ElastiCity, een open reflectie over verbinden met de Stad van Morgen

Met Sander overleggen we over samenwerking tussen Eindhoven en een wijk in Rotterdam. De dialoog is niet altijd ondernemend maar vooral aftastend in visie, ideologie en denktrends. Sander Vroegindeweij is niet de enige die zo beeldend bezig is met de werkelijkheid en zijn eigen rol daarin. Daarom houden we de reflectie niet voor onszelf maar maken u deelgenoot…….
******************************Sander***************
Om verdere aansluiting te vinden binnen de Stad van Morgen ideologie heb ik kort even teruggekeken naar mijn In Company Project uit 2015. Deze opdracht was onderdeel van mijn EMBA opleiding en heeft als doel een basis te leggen voor ons toekomstige bedrijf. Dus eigenlijk een voorloper van ons bedrijfsplan.
Hier kort een introductie, bedoeld als opstap naar het FabCafe:
Mijn vrouw heeft interesse in het onderwijs, ik in innovatie. Beiden zijn we verrast over hoe het schoolsysteem zo weinig lijkt veranderd. Tenminste dat is de ervaring die wij hebben met onze kinderen. Vooral de oudste is erg creatief en gedreven, echter past dit niet in het klassikale systeem waarin iedereen dezelfde opdracht uitvoert op hetzelfde moment.
Dat het schoolsysteem zo onveranderd lijkt te zijn verbaasd ons omdat de wereld om ons heen toch heel anders is vergeleken met toen wij zelf op de basisschool zaten. Mijn onderzoeksvraag was dus gericht op hoe educatie en innovatie onderling met elkaar zouden kunnen worden verbonden. Ik heb daarbij de term “elastiCity” gebruikt om het verschil tussen de dynamiek van de stad en het onderwijs te verwoorden. Veel van de initiatieven voor verandering in het onderwijs lijken op termijn weer terug te vallen op de bekende basis, ofwel een traditionele methode van het aanleren van taal- en rekenvaardigheden.
Ik heb met de term “elastiCity” de stad als uitgangspunt genomen voor de op het eerste oog meest duurzame organisatievorm. In tegenstelling tot landen en bedrijven gaan steden veel langer mee. Het herstel en aanpassingsvermogen van steden is uniek. De trend smart cities in combinatie met the internet of things, artificial intelligence en automation/robotization is niet alleen interessant voor de techneut die op zoek is naar zinvolle innovatie. Het is van essentieel belang voor de bewoners zelf. De kwaliteit van de leefomgeving zal steeds meer worden bepaald door het inzetten van innovatieve technologie. Alleen doet de naam Smart geen recht aan deze trend, evenzo bij de benaming van de moderne telefoon: de smartphone. Smart cities gaat niet om het vooruitstrevend gebruik van innovatieve technologie. Het gaat verder, namelijk het nut ervan voor de bewoners van de stad. De mensvriendelijkheid: een veilige en gezonde omgeving waar je als kind op kunt bloeien.
Het woord smart wordt vaak niet in de juiste context gebracht. Een smartphone bijvoorbeeld is een telefoon waarmee je veel meer kan dan alleen bellen. En dat zien we terug in het verkeer. Fietsers en automobilisten gebruiken de telefoons op uiterst ongunstige momenten en dan ook op “domme” manieren die veel verder gaan dan bellen alleen. Op de meest gevaarlijke momenten raadplegen we de telefoon voor zaken die er op dat moment niet toe doen. Tenminste niet de meeste urgentie vereisen. De PC, personal computer, is natuurlijk ook smart alleen minder mobiel. Ook hier zien we gebruiksvoorbeelden die misschien wel erg persoonlijk echter niet erg slim zijn. Een PC nodigt qua interactie immers niet uit om er samen tegelijk achter te werken, dat maakt de PC ook personal. De personal computer opent wel mogelijkheden om juist op afstand met elkaar, bijvoorbeeld samen aan een project, te werken.
De impact van technologie is dus moeilijk te voorspellen, vooral als het gaat om gedragsveranderingen. Het gaat uiteindelijk om de samenhang, ofwel de interactie en niet of een digitale oplossing slim of persoonlijk is. En dit kan verwoordt worden door de term Eco: “Ecology (from Greek: οἶκος, “house”, or “environment”; -λογία, “study of”[A]) is the scientific analysis and study of interactions among organisms and their environment.” https://en.wikipedia.org/wiki/Ecology
Het eco-niveau vereist meer dynamiek en gaat verder dan alleen technisch slimme apps, intelligente systemen en persoonlijke apparaten. Bij eco gaat het om de balans: de uitdaging van duurzaamheid. Dat is de vervolgstap die ik in mijn ICP onderzoek niet verder uitgezocht heb. De literatuurstudie en interviews hebben me wel in de juiste richting gebracht, echter niet ver genoeg. Inmiddels zijn er na mijn MBA ook veel zaken veranderd: mijn vrouw heeft haar  lerarenopleiding afgerond en geeft nu informatica les aan VMBO, Havo en VWO.
Onze kinderen zijn van de openbare basisschool naar het Montessori gegaan. We hebben contact met diverse partijen over de wereld die met passie en overgave aan creatieve innovatie werken. Ook hebben we inmiddels het FabCafe ontdekt en deze in Tokyo, Barcelona en Straatsburg bezocht. De gesprekken met global team leden alsook de lokale eigenaren zijn erg inspirerend. We hebben internationale ervaring met co-creation van Arduino lesmateriaal en personal robotprojecten. Onze verwachtingen voor dit jaar zijn dan ook erg positief. We kijken uit naar nog vele interessante projecten en daarbij gepaard gaande leerervaringen. Een van de lokale projecten is een derde Roffab te organiseren. Ik wil dat graag onder het thema Internationaal en Intercultureel door workshop materiaal uit het buitenland te delen met jongeren uit de stad. Enkele voorbeelden: 3D print en bouw je eigen robot (PLEN uit Japan), maak en speel je eigen gitaar (Inventors uit Portugal), bouw en programmeer je eigen digitale apparaat (STEMTera uit Australie).
***********************
elasticity
elasticity2

Avans Hogeschool past participerend leren succesvol toe met de School of Talents

De uitdagingen van deze tijd vergen niet alleen het klassikaal leren van gespecialiseerde onderwerpen maar ook het vroegtijdig ervaren en toepassen ervan in de werkelijkheid van het dagelijks leven. Verschillende leerkrachten in scholen van Brabant hebben al samen met de Stad van Morgen geëxperimenteerd middels concrete en maatschappelijk relevante projecten waar studenten het middelpunt in vormen…….

School of Talents (2).jpg
Vele partners hebben al meegedaan met betrokkenheid van 1000-den studenten. Nu is het onze uitdaging om het proces te borgen tot structurele samenwerking met meetbare maatschappelijke resultaten

Avans Hogeschool legt de lat hoog
Met Avans Hogeschool in Breda hebben we als Stad van Morgen samen met AiREAS net weer een traject af mogen ronden. Voor de studenten en leerkrachten werd dit een eindpunt door het presenteren van hun bevindingen in een schriftelijk rapport en middels een videopresentatie. Voor ons echter een beginpunt om de resultaten van de onderzoeken en presentaties toe te gaan passen samen met de partners. Lees hier het School of Talent proces in downloadable pdf avanshogeschoolsamenwerking-1.

Het project
De internationale lichting eerste jaars studenten Milieuwetenschappen werden uitgedaagd om in teamverband de luchtkwaliteit te meten in een aantal basisscholen van Breda die op de nominatie stonden voor renovatie. De opgedane inzichten zouden het onderhoudsbureau (Breedsaam) voor de scholen kunnen helpen bij het plannen van onderhoud en renovatie. De lokale overheid kon de metingen gebruiken voor het verder invullen van hun deelname aan de Brabantse Health Deal door de wijk gezonder te maken middels beleid en investeringen. Met de presentaties van deze studenten, mits kwalitatief voldoende aanvaardbaar kon AiREAS en de Stad van Morgen andere steden en gebieden in de wereld stimuleren om de leefomgeving van onze kleinste en kwetsbare mensjes zo gezond mogelijk te maken in navolging van het goede Bredase voorbeeld. Het project was daarom belangrijk voor iedereen, niet alleen de studenten.

avans-project-2

De rapportage van de studenten is in het Engels en tweedelig: schriftelijk en middels een videoverslag. Het videoverslag werd gepresenteerd met publiek en aanwezigheid van de alle 7 groepen.

Resultaat
In middelbaar MBO en HBO onderwijs overheerst vaak de indruk dat jongeren nog niet in staat zijn kwalitatief hoogwaardig externe productiviteit te leveren door middel van zelfstandig werken. Vaak moet de Stad van Morgen uit ervaring het vertrouwen uitdragen dat zij dit wel kunnen mits goed begeleid en optimaal “bevrijd” van te veel sturing waardoor de jongeren hun creativiteit volledig kunnen benutten. Via een normale korte periode van chaos weten de meeste groepjes hun draai en focus te bepalen en uiteindelijk uitstekend resultaat te leveren, zeker als men in staat is goed met elkaar taken af te stemmen. Enkele groepjes hebben wat steun en begeleiding nodig om uit de chaos te komen maar leggen daarna hun lat even hoog vaak tot verrassing van de studiebegeleiders en projectleiders.

Kijk zelf naar een paar verslagen die door de eerste jaars zijn geproduceerd en oordeel over de kwaliteit:

Verslag 1:  final-1e-ilsesarah

Verslag 2: healthy_breath_final

Binnenkort zullen we ook enkele van de videoverslagen laten zien die soms uitzonderlijk goede kwaliteit vertoonden.

20170119_144555-1
Het moment van de videopresentaties

Heerlijke sessie vergeten groenten 

De Groene Dialoog is opgezet om voedsel bewustwording en samenwerking te bevorderen. Wekelijks komen mensen bij elkaar in S-Plaza om met elkaar op zoek te gaan naar inspiratie. Zo ontstond het idee om aandacht te besteden aan “vergeten groenten”. Iedereen bracht wat mee.

De overvloed bleek  compleet. De diversiteit was enorm net als de verscheidenheid aan gerechten en authentieke smaken. 

Het werd een geslaagde avond. Ter plekke ontstond het idee om het weer een keer te doen. “Eten met een verhaal” werd een optie maar ook “Eten en Geluk” tijdens de geluksweek in Maart. De keuze viel op 15 Maart in combinatie met Geluk. We zijn benieuwd wat er dan op tafel komt. Heerlijk zal het zijn en iedereen mag meedoen.

Het ontstaan van nieuwe werkgelegenheid

Stad van Morgen heeft met haar STIR Academy al jaren gewerkt aan maatschappelijke bewustwording. Nu heeft ze, in samenwerking met pioniers in het beroepsonderwijs de praktische basis gelegd voor de nieuwe beroepswerkelijkheid die ontstaat. De STIR Academy heet nu de School of Talents waarin iedereen is uitgenodigd om de transitie vorm te geven onder professionele begeleiding en met sponsoring van zelfbewuste overheden en bedrijven die er ook hun eigenbelang en toekomstig bestaansrecht aan ontlenen.

Trajecten van 6 maanden worden aangeboden aan afstuderende studenten (einde studie stage als beroepsvoorbereidend proces), afgestudeerde studenten (zelf je eigen beroep creëren), werklozen (Uit te tijd in de oude werkelijkheid? Bij de tijd in de nieuwe!), vluchtelingen (De nieuwe tijd is een open en vreedzaam gebied dat nog helemaal beroepsmatig ingekleurd dient te worden), enz. Download hier “het nieuwe werken doen we samen” het-nieuw-werken-doen-we-samen-2

het-nieuw-werken-doen-we-samen-cover

Uitleg over de transitie voor belangstellenden
In de transitie van een wereld vol paarden naar auto’s ontstonden allerlei nieuwe beroepsfuncties die de oude vervingen. Maar voordat die nieuwe beroepen algemeen werden moesten ze eerst gecreëerd worden zodat ze daarna konden worden gekopieerd en uitvergroot in de wereld. De eerste automonteur werd zo het voorbeeld voor een hele wereldbevolking van monteurs, leermeesters, onderwijs, onderdelen leveringen, instrument ontwikkelingen, enz. enz.  Dit soort transities hebben de grote fasen van vooruitgang gekenmerkt waar welvaart aan werd ontleend. Tot op heden werd de motor van vooruitgang vooral bepaald door bepaalde technologische ontwikkelingen (stoommachine, trein, elektriciteit, ICT….) en gebruik van grondstoffen (katoen, olie, staal, chemie,….). De Kondratiev weergave van deze fasen over de laatste 200 jaar geven een interessant beeld. Let dan vooral op de synchroniciteit verandering die vanaf 1999 zo’n beetje zichtbaar begint te worden en we nu, anno 2017 tot een bewustzijnsdoorbraak kenmerken.

dood-of-leven

We zitten dus weer in een enorme transitie. Deze keer gaat het niet om grondstoffen of technologie maar om bewustwording. De laatste technologische doorbraak (ICT en Internet) helpt ons daar enorm bij. Dat betekent niet dat technologie en grondstofgebruik tot innovatieve stilstand is gekomen, integendeel. Doordat de mens doordringt tot een nieuwe bewustzijnsniveau wordt ook de toepassing van grondstoffen en technologie daaraan gerelateerd. En dat niet alleen. Ook alle bekende menselijke organisatievormen, functies en als wetten geregistreerde omgangsvormen veranderen gaandeweg. Hierdoor breekt een ongekende nieuwe periode aan van nieuwe beroepskeuzes, ondernemerschap, bestuursvormen en activiteiten. Ze vervangen oude werkwijzen met nieuwe toepassingen of creëren geheel nieuwe beroepsfuncties. In de bekende vakgebieden zien we dit gebeuren maar er zijn ook totaal nieuwe beroepsoriëntaties die nog nooit eerder hebben bestaan.

Denk bijvoorbeeld aan de participatiemaatschappij. In het oude denken legt men de participatiemaatschappij, die pas in de jaren 70 is ontstaan, uit als “de burger mag meepraten maar de overheid is de baas”. Zo zullen er veel wethouders en bestuurders ook nog steeds over denken.

Maar in het nieuwe denken is de participatiemaatschappij verbonden aan het bewustzijnsniveau dat kernverantwoordelijkheden samen gedragen worden. Hieruit ontstaat een nieuwe vorm van besturen waarin taken worden verdeeld maar verantwoordelijkheden gedeeld. Bestuurders, instellingen en burgers worden partners omdat het collectieve bewustzijn sturend is en niet het individuele belang.

Dat geldt ook voor ondernemingen. In het oude denken van bedrijven is de consument de markt die door marketing technieken verleid kan worden tot consumeren zonder dat ervoor verantwoordelijkheid wordt gevraagd, niet aan de onderneming, noch de consument. Consumeren is economische variabel, een moreel vraagstuk. Ondernemen staat synoniem voor geld verdienen.

In het nieuwe ondernemen gaat om het zeker stellen van voorzieningen door middel van toegepaste kennis, integrale betrokkenheid en regionale symbiose met de omgeving. Ondernemen staat synoniem aan waardecreatie en verdeling.

Terwijl het oude verdwijnt en het nieuwe zich ontwikkelt ontstaat een nieuwe beroepsdiversiteit op het raakvlak tussen bewustwording, het goede voorbeeld en de uitnodiging tot participatie. Participeren geeft in potentie meer zekerheden dan het leven in afhankelijkheden van voorzieningssystemen.  Participatiemaatschappen zijn samenwerkingsvormen die zekerheden bouwen op basis van echte waarden (zoals gezonde lucht, gezond samenwerken, eten, water, energie, enz). In een maatschappij die zich ontwikkelt rond participatie ontstaat allerlei waarden-gedreven maatschappen (clusters) die prioriteiten aanpakken die er voor de gehele gemeenschap toe doen. Zo ontstaat een ecosysteem van samenhang dat zich constant onderling afstemt zonder te verzuilen in zichzelf in stand houdende instellingen maar flexibel dynamisch werkend aan de behoeften van dat moment. Bestuurlijk ontstaat een faciliterende overheid die ruimte en infrastructuur schept in diezelfde dynamiek, net zoals ondernemerschap die instrumenten schept waardoor men de verantwoordelijkheden kan dragen.

Ongezonde bonnetjes

shopping-879498_960_720

U kent ze wel, die kassabonnetjes die je overal krijgt bij een aankoop en soms noodzakelijk zijn om declaraties of administratie te doen. Kassamedewerkers zijn er de hele tijd mee bezig. Nu blijken die bonnetjes niet gezond. Tijdens de Groene Dialoog kwamen Iris en Rudi met de strijdvaardige argumentatie dat we er met zijn allen wat aan moesten doen. Ook Patrick van de Voort was aanwezig. In zijn hoedanigheid als raadslid van zijn eigen opgerichte partij BBL voelde hij zich geroepen om de zaak verder te bestuderen en vragen te stellen aan het college van B&W van Eindhoven.

beantwoording-raadsvragen-bbl-voort-over-het-gebruik-van-hormoonverstorende-bpa-in-voedselverpakkingen. De vragen en antwoorden zijn duidelijk. Ook al wordt er aandacht aan besteed door het ministerie is het vooral aan de ondernemers die kassabonnen uitdelen of automatisch laten printen dat zij hun verantwoordelijkheid nemen. De alternatieve bonnen zonder het hormoonverstorende element Bpa zijn gewoon op de markt en volgens Iris en Rudi niet duurder. Het is gewoon een zelfbewuste keuze. Het gaat dan niet alleen om de klant maar vooral om het welzijn van de werknemers.

Wanneer wordt gezondheid relevant?

Gezondheid is een maatschappelijke kernwaarde die pas tot voor kort tot ons bewustzijn is doorgedrongen. Veiligheid is er ook een, waaraan zelfs oorspronkelijke maatschappijvorming kan worden gerelateerd. We voelen ons veilig in een maatschappij waarin de kansen tot overleven optimaal zijn. Dit manifesteert zich in werkgelegenheid, evenementen, toegang tot basisbehoeftes maar ook fysieke veiligheid in de vorm van bewaking, regels, wetgeving en het ontbreken van agressie en oorlog.

Gezondheid heeft nog nooit ons echt beziggehouden. Totdat de klimaatverandering, vervuiling en de vele zogenaamde welvaartsziektes ons liet inzien hoe kwetsbaar we zijn als we gezondheid niet als integrale verantwoordelijkheid erkennen. Dat wil niet zeggen dat we ons niet af en toe ongezond mogen gedragen. Het wil zeggen dat ongezondheid niet door ons maatschappijmodel mag worden veroorzaakt.

illness-wellnesscontinuumw

Kijk eens naar dit relevante plaatje. Het neutrale punt geeft een situatie weer waarin geen ziektes noch welzijn prikkels aanwezig zijn. Ons huidige maatschappijmodel gaat uit van dit neutrale punt waarna het zich ontwikkelt vanuit politiek economische belangen. Gezondheid is pas relevant als er signalen van ongezondheid zijn. Dan treedt het mechanisme van symptoombestrijding en behandeling op die bekostigd en gereguleerd wordt uit de politiek economische structuur. Zo hebben we een uiterst kostbare zorgstaat gecreëerd die verantwoordelijkheid neemt voor het “Behandel Paradigma” terwijl het zich laat aansturen door andere belangen.

Er zijn een aantal redenen op te sommen waarom we van maatschappijmodel aan het veranderen zijn. Dit zijn er een paar:

  • De consequenties van de politiek economische zorgstaat zijn zo groot en kostbaar geworden dat van een zorgstaat amper meer sprake is,
  • De consequenties van de lokale en wereldwijde effecten op de natuur blijken de basis van ons voortbestaan als menselijke soort aan te tasten.

Het neutrale punt bestaat dus niet meer als maatschappelijk ankerpunt. Het is een verwijzing geworden waar de maatschappij boven staat binnen de kaders van het “Wellness Paradigm”. In plaats van gezondheidszorg als reactieve maatregel op ons gedrag en beleid creëren we zorg voor gezondheid als integrale verantwoordelijkheid. Dit heeft enorme consequenties voor de manier waarop onze maatschappij functioneert, de rol van de overheid, die van het bedrijfsleven, de wetenschap en de gedragscultuur van de bevolking.

polarity-change-care-2

Dat dit proces veel dieper gaande is dan alleen de Stad van Morgen en haar samenwerkingsverbanden blijkt wel uit de artikelen die landelijk in binnenlands bestuur zijn opgenomen:

* De handen ineen voor een gezonde stad

* De gezonde stad vergt samenwerkende overheden

Kernwaarden lucht en water komen zo aan bot. Luchtkwaliteit is relevant vanuit burgerparticipatie omdat we voor 50% verantwoordelijk zijn voor onze eigen blootstelling aan vervuiling (bron: AiREAS). Water is vooral een overheid aangelegenheid ook al dient waterbewustzijn zeker door te dringen tot de gebruikers. We hebben nog een lange weg te gaan voordat ook voedsel en energie tot de cocreatie en basisverantwoordelijkheden gaan behoren. Doordat de maatschappelijk context verschuift naar het Wellness Paradigma komt bewustwording en educatie structureel in beeld als instrumenten voor duurzame menselijke vooruitgang en de integraal hoog niveau welzijn benadering. Het is een proces dat gaande is en onstuitbaar de toekomst zal bepalen.

Perpectieven op wonen

Jos Smeets was 38 jaar werkzaam op de TU/e in de faculteit Bouwkunde. Om zijn afscheid te vieren wilde hij een waardevol document achter laten. Met een 18 tal collega’s verzamelde en bundelde hij het complexe thema van “wonen” gezien vanuit verschillende perspectieven. Het is een boeiende verzameling inzichten geworden over een geschiedenis waarin de maatschappelijke woonevolutie zichtbaar is op gebied van ruimtelijke organisatie, religie, individualisering, bestuurlijke keuzes, enz. Omdat het boek uitsluitend via Jos te verkrijgen is doe ik een aanbeveling via deze weg. De kosten zijn 15€ (rechtstreeks afwerken met Jos) en zeker de moeite waard van het lezen.

20170112_115143-1.jpg

12000 vierkante meter voedselinnovatie op de 5e verdieping

In het kader van FRE2SH samenwerking op gebied van kwaliteit voedselvoorziening binnen te stad werd ik rondgeleid op Strijp-S “Duurzame Kost”. Het is een aquaponics initiatief dat op een oppervlakte van 12000 m2 vis, groente en fruit teelt met behulp van speciale lichtvormen. Het project is mogelijk gemaakt door een aantal maatschappelijke prioriteiten met elkaar te verbinden: binnenstedelijke voedsel weerbaarheid, toepassing van kennis en technologie, gebruik van leegstand, en zorg voor een kwetsbare doelgroep, in dit geval mensen met autisme.

FRE2SH verbindt de productie rechtstreeks met grootgebruikers in de stad, niet als groothandel maar als samenwerkingsverband voor stadsweerbaarheid op gebied van samenredzaamheid in kernwaarden.