Al geruime tijd vragen we ons af waarom de zorgkosten zich in Nederland opstapelen en bestuurders tot wanhoop lijken te brengen terwijl de rekening schrikbarend hoog bij de bevolking terecht komt. In ons eigen ongesubsidieerde burgerparticipatie programma van COS3I (sociale inclusie, integratie en innovatie) trachten we grip te krijgen op onze eigen “zorg voor gezondheid” in de meest eenvoudige vorm van “hoe gaan we met elkaar om”?

We komen dan al snel in aanraking met onze medemens die werkloos is, met gezondheid problemen kampt, herstellende is van een trauma , stress heeft wegens schulden of een echtscheiding, last heeft van taalproblemen, eenzaamheid, armoede, verdriet of op een andere manier “ergens mee zit” en hulp nodig heeft. Omdat we burgerparticipatie pas echt positief en productief vorm kunnen geven als de medemens deelgenoot wordt van de positieve vibe willen we kijken of we negatieve energie weg kunnen halen of relativeren. COS3i gaat dan uit van een eerste stap door zorg voor elkaar te organiseren nog voordat er een beroep gedaan moet worden op professionele medische of andersoortige hulpverlening.

Vele problemen van mensen blijken met redelijk eenvoudige maatregelen op te lossen. Tot onze verbazing en ergernis blijken ze vast te lopen zodra officiële instanties of tussenpersonen zich ermee gaan bemoeien, vaak in opdracht van een rechter of een overheid organisatie. Deze instanties lijken zichzelf niet overbodig te willen maken maar juist in stand te willen houden door onderdeel te worden van het probleem en oplossingen structureel in de weg te gaan staan. Deze instanties worden uit belastinggeld gefinancierd, door ons allemaal dus. We lopen dan al snel tegen wantoestanden aan die bij ons grote vragen oproepen. Deze hebben we recent neergelegd bij de relevante raadsleden en bestuurders om er “iets mee te doen” voordat de indruk ontstaat dat deze wanpraktijken ook geworteld zijn in een ogenschijnlijk politiek economisch stelsel van macht over armoede. Hierbij delen we een voorbeeld waarbij wij natuurlijk geen namen van personen noemen. Bij navraag binnen verschillende instanties lijken de wanpraktijken bekend te zijn maar zo schimmig en onderling in het “ons kent ons” belangensysteem verweven dat niemand er iets aan durft te doen. Zo suddert dit al vele jaren door en groeit het uit tot ongekende grootte. Geen wonder dat de zorg te pan uit groeit over de rug van de zwaksten en ons allemaal. Het zou wel eens het grootste schandaal van welvarend Nederland kunnen zijn omdat het gigantisch veel mensen omvat en enorm veel geld. Of het nu bestuurlijke incompetentie is, blindheid of betrokkenheid, het is onaanvaardbaar dat dit op grote schaal in Nederland en onze gemeenten gebeurd.

Verslag van een van onze betrokken partners:

********

Een week of drie geleden werd ik door Jean-Paul Close gevraagd eens mee te kijken met een dakloze mevrouw. Zij heeft al jaren woonproblemen, doch oplossingen blijven uit. Deze mevrouw is zoals u en ik. Als je haar op straat tegen komt, zou je niet geloven dat zij dakloos is. Een ziekenhuisopname, waarbij zij de controle over haar financiële huishouding kwijt raakte, is naar eigen zeggen het moment waarop het begon fout te gaan.

Vanwege problematische schulden werd mevrouw omstreeks 2012 onder bewind gesteld. Zij heeft trajecten doorlopen bij NEOS, is begeleid door WIJ Eindhoven en heeft een case manager bij de gemeente. Veel mensen zijn al die tijd al met haar in de weer geweest, tot op heden zonder succes. Vanwege de schulden lukt het niet om woonruimte te vinden en omdat zij geen “stabiliteit” heeft (geen betaald werk, geen woonruimte) komt ze niet in aanmerking voor wsnp, ook bekend als schuldsanering. De kringetjes waarin ze draait worden niet doorbroken. Al snel is daardoor het beeld ontstaan dat mevrouw niet genoeg haar best doet. Ondertussen zie ik haar zich als een geroutineerde kameleon en slangenmens in allerlei bochten manoeuvreren om enigszins op een normale manier door het leven te kunnen blijven gaan. Onmacht leidt tot dissociatie. Het overzicht is weg. Vanuit haar onuitputtelijke kracht, hoop en vertrouwen managet ze het van dag tot dag te overleven. Ze legt contacten voor haar toekomst en houdt wonderwel het enthousiasme en de goede moed er in.

Nog dezelfde dag dat ik haar ontmoette vond ik voor haar een passende kamer. Binnen enkele dagen werd duidelijk dat de bewindvoering, juist in het leven geroepen om haar te helpen, niet deugt. Zij zit in een vaag en dubieus schuldhulpverleningstraject, betaald door u en mij vanuit de bijzondere bijstand, verstoken van iedere vorm van controle. Dit is tegelijk een oproep aan iedereen die daarmee te maken heeft om eens goed naar zijn eigen traject te kijken en bij twijfel aan de bel te trekken. Het zou de gemeente sieren bewindvoerders die betaald moeten worden uit de bijzondere bijstand te onderwerpen aan een gedegen audit alvorens haar burgers hieraan te onderwerpen en gemeenschapsgelden hiervoor beschikbaar te stellen.

Ik heb mij afgevraagd waarom het mij als betrokken burger lukt binnen slechts enkele dagen zaken boven water te krijgen en in beweging te brengen, welke al jaren bekend zijn bij de gemeente en WIJ Eindhoven. Het is niet mijn werk en ik krijg er ook niet voor betaald. Toch los ik in zeer korte tijd problemen op die de professionals jaren hebben laten sudderen. Een instantie merkte op dat dit nogal logisch is, omdat ik slechts één persoon begeleid en zij wel honderden tegelijk. Hoewel ik daar alle begrip voor heb, zijn we er als samenleving niet bij gebaat dat mensen “ondanks” het beetje hulp dat zij ontvangen steeds verder van de regen in de drup raken. Volgens sommige intimi spreek ik beter van “dankzij”.

Dit is meteen een pleidooi voor het instellen van een vorm van intensieve persoonlijke begeleiding van mensen die het niet voor elkaar krijgen hun eigen problemen op te lossen, maar dat wel graag willen en vrijwillig kiezen zo geholpen te worden. The devil is in the detail. Die gaan we niet uitdrijven door alles en iedereen op een grote hoop te gooien.

********

Het probleem van deze vrouw is ondertussen nog niet opgelost. Mogelijkheden zijn er maar door het gebrek aan medewerking van de “officiële” tussenpersonen lost het probleem zich niet op. Iets dat in een dag geregeld had kunnen worden heeft nu al weken onnodige strijd gekost. “Iedereen kan bewindvoerder worden, ook jij of ik”, stelt een raadslid van Eindhoven. Kennelijk zijn er mensen die er een beroep van maken om hun cliënten dakloos te houden middels een grote trukendoos (weigeren van betalingen, valse hulpverlening en facturen, ondoorzichtige financiën, enz) om zo voor eeuwig hun eigen zak te spekken over de rug van armoede, de belastingbetaler en het zorgsysteem. Zodra we trachten te escaleren lijken we steeds op incompetentie of onwil te stuiten alsof het allemaal een groot netwerk van malafide praktijken betreft. Er zijn natuurlijk ook bonafide hulpverleners maar zoals we zeggen “de kwaliteit van de kist met mooie appels wordt bepaald door die ene rotte”. Bij ons is de indruk ontstaan dat de hele kist is aangetast en willen graag kijken of we wegen kunnen vinden om daar verandering in aan te brengen. Misschien moeten dat via het inrichten van een geheel nieuwe kist, om de metafoor maar eens aan te houden, met duidelijk herziening van mechanismen van controle en de meetbare oplossingsgerichte opdracht voor “zorg voor gezondheid” van de medemens in plaats van “pappen en nathouden” uit (economisch) eigenbelang.

De relevante informatie die wij hebben verzameld is overgedragen aan partijen die er een politiek vraagstuk van maken. Ook op landelijk niveau kaarten wij dit aan om te bezien of we ons schijnbaar chronisch zieke zorgsysteem weer kunnen genezen of een ander dienen te creëren die wel gezond is en blijft.