Een paar Eindhovense ondernemers hebben een groot pand in gebruik genomen om vooral te kunnen experimenteren met vernieuwende concepten op gebied van cocreatie en de maakindustrie binnen de kaders van verduurzaming in de wereld.
4500 m2 voor ons broednest voor toekomstige marktleiders
STIR Academy is een samenwerking aangegaan met hen om het marktleiderschap broednest concept samen op te gaan zetten zonder dat de kosten van vierkante meters bij voorbaat de creatieve geest beïnvloeden met noodgedwongen materialisme. Zo kan een menselijk hoger doel ook in de maakindustrie een plek krijgen. De methode die wordt toegepast staat hier getekend:
Cyclus van waardecreatie naar economie
De vijf fasen in het waardecreatie naar marktleiderschap:
1. STIR Academy
De STIR Academy staat in het centrum van het proces samen met de beheerders van de STRIJP TQ ruimte. Ze begeleidt het hele proces, van inspiratie, product creatie tot wereldwijde uitvergroting, met kennis, structuur, netwerk en instrumenten. Het gaat daarbij niet direct om de producten alleen maar de manier waarop deze bijdragen aan een hoger doel binnen de context van “duurzame menselijke gezondheid” (zie definitie hieronder)
2. Inspiratie
Inspiratie kan komen vanuit eigen bewustwording of lokale noodzaak, door analyse van de lokale en globale uitdagingen (global issues), of door het verbinden met inspirerende initiatieven die in de hele wereld ontstaan. Wat wij zelf aan waarde toevoegen aan de wereld is net zo belangrijk als wat anderen elders toevoegen voor ons. Het STIR HUB netwerk verbindt internationaal zodat niet steeds het wiel uitgevonden hoeft te worden, alleen passend gemaakt aan de lokale wagen. Inspiratie leidt tot product creatie ideeën. Kern aandachtspunten houden verband met de definitie van “duurzame menselijke vooruitgang” die in de Stad van Morgen wordt gehanteerd.
De mens is een onderdeel van onze eigen bewustzijn evolutie
Aandachtspunten vanaf het eerste uur:
Binnenstedelijke zelfredzaamheid op gebied van inpandige voedselproductiviteit. Daarbij worden de levensbouwstenen volgens Jean-Paul Close gehanteerd (materie + energie + bewustzijn) om volume en kwaliteit te produceren in cocreatie.
4D (optimaal gebruik van ruimte) Mobiliteit voor de stadsdynamiek met in acht name van milieu en mens.
Kunnen we hier straks nog mee oogsten? Mobiliteit van Morgen?
3. Cocreatie
Inspiratie heeft de ruimte en vrijheid nodig om zich te concretiseren. Talent en verbondenheid helpt om een creatie zich te laten manifesteren in experimenten en prototypes, aangepast aan de concrete omgevingsfactoren waarin het toegepast wordt (local solutions). 21ste eeuws ondernemerschap volgens het Piramide paradigma (PPP gedreven) schept het kader. (Multidisciplinaire) werkgroepen ontwikkelen de verbanden totdat ze geconcretiseerd kunnen worden. Ideeën leiden tot totaal nieuwe (voorheen onbestaande) producten.
Piramide paradigma is gebaseerd op de menselijke complexiteit van natuuriijke vooruitgang (4xwinst)
STIR Formule:
Talent x Inzet x Hoger doel = PPP Meerwaarde x Wederkerigheid
4. Implementatie
De fase van implementatie is project gedreven. Daar heeft de werkgroep naar toe heeft gewerkt, door financiering, organisatie en onderlinge afstemming te documenteren en uit te werken in een project en commitment. Ideologie wordt werkelijkheid door toepassing, inclusief wederkerigheid perspectieven en onderlinge zekerheden. Een projectteam is besloten zodat ook de wederkerigheid geborgen kan worden.
5. Groei
Een complexe, extra uitdaging na een eerste succesvolle lokale implementatie is de wereldwijde groei van een nieuw productcreatie via de transactie economie. In sommige lokale gevallen elders gaat de creatie door dezelfde cyclus. Soms kan het meteen de implementatiefase in, soms moet er aangepast worden. De techniek van groei, product, distributie en winst optimalisatie, onderhoud en steun, etc is een vak apart waarbij het STIR HUB netwerk of internationale partners een rol kunnen spelen.
Bewezen formule
Deze formule en werkwijze is gecreëerd door Jean-Paul Close en wordt ook de 21ste eeuwse marktleiderschap cyclus voor duurzame menselijke vooruitgang genoemd. Het is toegepast in de Stad van Morgen en heeft geleid tot AiREAS, FRE2SH en de STIR Academy zelf. De werkwijze wordt vooral toegespitst op inzetbaarheid van lokaal ondernemerschap (ZZP en MKB) maar het kan ook door grote ondernemingen worden gebruikt als inspirerend alternatief voor consultancy zoals de U-Theory of Kondratiev cyclus.
Deze blogreeks van 20 over de grote omslag wordt u aangeboden door Sustainocraat Jean-Paul Close, initiatiefnemer van de Stad van Morgen. De serie belicht de enorme uitdaging waar de mensheid voor staat om zichzelf als soort in stand te houden.
Blog 11 – denken vanuit het geheel
Deze dagen werden allerlei vernieuwende ideeën geopperd via blogs en politici. Zo redeneert futuroloog Richard Lamb over de “Holistic Age”. Zijn blog laat nogal wat open einden over die we zelf kunnen invullen maar geeft wel een kijk op de evolutie van de mens en haar activiteiten met een boeiende reflectie over de veranderingen die ons in de loop der jaren hebben geraakt en vaak in de vergetelheid zijn verdrongen. Verandering is normaal is de boodschap ook al lijken wij daar mentaal maar moeilijk mee om te gaan. We redeneren nu eenmaal niet over wat was, noch wat komen gaat maar wat is. Ook de mens zelf van vandaag is anders dan die van gisteren of morgen.
Minister Lodewijk Asscher bereikt de media met de boodschap dat de automatisering zoveel arbeid weghaalt bij mensen dat de economie en systeemwerkelijkheid op de schop moet. Gesalarieerde arbeid kan via de inkomstenbelasting de arbeidsloze bevolking niet bekostigen. Ondertussen dreigen de eigenaren van de ontwikkeling van gerobotiseerde systemen eenzijdige materiële rijkdom te ontwikkelen door de afhankelijkheid van de massa van hun producties. Het spanningsveld van geldbelangen groeit. Er wordt daarom openlijk gesproken over een basisinkomen voor iedereen. Waar dat inkomen vandaan moet komen is natuurlijk de vraag als het niet voortkomt uit wederkerigheid. De suggestie wordt geopperd dat deze groot geldverzamelaars belast worden om hun eigen consumerende massa in stand te houden. Boeiende gedachten maar of die in de gemak en hebzucht cultuur een plek krijgen is nog maar de vraag. De mens aan het systeeminfuus van geld en technologie is één van de moderne opvattingen van macht-gedreven culturen die vergelijkbaar is met de beroemde film “de Matrix”. Het lijkt dan net of er niets anders is. Er zijn echter nog 4 werkelijkheden waar men geen aandacht aan lijkt te besteden door economisch getinte blindheid.
5 jaar geleden, in 2009, vroeg ik aan Herman Wijffels, destijds de nummer 1 op de lijst van invloedrijkste verduurzamers, om de kick-off van de Stad van Morgen te steunen met zijn aanwezigheid. Zijn verhaal ging over de omgekeerde “S” van “Systeem”. In essentie vertelde hij over het historische proces van het in kleine stukjes hakken van onze werkelijkheid om het te leren snappen. Descartes (mens staat boven de natuur), Newton (stukjes snappen) en Darwin (de wet van de sterkste) werden als inspiratie genoemd om de huidige maatschappelijke structuur en crisissen te verklaren. Er was een maatschappij ontstaan waarin we de fragmenten op economische manier met elkaar verbinden binnen de context van het fragment, de handelsrelatie en wet van de sterkste. Ieder voor zich heeft het geheel uit het oog verloren en hecht er ook geen individueel belang aan. De overkoepelende (overheid, banken, bedrijven) structuren kijken naar de effectiviteit van de economische banden en ontlenen daar bestaansrecht aan, in plaats van het redeneren vanuit de universele werkelijkheid. Het omkeren van het systeem is dan ook gerelateerd aan het besef dat wij als mens niet de baas zijn van de natuur maar er onderdeel van zijn, het geheel belangrijk is nu we de stukjes beginnen te snappen en niet de wet van de sterkste maar die van het aanpassingsvermogen duurzaamheid verschaft, zeker als we de symbiotische band met onze omgeving weten te organiseren.
Prof. Paul de Blot was ook aanwezig en beschreef de menselijke holistische basisorganisatie vanuit het gezin, de relatie tussen de partners, hun kinderen en ouders. Deze basisorganisatie is ook gaandeweg door de economische fragmentatie en afhankelijkheidsdrang teniet gedaan waardoor ook de individuele mens het contact met de natuurlijke, spirituele verbintenis is kwijtgeraakt. Daar is geldafhankelijkheid, status en hiërarchie voor in de plaats gekomen die nu ook nog eens verder gerobotiseerd dreigt te worden. De vraag rijst dan wat er overblijft van de zin van het bestaan van de mens zelf?
Mijn eigen holistische kijk is een empirisch en wetenschappelijk bewustzijn evolutie dat alle bovenstaande opvattingen relativeert vanuit de natuurlijke oorsprong van het leven zoals beschreven in de blog over de moleculaire werkelijkheid van ons bestaan en het Godsbesef dat we eraan kunnen ontlenen over dynamische (levende), evolutionaire harmonieuze relaties. Ik heb dit samengebracht in het complexiteiten model waar zowel de mens als de natuurlijke evolutie aan ontleend wordt.
Het leven bestaat uit de energieke interactie tussen materie en bewustzijn
In dat model zien we dat in de cyclus dat groei een gefragmenteerde benadering is die eindigt in de chaos (o.a. de dood) om ruimte te scheppen voor nieuwe levensprocessen en evolutionaire aanpassingen boven de lijn (bewustzijn). De collectieve benadering van symbiose verlangt een samenhang besef van de universele, niet de economische, werkelijkheid. Het robotiseren van menselijke activiteiten, zoals we die nu kennen in de vorm van een vaatwasser, koffiezetapparaat, stofzuiger of productierobot hebben bijgedragen aan de bevrijding van de mens van allerlei activiteiten die bewustwording in de weg konden staan. Deze bevrijding heeft gezorgd dat er theoretisch meer menselijke interactie kan ontstaan door een andere invulling van de tijd. De economisering van de maatschappij heeft echter de mens afgezonderd van die energetische verbintenis tussen mensen en omgeving door er een emotieloze band en individualisering voor in de plaats te zetten. De spiritualiteit van de harmonie is weg waardoor de motivatie om zinnige dingen te doen met en voor elkaar vaak is verdwenen, zelfs op gezinsniveau. Veel lichamelijke, emotionele en psychische aandoeningen hebben gezorgd voor een soort genetische antropoceen naast de vernietigende voetafdruk van ons bestaan op onze natuurlijke omgeving.
De grootste crisis van het bestaan van de mens is daarom de teloorgang van de energetische, harmonieuze band met onze evolutionaire werkelijkheid. Als we praten over een holistisch tijdperk dan gaat het vooral om het wederom ontdekken van onze band met het universum, ons milieu en onze medemens. Deze reis langs de as van de morele en spirituele bewustwording gaat door die van chaos, ontkenning, angst en uit elkaar vallen van oude structuren. Dat zien we om ons heen al gebeuren. De wet van de tegenstellingen is zodanig aan het werk dat wij als mensheid op het verst verwijderd zijn op dit moment van een harmonieuze, holistische werkelijkheid. Wetenschappers vragen zich af of wij als soort de evolutionaire stap door de chaos wel overleven? Ikzelf ben optimistisch van aard. Als ikzelf al een basis heb weten te leggen voor een holistische benadering van de maatschappij met pioniersstappen in Sustainocratie dan kan de som van vele holistisch gedreven “ik’s” het verschil wel degelijk maken, los van wat het universum zelf voor ons in petto heeft.
De kern van denken in een holistisch geheel is de doorbraak van het bewustzijn. Net als ikzelf ooit leerde door te doen om daarna via reflectie door te breken in een geheel nieuwe morele “zijn’s fase” van een holistisch zelfbeeld zie ik voor de mensheid ook zo’n doorbraak (zie evolutie plaatje helemaal onderaan). Voor mij was de transitie tussen de bewustzijnsfasen een persoonlijke lijdensweg van intens loslaten met een glorieus gevoel erna van energetische harmonie met een werkelijkheid die de rest van mensheid nog niet ervaart. Het organiseren van de nieuwe werkelijkheid door uit te nodigen werd de basis van de Stad van Morgen. De definitie van “duurzame menselijke vooruitgang” is daarvan een afgeleide als stip op de horizon.
De mens is een onderdeel van onze eigen bewustzijn evolutie
De collectieve maatschappijbeleving zal ook door zo’n proces gaan van intens loslaten, vooral van de economische afhankelijkheden en hiërarchische machtsuitingen. Er zal een nieuwe fase van cocreatie aanbreken waarin we niet individueel alleen, maar ook collectief redeneren vanuit het universele “zijn”besef en doen op die basis. Dit “nieuwe zijn” van de mens is niet meer gefragmenteerd maar holistisch. Het proces voltrekt zich nu al en zal nog geruime tijd de gemoederen bezig houden, zeker omdat de chaos er een is van ongekende intensiteit. Mensen zoals ik, en vele anderen in de wereld, bevolken al die nieuwe “zijnsgedreven” werkelijkheid en nodigen uit om de chaos gefaseerd en geordend te doorlopen, zonder de pijn van oorlog en vernietiging. De vraag is of de oude macht in staat is de oogkleppen te verwijderen en zich open te stellen voor deze transitie? Anders gebeurt het toch maar dan zonder de toepassing van de vreedzame optie. De natuur doet haar evolutionaire werk toch, ook zonder onze rationele doorbraken van zelfbeschouwing en zelfbewustzijn.
Belangrijk voor iedereen die hiermee bezig is, is het besef dat de nieuwe holistische menselijke complexiteit en natuurlijke samenhang al bestaat. Het is enkel een proces van uitvergroting dat zich ontwikkelt. Een ieder heeft nu al een keuze.
De 3 fasen van de menselijke evolutie volgens Jean-Paul Close (Sustainocratie, de nieuwe democratie, 2012). De transitie tussen fase 2 en 3 is nu gaande
Jean-Paul Close – Sustainocraat (iemand die verbindend uitnodigt naar de nieuwe co-creatieve werkelijkheid).
Het probleem:
“Wij zijn de eerste generatie die last heeft van de klimaatverandering en de laatste die er wat aan kan doen” (Jay Inslee, gouverneur USA en doorgetweet door President Barack Obama).
We kunnen altijd wat doen maar moeten vooral beginnen
De consequenties zijn erg groot als we het niet doen. Nederland is nu al risicoland nummer 1 op gebied van bevolkingsaantal (47%) dat door stijgend water wordt getroffen. China is nummer 1 door het aantal mensen dat getroffen wordt (50 miljoen).
Als je nummer 1 bent moet je er ook naar gedragen. De watersnood ramp van 1953 heeft ons veel geleerd. Maar genoeg?
Wetenschappers voorspellen dat de mens bezig is om de geschiedenis in te gaan als de 6e catastrofe van massa uitroeiing op Aarde, de enige die het doet vanuit zelfbewustzijn. De andere 5 waren meteoren en vulkanen.
De mens roeit 100% van zichzelf uit als we onze samenleving niet structureel aanpassen. Bron: Maandblad Wetenschap in Beeld
De oplossing
Bewustwording leidt tot verandering. Daar zitten enorme innovatieve kansen voor de risico landen. Eigenbelang is de beste motivator. Voor de individuele medemens zijn de wereldproblemen en consequenties echter zo enorm en abstract dat men gemakkelijker denkt dat het wel voorbij gaat dan de oplossing bij zichzelf te leggen.
Dit is niet de oplossing, hoe aantrekkelijk het ook lijkt (foto: Occupy)Geld is ook niet de oplossing, de manier waarop er macht aan ontleend wordt staat de oplossingen wél in de weg
10 jaar geleden vroeg ik mij af wat de oplossing zou zijn? Moest ik kritisch blijven naar overheden, bedrijven en medemens? Nee, want dan ben ik afhankelijk van anderen en ga ik het leven door met frustratie en gevoel van machteloosheid. Zelf verantwoordelijkheid nemen was voor mij de oplossing, maar hoe, op welke manier? Ik kon geen aanvaardbare definitie vinden voor duurzame menselijke vooruitgang waar ikzelf dagelijks iets mee kon. Daarom heb ik er een zelf gecreëerd waar ik naar ben gaan leven en uiteindelijk anderen toe ben gaan uitnodigen het ook te doen.
Deze definitie werkt wonderbaarlijk wel als je het ter harte neemt en je eigen leven ernaar aanpast.
Ik heb nu 10 blogs geschreven over de grote omslag, de enorme inspanning die de mens moet leveren om over 250 jaar nog te bestaan als levende soort op Aarde. Zo serieus is tegenwoordig de uitdaging maar de immorele tegenkrachten van allerlei oude (economische) belangen, machtsposities en afhankelijkheden staan de veranderingen in de weg. De gevolgen zijn niet te overzien en laten zich beschrijven door ontzettend veel menselijk leed dat om ons heen zichtbaar is, groeit en steeds dichterbij komt.
Nederlanders hebben alle belang bij bewustwording gezien de enorme consequenties van klimaatverandering op onze bevolking.Eén van de roepen om verantwoordelijkheid
Kunnen we er wat aan doen? Zeker, en dat laten héél veel mensen in de wereld ook zien. Maar is dit genoeg voor de omslag? Zijn we op tijd? Dat is nog maar de vraag. Natuurlijk is dit het proberen waard. Beter laat dan nooit.
De ene blog is wat langer dan de ander. In elk belicht ik de grote omslag vanuit een bepaald gezichtspunt, soms met noodzakelijke, verbindende déjà vus, doch meestal vanuit unieke, authentieke invalshoeken.
Blog 1: Mensbeeld
Het mensbeeld van onszelf verandert. We leren onszelf zien als zelfbewust complex wezen in plaats van geautomatiseerde systeemslaaf onder machtige controle van een hiërarchie. Ons nieuwe zelfbeeld brengt verantwoordelijkheden met zich mee.
Blog 2: Levende moleculen
Het zelfbewuste besef dat wij een samengesteld wezen zijn dat bestaat uit een harmonieuze samenwerking tussen dezelfde moleculen als in onze omgeving maakt ons ook bewust van het ontstaan van het leven zelf en de effecten van de vervuiling die wij veroorzaken. Als we ons milieu verpesten dan verpesten wij onszelf. Deze doorbraak in bewustzijn maakt dat wij ons anders opstellen ten opzichte van onszelf, de natuur en medemens.
Blog 3: Nieuw systeem
De inzichten die ontstaan geven aanleiding tot het creëren van een nieuwe menselijke organisatie. Onze huidige werkelijkheid draait om een groei economie waar wij vermeende zekerheden aan ontlenen. Maar de aandacht voor geld haalt de aandacht voor de consequenties weg waardoor de vervuiling, verkwisting en wereldwijde problemen hebben kunnen ontstaan. Een nieuw systeem is nodig waarin geld niet de hoofdrol speelt maar de menselijke waarden. Sustainocratie is zo’n organisatievorm.
Blog 4: Verantwoordelijkheid
De som van bovenstaande geeft ons een nieuw gevoel van verantwoordelijkheid. We wachten niet af tot oude, systeem gestuurde politici, bankiers of bedrijven verantwoordelijkheid nemen maar staan zelf op en starten nieuwe initiatieven, alleen en samen.
Blog 5: Ondernemen
Ondernemen betekent “iets doen”. De motivatie en doelstelling om iets te doen varieert met het huidige bewustzijn. Jarenlang draaide ondernemen om “geld verdienen” waar allerlei trucjes rond omheen werden bedacht, zoals marketing, lean management, speculatie met tekorten, bonusculturen, enz. Nu draait ondernemen steeds meer om het nemen van verantwoordelijkheid voor verduurzamingsprocessen in de maatschappij.
Blog 6: Geld
Geld wordt veelal gezien als de oorzaak van alle kwaad. Maar geld bestaat niet. Het is een menselijk bedenksel dat in een waardesysteem prima als ruilmiddel kan worden toegepast. Het is echter een duivels instrument in handen van despoten die het misbruiken door het als doel te stellen en er macht aan te ontlenen. Het probleem is niet het geld maar de manier waarop men ermee omgaat. Als dat niet veranderd dan gaat de mensheid ten onder aan de verafgoding van een verzinsel.
Blog 7: God
God wordt door vele opkomende groepering misbruikt voor het creëren van angst, door en verderf. Dat heeft niets met God te maken. Het Godsbesef wordt steeds duidelijker doordat we het ontstaan van het leven doorgronden en God een definitief plekje geven in de hele dynamiek van het leven in het Universum en op Aarde. God staat dan voor bewustzijn en harmonie als levensscheppende kracht. Alles wat de harmonie verstoort door zelfbewuste actie is immoreel en duivels, strafbaar omdat het de schepping teniet doet.
Blog 8: Arbeid
Het concept “werken” is gaandeweg verbonden geraakt aan geld verdienen. Daardoor stond het synoniem aan activiteiten die gerelateerd werden aan het industriële systeem en alles wat ervan afgeleid is. Het “nieuwe werken” is echter gerelateerd aan het scheppen van maatschappelijke waarden. Daarom dient het beloningssysteem te transformeren van industriële handel naar verantwoordelijkheid en waarde schepping.
Blog 9: Wonen
Zich ergens vestigen is geen daad van vrijheid maar een van afhankelijkheid van een sturend systeem. Men doet mee en woont, of doet niet mee en woont niet. Banken en overheden zijn degenen die de scepter zwaaien, althans in Nederland. Tekorten op de woningmarkt zorgen ervoor dat “men geen keuze heeft” en beland in de graai tengels van de belangenpartijen. Dat was slim toen men dacht de grote uitdagingen van een land op te kunnen lossen met geld en een geldgedreven overheid. De grote omslag maakt van wonen een maatschappelijk commitment dat verantwoordelijkheid eist van systeem en mens. Als dat niet meer geldgedreven is dan verandert de relatie wonen, inzet en maatschappij. Wonen zou zonder geld mogelijk moeten zijn, afgestemd op de maatschappelijke inzet van de persoon.
Blog 10: Risico besef
Geen van bestaande intense veranderingen gebeuren zonder slag of stoot. Er gaat altijd crisis aan vooraf voordat de mens zich bewust wordt. Er is een onderscheid tussen menselijk leed en systeempijn. Het systeem verandert pas al het om dreigt te vallen. Dan is het nog steeds in staat om ten kosten van de mens zichzelf staande te houden. Door het risico besef dat er straks geen mens en ook geen systeem meer mogelijk is ontstaat een verander drang. De mens moet zichzelf opnieuw uitvinden en kan dat alleen als men de vrijheid opzoekt van de herorganisatie in cocreatie en samenwerking.
Wie dan leeft, wie dan zorgt? Of wie nu leeft, daarna ont-zorgt?
Deze blogserie van 20 over de grote omslag wordt u aangeboden door Jean-Paul Close, initiatiefnemer van de Stad van Morgen en grondlegger van Sustainocratie. De blogserie gaat over de grote bewustzijnssprong van de mensheid en bijbehorende ingrijpende veranderingen in ons gedrag en maatschappijvormen.
Blog 10 – Risicobesef
Cyclus van verandering en weerstand maar onderhandeling een aanvaarding
Als we de typische psychologische cyclus van verandering bekijken dan zien we dat elke fase naadloos wordt doorlopen door de spanningsvelden van tegenstellingen.
Sinds de jaren 70 is er het besef (eg Club van Rome, Club van Budapest, Earth Charter, The inconvenient truth, Stad van Morgen) dat wij als mens bezig zijn onszelf te vernietigen. De grote omslag werd gesuggereerd maar liet op zich wachten. Net als in de eerste fase van de Stad van Morgen stuurden de klokkenluiders aan op bewustwording in de hoop dat de wereldleiders de noodzakelijke veranderingen zouden omarmen. Maar dat was niet zo. De maatschappij was net pas verwikkeld in een geldafhankelijke manier van denken waarin de problemen als kosten in geld werden gekenmerkt en de oplossing als een noodzakelijke groei-economie. (zie fase rood). Hoe meer geld er gecreëerd zou worden des te meer men zou kunnen investeren in oplossingen. Dat is de basis geworden van de vele ontkenningsstrategieën van machthebbers en geldwolven die als maatschappelijke criminelen vanuit blinde zelfovertuiging zand gooien in de raderen van het algemene bewustzijn uit eigenbelang. Lange tijd werden we zo gevangen gehouden in de immorele onderkant van de cyclus tussen bureaucratie, behoud en groeibelangen terwijl de spanning van vernietiging zich opbouwde. Ondanks deze verwerpelijke manier van doen is deze mens eigen en van alle tijden. Bedenk bijvoorbeeld hoe lang religie de wetenschap van een ronde Aarde of ons zonnestelsel heeft tegengehouden en mensen vermoordde die het tegendeel beweerden. De motieven van macht zijn vaak met terugwerkende kracht misdadig met het eigen wetboek in de hand. Dat zien we nu ook weer ook is het even aantoonbaar dat op termijn diezelfde macht het onderspit delft, vaak op even gewelddadige wijze. De ruim 90 jarige Jacques Fresco van het Venus project deelde het podium met mij in 2010 (10 jarige viering “Earth Charter”) en wist het publiek te verrassen door alle huidige politici en bankiers rechtstreeks naar de gevangenis te verwijzen wegens de historisch bewezen immoraliteit van macht. Zoals het er nu in de wereld voorstaat heeft hij gelijk. Het alternatief van bevrijding van de individu is echter niet eenvoudig als dit niet gepaard gaat met richting, verantwoordelijkheid gevoel, empathie en samenwerking. Zijn we daar als mensheid klaar voor? We zullen zien. Ook dit is een proces.
Van urgentiebesef naar risicobesef
Risicobesef plaatst ons collectief maatschappelijk in de oranje zone terwijl velen individueel al in geel en als Sustainocratie in groen zitten. Dat betekent nog niet dat er algemeen aanvaarding is maar wel een intentie om tot oplossingen te komen die buiten de macht en bureaucratische structuren vallen. Dit zal alleen maar groeien, net als het verzet tegen de gevestigde orde.
In de blog over geld hebben we gezien dat er zoveel geld is dat het elk mens op Aarde miljonair zou maken als het gelijkmatig zou worden verdeeld. Geld schepping en groei-economie is dus helemaal niet nodig. Dat is een macht en sturingselement van despoten met maar een doel, meer persoonlijke rijkdom en behoud van status. Omdat wij allemaal ook individueel afhankelijk zijn geworden van geld voor de invulling van onze levensbehoeften hebben we individueel net zo hard meegedaan met de ontkenning. Hoe anders zouden wij geldloos kunnen overleven? Als er iets urgent moest veranderen was dat alles behalve geld. Zo is het “systeem”. We zijn massaal in steden gaan leven wegens de aanwezigheid van duurbetaalde banen om in duurbetaalde huizen te wonen, duurbetaalde luxe te kopen in duurbetaalde dienstverlening en leeggezogen materialistische productiviteit, dat uiteindelijke alle wereld ellende veroorzaakt. Haal hier geld uit weg en er blijft ogenschijnlijk niets van het stedelijke systeem over noch van de schijnovervloed die in de steden wordt aangeboden in ruil voor geld. Consumptie en productiviteit staan tegenwoordig lichtjaren ver uit elkaar en om dat te overbruggen blijkt alleen geld de gangbare oplossing met alle consequenties van dien.
De ontkenningsfase heeft naar verhouding veel te lang geduurd, misschien omdat we ons concentreerden op “de urgentie van verandering”. Urgent voor wie? Wat moet veranderen? George Bush Jr zei ooit “milieu aandacht is prima als het de concurrentiepositie van Amerika maar niet schaadt.” Urgentie is altijd afschuifbaar op de toekomst. Pas als het te laat is verandert men. Als het nog niet te laat is blijkt er altijd wel een argument om niets te doen. Crisis blijft de motor van verandering. Pas als men persoonlijk (als mens of instelling) geraakt wordt dan is men in staat om de verandering te overwegen. Daarvoor niet.
Sindsdien is er de klad gekomen in de stabiliteit van economieën. De confrontaties tussen machtsbolwerken zoals Rusland, Amerika, Europa, Midden Oosten en China met energie, voedsel, grond, zekerheden en veiligheid gevoel als speerpunten hebben het besef doen oplaaien dat de spanningen niet tot veranderingsurgentie leiden maar risico van vernietiging. Steeds meer geluiden worden gehoord dat de kwetsbaarheid van afhankelijkheid niet meer leidt tot diplomatiek overleg noch handel maar uitingen van macht, stoppen van leveringen en conflict. Nederland ziet de bui hangen en vraagt om budget voor het vergroten van de strijdmacht. Amerika heeft, door het omstreden schaliegas te gaan winnen, zichzelf los gewrikt uit de greep van Opec landen. Niet afhankelijkheid en economische handels-quota’s maakt machtig maar juist zelfredzaamheid en onafhankelijkheid. Dat is een grote bewustzijnsomslag, ook voor de instanties.
Elke, vanuit zelfbewustzijn geboren, oplossing brengt natuurlijk weer andere problemen met zich mee maar het is een teken aan de wand dat risicobesef en angst sneller leidt tot verandering dan urgentiebesef, los van de vraag of de veranderingen ook daadwerkelijk verduurzamend genoeg zijn of slechts een van de vele noodmaatregelen. Door zelfredzaamheid nog steeds vanuit de oude geldafhankelijkheid te beredeneren ontstaat een schuld door kapitaalinjecties die niet wordt gecompenseerd door een lokale circulaire of globale economie. Natuurlijk wil America ons hun schaliegas aanbieden ter compensatie maar ook wij zitten in de omslag naar onafhankelijkheid en willen liever op een gelijkwaardige manier samenwerken met de USA en anderen dan vanuit structurele afhankelijkheid.
Nieuwe, lokale waardesystemen zijn daarom aan de orde van de dag en ondermijnen verder de oude globale systeemwerkelijkheid van “machtig” geld. Dit oude geld leidt een eenzijdig leven van wereldmacht terwijl er nieuwe machten en krachten opbouwen van binnenuit. Vaak worden die nog sterk tegengewerkt maar ze zijn niet de stoppen.
De ontkennende fase voorbij
Tot voor kort was ik verbaasd over de grote ontkenning die ook van de wetenschap kwam en had besloten zelf een wetenschappelijk team en centrum op te zetten dat vanuit vrijheid werkt in plaats van gestuurd (STIR Academy). Ik besefte dat de universiteiten gefinancierd wordt door geld en derhalve de argumenten van geld wetenschappelijk verdedigden in plaats van de van daadwerkelijke kennisontwikkeling. De depressies in de geldwereld hebben gaandeweg ook de doorbraak geleverd in kennisinstellingen dat hun geloofwaardigheid en daarmee hun kredietwaardigheid in de ogen van het grote publiek ter discussie kwam te staan. Ontkenning kon niet meer op tegen de aantoonbare en groeiende bewijslast uit de praktijk. Stapje voor stapje breken de inzichten door in de media onder naam van vooraanstaande universiteiten en worden de risico’s die we lopen belangrijker dan de ontkenning ervan.
Overheden en gerelateerde instanties kunnen niet meer de concurrentiepositie boven milieu stellen, geld boven de mens, macht boven veiligheid. Ze worden afgestraft door opstanden, verzet en onderhandelingsmechanismen van de omgeving. In tegenstelling tot de opmerking van Bush zo’n 10 jaar geleden is nu de groeiende opvatting “als we geen aandacht besteden aan mens en het milieu dan schaden we onze stabiliteit én concurrentiepositie”.
De omgeving is wijzer geworden dan de systeemstructuren.
Als recent voorbeeld noemen we dat zowel het tijdschrift Wetenschap in Beeld als door de betrokken universiteiten wordt nu aangetoond dat de mens de 6e wereldwijde massa uitroeiing veroorzaakt. Ik verwijs hierbij tevens naar mijn eigen stukken over het Anthropoceen (de blijvende stempel van de mens op de ontwikkeling van het leven op Aarde, inclusief dat van ons zelf). De eerste 5 massale catastrofes die het leven op een laag pitje hebben gezet werden veroorzaakt door natuurlijke fenomenen (bijv. vulkanen en meteorietinslagen). De 6e wordt echter door een parasitair levend wezen veroorzaakt dat zichzelf schaamteloos goddelijk zelfbewust noemt, de mens! In dat 6e uitroeiingsproces staan wij zelf ook genomineerd als een van de volgende soorten die verdwijnen, en dat duurt niet lang meer. We hebben het daarom niet meer over economie of groei maar over evolutionair voortbestaan. Wie neemt verantwoordelijkheid?
Wetenschap in Beeld (editie Nr 10/2014) stelt dat 75% van het leven uitgeroeid is binnen 200 jaar.
Zo’n vernietigingsproces gaat niet in een keer. Dat bouwt zich op. Onze huidige generaties worden zich er alleen bewust van. We hoeven niet te wachten tot we zelf, en 75% andere soorten, over 250 jaar verdwenen zijn. De vele verdwenen diersoorten die ons al zijn voorgegaan door ons toedoen, of op uitsterven staan, hebben het ecosysteem al zodanig verstoord dat het proces nagenoeg onomkeerbaar lijkt. De effecten van vervuiling en misbruik doen de rest. Pas als de mens weg is of zich in samenhang onherroepelijk aanpast zal de grote omslag plaatsvinden en een nieuwe fase van levensevolutie ontstaan, met of zonder mens. Hoe die nieuwe fase eruit ziet is nu nog in handen van de mens zelf.
Een ander voorbeeld is dat de Universiteit van Montana heeft aangetoond in een grote stad dat luchtvervuiling schade aanricht in het immuunsysteem van jongeren waardoor er ontstekingen in de hersenen plaats vinden die kunnen leiden tot allerlei stoornissen, zoals alzheimer. In het Stad van Morgen initiatief AiREAS besteden we aandacht aan deze constatering en proberen er wat aan te doen. We nemen het mee in onze gezondheid gedreven aanpak voor Eindhoven met betrokkenheid van 1000-den burgers mits daarvoor de nodige support komt uit de overheid.
Technologie helpt als middel
Terwijl technologie heeft geleid tot een Big Brother situatie van afluisteren, manipuleren, automatiseren, in handen van machthebbers en bureaucraten is dezelfde technologie ook instrumentaal voor het aantonen van de schandalen die veroorzaakt worden. Denk aan wikileaks, drones die vervuiling en watermisbruik aantonen, de opnames van criminelen en misdadigers die op internet terecht komen, enz. Zie hier een documentaire trailer over ons broodnodige drinkwater…
We roepen onszelf ter verantwoording voor ons eigen gedrag en daarbij degenen die macht op ons uitoefenen. Ik ben het op genuanceerde wijze eens met Benjamin Franklin hieronder. Autoriteit is iets anders dan macht, meedoen is ook autoriteit. Mijn eigen opvatting is “Het is de eerste verantwoordelijkheid van iedere burger om macht te verwerpen en autoriteit ter discussie te stellen ten behoeve van duurzame menselijk vooruitgang“. Dat zou het motto kunnen zijn van Sustainocratie, de democratie met een menselijke missie”.
Verantwoordelijkheid en Autoriteit of Macht?
Consequenties van risicobesef
De recente 70 jarige herdenkingen van de bevrijding van de tweede wereldoorlog, en in november het 100 jarige einde van de eerste wereldoorlog, worden met vlaggetjes, V – tekens, zwaaien en dankbaarheid feestelijk ervaren. Maar ondertussen worden de schrikbarende beelden van Syrië, Oekraïne, de MH17 met 298 onschuldige mensen, Afrikaanse vluchtelinge kampen, gruwelijke onthoofdingen door ISIS, enz door velen ineens ervaren als “wij hebben dit ook gehad”. De verhalen van opa’s en oma’s, de overgebleven haat nog van ouders die herinneringen doorgeven aan kinderen, tonen dat het leed ook hier nog steeds onder de oppervlakte ligt. Niemand wil oorlog maar men is zich in groeiende mate bewust dat we er zelf op aansturen door de levensstijl die wij gemakzuchtig hebben aanvaard door autoriteit niet op tijd ter discussie te stellen en ons welzijn onhoudbaar blijft als we er zelf niet de schouders onder zetten.
De consequenties van het risico besef zijn vooral in het gele stuk te vinden van de veranderingscyclus:
Gebeurtenissen bouwen zich op en bewijs ook
Het komt steeds dichterbij of raakt mensen persoonlijk
Men wordt bewust van essentiële maatschappelijke voorwaarden, waarbij “veiligheid” een nog grotere drijfveer is dan gezondheid of zelfredzaamheid
Macht wordt steeds vaker afgewezen en vergruisd
Autoriteit wordt getoetst aan bewustwording en nieuwe werkelijkheden
Men gaat op zoek naar eigen innovatieve oplossingen
Men kopieert inspiratie van anderen
Men verbindt desgewenst in co-creatie
Sustainocratie
Sustainocratie is op dit moment de meest complexe vorm van maatschappelijke transitie door cocreatie (groene deel). In een wereld waarin eigenbelang heerst is co-creatie een fenomeen dat altijd noodzaak gedreven blijkt en daarna weer snel in de vergetelheid raakt. Stad van Morgen concentreert zich daarom op de “hotspots”, de belangrijkste complexe aandachtspunten, van een gebied waar ALLE partijen tegelijk bereid zijn zich in te zetten. Dat is alleen het geval wanneer de nood het hoogst is. Als de nood nog niet het hoogst is dan doet een ieder voor zich zijn best vanuit de eigen fase van bewustwording en gezichtsveld. Ook wanneer het co-creatiepunt voorbij is en nieuwe samenhang is gevonden dan willen de partners graag hun eigen gefragmenteerde stukje weer oppakken en uitvergroten. De kunst in Sustainocratie is om de maatschappelijke innovatie cyclus zo dicht mogelijk bij huis en zo effectief mogelijk draaiende te houden vanuit blijvende samenhang. Dat vergt inzet en vertrouwen van alle partijen in het proces.
Van rood naar oranje
Samenvattende kunnen we stellen dat we van de management fase rood van verzet zijn overgestapt naar de oranje fase van chaos, angst, onderhandeling (vooruit of achteruit?) per hotspot en uiteindelijk aanvaarding van nieuw bewustzijn. Dat neemt niet weg dat een belangrijke groep is doorgestoten naar hete geel van bewustwording en aanpassing. Zij benutten de chaos en onderhandeling om vooruitgang te boeken in plaats van zich weer te laten verleiden tot het herbeleven van het verleden. Kortom, we beginnen verantwoordelijkheid te nemen in plaats van erom te vragen.
Dit college over de vele facetten en mogelijkheden in voedseltransitie en complexiteit is nu commercieel beschikbaar via STIR Academy als toespraak, werkcollege, STIR werkgroep of project.
Voedsel staat constant in het nieuws. Of het nu gaat om een schandaal in de vlees wereld, de effecten van sancties tegen Rusland voor onze telers, stadslandbouw, verspilling in onze voedselcultuur, de voedselbank in een van de rijkste landen ter wereld of interessante visies over de toekomst van voedsel en eten in een wereld van 7 tot 9 miljard menselijke monden.
Het STIR Avond-werkcollege gaat over allerlei innovaties in de wereld rond voedsel. 6 tot 8 interessante lokale en internationale ontwikkelingen worden uitgelicht met de uitleg waarom men tot de inzichten is gekomen, wat de effecten zijn en hoe het helpt in het oplossen van allerlei problemen in de wereld van voedselvoorziening en consumptie. People, Planet en Proftit wordt toegelicht vanuit de verschillende grote invalshoeken in de menselijke complexiteit.
NB Omdat dit over voedsel gaat kan men niet alleen deelnemen door de kleine financiële bijdrage te leveren maar ook door als alternatief het equivalent in voedsel mee te brengen.
18:30 – zaal open en ontvangst
19:00 – start college – de verschillende opvattingen over voedsel in de wereld volgens de menselijke complexiteit.
Discussie met de aanwezigen
20:00 – pauze
20:15 – voedselinnovaties en initiatieven, in Eindhoven stad en regio, Europa en de wereld
21:00 – discussie met de aanwezigen en mogelijk werkgroep-actieplan
Dit is de 8e blog in de serie van 20 over de grote omslag van Jean-Paul Close, initiatiefnemer van de Stad van Morgen (STIR).
Deze blog gaat over arbeid
Blog 8 – arbeid
Een van de grootste vraagstukken van deze tijd is de evolutie van betrokkenheid bij de maatschappelijke inzet en productiviteit, vaak ook “arbeid” genoemd. Het woord verwijst vandaag de dag naar betaald werk in een arbeidsrelatie. Het is een begrip dat voortkomt uit de industrialisering en zich heeft ontwikkeld tot een van de pilaren van onze economie. Iemand die werkt krijgt salaris en met salaris heeft men toegang tot de invulling van levensbehoeften en luxe. Het feit dat men afhankelijk is van iemand anders voor een salaris noemen we “transactie economie”. De geldstroom die ontstaat is onderhevig aan allerlei spanningsvelden zoals beschreven in blog 6 over Geld.
Arbeid is op die manier verworden tot een van de drie grote inkomstenbronnen van de overheid, naast BTW en vennootschapsbelasting. Het is daarom niet vreemd dat de overheid sterk aanstuurt op betaalde arbeidsrelaties. Zo is er een cultuur ontstaan waarin iemand die een baan heeft “erbij hoort” en iemand zonder baan niet. Met een baan heeft men een inkomen en toegang tot de maatschappelijke diensten en zekerheden. Men kan een huis huren of kopen, de supermarkt bezoeken, energie inkopen en luxe verwerven.
Zo zien we dat in onze huidige maatschappelijke context het mogelijk is dat een bestrafte pedofiel in gesalarieerde dienst van de sociale werkplaats een huis kan betrekken en een luxe leven leiden terwijl een werkloze moeder van drie kinderen uit huis geplaatst wordt wegens huurachterstand. De vraag kunnen we ons stellen of we als maatschappij onze aandacht en focus wel juist leggen? Binnen de context van de evolutie en menselijke complexiteit is het krijgen en opvoeden van kinderen een heilige taak die omringd zou moeten zijn met respect, steun en hulp. De moeder met kinderen is in de evolutie waardevoller dan de man die schroefjes aandraait in de fabriek. Nu is dat vreemd genoeg andersom.
Waar leggen we de maatschappelijke focus? Arbeid of Inzet?
Spanningsveld
Het geldgedreven systeem levert een spanningsveld op met het natuurlijke evolutionaire systeem. De mens speelt een rol in beide werkelijkheden en ervaart de stress tussen de systemen als een persoonlijke en vaak ook collectieve crisis. Die kan worden veroorzaakt door beide kanten. Het geldsysteem kan zo immoreel worden dat het armoede, ongelijkheden en misstanden veroorzaakt die niet meer door het geldsysteem worden opgevangen. Er vallen dan mensen letterlijk buiten het systeem. De getroffen mensen zijn dan al snel aangewezen op de natuurlijke werkelijkheid door opgevangen te worden door de medemens of zich in de natuur terug te trekken en vanuit zelfredzaamheid weer een bestaan op te bouwen. Als dit niet lukt dan komt men in een bedreigende situatie terecht.
Ook de evolutionaire natuurlijke werkelijkheid kan voor crisis zorgen door ziektes, catastrofes, rampen, klimaatproblemen, enz. die weer de geldgedreven werkelijkheid onderuit halen en hele maatschappijen in de problemen helpen. In deze tekening heb ik de mens geplaatst tussen de twee werkelijkheden waarin ik een onderscheid maak tussen de essentie van het mens zijn zoals beschreven in blog 2 over moleculaire opbouw van ons bestaan en blog 7 over God en ons burgerschap in een maatschappelijke werkelijkheid waaraan we door inzet of arbeid bijdragen.
Het spanningsveld in beeld gebracht
De bewustwording die wij doormaken als mens wanneer wij geconfronteerd worden met onze basisbelangen als natuurlijk fenomeen is vooral een contrast met ons handelen in de automatisering van een bepaalde burgerschap-cultuur. Het spanningsveld is positief geladen wanneer wij ons bewust zijn van onze natuurlijke werkelijkheid in relatie tot onze maatschappelijke organisatie en onze inzet en interactie afstemmen op duurzame menselijke vooruitgang. Wanneer wij dat niet doen en ons alleen focussen op geldgedreven groei van het systeem dan raken wij los van het natuurlijke systeem waardoor de gevolgen zich middels crisis opbreken zowel individueel als collectief. De negatieve energie in het spanningsveld is waar te nemen door de toename van armoede, criminaliteit, opstand, zelfmoorden, agressie, ongelijkheid en immoreel systeemgedrag (zoals de bonuscultuur, vervuiling, machtsmisbruik, enz). De negatieve energie bouwt zich op en breekt door een recessie, depressie of oorlog. Paradoxaal lijkt het onmogelijk om de negatieve energie te doorbreken omdat de regerende systeemmacht dezelfde instrumenten gebruikt om de problemen op te lossen die ze veroorzaakt hebben. Hierdoor wordt het probleem alleen maar erger en loopt het spanningsveld steeds sterker op.
De grote omslag
Binnen de inspiratie van het model van menselijke complexiteit zien we ook beide spanningsvelden terug. De positieve lading ligt boven de horizontale lijn van materiële complexiteit die doorbroken wordt door de lijn van morele bewustwording. Onder de lijn is de negatieve lading die zich door groei laat opbouwen en via chaos tot explosie komt. De maatschappelijke focus op groei is dodelijk voor onze evolutionaire verwachtingen. De onbalans bouwt zich op terwijl de reacties aan de kant van bewustwording op zich laten wachten.
Natuurlijke evolutie
De maatschappelijke onbalans wordt veroorzaakt door een maatschappij type dat niet gebaseerd is op ons huidige menselijke bewustzijnsniveau maar op de elementaire bouwsteen van het onbewuste, daar waar de moraal nog geen opbouw heeft ondervonden. In essentie hebben wij ons ondergeschikt gemaakt aan een gevoelloos groeisysteem dat gebaseerd is op lucht en ten kosten van alles zichzelf opblaast door geen enkele rekening te houden met de natuur van de mens en omgeving. Als de mens ophoudt te bestaan dan houdt ook het geld op te bestaan en alles wat eraan is gerelateerd. Geld is afhankelijk van het voortbestaan van de mens en de planeet, niet andersom. En de mens is afhankelijk van haar natuurlijke omgeving en de manier waarop we ermee omgaan, niet de economie.
De grote omslag draait daarom het de maatschappelijke herstructurering waarin geld weer ondergeschikt wordt gemaakt aan natuurlijk menselijk belang. Onze morele verantwoording naar onszelf moet weer tot uiting komen in een systeem dat korte en lange termijn belangen evolutionair op elkaar afstemmen. Arbeid is niet dienstbaar naar het geldsysteem maar inzetbaar voor de waardecreatie van een natuurlijk menswaardig bestaan. We hebben het dan niet over de industriële belangen van schroefjes aandraaien of de belastbaarheid van transacties maar over de waardengedreven inzet en wederkerigheid van onze activiteiten.
Sustainocratie
De oplossing is niet zo moeilijk als het lijkt. Het is helemaal niet nodig dat onze maatschappij door de vernietiging van een oorlog of depressie gaat om orde op zaken te stellen. We moeten aanspraak maken op ons bewustzijn en onze maatschappelijke structuur en samenhang afstemmen op de natuurlijke werkelijkheid waar wij afhankelijk van zijn. Sustainocratie heeft dat eenvoudig opgelost door verantwoordelijkheid en handel van elkaar los te koppelen en verantwoordelijkheid van een maatschappelijk hoger doel te voorzien. Handel en economie schikt zich dan naar menselijkheid en niet andersom. Door de transformatie economie van Sustainocratie toe te voegen aan onze bestuurlijke werkelijkheid schonen we vanzelf onze systemen op wanneer het spanningsveld van positief naar negatief dreigt om te slaan. We worden alert op het spanningsveld zelf en putten uit onze kennis, maatschappelijke cocreatie en samenwerking om de balans te herstellen. Uiteindelijk ontstaat een cultuur van samenhorigheid en duurzame ontwikkelingen die welzijn in stand houdt voor de mens zonder een aanslag te doen op de medemens noch onze natuurlijk omgeving.
Sustainocratie: Verantwoordelijkheid levert waarden die de handel doet groeien
Sustainocratie: Duurzaam leiderschap van waardecreatie voedt financieel leiderschap van groeiAllerlei Sustainocratische initiatieven van Stad van Morgen zichtbaar in de 2013 kerstwens
Dit is de 6e blog uit de serie van 20 over de grote omslag. De auteur is Jean-Paul Close, initiatiefnemer van de Stad van Morgen, een stichting waarin de grote omslag al maatschappelijke werkelijkheid is geworden.
Blog 6 – Geld
Toen er nog geen geld was
Geld is op dit moment alles bepalend in de wereld. Het is een standaard om “waarden” uit te wisselen (transactie economie) volgens afgesproken regels. Geld bestaat alleen op die manier anders zou het in ons dagelijks leven niet voorkomen. De natuur kent ook geen geld. Geld is een menselijk bedenksel, een handelsinstrument dat uit is gegroeid tot dominant en riskant machtsbolwerk.
Geld heeft een evolutie doorgemaakt
Geld was ooit een middel om diensten te honoreren die niet op een andere, directere manier te compenseren waren met gunsten. Geld ontstond als muntwaarde in eigen gewicht van edele metalen. De graad van metaal-zeldzaamheid maakte het een ideaal compensatie middel. Het was transportabel, standaard, overdraagbaar en relatief waardevast. Dit waren kwaliteiten die andere waarde-instrumenten niet tegelijk hadden. Grond en huisvesting zijn niet transportabel, voedsel is niet houdbaar noch waardevast of standaard. Geld wel. Dit heeft gaandeweg geld zo populair gemaakt als instrument en dat is het nog steeds. Het heeft ons als mens in de gelegenheid gesteld om op geldbasis rijkdom te creëren, ook al is het concept “geld” grotendeels fictief geworden. De onderliggende metaalwaarde van het geld zelf is verdwenen. Waar is de waarde van modern geld dan op gebaseerd? Op macht! En dat is precies wat uiteindelijk heeft geleid tot grote problemen die de basis vormen van de grote omslag.
Geld ging tussen mens en behoeften staan
In vroegere tijden had men geen geld en was men vooral afhankelijk van de rechtstreekse relatie met de natuur voor de invulling van basisbehoeften. De natuur was geen gemakkelijke partner. Aan de “onzichtbare hand” die de natuur regeerde zijn vele gezichten gegeven omdat het voortbestaan van de mens er afhankelijk van was. Men vereerde de goede gunsten van overvloed en had intense angst voor de torn die armoede, dood en verderf veroorzaakte. Ruilen werd een manier om de vele tekorten aan te vullen wanneer de nood aan de man kwam. De opkomst van geld als standaard groeide uit tot innovatief alternatief op de normale ruilhandel. De groei van de wereldbevolking bevorderde de ruilhandel en de groei van het belang van geld.
Later werd daar ook de industriële arbeidsrelatie op gebaseerd waardoor geld synoniem kwam te staan voor toegankelijkheid tot behoefte invulling. De marktconcentraties van handel werden tevens de groeigebieden van geldbelang. Gaandeweg ging geld volledig tussen de mens en natuur staan. Zonder geld was er geen toegang meer tot waarden (huisvesting, zekerheden, voeding, mobiliteit, grondstoffen, enz). Zo werd geld het ultieme machtsinstrument voor degenen die ermee konden manipuleren en speculeren.
Geld en Macht staat tussen de mens en de natuur
Er ontstonden twee werelden:
de economische relatie met de natuur voor grondstoffen en levensbehoeften
de economische relatie met de mens als consument.
Beide relaties zijn onderhevig aan economische regels van efficiëntie, winst en kostenoptimalisatie, maar ook van beschikbaarheid van geld. Zo ontstond ook het schuldensysteem dat mensen en instanties in staat stelde geld te gaan gebruiken in allerlei processen waar men zonder geld geen toegang kon krijgen. Het beschikbaar stellen van geld was ooit in handen van koning of keizerrijken die goud als onderpand gebruikten maar kwam uiteindelijk in private handen terecht zonder enige vorm van onderpand.
Geld is nu machtig en speculatief
Door het weghalen van de metaalwaarde is de waarde van geld variabel geworden en afhankelijk van allerlei omstandigheden. Waar vroeger de hoeveelheid geld in circulatie gerelateerd was van de hoeveelheid edelmetalen die erin verwerkt waren of, in later stadium, als onderpand dienden, is het nu mogelijk dat de geldvoorraad groeit zonder dat er geld bijgedrukt wordt. Dat is natuurlijk vreemd voor iets dat niet meer bestaat als fysieke ruileenheid maar als macht instrument. Het middel is dus fictief geworden, afhankelijk van de speculatie die eraan verbonden wordt en de emotionele waarde (noodzaak gedreven) die wij er zelf aan geven.
Als voorbeeld kunnen we huizen noemen. Een huis in 1970 was 70.000 gulden waard als we het zouden willen kopen. Dat is zo’n 33.000 euro. Een bank verstrekte een hypotheek met 7% rente in die tijd waardoor de kostprijs die opgebracht moest worden in 10 jaar verdubbelde. Men had na 10 jaar (7% over 33K€ a 10 jaar = 33K€, een verdubbeling) het hele huis via de rente al een keer betaald maar de lening zelf niet. Een hypotheek van 30 jaar zorgde voor nog eens 20 jaar verplichtingen. Uiteindelijk zou men zich eigenaar mogen noemen na 30 jaar en het huis 4 x betaald hebben!! Al die tijd diende het huis als onderpand voor de bankbelangen. Door de bank was dus 3 x 33.000 euro schijnbaar uit het niets gecreëerd, uitsluitend door het inlegbedrag te faciliteren en rente met garanties te vragen.
Waar kwam die enorme geldcreatie vandaan? Die werd door de hypotheekbetaler opgebracht middels 30 jaar arbeid en door de belastingdienst verspreid over de gehele bevolking door de hypotheekaftrek. Geldcreatie ging ten kosten van arbeidsdynamiek. Lucratief voor de banken én de overheid die zo de bevolking dwong om in het gereguleerde arbeidsproces deel te blijven nemen. De overheid inde erover inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Geld werd het ultieme macht en sturingsinstrument door het creëren van schuld en afhankelijkheid, een samenzwering tussen overheid en banken. Natuurlijk werd dit getolereerd door de bevolking die mee kon doen in het speculatieproces dat een gigantische groei vertoonde die de schijn van rijkdom als worst voor de neuzen van iedereen hield.
De overheid ging over tot het openstellen van de grenzen voor goedkope arbeid-krachten die allemaal huisvesting nodig hadden. Een tekort zorgde voor een waardestijging van alle huizen. De hypotheekrente daalde naar 3,5% maar de prijs per woning vertienvoudigde in 30 jaar tijd. Het pand van 33.000 euro in 1970 kostte in 2000 al 330.000 euro zonder dat er iets aan was toegevoegd, behalve slijtage en ouderdom. De banken vierden hoogtij en de belastingstructuur ook. Zelfs de huiseigenaren waren tevreden want zij zagen dat een kostprijs van 4 x 33.000 euro uitmondde in een gigantische winst (10 x 33.000 euro).
Het is niet vreemd dat de focus op stenen belangrijker werd dan de oude industriële focus op ondernemerschap. Stenen bleken waardevast en economisch groeiend onder de juiste manipulatieve voorwaarden terwijl innovatie een ondernemersrisico omvatte dat in ons kleine, logistieke landje beter elders kon worden genomen (bijv. in ondernemersland USA). Zo werd Nederland geldgedreven, speculatief met huizen, logistiek, handel en goedkope arbeid. De economische luchtballonnen groeiden tot het schijnbaar oneindige en zo ook de macht van geld waar maatschappelijke zorg aan werd ontleend.
Alles uitgedrukt in geld
Door de druk van geld in ons dagelijks leven werd het alles bepalend voor ons gedrag en ons denken. Wonen, verzekeringen, voeding, kleding, luxe, recreatie, zorg, enz wordt vertaald in geld en geld kon alleen verdiend worden door arbeid in institutionele structuren die in de wereldwijde logistiek, speculatie, bureaucratie en semi-overheid (zorg, onderwijs, defensie, enz) functioneren. Als men het niet kon verdienen door arbeid dan was een uitkering een tijdelijk vangnet, de stijgende huizenprijs een garantie voor de toekomst en het schuldsysteem een constante druk om te presteren uit angst het welzijn van wonen en consumeren kwijt te raken. Geen wonder dat de overheid veel huiseigenaren wilde.
Recent gaf premier Rutte nog de aloude maatschappelijke instructie “koop een huis en een auto, dan helpt u de noodlijdende economie”. Die stelling is echter achterhaald door de grote omslag.
Gaandeweg begon de onbalans zich te manifesteren door verschillende crisissen. De economische luchtballonen schoten lek. Arbeidsduurverkorting, vervroegde pensioenen, verhoging van belastingen en steeds gemakkelijkere leningen zorgen voor tijdelijke pleisters op de macro-economische lekkende wonden maar bleken vooral uitstel van executie. De overheid kon niet anders dan focussen op groei-economie, koopkracht, controle instrumenten (bureaucratie) en stimulans van de consumptie economie omdat het daar haar groeiende lasten uit kon compenseren. BTW werd gaandeweg de grootste inkomstenbron, met gezondheid en ouderenzorg de grootste kostenpost. De menselijke complexiteit van hebzucht, gemakzucht, macht, speculatie en eigenbelang had zijn werk gedaan en deed de rest.
Geld speelt een verschillende rol over tijd. Nu is het almachtig maar nep
De situatie is onhoudbaar geworden. Voorheen werd geld weggeven in ruil voor bewezen diensten. Tijdens het industriële tijdperk was het een middel om circulair waarde te creëren en arbeid te compenseren. Maar nu is geld zelf een doel geworden voor alle betrokken partijen waardoor de consequenties op wereld niveau enorm zijn. Geldbelangen staan tegenwoordig boven menselijkheid, duurzame menselijke vooruitgang en de natuur.
Voorbeeld: De analyse van een hoogleraar van de Universiteit van Utrecht toont het effect van bepaalde pesticiden op de bijenstand, de bijbehorende consequenties voor onze voedselvoorziening, insectenetende vogelsoorten (30% verminderd in enkele jaren) en de afgeleide risico’s voor het voortbestaan van de mensheid door de ecologische schade van de zenuwstoffen. De reactie van het landsbestuur was dat de economische belangen van tuinders en onze export boven het verbieden van de pesticide gaat en het daarbij juridisch niet ondersteund zou worden.
Onze prioriteiten zijn dodelijk geworden door de afhankelijkheid van geld. De catastrofes dienen zich wereldwijd en lokaal aan, niet alleen direct zicht en voelbaar maar ook als sluipmoordenaars in de vorm van ziektes.
Geld zelf is niet het probleem.
Als alle geld dat voor handen is in de wereld verdeeld zou worden over de wereldbevolking van 7 miljard mensen dan zou iedereen meervoudig miljonair zijn. Waarom is er dan zoveel ongelijkheid, armoede, oorlog, crisis en vervuiling? Dat komt door de manier waarop geld als product, doel en machtsinstrument is georganiseerd. Het is in handen van enkelingen die het geld als schuldsysteem hanteren om macht uit te oefenen uit eigenbelang. De evolutie van de mens, en zelfs het leven op Aarde, is in handen gekomen van deze immorele speculanten en hun eisen.
Tijd voor de grote omslag
Maar hoe? De staat is gegijzeld door het geldsysteem uit eigen machtsbelangen, de beursgenoteerde bedrijven eveneens en de schuld-lijdende, geldafhankelijke bevolking ook. Er is maar één manier. Door het fictieve geld dat in de jaren 70 is ontstaan de rug toe te keren en te aanvaarden dat schuld niet bestaat, alleen duurzame menselijkheid en vooruitgang.
Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, ondanks het feit dat het een eenvoudige keuze is. De moeilijkheid is niet het zelfbewust kiezen maar het gebrek aan een systeemalternatief om de behoefte invulling van de mens gaande te houden. We hebben onderlinge afhankelijkheden gecreëerd op basis van geld tussen alle instellingen en mensen op Aarde. We zijn in steden gaan wonen waarin overvloed via winkels beschikbaar is maar men geen enkele andere keuze heeft dan middels geld er zich toegang toe verschaffen. Los van de loslaat keuze is er daarom een spanningsveld tussen de oude wereld die de geldafhankelijkheid kost wat kost in stand wenst te houden, met het gangbare immorele wetboek in de hand, en een nieuwe wereld die op zoek is naar functionele alternatieven. De grote omslag verkeert slechts in een pioniersfase met allerlei experimenten zonder nog een eenduidige route. Ondertussen stapelen de problemen zich op.
De greep van het geld
Het model van de menselijke complexiteit helpt
Geldbelangen positioneren zich in management van groei terwijl de grote omslag zich in de leiderschapsfase van cocreatie positioneert
In de wereld van verandering zijn er allerlei stromingen zichtbaar. Deze zijn te plaatsen binnen de context van elk van de vier velden (groei, chaos, verandering, symbiose) van het model van de menselijke complexiteit of op de transitie tussen de velden (angst, bewustwording, cocreatie, gemakzucht). Elke stroming heeft potentieel, afhankelijk van de manier waarop ons (morele) bewustzijn, visie en noodzaak het concept “geld” ter discussie durft te stellen en er waardige alternatieven voor bedenkt.
Stroming 1 – Groei
Deze positie in het model omvat niet alleen groei maar ook de op gemak gebaseerde afhankelijkheid van de bevolking, zoals we dat nu kennen. Het gemak wordt niet alleen gediend vanuit voldoende geldmiddelen (koopkracht) maar ook de automatisering en robotisering van menselijke handelingen zodat we op termijn niets meer hoeven doen. Er zijn stemmen die meer controle, meer overheid, meer automatisering en meer kunstmatige intelligentie zien als oplossing voor alles wat de mens nodig heeft.
Zo zien we dat wereldmachten met elkaar samenspannen om een soort nieuwe wereldorde te stichten met een nieuwe overkoepelende munteenheid die op termijn de dollar en euro zouden kunnen overtreffen als macht instrument.
We zien ook veel stemmen opgaan om de bevolking een standaard basisinkomen te verschaffen om vrede te bewaren, de consumptie patronen te handhaven en de productieprocessen verder te optimaliseren.
Al deze initiatieven gaan uit van een wereldmarkt van 7 – 9 miljard consumenten binnen de greep van geldbelangen. Speculatie op basis van tekorten zorgt voor een groeispurt in economische belangen waardoor de rijken enorm rijk kunnen worden.
Angst regeert omdat men bang is de controle en macht kwijt te raken aan de blokken die de grootste hoeveelheid grondstoffen beheersen en de hand op de knip kunnen leggen en de groeiprocessen laten verstoren. Men verkeert permanent in een spagaat tussen de concurrentie, diplomatie en groeibelangen met crisis als een gemene adder onder het gras. Men denkt met kapitaalinjecties, regulering en technologische innovatie de zaken op te kunnen lossen. Deze stroming is machtig en sterk ontkennend als het gaat om verantwoordelijkheden en consequenties voor mens en planeet.
Een andere groeistroming zijn bepaalde religieuze groeperingen die hun hiërarchische godsleer op willen dringen als alternatief op het kapitalisme. Men heeft het heft in handen in delen van de wereld en zoek dezelfde uitbreiding als het kapitalisme. Het valt ook onder de immorele positionering van groei omdat men geen harmonie zoekt maar dood en verderf zaait onder andersdenkenden. Deze groepen gaat het niet om geld maar godsdienstige macht en onderdrukking. Door de crisissen in de geldwereld vinden deze groepen ruimte voor groei.
Stroming 2: Chaos en opstand
Deze stroming geeft weer dat als we doorgaan vanuit het groeiperspectief de mensheid in 2050 gedecimeerd is door oorlogen, hongersnood, catastrofes, enz. Op internet zijn programma’s te zien waarin de spanningen in de wereld sinds 1970 staan weergegeven. Er is een explosieve trend zichtbaar van vele lokale conflicten die opbouwen naar wereldproblemen.
Sommige economische stromingen staan achter de oplopende spanningen uit economische belang rond oorlogvoering en wederopbouw. Deze worden echter tegengesproken door de opvattingen dat de huidige status van technologie rond oorlogsvoering uiteindelijk alles vernietigend zou zijn. De vele gemengde belangen op wereldschaal met de huidige bevolkingsdichtheid zou oorlog tot de grootste en meest dramatische ontwikkeling maken van de wereldgeschiedenis. De vele filmpjes en foto’s op social media over dat waar de mens toe in staat is in de religieuze conflicten in het midden oosten zorgen al voor een algemene publieke opinie dat dit ten alle tijden voorkomen dient te worden.
We zien een tendens van groeiende criminaliteit, zelfs in de wereld van risico kapitaal waar een salaris en bonuscultuur aantoont dat men alleen tegen de hoogste beloning als systeem huurling wil fungeren en het geweten afkoopt.
In chaos en ellende speelt geld geen rol. Bij een gedecimeerde wereldbevolking stort de economie in elkaar en daarbij de machtsposities van de huidige belangenpartijen. Na de chaos kan een nieuwe wereldorde, met de overgebleven bevolking, opgebouwd worden die de geldmanipulatie en macht opbouw van deze tijd tracht te voorkomen door maatschappelijke maatregelen te introduceren zoals na WWII sociale zekerheden werden veralgemeniseerd als vredesinstrument.
Deze stroming toont meerdere gezichten. Enerzijds zijn er de mensen die vanuit de chaos terug proberen te komen tot de oude standaards van structurele welzijn. Zij organiseren zich rond oude opvattingen, helaas vaak tegen beter weten in maar onderworpen aan de conservatieve druk van een volk. Ook zijn er die criminaliteit tot een standaard maken. Men maakt misbruik van oude rijkdom om zich die toe te eigenen middels agressie en misdaad. Terroristische stromingen werpen zich op tegen het kapitalisme en zoeken verstoring van de wereldorde zonder zich te bekommeren om de consequenties of alternatieven.
Tot slot is er een groep die uit de chaos opstaat vanuit zelfbewustzijn dat het ook anders kan. Zij vormen de basis van de 3e stroming.
Stroming 3: Bewustwording
Het is natuurlijk uiterst verwerpelijk dat miljarden mensen het onderspit dreigen te delven omdat een maatschappelijke structuur zich kost wat kost in stand tracht te houden en daarbij de mens en Aarde kapot maakt door het eigenbelang van (relatief) enkelingen afgespiegeld op de onbewuste, afhankelijke massa. Bewustzijn is een groot goed maar als de afhankelijkheid van de machtscultuur zo groot is dan kan men er weinig mee. In deze categorie zijn ook weer verschillende stromingen te zien:
Religieuze stromingen verwijzen naar het uit elkaar trekken van de Godsdienst en Geldbelangen in de Staatshuishouding en wensen een staat die gebaseerd is op religieuze maatstaven. Men ziet de mens en natuur als Gods werk dat gerespecteerd dient te worden onder de sturende autoriteit van de Kerk, godsleer en oude geschriften.
Moderne oermensen zoeken weer de directe relatie op met de natuur en zelfvoorziening door de oude maatschappelijke orde, verstedelijking en geldafhankelijkheid de rug toe te keren. Sommigen zoeken mogelijkheden om als commune een soort Utopia op te bouwen.
Nieuwe waardesystemen zijn al vele decennia actief om de ruilhandel in ere te herstellen en lokaal te verbinden. De huidige wereldwijde geldeenheden voeden de lokale cohesie niet en verdampen naar de schuldeisers en machtsinstellingen. Nieuwe, lokale waardesystemen zorgen voor het behoud van lokale waardecirculatie en hernieuwde productiviteit met nieuwe voorwaarden.
Doomdenkers leggen de verantwoordelijkheid bij een hogere universele macht en stellen dat wat we ook doen, uiteindelijk een meteoriet of ander verschijnsel uit de ruimte ons zal vernietigen of tot de orde roepen.
Deze groeperingen en stromingen formuleren de meest concrete veranderingsmodellen ook al wil men twee onderdelen van de stroming identificeren die putten uit hun eigen energie:
geloof georiënteerd en religie gestuurd
kennis georiënteerd en samenwerking gestuurd
Stroming 4: co-creatie en harmonie
Een boeiende suggestie in deze context is de zogeheten “monetaire reset”. Het stelt de machtspositie van de schuldeisers ter discussie en stelt voor om deze middels een administratieve tussenstap op te lossen. De reset haalt de schuldangel uit de economie waardoor we weer op “nul” komen te staan. Hierdoor is de druk van de ketel om te focussen op groei en schuldaflossing terwijl men stil kan gaan staan bij de aanpak van de wereldproblemen.
Tabula Rasa van Werner van Ginneken
Los van geld staan we in deze stroming stil bij de situatie van 7 miljard mensen en de consequenties van ons oude model. We gaan op zoek naar een nieuwe samenhang waarin de mens, de natuur en onze complexe samenleving leidt tot duurzame stabiliteit. Een bekend voorbeeld van deze algemene wens is de PPP (People, Planet, Profit) die rond de millennium wisseling de intrede deed. Helaas vatten veel oude instellingen de P van Profit nog op als het oude winstmodel van de groei-economieën in plaats van de betekenis van “waardecreatie”.
Samenhang georiënteerde initiatieven plaatsen geld wederom als een van de beschikbare middelen en zijn de mens, natuur en onze doelgerichte productiviteit de basis voor duurzame (menselijke) vooruitgang. Deze stroming is de omgekeerde spiegeling van de huidige, geldgedreven complexiteit. Het is de stroming die de Stad van Morgen zich eigen heeft gemaakt en van waaruit wij de maatschappelijke herpositionering organiseren. We gebruiken daarbij de veranderingsgezindheid van bepaalde elementen uit alle drie de voorgaande stromingen.
Stroming 1: Veel bestuurders in de geldgedreven systemen zijn zich bewust van de risico’s die men loopt als men op die voet voortzet. Men zoekt mee naar alternatieven en gaat graag in op de uitnodiging om een soort maatschappelijke R&D aan te gaan met de Stad van Morgen in het cohesie en cocreatie gebied. Men put daar innovatieve inspiratie uit en doet mee aan verandering door zelf de chaos voor de instelling beheersbaar te maken via een nieuwetijdse bezieling.
Stroming 2: Chaos is nodig om van het ene paradigma te transformeren naar het volgende. Maar dit kan ook door het verstand te gebruiken en deze chaos multidisciplinair aan te gaan. Als we weten wat we willen bereiken dan is chaos geen dreiging maar een uitdaging met zonneschijn als belofte na een regenbui. Het is de zonneschijn die motiveert om de regenbui te trotseren. Voor veel gefragmenteerde belangpartijen betekent de deelname ook weer een nieuwetijds groeipotentieel dat waarde toevoegt aan de wereldse ontwikkelingen, in plaats van onttrekken.
Stroming 3: Bewustwording biedt innovatieve aandacht aan de meest uiteenlopende uitdagingen. Sociale, technische en zelfs bestuurlijke en religieuze innovaties ontwikkelen zich voor inspiratie en algemene aanvaarding. Door ons open te stellen voor de positief gestelde cocreatieve veranderingen en deze al kaderend te positioneren in de wereld van grote hotspots en knelpunten ontwikkelen we draagvlak voor vernieuwing. Ook godsleer speelt hier een rol maar dan vanuit de vernieuwende gecombineerde opvattingen van kennis en geloof. Daar zal ik het in een van de blogs nog specifiek over hebben.
Stroming 4 is uitnodigend en confronterend tegelijkertijd. Het toont de wereld vanuit een nieuwe complexiteit waarin autoriteit en verantwoordelijkheid op een andere manier wordt gedeeld dan we gewend zijn. De monetaire reset is een mentaal en technisch instrument om de oude tijd structureel, rationeel en emotioneel los te laten. Voor de sustainocratische coalities is dat van geen belang omdat deze zich geldloos positioneren. Het zijn geen handels maar waarde-creatie coalities gebaseerd op multidisciplinaire verantwoordelijkheid in plaats van transactie. Deelname spiegelt zowel het positieve als negatieve waardoor de deelnemers in een spagaat komen van persoonlijke en professionele chaos die noopt tot keuzes. Het voordeel is dat men er niet alleen voor staat en vanuit een concreet hoger doel argumenten ontwikkelt en steun ontvangt om de chaos te overbruggen. Er ontstaat dan een nieuwe werkelijkheid waarin ook geld op een nieuwe wijze is gepositioneerd. Ook de alternatieve, uiterst lokaal gedreven waardesystemen krijgen een plek om de lokale economie te sterken, los van de wereldwijde manipulaties.
Conclusie
Geld blijkt cultuur gevoelig. De cultuur van macht en afhankelijkheid is heel anders dan de cultuur van waarde schepping en cocreatie. De verschillen hebben wij keihard ervaren in de Stad van Morgen toen wij de Sustainocratische projecten vorm gaven. Een sfeer van wantrouwen, afhankelijkheid en concurrentie maakte plaats voor professionaliteit, vertrouwen en samenhorigheid. Cultuurverandering is dus goed mogelijk als de juiste context wordt gecreëerd. Ze kunnen zelfs naast elkaar bestaan en elkaar aanvullen zoals de transformatie economie ons heeft getoond. Geld dient daarbij als middel gekaderd te zijn, net als specialiteiten, kennis en inzet.
De manier waarop wij met geld om zijn gegaan en er onszelf afhankelijk van hebben gemaakt, zonder het te kaderen volgens morele verantwoording, zal de geschiedenis ingaan als een duistere periode in het bestaan van de mens. Nog nooit heeft zo’n grote groep mensen het zo goed gehad ten kosten van zichzelf, de mensheid en onze leefomgeving. Nog nooit heeft een zo kleine groep mensen zoveel alles vernietigende macht gehad over onze evolutie als soort en die van onze omgeving. Binnen de menselijke complexiteit zijn er echter voldoende mogelijkheden voor handen om veranderingen aan te brengen, zoals hierboven wordt weergegeven. Alle mogelijke uitingen van de mens om hier het hoofd aan te bieden zullen voorkomen, net zoals we alle stromingen in de wereld kunnen zien gebeuren. Welke uiteindelijk blijvend doorslaggevend zal zijn moeten we nog bezien. Dat we op dit moment een groot risico lopen is genoeg aanleiding om de oude macht-structuren vanuit natuurlijke krachten, inclusief de massale bewustwording van de mens, te vervangen.
AiREAS is gericht op de “gezonde stad”die door burger ondernemerschap zonder geldbelang wordt gerealiseerd
STIR Academy is nu formeel opgenomen als partner in het Smart City & Communities programma van de EU wegens ons commitment om in netwerkverband kennis en inspiratie in Europa te delen. Eindhoven is ons centraal coördinatie centrum voor HUBs in elke stad van de EU.
Nieuw seizoen STIR avondcolleges:
Het nieuwe seizoen van de STIR Avondcolleges staat in het teken van:
De kracht van innovatie
Overal in onze omgeving constateren wij veranderingen die in een versneld tempo ons maatschappijbeeld transformeren. Dat geldt niet alleen voor Eindhoven of Nederland. In de hele wereld zijn mensen en instellingen bezig met innovaties die voortkomen uit visie of noodzaak. Veranderingen lijken in een stroomversnelling te komen waardoor het geoefende oog allerlei kansen ziet voor de toepassing ervan in de eigen omgeving.
Dit avondcollege-seizoen wil de innovaties in de wereld zichtbaar maken, de initiatiefnemers aan het woord te laten en hen uit te laten leggen wat zij hebben gedaan om door te breken waardoor hun verandering tot een succes werd. Maar inspiratie is niet genoeg. We willen er ook wat mee doen.
Van inspiratie naar innovatie De STIR Academy gaat een stapje verder en nodigt uit om, naar aanleiding van de avondcolleges, in groepsvorm te kijken of de inspiraties uit de wereld toegepast kunnen worden in onze omgeving. We stimuleren het ontstaan van nieuw ondernemerschap, samenwerking en internationaal netwerken. Net als er elders in de wereld inspiraties ontstaan waar wij wat mee kunnen zien we in Eindhoven ook innovaties die van belang kunnen zijn voor de wereld.
Internationaal STIR netwerk De STIR Academy heeft een Europees netwerkinitiatief opgezet dat de steun geniet van de Europese Gemeenschap binnen de kaders van Smart Cities en Communities. STIR Academy in Eindhoven is de motor van verandering en levert kennis en inspiratie om dit succesvol toe te passen, te borgen en uit te vergroten. Reeds 4 jaar zijn wij actief in Eindhoven met veel resultaten en kennisontwikkeling op gebied van sociale, technologische, educatieve en zelfs bestuurlijke innovaties. Onze specialiteit is bewustwording, co-creatie en samenwerking. Voorbeelden in de meest complexe vorm zijn AiREAS (gezonde stad) en FRE2SH (zelfredzaamheid en productiviteit) die nu ook op Europees niveau uitgerold worden via onder andere de EU.
Het vernieuwende kader van STIR Academy en daarbij de STIR Avondcolleges is bewustwording en duurzame menselijke vooruitgang. Daar zijn veel verschillende opvattingen over die tot uiting komen in de innovaties die zich in de wereld presenteren. Die zijn zeker niet altijd product georiënteerd of gericht op de consumentenmarkt. Letterlijk alles wat we ooit gewend waren wordt ter discussie gesteld. De STIR avondcolleges zijn daarom een instrument om samen de verschillende invalshoeken te belichten en te kijken hoe wij er zelf, binnen de context van onze eigen veranderende maatschappij mee omgaan.
Organisatie
Structuur STIR Academy
Een STIR HUB opzetten?
Een STIR HUB is een soort franchise van de eerste die in Eindhoven ontstond. U verbindt aan het STIR Academy kader en spelregels maar vult het zelf de lokale activiteiten in voor het gebied waar u innovaties wenst te introduceren en verbinden met het STIR Netwerk. STIR Academy zorgt voor een stroom van inspiratie, relatie met de EU, het managen van overkoepelende projecten en het waarborgen van ondernemersbelangen door het STIR netwerk heen.
Kosten: 50€ per maand voor STIR HUB franchise.
Deelnemen:
1. De avondcolleges zijn open toegankelijk voor iedereen die zich wenst te oriënteren op gebied van inspiraties, innovaties, goede voorbeelden, ondernemerschap en transformaties. Kosten:
Nieuwe deelnemers: 20€ per college
Abonnement houders: 1 AiREAS munt
Projectgroep leden: 10€
2. De werkgroepen zijn open voor deelname voor iedereen (individu, bedrijf en overheid) die zich wil oriënteren op toepassing van inspiratie en naar een project wil toewerken, inclusief financiering, steun, samenwerkingsmogelijkheden, enz. Deelname aan werkgroepen is op basis van abonnement van 3 maanden. Tijdens de werkgroepen wordt het nieuwe ondernemen gecoacht met het oog op het zoveel mogelijk opstarten van initiatieven. Abonnementen zijn per blokken van 3 maanden en verlengbaar. Deelnemers maken zelf de keuze om door te gaan of te stoppen (wegens projecten of anders).
Deelname: 20€ of 1 AiREAS munt (zie abonnement)
3. De projectgroepen zijn besloten voor degenen die tot een ondernemersinitiatief zijn gekomen en samen een project hebben gedefinieerd. Kosten:
5% of 10% (afhankelijk grootte) over projectfinanciering voor internationale structuur (inclusief bron van inspiratie)
5% of 10% (afhankelijk grootte) over project financiering voor begeleiding naar subsidie, EU, overheid, groei, enz
Abonnement:
U kunt een abonnement kopen voor 150€ (plus btw) waarvoor u 10 AiREAS munten krijgt. U kunt dan zelf kiezen waar u aan meedoet en wanneer.
Avondcollege: 1 AiREAS munt
Werkgroep: 1 AiREAS munt
Agenda:
Avondcolleges: Het nieuwe seizoen gaat op 2 september van start. De avondcolleges worden gehouden in Fontys Eindhoven, Rachelmolen 1, Gebouw R1, 1e verdieping.
Dit is de 5e blog van de serie van 20 over “de grote omslag” in de (wereld) maatschappij die nu gaande is. De schrijver is Jean-Paul Close, sustainocraat en initiatiefnemer van de Stad van Morgen.
Blog 5 – ondernemen
Ondernemen hoort bij het leven zoals ademhalen of water bij de vis. In blog 2 hebben we een glimp gezien van het ontstaan van het leven op moleculair niveau miljarden jaren geleden. De essentie van “leven” is “iets doen”. En dat staat synoniem voor “ondernemen”, ofwel iets doen met een doel. Het maakt niet uit of je een virus bent, een hagedis, een boom of een mens. Het ondernemerschap van het leven zelf bestaat altijd uit een aantal basiszaken:
Sommige geëvolueerde levensvormen voegen daar zelfbewustzijn aan toe waardoor ondernemen onderhevig wordt aan bewust doordachte keuzes in plaats van automatische reacties op prikkels. Daardoor zijn ook deze ondernemingsvormen ontstaan:
* aanvallen
* aanpassen
* leren
* samenwerken
In de natuur zien we dit functioneren in grote diversiteit bij alle levende soorten. De een schijnbaar agressief, de ander lijkt meer diplomatiek en vreedzaam. Toch onderneemt elk leven uitsluitend om zichzelf in stand te houden, elk op een eigen manier.
De mens zit daar midden in. We zijn in essentie vreedzame kudde wezens met een oerdrift naar zekerheden (hebzucht, welzijn, vrede) maar gaan daarvoor de territoriale (en geloofsovertuiging) concurrentie, ook onderling, niet uit de weg (agressie, macht, hiërarchie). Wij ondernemen elke dag ten behoeve van welzijn en welbevinden, wat wij daar ook persoonlijk of collectief onder mogen verstaan en hoe we het tot uitvoering brengen. Gaandeweg hebben wij als mens nieuwe, unieke elementen toegevoegd aan het ondernemen:
* ondernemen als beroep (anders dan ondernemen om te leven)
* creativiteit op gebied van gereedschappen maken
* producties automatiseren
* institutionaliseren van ondernemen
* dienstverlening
* het naar onze hand zetten van de omgeving (zoals infrastructuur voor logistiek, steden voor handelsconcentraties, massaproducties)
* geld als handelsmiddel
* psychologie (zoals marketing)
Er is een soort parallel wereld ontstaan waarin ondernemende instellingen een eigen leven leiden in een eigen universum gebaseerd op gebruik van natuurlijk materialisme en eigen economische regels. Onze maatschappijvormen hebben zich steeds aangepast aan die ondernemersevolutie en de ontwikkeling van deze parallelwereld die wij “de menselijke systeemcomplexiteit” noemen en anders blijkt te zijn dan “de natuurlijke systeemcomplexiteit” ook al zien wij de oorspronkelijke kernprincipes erin terug zoals de natuurlijke groeidrang.
Het spanningsveld in beeld gebracht
Ook onze eigen ondernemerscomplexiteit transformeert. Bijvoorbeeld: Het landbouw tijdperk, dat nog redelijk was afgestemd op de natuur, transformeerde in het handelstijdperk. Het industriële tijdperk transformeerde in de consumptie economie. De arbeider – werkgever relatie transformeerde in consument – geldverschaffing. Het religieuze tijdperk (God bepaalt) veranderde in het wetenschappelijk tijdperk (kennis bepaalt). Elke transformatie heeft consequenties voor de manier waarop wij omgaan met onszelf, onze oerdriften, geëvolueerde opvattingen, onze natuurlijke omgeving, ons ondernemen (doen met een doel) en onze systeemcomplexiteit.
7 miljard mensen, 1 planeet
We zijn nu aangeland in de fase van een nieuwe transformatie. We zijn ons bewust aan het worden dat de menselijke systeemcomplexiteit te ver is afgedwaald van die van de natuur. De consequenties van onze oer-opvattingen rond ondernemen (zoals economie gebaseerd op groeien in plaats van waardecreatie) hebben ons bewust gemaakt van de beperkingen van onze planeet. Met een exponentieel groeiende wereldbevolking worden wij als zelfbewuste soort uitgedaagd om uit eigenbelang de signalen van de natuur serieus te nemen. Zoals elke soort die zichzelf overstijgt zonder zich aan te passen dreigen ook wij uit te sterven door toedoen van onszelf. Vervuiling, doorgeslagen hebzucht, uitvergrootte dominante macht relikwieën, massale migraties, armoede en rijkdomverschillen, klimaatverandering, misbruik van grondstoffen, uitbuiting van de aarde en de mens, manipulatie en speculatie, het zijn allemaal zelfmoordenaars die tot ons collectieve bewustzijn doordringen. Het wakkert andere vormen van ondernemen (iets doen met een reden) aan, zoals verzet en opstand maar ook nieuwe soorten bedrijfskundig en maatschappelijk ondernemen vanuit een nieuwe en groeiende fase van moreel en universeel besef. We zien in ons ondernemerschap allerlei termen hierover verschijnen: Cradle2Cradle, MVO, CSR, biomimicry, sustainocratie, enz.
De kern van het nieuwe ondernemen is bewustwording en bijbehorende “verantwoordelijkheid“, zoals aangegeven in blog 4. Natuurlijk zijn deze uitingen nog onderdeel van de gefragmenteerde wereld van materialisme en (groei)economie waardoor het nobele initiatieven zijn die zich binnen een oude wereldorganisatie manifesteren. Het is echter een teken van aankomende structurele verandering zoals we experimenteren met Sustainocratie. Samenwerking burgers, overheid, wetenschap en bedrijfsleven
De natuur speelt weer een rol in ons bewustzijn en werkt inspirerend maar ook als partner in de transitie. Deze gaat hand in hand met de teloorgang van de “onverantwoordelijke” vorm die consequenties veroorzaakt die wij kenmerken als crisis. Natuurlijk valt de oude wereld niet in een keer om. Daar zijn nog teveel mensen en instellingen van afhankelijk waarbij velen zich nog onbewust wanen van de transformatie waardoor men volharden tracht te teloorgang te bevechten in plaats van de ogen te openen voor de op handen zijnde veranderingen. Degenen die het wel inzien nemen initiatief, passen zich aan en verenigen zich rond nieuwe maatschappelijke organisatievormen waarmee men experimenteert, zoals Sustainocratie.
De basis van de ondernemersevolutie is daarom:
Bewustwording
Verantwoordelijkheid
Redeneren vanuit het geheel (mens en natuur)
En deze geldt niet alleen voor bedrijven maar voor de gehele maatschappelijke structuur, inclusief overheden en wetrnschappelijke instellingen, en de mensen die het vormgeven.
Het nieuwe ondernemen levert 4 x winst (winst voor de klant, maatschappelijke winst, milieu-winst en economische winst)Leiderschap trekt ons door de chaos heen vanuit nieuw bewustzijnPiramide paradigma is gebaseerd op de menselijke complexiteit van natuuriijke vooruitgang (4xwinst)
Stad van Morgen 