten voordat ze een ander hebben gevonden. De noodzaak dwingt tot het maken van schulden waardoor geen enkel land in de wereld heeft zo’n enorme geforceerde schuldenlast om te wonen heeft dan Nederland. Het legt tevens de bevolking klem in haar vrijheid tot creatief vermogen omdat men aangewezen is tot een vorm van levenslang gesalarieerde slavernij. Ondertussen stijgen de lasten van mensen die bezwijken onder de lasten, stress en burnouts.
Nu, bijna 50 jaar later komen we als bevolking (niet noodzakelijkerwijs de bestuurders) tot de conclusie dat het anders kan en moet. Aan de speculatieve groei-economie is echter macht verbonden die zich niet zomaar laat opheffen. De gerelateerde wet en regelgeving gaat niet om de mens maar om het in stand houden van deze werkelijkheid die welzijn, speculatie en corruptie tot een beleidscombinatie hebben verheven en het als noodzakelijk en “normaal” afschildert als men erom vraagt. Ondertussen groeit de maatschappelijke ellende.
Hoe dan anders? Volgens Sustainocratie dient de bevolking de maatschappij te dragen, niet technologie, vastgoed of kapitaal. Dit zijn slechts middelen in een constante samenwerking voor duurzaam welzijn en kwaliteit van leven. Een maatschappij waarbinnen het belangrijkste vermogen bestaat uit een creatieve, ondernemende, zelfbewuste bevolking is huisvesting een middel om de betrokken partijen vast te houden en te stimuleren. Huisvesting zou in zo’n geval gratis moeten zijn in ruil voor inzet en betrokkenheid. De huizen zouden zoveel mogelijk zelfvoorzienend moeten zijn en in ruimtelijk opzicht optimaal geprojecteerd worden op kleinschaligheid van duurzaam wonen, of dat nu communities zijn, eenpersoons of gezinswoningen. De betrokken burgers zijn interactief en productief waardoor men met elkaar eet, creëert, liefheeft en activiteiten ontplooit waardoor de gemeenschappelijke ruimtes net zo belangrijker worden als de individuele. Deze laatsten zijn van belang voor het veiligheid aspect van privacy. De gemeenschappelijke ruimtes zijn van belang voor de interactie van plezier, nut en gemeenschappelijke zekerheden.
Het Sustainocratische gedachtegoed ligt echter veel te ver van de werkelijkheid die ons nu omringt. Als we ons stappenplan omarmen dan komen we tot boeiende tussenoplossingen die ruimte proberen te krijgen in een wereld vol (helaas mens eigen) misbruik en macht. We klagen natuurlijk ook het misbruik aan dat we zichtbaar trachten te maken zodat het opzij stapt voor de logica en kracht van onze burger samenwerking.
Zo denken anderen er ook over en delen de visie met ons via allerlei wegen. Ecodorp Boekel is een voorbeeld van een initiatief dat op natuurlijke waarden zich tracht te ontwikkelen. Zo ook dit voorstel dat ik van Hans Steenbergen ontving.
BETAALBARE-HUISVESTING-IS-MOGELIJK
Of dit stuk, waarin de ontwikkeling van onze huidige maatschappelijke koers de problemen alleen maar groter maakt en we uiteindelijk niet meer anders kunnen dan het heft in eigen handen nemen om onze kernwaarden te waarborgen.
Er is heel wat gaande maar de basis is dat we de ruimte niet lijken te krijgen voor de vernieuwing waar zoveel menselijkheid en maatschappelijk welzijn vanaf hangt. Ruimte opeisen is voor velen een brug te ver juist omdat we het hebben over veiligheid en niet over opstand. Maar of er een vreedzame weg is dat zal de nabije toekomst moeten uitwijzen.
Stad van Morgen 